Müəssisə və əhali müayinələrində seçmə məcmunun əlaqələndirilməsinə və rotasiyaya dair


Elmi təşkilatlarda tədqiqatların və işləmələrin maliyyə



Yüklə 167.4 Kb.
səhifə6/6
tarix07.07.2017
ölçüsü167.4 Kb.
1   2   3   4   5   6

3.5. Elmi təşkilatlarda tədqiqatların və işləmələrin maliyyə

mənbələrinin statistik qiymətləndirilməsi
Elmin bir iqtisadi sistem kimi fəaliyyət göstərməsi üçün kifayət qədər maliyyə resursları lazımdır. Elmi fəaliyyət üçün işçilərin əmək haqqına, cihazların, avadanlıqların, informasiyanın alınmasına və s. maliyyə ehtiyatları sərf edilir. Elmin maliyyələşdirilməsi prinsipləri, maliyyə ehtiyatlarının strukturu, onun paylanması elmi tədqiqatın məqsədli istiqamətini, informasiya təminatını, elmin sahələrini və sektorların proporsional inkişafını, elmi tədqiqatların istiqamətlərini ictimai təcrübə ilə əlaqəsinin dərəcəsini təyin edir.

Elmin maliyyələşdirilməsi statistikasında aşağıdakı göstəricilərin toplanmasına xüsusi əhəmiyyət verilir:



  • müstəqil balansda olmayan zavod və ali təhsil müəssisələrinin bölmələrinə investisiya ayırmaları;

  • sənaye-istehsal heyətinin əmək haqqı fondundan tədqiqat və işləmələrin yerinə yetirilməsi üçün konstruktor və texnoloqlara verilmiş əmək haqqı;

  • ali təhsil müəssisələrinin kafedralarında elmi-tədqiqat və təcrübə-eksperimental bazasının saxlanma xərcləri ;

  • qeyri-dövlət təşkilatlarının (elmi-texniki kooperativləri) tədqiqatlara və işləmələrə xərcləri.

Elmi xərclərin statistik qiymətləndirilməsi üçün yerinə yetirilən işin həcmi işlərin növünə görə aşağıdakı kimi qruplaşdırılır.

  • elmi-tədqiqat işləri, o cümlədən fundamental;

  • layihə-konstruktor, texnoloji;

  • məhsul (məmulatın) nümunəsinin hazırlanması;

  • tikinti üçün layihə işləri;

  • elmi-texniki xidmətlər.

Elmi xərclərin hesablanması alqoritmi aşağıdakı kimidir:

SE=STi+STof

AR=R-BR

D=PDA+PP+CP



R&D=BR+AR+D

burada, SE-ölkədə elmə cəmi xərclər;

STi- elmi təşkilatların öz gücləri ilə yerinə yetirdiyi elmi-texniki

işlərin həcmi;

STof- elmi təşkilatların öz vəsaitləri hesabına yerinə yetirdiyi elmi-

texniki işlərin həcmi;

AR- tətbiqi tədqiqatların həcmi;

R- elmi tədqiqatların həcmi (elmi-tədqiqat işləri);

BR- fundamental tədqiqatların həcmi;

D- işləmələrin həcmi;

PDA- layihə-konstruktor və texnoloji işlərin həcmi;

PP- nümunələrin hazırlanması xərcləri;

CP- tikinti üçün layihə işlərinin həcmi;

R&D- elmi tədqiqat və işləmələrin həcmi.



Tədqiqat və işləmələrə xərclər. Tədqiqat və işləmələrə xərclər elmi təşkilatın maliyyə nəticələrinin (mənfəət, rentabellik) qiymətləndirilməsində istifadə edilir. Xərclərin uçotu iki istiqamətdə aparılır: daxili və xarici xərclər. Xarici xərclərə elmi tədqiqatı sona çatdırmaq üçün müqavilə ilə podratçıların yerinə yetirdiyi işlərə çəkilən xərclər aiddir. Daxili xərclər isə cari və əsaslı xərclərə bölünür. Bu xərclər aşağıdakı xərc elementlərindən ibarətdir:

  • işçilərin əmək haqqı xərcləri (əmək xidməti xərcləri);

  • sosial ehtiyaclara ödəmələr;

  • avadanlıqların, cihazların, stendlərin və s. alınması xərcləri;

  • digər material xərcləri;

  • digər cari xərclər.

Tədqiqat və işləmələrə əsaslı xərclər aşağıdakı kimidir:

Tədqiqat və işləmələrin maliyyə mənbələrinin statistik təhlili. Tədqiqat və işləmələrə daxili xərclər ilk maliyyə mənbəyi hesab edilir. Elmin maliyyə mənbələri vəsaitin birbaşa verilməsi, onun məqsədləri üçün istifadə edilməsi, icraçı sifarişçilər və başqa meyarlar üzrə təyin edilir. İƏİT tövsiyələrində tədqiqatın maliyyə mənbələri 4 sektoru əhatə edir: dövlət, özəl, ali təhsil və mənfəəti olmayan xüsusi. Xarici maliyyə mənbələri aşağıdakılardır:

  • büdcə vəsaitləri;

  • büdcədən kənar fondlar;

  • müxtəlif sektorların və təşkilatların vəsaiti;

  • xarici ölkə vəsaitləri.


Elmin dövlət tənzimlənməsinin maliyyə instrumentlərinin

təsnifatı aşağıdakı kimidir:

Elmin dövlət tənzimləməsinin maliyyə instrumentləri

Maliyyələşdirmə (büdcə səviyyəsində)

Vasitəli güzəştlər ( növlər üzrə)

Subsidiya

Kredit


Təşkilata dəstək

Müsabiqəli maliyyələşmə

Təşkilatı saxlamaq

Kontraktlar

Nizamnamə kapitalına əmanət

Qrantlar


Ödənişli

Faizsiz


Vergilər və digər büd- cəyə ödəmələrdən azad

Vergi güzəşti

Vergilərin ödənilməsini gecikdirmək

Vergi krediti


Yuxarıda verilmiş metodoloji tövsiyə elmi-texniki siyasətin hazırlanmasında statistikanın rolunun artmasına xidmət edir.

Əlavə 1

Avropada elm və texnologiyaya dair nəşr edilən statistik materiallar


  • Tədqiqatlar və işləmələr üzrə xərclər, işçilər (R&D expenditure and personnel);

  • Elm və texnologiya fəaliyyətində məşğul olanlar (Human resources employed in Science and Technology Occupations);

  • Yüksək texnologiya və regionlar üzrə işləyənlər (Who are the employed in high-tech and in which regions do they work);

  • Elm və texnologiya fəaliyyətində yüksək təhsilli kadrlar (Highly educated persons in science and technology occupations);

  • Tədqiqatlar və işləmələrə dövlət büdcəsindən maliyyələşdirmə (Government budget appropriations or outlays on R&D-GBAORD);

  • Elm və texnologiyada məsləhətçi insan resursları (Senior human resources in science and technology);

  • İnformasiya kommunikasiya texnologiyasında patent tətbiqi (Patent applications to the EPO in the ICT sector);

  • Yüksək texnoloji biliklər-xidmətin intensivliyi (High-tech knowledge-intensive service);

  • Patent statistikası (Patent statistics);

  • Üçüncü səviyyə təhsilli işçilər (Employees with third level education but not working in an S&T occupation);

  • Elm və texnologiyada çalışan qadınlar (Women employed in science and technology);

  • Yüksək texnologiyalı məhsulların ticarəti (trade in high-tech products);

  • Doktorluq (Doctorate holders);

  • Tədqiqat, işləmələr üzrə fəaliyyət və xərclər (R&D activities and costs);

  • İcmanın innovasiya statistikası (Community innovation statistics);

  • Elm və texnologiya üzrə insan ehtiyatlarının regionlar üzrə paylanması (Regional distribution of human resources in science and technology);

  • Elm və texnologiyada yüksək ixtisaslı işçilər (Highly qualified workers in science and technology);

  • Regionlar üzrə yüksək texnologiyalı sektorların işçiləri (Regional employment in high-tech sector);

  • Avropada biotexnologiya – patentlər, tədqiqat və işləmələrə investisiyalar (Biotechnology in Europe-Patents and R&D investments);

  • İnnovasiya müəssisələri və patentlərin, intellektual mülkiyyətin istifadəsi (İnnovative enterprises and the use of patents and other intellectual property);

  • Elm və texnologiyada yüksək ixtisaslı insan ehtiyatlarının mobilliyi (How mobil are highly qualified human resources in science and technology);

  • Müəssisələrdə tədqiqatlar və işləmələr (R&D in enterprises);

  • Yüksək texnologiyalı müəssisələr (High-tech enterprises);

  • Venture kapitala investisiya (Vebture capital investments);

  • Yüksək təhsildə və hökumətdə tədqiqatlar və işləmələr (R&D in higher education and government);

  • Yüksək texnologiyalı sektorda işləyənlər və gəlirləri (Employment and earning in high-tech sectors);

  • Avropa patent ofisinə yüksək texnologiya patentləri (High-technology patent applications to the European Patent Office);

  • Milli patent statistikası (National patent statistics);

  • İnternet və digər kompüter şəbəkələri və onların müəssisə və biznesdə istifadəsi (The internet and other computer networks and their use by European enterprise and ebusiness);

  • Patent prosedurası və statistikası (Patent procedures and statistics);

  • Gənc işçilərin elmi fəaliyyəti (Science graduates are yourger and better employed);

  • Patent, tədqiqat və işləmələr xərcləri (Patents and R&D expenditure);

  • Dövlət büdcəsindən maliyyələşmə və ödəmələr (Government budget appropriation or outlays);

  • Tədqiqat, işləmələr və beynəlmiləlçilik (R&D and internationalisation);

  • Yüksək texnologiyalı sənaye və elmtutumlu xidmətlər (High tech industries and knowledge based services);

  • Avropa elmi işçiləri arasında gender fərqinin ölçülməsi (Measuring gender differences among Europe’s knowledge workers);

  • Avropa birliyində turizm və internet (Tourism and the internet in the European union);

  • Avropalıların kompüter və internetdən istifadə vərdişləri (How skilled are Europeans in using computers and the Internet);

  • Yaşlı işçi qüvvəsi. Elm və texnologiyada insan resurslarının yaş bölgüsü (Ageing work force-how old are Europe’s human resources in science and technology);

  • Fərdlər və müəssisələr tərəfindən internetdən istifadə (Use of the Internet among Individuals and enterprises);

  • Avropa patent ofisinə regional səviyyədə patent tətbiqi (Patent applications to the European Patent office at regional level);

  • Elm və texnologiya işçi qüvvəsinin regional konsentrasiyası (Regional concentration of S&T labour force in the EU);

  • Avropanın yüksək ixtisaslı insan resurslarının xarakteristikaları (Which are the characteristics of Europe’s highly qualified human resources);

  • Tədqiqat və işləmələr heyəti (R&D personnel).

Каталог: upload -> File -> documents -> 12-2016
12-2016 -> 1. İqtisadi vəziyyətin proqnozlaşdırılması, iqtisadi siyasətin işlənməsi və monitorinqi üçün statistikadan istifadə etməklə iqtisadi modellərin hazırlanması və təkmilləşdirilməsi Giriş
documents -> Təhsil Nazirliyi Qəbələ Peşə məktəbi
documents -> Avropa Ali Təhsil Məkanının Kvalifikasiyalar Çərçivəsi (aatmkç) – nədir və nə məqsəd daşıyır?
12-2016 -> 1. Ayrı-ayrı enerji məhsullarının (əmtəələrin) balanslarının tərtibinə dair Müqəddimə
12-2016 -> Aqrar sahəNİN İNKİŞafinda innovasiya mexaniZMİNİn rolu
12-2016 -> 1. Ev təsərrüfatları haqqında məlumatların (seçmənin müəyyən edilməsi, məlumatların toplanması, daxil edilməsi və nəzarətdə saxlanması, məlumat bazasının idarə edilməsi) təkmilləşdirilməsinə dair
12-2016 -> ƏhaliNİn təBİİ artimina gender disproporsiYASINIn təSİRİ


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə