Tibbiy biologiya


Umurtga pog‘onasi 5 ta qismga ajralgan



Yüklə 25,66 Mb.
səhifə8/18
tarix16.12.2023
ölçüsü25,66 Mb.
#182856
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18
Umurtga pog‘onasi 5 ta qismga ajralgan:
bo‘yin – 8 (halqa shaklida)
ko‘krak
bel
dumg‘aza
dum qismi

Sutemizuvchilar

  • Sutemizuvchilar hayvonot olamining eng yuksak taraqqiy etgan sinfidir. Evolyutsiya jarayoniga ko‘ra sutemizuvchilar qushlardan avvalroq paydo bo‘lgan. Mezozoy erasining boshlariga mansub qatlamlardan qadimgi sutemizuvchilarning tishlari va suyaklari topilgan. Ularning ajdodlari darranda tishli kaltakesaklar edi. Darranda tishli kaltakesaklarning o‘q skeleti beshta bo‘limdan tashkil topgan bo‘ladi.

Darranda tishli kaltakesak
bo‘yin bo‘limi - 7 ta umurtqadan iborat
ko‘krak qafasi - 12-15 juft qovurg‘a
bel bo‘limi - 2 – 9 tagacha umurtqalari (faqat rudiment qovurg‘alariga ega)
dumg‘aza bo‘limi - 4 ta umurtqa (bir-biriga qo‘shilib ketgan, reptiliyalardagidan ko‘ra yaxshiroq rivojlangan)
dum umurtqasi - soni turli xil
Sutemizuvchilar ajdodining umurtqa pog‘onasi:

Qushlar va Sutemizuvchilar skeleti

Orqa miya churrasi

  • Odam embrioni 1,5-3 oylik dayrida bel umurtqalarning soni 8-11 ta bo‘ladi. Embrion uch oylik davrida dum umurtqalarining tanadan tashqari qismi reduksiyaga uchraydi.
  • Odam o‘q skeleti ontogenezi uning shakllanishida asosiy filogenetik davrlari rekapitulatsiyalanadi: neyrulyatsiya davrida xorda shakllanadi, keyin u tog‘ay bilan, undan so‘ng suyakli umurtqa bilan almashadi.

Odam o‘q skeleti ontogenezida ayrim hollarda umurtqalari yoylari qo‘shilmasligi oqibatida umurtqa qismlari o‘zaro yaxshi birikmay qoladi, natijada “spina bifida”—umurtqa kanali defektli anomaliya shakllanadi. Bunday hollarda deffekt orqali orqa miyaning ma’lum bir qismi chiqib turadi — orqa miya churrasi deb nomlanadi va orqa miya funksiyasi keskin buzilishiga olib keladi.

Yüklə 25,66 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin