SÖz köNLÜMÜ QƏLƏm etdi (publiSİSTİk düŞÜNCƏLƏR)



Yüklə 2.64 Kb.
PDF просмотр
səhifə1/30
tarix26.12.2016
ölçüsü2.64 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30

                                                                                                            
 Şirin Xanım Kərimbəyli Şadiman
 SÖZ KÖNLÜMÜ 
QƏLƏM ETDİ
(PUBLİSİSTİK DÜŞÜNCƏLƏR)
 
BAKI – 2016

Kitaba maddi və mənəvi dəstək göstərdiyinə görə 
həyat yoldaşım Abdulov Əli Əli oğluna minnətdaram.
Redaktor: 
Nəzirməmməd Zöhrablı
Korrektor:
Ceyran Abbasova
Şirin Xanım Kərimbəyli Şadiman
Söz könlümü qələm etdi (publisistik düşüncələr)
Bakı, Qanun Nəşriyyatı, 2016, 288 səh., 500 tiraj
Çapa imzalanmışdır: 09.08.2016
“Söz könlümü qələm etdi” kitabı müəllifin yaradıcılığı boyu müxtəlif 
illərdə qələmə aldığı məqalələr toplusudur.
Məqalələrin  mövzusu  bir  sıra  qələm  sahiblərinin  yaradıcılığı,  habelə 
siyasi,  mədəni,  mənəvi  həyatımızda  baş  verən  bir  çox  proseslər  barədə 
söz çələngidir. Ümid edirik ki, “Söz könlümü qələm etdi” kitabı oxucu-
lar  tərəfindən  maraqla  qarşılanacaq.  Nəşriyyatımız  adından  müəllifə 
yaradıcılıq uğurları diləyirik.
IISBN 978-9952-36-247-3
© Qanun Nəşriyyatı, 2016
© Şirin Xanım Kərimbəyli Şadiman, 2016
www.shirinxanim-shadiman.net

3
O YERLƏRDƏ İZİM QALDI…
Bu  yaxınlarda  Qalaaltı  sanatoriyasında  istirahət  edirdim.  Gözəl  ab-
havası,  yaraşıqlı,  gəzməli-görməli  yerləri  olan  bu  müalicəvi  sanatori-
ya  neçə-neçə  dərdlərə,  əlacsızlara  şəfa  bulağı  olub.  Qalaaltının  mehri-
ban  həkimləri,  tibb  işçiləri,  sağlamlığın  keşiyində  dayanıblar.  Qalaaltı 
sanatoriyasında mən bircə çatışmazlıq hiss etdim. Bu da Qalaaltının bəzəyi, 
əsrlərin müqəddəs, sirli yadigarı olan Çıraqqalanın bərbad halda olmasıdır. 
Əsrlərin yadigarı olan bu tarixi abidənin bərpası keçmişimizə çıraq tutan 
qalanı tikənlərin ruhuna da təskinlik olardı… Mən orta məktəbdə oxuy-
anda  Çıraqqalaya  ekskursiyaya  getmişdik.  Görünür,  əsrlərin  sınağından 
çıxan bu qala son 10-15 ildə təbiətin küləyinə, sazağına dözə bilmir. Bəlkə 
də o əsrlərdə onun qeydinə qalanlar olubmuş, indi isə müasir dövrdə el-
min, texnikanın sürətli inkişafına baxmayaraq babalarımızın, ulularımızın 
əvəzsiz yadigarına dırnaqarası baxılır. Necə olur ki, 14-15 əsr bundan qa-
baq Çıraqqalanı dağların başında ən uca zirvədə hasilə gətirə bilirlər, biz 
isə bu sürətli atom, texnika əsrində ulularımızın, qədim Odlar Yurdunun 
müqəddəs yadigarlarını nədənsə bərpa edə bilmirik?!
Qalaaltı  sanatoriyasına  gələn  bütün  xəstələr  böyrəklərində,  öd  kisə-
lərində olan çatışmazlıqlara baxmayaraq, bura ayaq basan kimi babaların 
əvəzsiz yadigarını – Çıraqqalanı görməyə tələsirlər…
Çıraqqalanın hər daşı – uğursuz həyatına qiymət verilməyən bədbəxt 
bir  insan  kimi  qəlpə-qəlpə  olub  dərin  dərələrin,  uçurumların  dibinə  yu-
varlanır, yarğanların burulğanlarında qeyb olur. Sinəsi parçalanıb dən-dən 
olur Çıraqqalanın… Sanki haray-həşir salıb qışqırır ki, mərəzlərini, xəs-
təliklərini 1-2 saatlıq unudub, ay məni görməyə gələn insanlar deyir, bəlkə 
siz  mənə  öz  kömək  əlinizi  uzadasınız. Axı  mən  sizin  ulu  keçmişinizin, 
bütünlükdə  yerlə-yeksan  olub  torpaq  altında  qalan  Şabran  şəhərinizin, 
Dər bəndinizin,  bütöv  Azərbaycanınızın  yadigarıyam.  Sümükləri  dəlik-
deşik divarların oymalarından boylanan, səssiz-səssiz inildəyən neçə-neçə 
günahsız qurbanların nişanəsiyəm! Bəlkə siz gedib başbilənlərinizə xəbər 
verə və mənim bugünkü halımla onları hali edəsiniz. Ey mənim qurub-
yaradan babalarımın, ulularımın nəvə-nəticələri, kömək edin mənə deyir… 
Ümumittifaq əhəmiyyətli Qalaaltı sanatoriyası mənə elə gəlir ki, ittifaqın 
kurort  mənşəli  ərazilərindən  heç  də  pis  deyil.  Yayın  cırhacır  vaxtında 
burda yalnız 1-2 saat isti hava hiss edirsən. Qalan saatları həzin ab-hava 

4
adamı müşayiət edir. Mən tez-tez mətbuatımızda da oxuyuram ki, tarixi 
keçmişimizin yadigarlarını qoruyaq, saxlayaq. Bəs görəsən, Dəvəçi rayo-
nunun ərazisində yerləşən Qalaaltı sanatoriyasının bəzəyi olan Çıraqqalanı 
qorumaq tarixi yadigarlarımızdan deyilmi?! Deyirlər, bu qala 17 tikilidən 
ibarət olub, onun təkcə biri qalıb. O da dağılandan sonra gərək Qalaaltının 
adını dəyişdirsinlər, çünki az bir hissə qalıb, belə getsə ondan, ümumiyyətlə, 
əsər-əlamət qalmayacaq. 
Dədələrin, babaların əziz-xələf yadigarı Çıraqqala, qəlbini sıxma, bəlkə 
sənin də taleyinlə maraqlanan tapıldı. Səni birinci dəfə gördüyümdən illər 
keçib… Bir də sənin müqəddəs, sehrli torpağına ayaq basdım. O vaxt ki, 
izlərimin üstünə yeni izlər qarışdı. Məni uşaqlıqdan valeh edən, şiş dağlar 
başından  kəndimiz  Tağaya,  dəli-dolu  Xəzərə  sarı  boylanan  sirli-soraqlı 
qalam, səninlə yenidən görüşdüyümə görə, o otlu-əncərli daşlarına ayaq 
basdığıma  görə  sevinirəm…  Kədərim  sənin  dağılmış  görkəmini  gör-
düyümdən yanadır, lakin ümidimi itirmirəm, rica edirəm, heç sən də itirmə! 
Ümidvaram ki, ulularımızın yadigarına kömək əlini uzadanlar tapılacaq!.. 
Sənin uçulub tökülmüş qalaçanda bərpa işləri aparılacaq. Mən buna hava 
və suyun varlığı təki inanıram. O gün gələcək. Mən görməsəm də sən bunu 
görəcəksən. Uşaqlığımdan boyunu uzaqdan-uzağa heyran-heyran süzdü-
yüm, Çıraqqala, mənim səndə izim qaldı…
15.07.1987 
Qalaaltı
Qeyd: Bu məqaləni 15.07.1987-ci ildə yazdım, amma o zaman mətbuatda çap 
etdirə  bilmədim.  İllər  keçdi.  Biz,  yəni  Şimali  Azərbaycan  müstəqillik  qazandı. 
Zaman keçdi, mərhum prezidentimiz Heydər Əliyev 23 iyun 2003-cü ildə № 1262 
saylı “Çıraqqala» tarixi abidələr kompleksinin bərpası və qorunması haqqında” 
sərəncam imzaladı. Bu sərəncamın yerinə yetirilməsini arzu edərdim…

5
8 MARTA AĞIM
Dörd ildir ki, xalqımızın, başı min bir bəlalar çəkmiş, həmişə yağıların 
yağlı  tikəsi  olmuş,  ana  torpağımız  Azərbaycan  ağır  günlərini  yaşayır. 
Vətənimizin  göylərində  qara  buludlar  dolaşır.  Neçə-neçə  günahsız  kör-
pə lərimiz, ağbirçəkli analarımız, gül üzlü gəlinlərimiz, ismətli qızlarımız 
qəfil yağı gülləsinin qurbanı olur. Qara Yanvar qara günlər gətirdi dərddən, 
kədərdən əyilməyən, lazım gəlsə köksünü güllə qabağına verməyə hazır 
olan analarımıza!..
Bu  gün  mən  sinəsi  Vətən  eşqilə  yanan,  damarlarından  millət  qanı 
axan  qeyrətli,  ismətli,  hünərpərvər  analarımızı,  qızlarımızı,  bütünlükdə 
qa  dınlarımızı  dünyanın  çox  yerində  qeyd  olunan  bu  bayram  münasibəti 
ilə təbrik edirəm. Və bu gün cümlə qadınlarımızı Salatın Əsgərova kimi 
cəsarətli,  qeyrətli  olmağa  çağırıram.  Bütün  dünyada  haqqa  çıraq  tutan 
ana-bacıları  bizim  səsimizə  səs  verməyə  çağırıram,  çünki  harda  bir  qan 
tökülürsə, orda bir ana öz balasını itirir və ölənədək gözüyaşlı qalır. Hər 
bir eldə ana, bacı namus, ismət rəmzidir, O basılsa, xalq incələr, qaragünlü 
olar. Yox əgər toxunulmaz olsa, o torpağın qızı, gəlini əsir olmaz, bəxtiyar 
olar,  xoşbəxt  olar.  Əziz  analar,  sabahlarınızın  firavan  və  azad  olmasını 
diləyirəm. 
  07.03.1991
İNANMIRAM YOXLUĞUNA
 
Kitabın kompüterdə işi, demək olar ki, tamamilə qurtarmışdı. Bu zaman 
ağır  bir  xəbər  məni  dərindən  sarsıtdı.  Bu  “Füzuli”  məclisinin  yaradıcısı 
və  rəhbəri,  Füzuli  yanğılı  qəzəl  şairi  Hacı  Mailin  vəfatı  xəbəri  idi.  Son 
bir ildə Hacının xəstə olmasını bilirdim. Lakin fələyin bu tezliklə onu bi-
zim  aramızdan  aparmasına  heç  vəchlə  inana  bilmirəm.  Hacı  Mail  sadə, 
müdrik və Füzuli harayı ilə nəfəs alan, alışan-yanan bir şair, daha doğrusu 
şairlər içində inci idi. O, Füzuli dühasının Məcnunu idi. Nəinki gənc qəzəl 
şairlərinin, hətta şerin bütün növlərində yazıb-yaradanların tərəfkeşi. Hacı 
Mail, fələk sənin varlığını nə çox gördü “Füzuli” məclisinə?
Düzdü, mən “Məcməüş-şüəra” və “Füzuli” məclislərinə ara-sıra gedi-
rəm, çünki Neft Daşlarında işləməyim və şəhərdən kənarda, Pirallahıda, 
yaşamağım məclislərə intensiv gəlib-getməyimə çətinlik törətsə də, ürəyim 

6
o kamal yığnaqlarından bir an belə aralı olmayıb və xüsusən Hacı Mailin 
o müdrik siması bir an da belə gözlərim önündən getmir. Amansız xəstəlik 
Hacı Mailə möhlət versəydi, hələ neçə-neçə qəzəl kitablarını, divanlarını 
araya-ərsəyə gətirərdi.
 Fəqət, hardan biləsən fələyin gərdişini? Hökm çıxardan da O, hökmü 
həyata keçirən də O. Bizlərsə, onun hökmünə məhkum olmuşlarıq. Necə 
səbirlə, necə təmkinlə qulaq asırdı Hacı Mail məclisdə oxunan şeirlərə…
İrad tutanda da elə yumşaq, elə mülayim deyirdi ki, iradını… Müəllifin 
ümidini itirməmək üçün. Ərəb, fars dillərinin bilicisi, sənədsiz alim, iste-
dadlı şair. Hacı Mailin ruhuna Allahdan rəhmət diləyirəm. Məzarın nurla 
dolsun, böyük şair!
Sənin  övladların  sənət  çırağının  işığıyla  öyünə  bilərlər.  Ey  heç  kəsə 
əyilməyən  dağ  vüqarlı  sənətkar!  Sənin  yoxluğun  Azərbaycan  alimləri, 
söz xiridarları içində bundan sonra daha çox bilinəcək. Yoxluğun göyüm-
göyüm göynədəcək səni candan sevənləri, əziz Hacı Mail. Allah sənə qəni-
qəni rəhmət eləsin, ruhun şad olsun! Sinəsində Vətən ağrılarıyla dünyanı 
tərk edən sənətkar. Ürəyində hələ nə qədər sözün-sovun qaldı…
Yoxluğun  hiss  olunduqca  sənətinin  yaddaşlardan  silinməzliyi  aləmə 
üs yan olacaq. Ölməz, Hacı Mail, bilirəm həmkarların sənin əziz xatirənə 
qəzəllər həsr edəcəklər.
Yoxluğunun  xəbəri  nədənsə  mənim  könlümdə  heca  vəznində  ürək 
yanğısına çevrildi. Mən sənin əziz xatirənə həsr etdim bu şeri, ruhun şad 
olsun əməli pak ustadım!
BU XƏBƏR
Mərhum qəzəl ustadımız Hacı Mailin 
 unudulmaz xatirəsinə
İçimdə acıya döndü bu axşam,
Söndü gözlərimin gecəsində şam,
Aldı ürəyimdən kədərlərim kam,
Sel etdi gözümün yaşın bu xəbər,
Yandırdı qəlbimin başın bu xəbər.
Əsl insanları itirmək çətin,
Ən ağır itkisi bəşəriyyətin,

7
Ey fələk, sarsıtdı məni niyyətin,
Ağlatdı könlümün gözün bu xəbər,
Göstərdi ölümün üzün bu xəbər.
İlahi yaxşını həyatdan alar,
Onun yoxluğuyla qəlbləri çalar,
Duyğulu canları ələmə salar,
Saldı ürəyimi qəmə bu xəbər
Atdı gözlərimi nəmə bu xəbər.
O candan sevərdi Azərbaycanı,
Həyatı, cahanı, hər keçən anı,
Fələk ayrı etdi tənindən canı,
Saldı matəmini dilə bu xəbər,
Mailin yoxluğun elə bu xəbər.
Füzuli oduyla alışan şair,
“Şəbi-hicran” ilə yarışan şair,
Məcnun atəşinə qarışan şair,
Partladı bağrımda necə bu xəbər?
Mənə matəm oldu gecə bu xəbər.
Sanki Simurq quşu uçdu da getdi,
O haqq dünyasında kamına yetdi,
Bir ömrün Füzuli harayı bitdi…
Barışmaz qəmilə daha bu xəbər,
Batdı könlümlə min aha bu xəbər.
Baxışın Füzuli baxışı aldı,
Qəzələ bir Vahid naxışı saldı,
“Füzuli” məclisi Mailsiz qaldı…
Özünü rüzgara qatdı bu xəbər,
Bütün məmləkətə çatdı bu xəbər.
Şadiman, ürəyin ağlamasın heç,
Mail qəzəlində ölməzliyi seç, 

8
Dünyanın ayrılıq əzabını biç…
Qəlbinə qəm yükü töksə bu xəbər,
Üstünə zülməttək çöksə bu xəbər.
 29-30.10.1999, 
Neft Daşları 
 YAŞIL AVTOBUSLARIN YAŞIL ZƏHƏRİ 
 
Mən Pirallahı adasında yaşayıram. Sovet zamanı bu ada Artyom ad la-
nırdı. Müstəqilliyimizi qazanandan sonra adanın tarixi adı özünə qaytarıldı. 
Adanın 60 km paytaxtdan kənarda yerləşməsi, yəni Bakının ən ucqarında 
olması  uzun  illər  ada  sakinlərinin  nəqliyyat  məsələsində  şəhərə  gedib-
gəlməsinə çətinlik törədib.  
Hələ sovet dönəmində iri tutumlu avtobuslar 2 saat vaxt sərfi ilə camaatı 
şəhərə aparıb gətirirdi. Bu zaman kəsiyi şəhərdə işləyən ada sakinlərinin 
işə  gecikmələri,  bəzən  hətta  maşınlar  xarab  olub  yolda  qalarkən  işdən 
qalma halları ilə belə nəticələnirdi. Müstəqilliyimizi qazandığımız bu neçə 
illərdə  “QAZEL”  və  “FORD”  tipli  kiçik  tutumlu  avtobuslar  yol  prob-
lemimizə,  demək  olar  ki,  birdəfəlik  son  qoymuşdu.  Dövlət  Başçımızın 
qayğısı və diqqəti nəticəsində sovet zamanı xarabalığını andıran yollarımız 
da Gürgana (Sovet vaxtı Damba adlanırdı) qədər əla təmir olunub. Quruyla 
adanı birləşdirən yol da artıq dənizlə yolu ayıran qoruyucu beton divarlar 
vasitəsilə  təmir  prosesindədir.  Bütün  bunlar  insan  ruhunu  çiçəkləndirən 
və yaşamaq eşqini artıran təqdirəlayiq işlərdir. Hiss edirsən ki, bu Vətən 
müstəqildir və gündən-günə çiçəklənir. 
Bir  aya  yaxındır  ki,  yenidən  şəhərə  gedib-gəlmək  problemi  ilə  üz-
üzə qalmışıq. İrihəcmli yaşıl avtobusların Pirallahı adasına marşruta bu-
raxılması ilə əlaqədar “QAZEL” və “FORD” tipli marşrutların işləməsinə 
birdəfəlik nəqliyyat naziri tərəfindən qadağa qoyuldu. Bu yaxınlarda mən 
həyat  yoldaşımla  “Qazel”də  şəhərə  gedərkən  yol  polisləri  Bakıya  çat-
mamış marşrutun qabağını kəsib sürücünün əlindən açarı aldı və camaatı 
maşından məcburən aşağı düşürtdü. Biz Pirallahı sakinləri başa düşürük 
ki, adaya gələnə qədər yolboyu yerləşən kənd və qəsəbələrdə yaşayan sa-
kinlərə  iri  həcmli  avtobuslar  sərf  edir.  Ona  görə  də  böyük  avtobusların 
marşruta buraxılmasının əleyhinə deyilik, ancaq yolumuzun uzaqlığı nə-
zərə alınıb “QAZEL” və “FORD”ların da xətdə işləməsinə icazə verilsin. 

9
Axı,  hörmətli  nazir,  seçim  camaatın  olmalıdır.  Əvvəla,  yaşıl  avtobuslar 
heç uzaq yol üçün nəzərdə tutulmayıb, çünki bu maşınlarda oturacaqların 
sayı azdır. Yolboyu sərnişinlərin çoxu 2 saat, saatyarımlıq məsafəni ayaq 
üstə nehrə kimi çalxalana-çalxalana gəlməli olur. Hiss olunacaq dərəcədə 
vaxt  itkisi  ilə  mənzil  başına  yorğun-arğın  çatırlar.  Hələ  bunun  qarşıda 
qışı  var,  uzaq  yolun  çətinliyini  də  nəzərə  alsaq,  neçə-neçə  təhlükəli 
məqamlarla üz-üzə qalmalı olacağıq. Ataların yaxşı bir məsəli var: “Özünə 
qıymadığını  başqalarına  rəva  bilmə”.  Xahiş  edirik  ki,  bu  məsəli  nəzərə 
alıb  Pirallahı  sakinlərinin  şəhərə  gedib-gəlməsində  önəmli  yer  tutmuş 
“QAZEL”  və  “FORD”ların  xəttə  qaytarılmasına  izin  verəsiniz.  Bizim 
şəxsi maşın almağa, nə də Pirallahıdan köçüb şəhərə getməyə maddi im-
kanımız yoxdur. Biz Pirallahı sakinləri də Allah bəndələriyik və əminik 
ki, nəqliyyat naziri cənab Ziya Məmmədov yaşıl maşınların yaşıl zəhərilə 
ovqatımızı  zəhərləməyəcək. Ada  sakinlərinin  arzu  və  istəklərini  nəzərə 
alıb iri həcmli yaşıl avtobuslarla bərabər “QAZEL” və “FORD”ların da 
marşrutda fəaliyyət göstərməsinə rəvac verəcək.
 29.04.2008
İKİ KÖNÜL İŞIĞI
 İnsanın həyata sağlam doğuluşu hələ bütün xoşbəxtlik qapılarının onun 
üzünə açılması demək deyildir. O öz ağlıyla, şüuruyla, bacarığıyla, varsa 
istedadıyla zaman burulğanlarında Allahın verdiyi ömrü sağlam və xoşbəxt 
yaşamaq haqqını qazanmalıdır. Bir çoxları belə düşünür ki, hansısa səadətə 
çatmaq  üçün  fələk  sənə  qapı  açmalıdır.  Əgər  fələk  bu  qapını  açmırsa, 
deməli, heç bir xoşbəxtlikdən söhbət gedə bilməz, amma mənə elə gəlir ki, 
Yaradan bütün canlı aləmdən fərqli olaraq insana zəngin beyin verib. Bu 
beynin bir çox qatlarının sirləri hələ alimlər tərəfindən açılmamış qalır… 
Hər bir kəs (ağıldankəm adamları çıxmaq şərtiylə) öz ağlını ömrünün ilkin 
dönəmlərində yatıb yuxuya verməməlidir. Tənbəllik insan başına gələcək 
sonrakı bəlaların səbəbkarıdır. Vaxtın qiymətini bilən və onun anlarından 
səmərəli istifadə edənlər, hələ məktəb partası arxasında kitablarla sevda 
bağlayırlar. Öz başının hikmətilə illərin eniş-yoxuşlarından adlayıb, istək 
və arzularına çatırlar. Hətta arxasız, köməksiz olsalar belə ağıl və iradə he-
sabına əl çatmayan, ün yetməyən zirvələri fəth edirlər. Allah insana verdiyi 
şüurun aliliyi ilə adəm övladını bütün canlılardan üstün tutdu. Məhz bəşər 

10
də bu üstünlüyünü ömrü boyu qoruyub saxlamalıdır. Bunu qoruyub sax-
layanlar ulu Tanrının sevdiyi bəndələr olurlar.
Bu  yaxınlarda  paytaxtın  sayılıb-seçilən  ədəbi  mətbuat  orqanlarından 
olan  “Kredo”  qəzetinin redaksiyasına  getmişdim. Qəzetin baş  redaktoru 
Əli Rza Xələfli mənə “İki ürəyin sözü” adlı bir şeir kitabı verdi. Bu toplu 
iki müəllifin imzasıyla qələmə alınmışdır. Kitabın müəllifləri Mətanət və 
Aygün Tağıyeva bacılarıdır. Mətanət xanım 25 yanvar 1973, Aygün xanım 
isə 8 yanvar 1974-cü ildə Bakıda anadan olublar. Hər ikisi Bakı Dövlət 
Universitetini  bitirib.  Mətanət  xanım  filologiya,  Aygün  xanım  isə  tarix 
fakültəsinin məzunlarıdır.  İkisi də rus dilində təhsil alıblar. Hər ikisi şeir 
yazır. Şeirlərini isə əsasən ana dilində yazırlar. Mətanət xanım Tağıyeva 
artıq AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun elmi işçisi və filologi-
ya elmləri namizədidir. Aygün xanım Tağıyeva isə tarix üzrə magistrdir. 
Qızlar buraxdıqları şeir kitabını ataları Rafiq Nemət oğluna və anaları Sə-
mayə Qasımbəy qızına ithaf ediblər. Bu iki ziyalı xanım qızlarımızın ömür 
tarixçəsinə diqqət kəsiləndə adamın ürəyini riqqət və heyrət hissi bürüyür, 
çünki bu qızlar ana bətnindən dünyaya göz açarkən hər ikisi eyni tale ilə 
doğulublar. Dünya işığına həsrət acısı ömürləri boyu onlarla yol yoldaşı 
olub.  Bu  iki  xanım  qızlarımız  təbiətin  onların  bəxtinə  ərməğan  etdiyi 
fiziki qüsurun ağrısının burulğanında batıb qalmayıblar. İki gözün acısını 
dəf  edib  elmin  zirvələrinə  doğru  yol  getməkdədirlər.  Mətanət  xanım  və 
Aygün xanım təkcə elmlə kifayətlənməyib bədii yaradıcılıqla da məşğul 
olurlar. Elə bu səbəbdəndir ki, məhz “İki ürəyin sözü” toplusu onların birgə 
əməyinin  məhsuludur.  Qızlar  qələmlərini  təkcə  heca  və  sərbəst  vəzndə 
deyil, hətta əruz vəznində də sınayıblar. Kitab ilk əvvəl Mətanət xanımın 
şeirlərilə başlayır. Onun “Qatar”, “Getdi əldən vətən bağı”, “Səninlə sənsiz 
(pul)”, “Məndən başqa kimin var?”, “Sən mənim yolumu gözləyəcəksən” və 
sair  şeirləri  kitabda  özünə  yer  alıb.  Müəllif  “Qatar”  şerində  insan  həyatına 
daxil olmuş, onun mənzil başına çatmaq ehtiyacını ödəyən qatardan söz açır. 
Şeirdə uzun yolları tələsmədən, həm də buna baxmayaraq yubanmadan gedən 
müasir dövrün ən kara gələn texnikasını öz şerində əks etdirir:
Qoy ötməsin günün hədər, vaxtın əbəs,
Tükənməsin səyahətə səndə həvəs,
Yetir məni öz arzuma tələs, tələs,
Polad yolun uzaq, rəvan olar qatar.

11
Müəllif “Getdi əldən vətən bağı” şerində işğal altında olan vətən tor-
pağının acısını belə ifadə edir:
Getdi əldən vətən bağı,
Bitməz burda xarı bülbül.
Torpağımda gəzir yağı,
Oxu, sazla, sarı bülbül.
Taleyim daha çağlamaz,
Halıma heç kəs ağlamaz,
Yaralarım köz bağlamaz,
Gəl yaramı sarı, bülbül.
Əlinə qələm alıb ağlının duyğularını, ürəyinin atəşini vərəqlərə tökən 
qələm sahibləri kimi Mətanət xanım da düşmən əlində qalan torpaqlarımızın 
ağrı-acısını bu üç bəndlik şeirlə izah edir. Onun “Nəsrin” şeri əruz vəznində 
yazılıb:
Bənzərin çoxdu gülə, ol gülə mehman, Nəsrin!
Səndə də mən danışım, ver mənə imkan, Nəsrin.
Məskənindir uca dağlar, meşələr, çay kənarı,
Hərdən də bağçalarda var sənə ünvan, Nəsrin.
O dərman otu kimi istifadə olunan Nəsrini gül təki tərənnüm edir və 
bu tərənnüm insan qəlbini riqqətə gətirir. Özünə məxsus dəsti-xətti olan 
Mətanət  xanım  bir  çox  tanınmış  adamlara  müşəxxəslər  yazıb.  Onun 
“Dün yada”  şeri  cavan  bir  qələm  sahibinin  həyat  həqiqətlərini  öz  könül 
süzgəcindən keçirib aləmə bəyan edən ürək çırpıntılarıdır:
Vətənim bəzəkdir bəşəriyyətə,
Heç kəs qalmayacaq bil qiyamətə,
Düşsəm cəhənnəmə, ya da cənnətə,
Qalacaq bəlkə də gözüm dünyada. 
Mətanət xanım, sizə yaradıcılıq uğurları eşqilə deyirəm ki, sizin kimi 
dəmir iradəli, həyatını halallıqla quran bəndələrin yeri cənnətdədir. 

12
Kitabda  öncədən  qeyd  etdiyim  kimi  Aygün  xanım  Tağıyevanın  da 
şeirləri özünə yer alıb. Onun şeirləri “Tarixi rəvayət”lə başlayır. Müəllif 
bu rəvayətdə XIX əsrin əvvəlindən vətənimizin başına gələn fəlakətlərdən 
ürək ağrısıyla söhbət açır. O, Rus çarı I Aleksandrdan üzü bəri millətimizin 
müsibətlərinə çevrilmiş can və torpaq itkisini nağılvarı qələmə alıb. Aygün 
xanım Gəncə xanı Cavad xanın, Bakı xanı Hüseynqulu xanın göstərdiyi 
şücaətlərdən söz açır. Rəvayətin sonunda müəllif İran və Rusiya arasında 
bağlanan bədnam 1813-cü il “Gülüstan” və 1928-ci il “Türkmənçay” sülh 
müqavilələrilə ölkəmizin ikiyə parçalanmasını və bu tarixi müsibətin indi 
də ürəyimizdə yara olub dərdinə çarə tapılmamasından bəhs edir. Sonrakı 
səhifələrdə onun qəzəlləri yer alıb. O bir qəzəlində yazır:
Torpağın qüdrətini, ruzisini hamı bilir,
Torpağın qədrini bil, sən də bu torpaqda çalış.
İtirilmiş yurdlarımızın ağrı-acısıyla yaşayan müəllif torpağın bərəkət və 
ruzi mənbəyi olmasından söz açır. 
Aygün xanım bir neçə rübaisini də topluya salmışdır. Oxucunun diq qə-
tini aşağıdakı iki rübaiyə cəlb etmək istəyirəm:
Su ilə, torpaq ilə paklaşır insan bədəni,
Vücudu saflaşanda bil olur insan mədəni.
Bu qoca fani dünyanın nökəri, həm şahı da
Aparır qəbir evinə zinyəti yox, ağ kəfəni. 
və yaxud:
Sökülür abidələr əyri köndələn Bakıda,
Binalar ucaldılır əyri göydələn Bakıda.
Tarixin məngənəsi bağışlayarmı bizləri?
Cavabı kim verəcək, hansı baş bilən Bakıda?
Aygün xanımın bu narahatlığına mən də qoşulub bu işlə məşğul olan 
insanlarımıza üzümü tutub demək istəyirəm ki, tarixdən hər nə qalıbsa bu 
ölkənin keçmişindən yadigardır və onun qədim xalq olmasına zəmanətdir. 
Bu zəmanətləri əmanət kimi qoruyub gələcək nəsillərə çatdırmaq isə bizim 
mənəvi borcumuz və bir insan olaraq bəşəriliyimizi sübut edən amillərdir. 
Müəllifin bir qəzəlində Azərbaycanın qədim və zəngin keçmişi olan bir 

13
ölkə olmasından, bu torpaqda Manna, Midiya, Atropatena, Albaniya kimi 
dövlətlərin keçmişimizə sönməz işıq salmasından şərəflə söz açılır. Bu tor-
paqda qədim zamanlarda müxtəlif dinlərin – atəşpərəstliyin, xaçpərəstliyin 
və ən sonda islamın bərqərar olmasından bəhs edir. Bu qəzəlin üç beytini 
diqqətə çəkmək istəyirəm:
Soy köküm qədimə gedir: Manna, Midiya, Atropatena,
Kür Araz vadisində bəlkə də Alban qızıyam.
Əcdadım etdi sitayiş alova, sonra xaça,
Kəlmeyi-şəhadətlə indi müsəlman qızıyam.
Aygünəm, sadə deyim öz sözümü dünyaya,
Mən də dünyada olan Azərbaycan qızıyam.
Aygün xanım, qoy müstəqil Azərbaycan vətəninin başı müsibətlərdən 
qurtulsun və siz də bu firavan və azad ölkədə rahatca yazıb-yaradasınız.
Əziz  oxucular! Artıq  qeyd  etdim  ki,  Mətanət  və Aygün  bacıları  rus 
dilində təhsil alıblar. Buna baxmayaraq ana dilinin şirinliyini və gözəlliyini 
qoruyub saxlayıblar. Bu onların yazdıqları şeirlərdə də açıq-aydın özünü 
büruzə  verir.  Hər  iki  bacı  bu  illər  ərzində  bir  çox  qurumlar  tərəfindən 
müx təlif diplomlarla təltif olunublar. Əlillərin III ümumrespublika bədii 
yaradıcılıq baxış – müsabiqəsində bəstəkarlığa görə ikinci dərəcəli diplo-
ma layiq görülmüş Mətanət xanım Tağıyevanın bəstəkarlıq qabiliyyəti də 
var. O, 1999-cu ildə keçirilmiş əlillərin ümumrespublika idman oyunları 
yarışında  şahmat  üzrə  birinci  yer  tutmuşdur.  Aygün  Tağıyeva  əlillərin 
IV  ümumrespublika  bədii-yaradıcılıq  baxış  müsabiqəsində  nümunəvi 
çıxışına görə ikinci dərəcəli qalib olmuşdur. 2003-cü ildə “Heydər Əliyev 
və  Süleyman  Dəmirəl,  Türkiyə  Azərbaycan  münasibətləri”  mövzulu 
məqaləsinə görə Qafqaz Universiteti tərəfindən III mükafata layiq görülüb. 
1999-cu ildə Bakı şəhəri üzrə əlillərin I idman oyunlarında şahmat növü 
üzrə II yeri tutmuşdur. 
 Anadan doğulandan dünya işığına həsrət qalmış bu qızların bacarıq və 
qabiliyyətləri önündə heyrətlənməyə bilmirsən. Bütün əzaları yerində, yüz 
faiz sağlam olan övladların bəzən valideynlərinə necə sitəm etdiklərinin 
tez-tez gündəlik həyatımızda şahidi oluruq. Bu gənclər ata və analarının 
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə