Savol. Haq evaziga xizmat ko‘rsatish shartnomasi deganda nimani tushunasiz?
49-kazus 1998 yil “Shijoat” auditorlik firmasi “Bo‘kanon” aksiyadorlik jamiyati bilan jamiyat faoliyatini auditorlik tekshiruvdan o‘tkazish to‘g‘risida haq evaziga xizmat ko‘rsatish shartnomasi tuzadi. SHartnoma shartlariga ko‘ra, har yili moliyaviy yil yakunidan 1 oy taftish o‘tkazish, buning uchun 3 oy oldin pul o‘tkazib turish majburiyatlarini oldi.
Savol.Auditorlik faoliyatiga ta’rif bering?
50-kazus Toshkent shahrida joylashgan “Elektroapparat” zavodi aksiyadorlik jamiyati Surxondaryo viloyatida joylashgan“Xamkor” qurilish tresti aksiyadorlik jamiyatiga yuk kranlarining elektromotorlarini jo‘natish yuzasidan kelishib olishdi. Shartnoma shartlariga ko‘ra, yuk manzilga o‘z vaqtida etkazib berilishi va shundan so‘ng to‘lov topshiriqnomasi asosida hisob-kitob qilib olish nazarda tutildi.
Yuk belgilangan manzilga 5 kun kechikib keldi. Elektromotorlarni o‘z vaqtida etkazib bermaganligi uchun “Elektroapparat” zavodi aksiyadorlik jamiyati “Xamkor qurilish” tresti aksiyadorlik jamiyatiga shartnomani muddatida ijro etilmaganligi uchun neustoyka to‘lab berdi.
Shundan so‘ng, “Elektroapparat” zavodi aksiyadorlik jamiyati O‘zbekiston Temir yo‘llari aksiyadorlik jamiyatiga yukni o‘z vaqtida etkazib bermaganligi uchun jarimani va temir yo‘lchilar tomonidan etkazilgan zararni, ya’ni u sotib oluvchiga to‘lagan neustoyka miqdorini to‘lashni talab qilib chiqdi.
Savol. Neustoyka nima va uning qanday turlari mavjud? 51-kazus Fuqaro Alimov o‘zi Turkiya davlatidan olib keladigan matolar uchun “Sardor” transport ekspeditsiya xizmati ko‘rsatuvchi firma bilan shartnoma tuzdi. Bunda firma o‘ziga mijozlarni jalb qilish uchun ko‘rsatiladigan xizmatlar doirasiga bojxona rasmiylashtiruvini ham o‘z zimmasiga olishi ko‘rsatilganligi Alimovning e’tiborini tortganligi asosiy omillardan biri bo‘ldi. Ammo firma o‘z majburiyatlarini to‘liq amalga oshira olmaganligi bir qator muammolarni keltirib chiqardi.
Bunga sabab sifatida “Sardor” transport ekspeditsiya xizmati ko‘rsatuvchi firma bilan bojxona brokeri xizmatlarini ko‘rsatuvchi “Tarxon” mas’uliyati cheklangan jamiyati tomonidan o‘z vaqtida xizmatlar ko‘rsatilmaganligi qayd qilindi. “Tarxon” mas’uliyati cheklangan jamiyati ushbu holatda o‘z vaqtida hujjatlar taqdim qilinmaganligini vaj qilib ko‘rsatib o‘tdi.