3-ma’ruza minerallarning mo’rtligi, qayishqoqligi, mineral hosil qiluvchi jarayonlar. Reja



Yüklə 47,36 Kb.
səhifə2/9
tarix28.11.2023
ölçüsü47,36 Kb.
#169468
1   2   3   4   5   6   7   8   9
3-ma’ruza minerallarning mo’rtligi, qayishqoqligi, mineral hosil-fayllar.org (1)

Moos qattiqlik shkalasi
3.1-jadval

Qat-tiqlik bo’yi-cha tartibi


Mineral nomi


Rangi

Qattiqlik ko’rsatkichi

1

Talk- Mg3[Si4 O10 ][OH]2

Rangsiz, turli qoramtir ranglarda


Tirnoq bilan engil chiziladi, yumshoq qalam tirnalgan iz qoldiradi.


2

Gips CaSO4 2H2O

Rangsiz,oq,sarg’sh qoragacha.


Tirnoq bilan chiziladi.


3

Kaltsit CaCO3

Rangsiz,oq, sariq, jigarrang, pushti, ko’kimtir


Lotundan bo’lgan tanga tirnalgan iz qoldiradi.


4

Flyuorit- CaF2

Rangsiz, turli xil ranglarda, binafsha rang


Oqna tirnalgan iz qoldiradi.


5

Apatit Ca5 [PO4 ]3F

Kok,oq,sariq, havo rang, qo’ng’r


Pichoq tirnalgan iz qoldiradi.


6

Ortoklaz KAlSi3O8

Oq, pushti, sariq, qizil-go’sht rang.


Pichoq bilinar – bilinmas tirnalgan iz qoldiradi.


7

Kvars - SiO2

Odatda rangsiz, kulrang


Pichoq bilan chizilmaydi.


8

Topaz - Al2 [SiO4 ](F,OH)2

Rangsiz, havo rang, pushti, sariq vino rang


Oynani kesadi, kvars tirnamaydi.


9

Korund-Al2 O3

Rangsiz, ko’k,qora,yashil


Oynani kesadi,


10

Olmos- S.

Rangsiz, oq,havo rang,yashil,qizil




Texnik maqsad uchun minerallarning qattiqligini aniqlashda juda aniq usullar (Brikella, Vinkers, Rokvil va boshqalar) mavjud. Ular mineralning yuzasiga har xil uchlik tig` bilan iz qoldirishga asoslangan. Tig` esa po`lat shar, olmos, konus, piramida va h.k. shaklida bo`lishi mumkin. Bu holda qattiqlik og`irlik kuchining ezilgan maydonga nisbati bilan aniqlanadi Qattiqlikni o`lchaydigan asbob qattiqlik o`lchovi (tverdomer) deyiladi. Uning shkalasida mineralning qattiqlik darajasini juda aniq ko`rish mumkin. Ayrim hollarda asboblar bo`lmaganida, minerallarning qattiqligini qo`l ostidagi mavjud narsalar yordamida ham aniqlash mumkin. Buning uchun biz yumshoq qalamning qattiqligi 1, tirnoqniki 2-2,5, mis tanganiki 3, mixniki (temirdan qilingan) 4-4,5, uchli pichoq yoki shisha sinig`iniki 5-6, po`lat egovning qattiqligi 5,5-7 ga tengligini bilishimiz kifoya.



Yaltiroqlik-bu minerallarning yuzasiga tushgan yorug`lik nurini qaytarish xususiyati. Yaltiroqlik metallsimon (M) - metallning yangi yuzasining yaltiroqligiga o`xshash -barit, kuprit, gematit, ilmenit; shishadek (Sh) - tiniq minerallar-sludalar, gips, kalsit; sadafdek (S) - sludalar, talk; ipakdek (I) - ingichka tolalardan tuzilgan minerallar - gips tolalari, asbest; yog`dek (Yo) - mineral yuzasi yog` surilgandek yaltiraydi - nefelin; olmosdek (O) - juda o`tkir yaltiroqlik - olmos, kinovar; mumdek (Mum) - hech qanday yaltiroqlik sezilmaydi - feruza.

Yüklə 47,36 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin