Yazılmışdır: 1932 İlk nəşri: 1934 İlk səhnə quruluşu: 1934 Şərqin böyük dahilərindən Firdovsinin min illiyinə ithaf



Yüklə 0.86 Mb.
səhifə3/4
tarix24.04.2017
ölçüsü0.86 Mb.
1   2   3   4

Lakin Südabənin vəhşi ədası, 
Kinli bir babanın ölüm cəzası, 
Qaçaq kimi etdi bizi dərbədər. 

Bəhram 


Unut, nə olmuşsa, həp keçər, gedər. 

(cibindən bir kağız çıxarır). 


Heç aldırma, Əfrasiyab var olsun, 


Məktubunu oxu, nasıl da məmnun! 
O da saray, bu da!.. Nə fərqi varmış, 
Gözlər səni burda həp sevgi, alqış. 

Səyavuş 


Saray aləminə məndə yox həvəs, 
Həpsi qanlı məhbəs, parlaq bir qəfəs. 
Dayım gömdürsə də bizi altuna, 
Qoltuğa sığınmaq ağırdır mana. 

Bu sırada kənardan qızların türküsü eşidilir. 

Qızlar 

Bəyaz, pənbə, nazlı bir quş 


Yalçın qayalıqda durmuş, 
Boynunu, bax nasıl burmuş?! 
Kimi gözlər göyərçinim? 
Mənim dilbər göyərçinim! 

Bəhram 


(heyrətlə göstərir) 

İştə, gözəl, yosma qızlar! 


Yayları var, oxları var. 

Səyavuş 


Həpsi ava çıxmış bəlli, 
Bir az yoldan çəkilməli... 

Bəhram 


Nə gözəldir qadın səsi, 
Könül açar şən nəğməsi! 

Səyavuş 


(mənalı ahəng ilə) 

Əvət, qadın incə xilqət, 


Alçalırsa, heçdir fəqət. 

Əfrasiyabın qızı Firəngiz və nədimələr türkü söyləyərək gəlirlər. 

Qızlar 

Göyərçinim qanad açar, 


Yüksək bulutlara uçar. 
Rəqs edərək uçar, uçar, 
Qayğı bilməz göyərçinim, 
Enib gəlməz göyərçinim. 

Zaman olur atar məni, 


Bir gülüşə satar məni, 
Birdən gözü tutar məni
Həmən qoşar göyərçinim, 
Ruhu oxşar göyərçinim. 

Birinci nədimə 

Firəngiz! Diyorlar Səyavuş gəlir. 

İkinci nədimə 

Mən də eşitmişəm, fəqət kim bilir? 

Firəngiz 

Diyorlar yenilməz qəhrəman imiş, 
Adı-sanı dillərdə dastan imiş. 

Birinci nədimə 

Diyorlar Südabə vurulmuş ona. 

Firəngiz 

Demək, ana aşiq olmuş oğluna. 

Birinci nədimə 

(ətrafa baxır) 

Dur, o nə? Baxsana, maral yavrusu! 

İkinci nədimə 

(nişan alır) 

Ürkütmüşdür onu ölüm qorxusu. 

Firəngiz 

(yayına ox qoyaraq) 

Durun, diri tutmalıyam mən onu. 

(Gedər). 

Şaşırdı, bax, dəyişdirdi yolunu. 

Xızlı addımlarla gedərlər. 

Səyavuş 


(Bəhramla çıxaraq) 

Həpsi bir-birindən sevimli dilbər!.. 

Bəhram 

Şübhə yox, saraya məxsus pərilər... 



Səyavuş 

O incə səslərin dalğalı şeri 


Xatırlatdı mana anam Xubçöhri. 
Burda rast gəlib də ovçular ona, 
Ərməğan götürmüş İran şahına. 

Tosun 


(Yaylı, oxlu bir dəliqanlı, əlində dovşan ölüsü gəlir). 

Gün aydın! 

Səyavuş 

Xoş gördük, sənin adın nə? 

Tosun 

Tosun... 



Səyavuş 

Əfrasiyab payi-təxtinə 


Yol çox uzaqmıdır? 

Tosun 


Xayır, pək yaxın. 

(yana baxaraq, maraqla) 

O nə? Çevrəsini sarmışlar ovun... 

(İrəlilər). 

Səyavuş 

Dur, baxayım, gülərmi tale mana? 

(Yayına ox qoyaraq qaya dibinə çəkilir, görünməz olur). 

Tosun 


(Bəhrama bağırır) 

Afərin, afərin! 

Bəhram 

Nə var? 


Tosun 

Baxsana! 


Yoldaşın devirdi ovu bir oxla. 

Bəhram 


(İrəlilər). 

O bir məharətmi? 

Tosun 

Deyilmi? 



Bəhram 

Əsla! 


Səyavuş 

Ah!.. 


(Səsi eşidilir). 

Bəhram 


(qoşar) 

O kimdir? 

Tosun 

Arxadaşın vuruldu. 



Bəhram 

(gəlməkdə olan Səyavuşun qoluna baxaraq) 

Yaranmı var? Ver baxayım, nə oldu? 

Səyavuş 


Oxla vurdu ovçu qızlardan biri. 

Bəhram 


Hankı? 

Səyavuş 


(nədimələr ilə gələn Firəngizi göstərir) 

Öndə gələn bu oynaq pəri! 

Firəngiz 

(yaxlaşır, əlindəki vurulmuş maralı Səyavuşa uzadır) 

Al, bu sənin!.. Mən ki, qıymazdım ona. 

Səyavuş 


İştə, əl verir bu mükafat mana. 

Firəngiz 

(təlaş ilə nədimələrə) 

Sarğı verin, çapuq! 

Səyavuş 

Bir şey deyildir. 

Tosun 

(verir) 


Al! 

Firəngiz 

Gətir sarıyım... 

Səyavuş 


İstəməz. 

Firəngiz 

Gətir! 

(Dərman qoyub yaranı sarar). 



Tosun 

(yardım edər, mənalı ahəng ilə) 

Həm yaralar bizim qızlar, həm sarar. 

Səyavuş 


Onda cürət də var, mərhəmət də var. 

Firəngiz 

(süzgün baxışla) 

Ovcugazı diri tutmaq istərkən 


Buraxmadın... 

Səyavuş 


Suçum çoxdur gücümdən. 

Bəhram 


(bir az sərt, Firəngizə) 

Qarşılıq görərdin qız olmasaydın. 

Səyavuş 

Bəhram! Zəifliyin sözündən aydın. 

Firəngiz 
(gülümsər) 

Zəiflər daima gücdən bəhs edər. 

Səyavuş 

(Bəhrama) 

Bu ən kəskin cavab! Düşünsən, yetər. 

Tosun 


İştə, Əfrasiyab da çıxmış ova, 
Kimsə qalmamışdır bu gün sarayda. 

Firəngiz 

Ov üçün yararmı öylə dəbdəbə? 
Qarşı çıxmış onlar həp Səyavuşə. 

Birinci nədimə 

Əvət, doğru... 

İkinci nədimə 

İştə, gəldi Piran da. 

Firəngiz 

Haydı, seyr edəlim biz də bir yanda. 

(Çəkilmək istərlər). 

Piran 

(Gəlir). 



Səyavuş? Sənmisən? Xoş gəldin, oğlum! 

(Qucaqlar öpər, Bəhrama əl verər). 

Firəngiz 

(heyrətlə) 

Səyavuşmu?! 

Piran 


(sarğıya baxar) 

O nə? 


Səyavuş 

Cızılmış qolum. 

Tosun 

Həm yaralar bizim qızlar, həm sarar. 



Bəhram 

Öylə bir şey deyil, keçər... 

Piran 

(gələnləri Səyavuşa göstərir) 



Baxsana! 
İştə, bütün saray çıxmış qarşına. 

Səyavuş 


Təşəkkür!.. Az deyil lütfünüz mana, 
Bilməm ki, layiqmi Səyavuş buna? 

Piran 


Hər könüldə sənə hörmət bəslənir
Adın Altay dağlarında səslənir. 

(Əfrasiyab hökumət ərkanı ilə gəlir). 

Piran 

(Səyavuşa) 



Dayın Əfrasiyab, o şanlı xaqan! 

(Əfrasiyaba) 

Oğlumuz Səyavuş, adlı qəhrəman! 

Əfrasiyab 

(Səyavuşu qucaqlar, öpər). 

Xoş gəldin, bu yurda gətirdin səfa, 


Qəhrəman Səyavuş! 

Hamı 


Var ol, min yaşa! 

Əfrasiyab 

(ətrafındakılara) 

İştə, həmşirəmin şahin yavrusu! 


Parlar gözlərində zəfər duyğusu. 

Səyavuş 


Çocuq babasından qaçarsa, bəlli 
Ana qucağında bulur təsəlli. 

Əfrasiyab 

Əvət, İran sənə baba ocağı, 
Bu yurdda bulursan ana qucağı. 
Şübhəsiz, xor baxsa baba oğluna, 
Ana köksü daim açıqdır ona. 

Gərşivəz 

Bu ölkənin qorxu bilməz elləri, 
Kişnəyən atları, coşğun selləri, 
Qartal yavruları səni gözləyir
Həp səninçin şanlı günlər özləyir. 

PƏRDƏ 


II SƏHNƏ 

Əfrasiyab sarayında türk zövqünə uyğun bir salon. 

Əfrasiyab 

Afərin Səyavuşa, dün vuruldum mən ona, 


Vaqif imiş gerçəkdən bütün hərb üsuluna. 

Piran 


Bəsləmiş qucağında onu sənin həmşirən, 
Sonra almış tərbiyə Rüstəm kimi igiddən. 

Əfrasiyab 

Çalış, mümkün olduqca, al da onun könlünü, 
Unutsun keçənləri, xoş keçirsin beş günü. 

Piran 


Məncə Səyavuş qızın Firəngizlə birləşsə
Birləşir iki ölkə... 

Gərşivəz 

(son sözləri dinlər, alayçı tərz ilə) 

Əvət, gözəl vəsvəsə!.. 


Əfrasiyab 

Firəngizlə Səyavuş görüşdülərmi? 

Piran 


(əli ilə rədd edər) 

Əsla! 


Əfrasiyab 

O halda sən onların fikrini sor da, anla! 

Gərşivəz 

(acı və alayçı gülümsəyişlə) 

Tezdir daha, bəkləyin, çocuq sanmayın onu, 
Bir siyasət olmasa, atmaz baba yurdunu. 

Əfrasiyab 

Yersiz şübhə!.. Bu səndə ikinci bir təbiət... 

Piran 


Səyavuşdan uzaqdır, hər hiylə, hər siyasət. 

Əfrasiyabla Piran çıxar. 

Gərşivəz 

Gör məndən daha əvvəl kimlər vəliəhd olur? 


Xayır, yaşatmam onu, umulmaz cəza bulur. 

(Çıxır). 

Firəngiz nədimələrlə girir. 

Birinci nədimə 

Firəngiz, Firəngiz! Nə olmuş sana? 
Söylə, səni üzən hankı fırtına? 

İkinci nədimə 

Bayğın gözlərində acı bir hal var
Səyavuşdanmıdır bu iztirablar? 

Firəngiz 

O bir yıldız kimi axdı könlümə, 
Atəşli bir çiçək taxdı könlümə. 
Əlimdən aldı səbrimi, uyqumu, 
Alov dalğaları sardı ruhumu. 
Çırpınan qəlbimə yardım eyləyin! 
Dərdimi siz açın, ona söyləyin!.. 
İstəməm, istəməm, açmayın, xayır, 
Bəlkə onun könlü başqasındadır?! 

Birinci nədimə 

Xayır, sənsən onun dilək pərisi. 

İkinci nədimə 

(qapıya baxar, arxadaşına) 

Biz gedəlim, gəldi iştə kəndisi! 

Birinci nədimə 

(Firəngizə) 

Əmin ol ki, ələ düşməz bu fürsət. 

Firəngiz 

Bilməm nə söyləyim? 

İkinci nədimə 

Haydı, cəsarət!.. 

(Pərdə arxasına çəkilirlər.) 

Firəngiz 

(əli alnında, şaşqın) 

Uf, yadımdan çıxdı bütün sözlərim. 

Səyavuş 


(gəlir, vurğun bir ahəng ilə) 

Sənmisən?.. Nəhayət, güldü gözlərim. 

Firəngiz 

Yaran nə haldadır? 

Səyavuş 

Həp sağalmamış. 

Firəngiz 

(qoluna baxır, şübhəli gülümsəyişlə) 

Hanı? Ondan bir iz belə qalmamış... 

Səyavuş 


Qəlbimdədir izi, görünməz gözə, 
Sızlar, durur, gəlincə biz üz-üzə. 
Bir kərrəcik səni ovlaqda gördüm, 
Sonra gözlərimdən iraqda gördüm. 
Bütün qızlar mənə yaxın olduqca, 
Sən ürküb qaçırsan, səbəbsizmi ya? 

Firəngiz 


(süzgün baxışla) 

Qaçmaq da yaxlaşmaq üçün bir yoldur. 

Səyavuş 

Səyavuş o halda bəxtiyar olur. 

Firəngiz 

Bəxtiyarmı!? 

Səyavuş 

Əvət, bir anlat mana, 


Sənin də nisbətin varmı xaqana? 

Firəngiz 

Mən bir müsafirim bu aşiyanda, 
Köçmək üzrəyim ən yaxın zamanda. 

Səyavuş 


Hankı bir diyara? 

Firəngiz 

Kəndim də bilməm! 

Səyavuş 


Tühaf bilməcədir! Almaz düşüncəm. 
Hankı səyahətə çıxsa bir durna, 
Bir göyərçin uçub qaçsa hər yana
Yenə axşam üstü bulur bir yuva... 

Firəngiz 


(gülümsər, mənalı bir tövr ilə) 

Şübhəlidir mənim için o məva. 

Səyavuş 

Sözlərin başqadır, gözlərin başqa... 

(Əllərini yaxalamaq istər.) 

Firəngiz 


(pərdə arxasına keçər) 
Dur, gələn var, görüş qalsın sonraya. 

Səyavuş 


(gözləri ilə onu izlər, həyəcan içində) 

Mən uymadım hər dilbərin kamına, 


Uğradım çoxunun intiqamına. 
Bilmədim ki, bir gün bənd olur könül 
O şahin gözlərin ehtişamına. 
Yürürkən sanki naz edər göylərə, 
Səcdə etməyimmi xoş xuramına? 

Əfrasiyab, Piran, Gərşivəz və Tosun girir. 


Bir göyərçin əsir etdi qartalı 
Gözəllik namına, sevgi namına. 

Əfrasiyab 

Nədir bu dalğınlıq, nə olmuş, oğlum? 

Səyavuş 


Saray həyatından artıq yoruldum. 

Piran 


Dayın həp şən görmək istəyir səni, 
Burdan evləndirmək istəyir səni. 

Səyavuş 


Hər nəyə əmr etsə xaqan haqlıdır, 
Lakin Səyavuşun qəlbinə, xayır... 

Gərşivəz 

Bəlkə İranda var başqa sevdiyi. 

Səyavuş 


Əsla!.. 

Əfrasiyab 

(Tosuna) 

Firəngizi çağırsan eyi, 


Uzlaşsalar, düyün başlanır yarın. 

Piran 


Firəngiz gözüdür bütün qızların. 

Səyavuş 


Kimsəyə mən könül vermədim daha, 
Yalnız bir ovçu qız gördüm ovlaqda, 
Həmən könlümü bir baxışda çaldı, 
Yadigarı iştə qolumda qaldı. 

Əfrasiyab 

Bütün qızlar gəlsin! 

Piran 


(işarə eylər) 

Olur, çox əla. 

Gərşivəz 

(ətrafa) 

Ah, sevdiyi birdən Firəngiz olsa!? 
Dəhşət daha kəskin olar şübhəsiz. 

Qızlar gəlir. 

Əfrasiyab 

(Səyavuşa) 

Hankısıdır? 

Səyavuş 


İştə!.. 

(Firəngizi göstərir). 

Əfrasiyab 

(məmnun) 

Qızım, Firəngiz! 

Səyavuş 


Mən müsafir sandım onu sarayda. 

Əfrasiyab 

Yanlış da bir naxış!.. 

Piran 


Əvət, öylə ya, 
Həyat səhnəsində həp müsafiriz. 

Əfrasiyab 

(Firəngizə) 

Sən də könlünü aç! 

Firəngiz 

Siz vəkilsiniz. 


Əfrasiyab 

Afərin, çox gözəl cavab, afərin! 

(Qolları arasına alır. Sonra vəzirə) 

Piran! Uğurludur sənin əllərin, 
Dəyişdir bunların bazubəndini, 
İcra olunsun da nişan ayini. 

Piran 


(Səyavuşun bazubəndini Firəngizin qoluna, onunkunu da Səyavuşun qoluna taxır). 

İştə, ruhlardakı duman sovuşdu


İki yıldız bir-birinə qovuşdu. 

Gərşivəz 

(Tosuna, kinli) 

Xayır, xayır, mümkün deyil bu əsla, 


Gərək dağılsın bu uğursuz yuva!.. 

Tosun 


Fikrin nədir? 

Gərşivəz 

Onu göstərir zaman. 

Piran 


İştə alqışlara layiq bir nişan! 

Əfrasiyab 

Səyavuşa tac və xələt verilsin. 

Səyavuş 


İstəməm, sadəlik xoşdur mənimçin. 
İranda da vardı tacım, xələtim, 
Həp buraxdım, həzz etmədi xislətim. 

Əfrasiyab 

Neçin buraxdın? Pək uğursuz şeymi? 

Səyavuş 


Sıxdı məni altun bir zəncir kimi. 

Əfrasiyab 

Haydı, məndən böyük bir rütbə istə! 

Səyavuş 


Gözüm yoxdur mənim heç bir rütbədə. 

Piran 


Cəngavərlik daha xoş gəlir ona. 

Əfrasiyab 

Göndərəyim səni Çin hüduduna; 
Böyük bir vilayət üsyan içində 
Həp çırpınıb durur al qan içində. 

Səyavuş 


Al qan içindəmi? Səbəbsizmi ya?! 

Əfrasiyab 

Yasamızı kimsə almayır saya. 

Səyavuş 


(məğrur) 

Bir ay belə sürməz o qanlı dalğa. 

Gərşivəz 

(ətrafa) 

Cənazən gömülər orda torpağa. 

Piran 


(əlini Səyavuşun umuzuna qoyaraq) 

Səyavuş söndürür onu şübhəsiz. 

Əfrasiyab 

(qızını süzərək) 

Etiraz etməzmi buna Firəngiz? 

Firəngiz 

İki könül birsə, diləklər də bir. 

Əfrasiyab 

Gedin, birlik sizə səadət verir. 

Gedirlər. 

Birinci vəzir 

Fikrin nədir? 

İkinci vəzir 

Onu göstərər zaman. 

Gərşivəz 

İştə alqışlara layiq bir nişan. 


Xayır, xayır, mümkün deyil bu əsla, 
Dağılsın gərək bu uğursuz yuva. 

PƏRDƏ 


DÖRDÜNCÜ PƏRDƏ 

I SƏHNƏ 


Çin hüdudunda türk və çin zövqü ilə süslənmiş vali qonağı... 

Vali 


(Qalın bığlarını eşir. Barmaqlarını gur saqqalı içində daldırıb düşünür. İçəri girən qurd baxışlı müşavirə) 

Nə var, nə yox? 

Müşavir 

Vali sağ olsun, bütün 


Ölkədə bir sevinc izi var bu gün. 

Vali 


Afərin, səndəki zəka bəllidir
Yoxdur sənin kimi qurnaz müşavir. 

Müşavir 


Xayır, sanma bizə uymuş cəmaət. 
Hər kəs Səyavuşa edər itaət. 
Qaçaq Altay belə fürsət bulub da 
Xain asilərə edər komanda. 
Bütün qaçaqları taxmış ardına, 
Atar bizim məmurları zindana. 

Vali 


Bilməm bu haqqı kim vermişdir ona? 

Müşavir 


Bəlli, arxalanmış xaqan oğluna. 
Onu Səyavuşmu şımartdı, yoxsa 
Bu cürətlə atılmazdı ortaya. 

Üsyan yatırmağa gələn bu sərsəm, 


Meydan oxur bizə, nədənsə bilməm! 

Vali 


Gəlsin, onu dadlı dilə basmalı, 
Bir səbəb bulub da həmən asmalı!.. 

Müşavir 


Xayır, asmaq doğru deyil, bir gecə 
Yataqda məhv etməlidir gizlicə. 

Bu sırada silahlı zəbtiyyə məmurları üstü, başı yırtıq üsyançı köylüləri gətirirlər. İçlərində iki qadın da bulunur. Yalnız önlərincə gələn və kinli baxışla bir tərəfdə duran gənc Yalçın təmiz geyinmişdir. 

Məmur 

Gəlin, haydı! 



(Yalçının yaxasından tutub çəkər). 

Sən də!.. 

Yalçın 

(qızğın) 



Burax!.. 

Zəbtiyyə məmuru 

Azğınlar! 

Üsyançılar 

Azğın biz deyilik. 

Məmur 


Ya kimdir? 

Üsyançılar 

(məmurları göstərir) 

Onlar! 


Vali 

(qadınlara işarətlə) 

Bunlardamı üsyançıdır? 

Yalçın 


Şübhəsiz, 
Taun, vəba qarşısında həp biriz. 

Vali 


Taunmu? 

Yalçın 


Siz taundan da uğursuz, 
Ölümdən də zalım və qorxuncsunuz. 

Vali 


Bu kim? 

Məmur 


Yalçın! Tazə gəlinin əri!.. 

Vali 


Zəncirsiz dururmu böylə sərsəri! 

Yalçın 


Deyil mana, zəncir yaraşır sana! 

Vali 


Söylətməyin, haydı, atın zindana! 

Yalçın 


Vicdansız canavar! 

Vali 


Susdurun! 

Məmur 


Sonra? 

Vali 


Həpsi birər-birər çəkilsin dara. 

Yalçın 


Alçaq! 

(Valiyə) 

Yarın sən də izlərsən bizi. 

Zəbtiyyə məmuru 

(qırmancla vurur) 

Haydı! 


(Onları aparır). 

Vali 


Öncə onun silinsin izi! 

(Müşavirə) 

Nə var? Gözlərinə bir qayğı doldu, 
Yalçının gəlini əcəb nə oldu? 

Müşavir 


(yana baxaraq) 

İştə... Baxışları olduqca kəskin! 

Vali 

(Ona yaxlaşır). 



Nədir gözlərində bu hiddət, bu kin? 
Düşün, təslim olmadıqca sən mana, 
Həsrət qalacaqdır nişanlın sana. 

Gəlin 


Mənim duvağımı sən deyil, ancaq 
Yalçın açmalıdır. 

Vali 


(qolundan tutar) 

Yaxın gəl! 

Gəlin 

(geri çəkilir, nifrətlə) 



Burax! 

Müşavir 


Yavrum, hər gəlin ki, yeni köçərsə, 
Bikri ancaq nəsib olur rəisə. 
Şərəfdir bu sana, düşünsən bir az, 
Valinin diləyi heçə sayılmaz. 

Vali 


Bu bir qanun! Hər kim boyun qaçırsa, 
Eli, əqrabası batar həp yasa. 
Qatlandım nazına bütün bir gecə, 
Qırma məni, yaman olur nəticə. 

Gəlin 


Mənim könlüm hər qülbəyə
Nəşə sərpən atəş deyil. 
Mənim eşqim hər kölgəyə 
Gülümsəyən günəş deyil. 
Gülünc taleyimdən mana 
Bu gün sönük bir ah qaldı. 
Qopdu zalım bir fırtına, 
Gənc ömrümü həsrət aldı. 

(Ağlar). 

Vali 

İstər gül, istər ağla, 


Mana ram olmadıqca, 
Qurtulamazsan, saqın! 
Nə sən, nə də nişanlın. 

Gəlin 


(sərt) 

Mümkün deyil bu əsla; 

Namus deyil paçavra! 

Vali 


(bağırır) 

Tərbiyəsizlik yetər! 

(Müşavirə) 

Bu pərdəni aç, göstər! 


Bəlkə bir az uslansın. 

Müşavir pərdəni açır. Uzaqda dəniz və yelkən gəmisi, bir tərəfdə dağlar, ən yaxında isə dar ağacında üzü arxaya ağ kömləkli bir cənazə görünür. 

Gəlin 

(onu nişanlısı zənn edərək) 



Ah, o Yalçınmı!? Yalçın! 
Aman, nədir bu dəhşət!? 
Sənsiz həyata nifrət!.. 

(Hıçqırıqlar içində bayılıb düşür). 

Məmur 

Xayır, o Yalçın deyil, 


Sənin nişanlın deyil. 
O, məhbəsdə inləyir, 
Heçlikləri dinləyir. 

Vali 


Zavallı!.. İştə bitdi, 
Bir anda söndü, getdi. 

Cənazənin üzərinə bir örtü çəkirlər. Dışarıda qorxunc və gurultulu 


səslər eşidilir. 

Səslər 


Hanı xırsızdar bəyi? 
Yetər tüğyan etdiyi. 
Nerdə, göstərin onu, 
Gəlmiş ömrünün sonu. 

Vali 


Kimdir onlar? 

Müşavir 


Səfillər! 
Səndən öc almaq dilər. 

Vali 


Bu azğınlıq yararmı? 
Yoxsa çıldırdılarmı?! 

Türk və çinli qiyafəsində bir yığın üsyançı xalq gurultu ilə içəri soxulur. Sadə geyimli Səyavuşla Bəhram da bir tərəfdə durur. Qarayağız Altay isə qabağa gəlir. 

Altay 

İştə, o xain burda! 



Üsyançılar 

O düşməndir bu yurda. 

Altay 

Həmən cəza bulmalı! 



Üsyançılar 

Bir anda məhv olmalı! 

Vali 

Azğın! Şaşırdınmı sən!? 



Müşavir 

İştə o pək sərsəri. 

Vali 

Bu sayğısızlıq nədən!? 



Müşavir 

O, bunların rəhbəri. 

Altay 

Artıq yetər, səbrimiz həp tükəndi. 



Üsyançılar 

Səbrimiz həp tükəndi. 

Altay 

Hüququmuz, namusumuz çeynəndi. 



Üsyançılar 

Namusumuz çeynəndi. 

Vali 

Mən ayrılmam ədalətdən, qanundan. 



Üsyançılar 

Yalan!.. Çəkilməz yalan! 

Altay 
(əlilə göstərir) 

İştə, ədalətin dar ağacları! 


Boğazlatdın acları. 
Quraqlıq bir yandan, sən də bir yandan
Xalqa uddurdunuz qan. 
Ölkə viran oldu, çıraqlar söndü, 
Evlər məzarə döndü. 
Vergi deyə hər gün bizi soydunuz, 
Yaman günə qoydunuz. 

Vali 


Gəlirsiz hökumət təməldən bitər. 
Üsyançılar 

Bitsin, yox olsun, yetər! 


Bir nəfər çinli 
Yetər, sandınız bu xalqı oyuncaq, 
Xalqı xırpalayır hökumət ancaq. 

Yalçın 


İştə mən!.. 

Vali 


Səni kim buraxdı? 

Yalçın 


(Üsyançıları göstərir). 

Şaşqın! 


Səncə əyləncəmi bu qorxmaz axın? 

Vali 


Sus, bu, hökumətə qarşı üsyandır! 

Yalçın 


Sənin azğınlığın bizə əyandır. 

Altay 
(önünə keçər, qızğın) 

Yetər çıldırdınız hökumət! - deyə, 
Evləri yıxdınız, ədalət! - deyə. 
Məzlumlar qanından badə sondunuz, 
Qarğa-quzğun kimi leşə qondunuz. 
Qanun deyə doğruluqdan caydınız, 
Xalqın namusunu heçə saydınız. 
Aldıqları nəfəs - zəhərli ahlar, 
Qidasız çocuqlar ot yeyib yaşar. 
Söylə, öyündüyün ədalət bumu? 
Hökumət dediyin rəzalət bumu? 

Vali 


Kimsə böylə təhqir etməmiş məni
Sən nəçisən, kimsən? Aşma həddini! 

Altay 


Zülmətləri yaran bir şimşəyəm mən, 
Doğdum məzlumların diləklərindən. 

Vali 


(qafasını sallar, acı gülüşlə) 

Bildim ki, Altaysan, bəlli şöhrətin, 


Şübhəsiz böyükdür, gücün, qüdrətin. 

(Camaatı göstərir). 

Əfsus, güvəndiyin bu sərsəmlərin 
Cümləsi üsyançı, cümləsi xain. 

Səyavuş 


Bu adlar yaraşır ancaq Valiyə. 

Vali 


Mən kimlərə üsyan etidm? 

Səyavuş 


Hər şeyə; 
Haqqa, ədalətə, insaniyyətə, 
Namusa, vicdana və heysiyyətə. 

Vali 


Demək, sən də uyub bu xırsızlara, 
Qıymaq istəyirsən böyük sərdara. 
Türk və moğol dursun, çinlilər belə 
Şımardı da əlbir oldu səninlə. 
O çinlilər ki, dün bizə əsirdi, 
Qarşımızda bu gün dodaq gəmirdi. 

Altay 


Həpsi məzlum, ya türk olsun, ya çinli. 

Səyavuş 


(acı gülüşlə) 

Tülkü baxışların nasıl da kinli!? 

Vali 
(sinirli) 
Qəhrəmanlıq səni məğrur etməsin, 
Qorxunc olar cəzan... 

Səyavuş 


Söylənmə, miskin! 

(üsyançılara) 

Bağlayın qolunu, susdurun onu! 

Üsyançılar Yalçınla arxadaşının yarıbağlı qolunun zəncirini açıb, Vali ilə Müşavirin qolunu bağlayırlar. 

Çinli 

İştə haq bağıran haqsızın sonu! 



Yalçın 

(Valiyə dar ağacını göstərir). 

1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə