Raqobatlashuvchi firmaning uzoq muddatli oraliqdagi muvozanat holati


Xarajatlari o`zgarmas bo`lgan tarmoq



Yüklə 315,85 Kb.
səhifə6/13
tarix22.05.2023
ölçüsü315,85 Kb.
#119970
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
14 Raqobatlashgan bozorda firmaning muvozanati

Xarajatlari o`zgarmas bo`lgan tarmoq.
Tarmoqda ishlab chiqarish hajmining o`sishi foydalaniladigan resurslarning narxiga ta‘sir qilmasa, biz yuqorida ko`rdikki, tarmoqning kengayishi va qisqarishi muvozanat narx P0 ga ta‘sir qilmaydi. Biror sabab bilan (masalan, iste`molchi didining o`zgarishi) talab oshganda mahsulot narxi oshadi va tipik firma musbat iqtisodiy foyda ola boshlaydi. Bu foyda boshqa firmalarni ushbu tarmoqqa kirib kelishiga sabab bo`ladi. Boshqa firmalarning kirib kelishi taklifni oshiradi, natijada oshgan narx o`zining oldingi muvozanat holati P0 ga qaytadi. Bundan kelib chiqadiki, xarajatlari o`zgarmas bo`lgan tarmoqning uzoq muddatli oraliqdagi taklif chizig`i narx uzoq muddatli o`rtacha ishlab chiqarish xarajatlarini minimumiga teng bo`lganda gorizontal chiziqdan iborat bo`ladi.

O`zgarmas xarajatli tarmoqning uzoq muddatli oraliqdagi taklif chizig`i

Narx muvozanat narx P0 dan yuqori bo`lsa iqtisodiy foyda musbat bo`ladi va bozorga yangi firmalar kirib qisqa muddatli taklifni oshiradi va bu narxni oldingi muvozanat holatiga qataradi. O`zgarmas xarajatga ega tarmoqning uzoq muddatli o`rtacha xarajatlar chizig`i gorizantal bo`ladi. Masalan malakasiz ishchi kuchiga talab oshgani bilan uning narxi odatda o`zgarmaydi.


Xarajatlari o`sayotgan tarmoq.
Xarajatlari o`suvchi tarmoqda, tarmoq kengayishi bilan birga bir qator yoki barcha omillarga talab oshdi va bu omillarning narxi ham oshadi. Bu yerda misol tariqasida malakali ishchi kuchini keltirish mumkin. Yoki yerga solinadigan o`g`itlar narxi oshsa, yerga o`g`itning solinishi bir tomondan mahsulot ishlab chiqarishni oshiradi va shu bilan birga yerning qiymati ham oshadi. Faraz qilaylik, tarmoq uzoq muddatli muvozanat holatda bo`lsin (E nuqta).

Xarajatlari o`suvchi tarmoqning uzoq muddatli oraliqdagi taklifi chizig`i
Taklif chizig`i D1 dan D2 holatga siljiganda (qisqa muddatli oraliqda) mahsulot narxi P1 dan P2 ga o`sadi, ishlab chiqarish xajmi esa Q1dan Q2 ga. Tipik firma narx P2 ga o`sganda foydani maksimallashtirish uchun ishlab chiqarish hajmini Q1 dan Q2 ga oshiradi.
Bu siljish qisqa muddatli chekli xarajat SMC1 chizig`i bo`yicha bo`ladi. Ko`rinib turibdiki, yuqori foyda tarmoqqa yangi firmalarning kirib kelishiga sabab bo`ladi.
Tarmoqqa yangi firmalarning kirib kelishi, ishlab chiqarish hajmining oshishi, ishlab chiqarish omillariga bo`lgan talabni oshiradi va bu o`z navbatida ba`zi bir yoki barcha foydalaniladigan omillar narxini oshishiga olib keladi. Yangi firmalarning kirib kelishi bozor taklifi chizig`I S1 ni S2 holatga (ilgariday boshlang`ich muvozanat narxigacha emas, balki undan yuqoriroq bo`lgan muvozanat holatga) siljitadi va natijada yangi muvozanat holat E2 vujudga keladi, bu holatga yangi muvozanat narx P3 to`g`ri keladi va P1 dan yuqori. Yangi muvozanat narx P3 ning oldingi P1 dan yuqori bo`lishi firmalarni o`sgan xarajatlarini qoplaydi va ularga uzoq muddatli oraliqdagi muvozanatda nolga teng foydani olishni ta`minlaydi.
Chunki ishlab chiqarish omillariga bo`lgan narxning oshishi firmaning uzoq muddatli va qisqa muddatli xarjatlarini o`sishiga olib keladi. Bu erda uzoq
muddatli o`rtacha xarajatlar yuqoriga ya′ni LAC1 dan LAC2 ga siljiydi, chekli qisqa muddatli xarajatlar chapga, SMC1 holatdan SMC2 holatga siljiydi. Yangi uzoq muddatli o`rtacha xarajatlar minimumi yangi muvozanat narx P3 ga teng bo`ladi. Bu erda ham o`zgarmas xarajatli tarmoq kabi boshlang`ich talab oshish hisobidan olingan qisqa muddatli yuqori foyda uzoq muddatli oraliqda firma ishlab chiqarish hajmini oshirib borgan sari yo`qolib boradi, ishlab chiqarish omillariga bo`lgan xarajat esa ortib boradi. Demak, tarmoqning uzoq muddatli oraliqdagi taklif chizig`i uzoq muddatli muvozanat nuqtadan, ya′ni E2 nuqtadan o`tadi. Xarajatlari o`sayotgan tarmoqning uzoq muddatli taklif chizig`i unga yuqoriga tomon yotiq bo`ladi, nima uchun deganda, tarmoqdagi firmalar sonini oshishi bilan bir qatorda barcha firmalar uchun resurslar narxi ham o`sib boradi.
Xarajatlari kamayib boradigan tarmoqda tarmoq ishlab chiqarishi ortib borganda, resurslarga bo`lgan narx pasayib boradi.




Yüklə 315,85 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin