4 Qiymətləndirilmiş variantlar



Yüklə 253.42 Kb.
PDF просмотр
səhifə1/3
tarix31.01.2017
ölçüsü253.42 Kb.
  1   2   3

Şahdəniz 2 Layihəsi 

Ətraf Mühitə və Sosial-İqtisadi Sahəyə Təsirin 

Qiymətləndirilməsi 

Fəsil 4 


Qiymətləndirilmiş variantlar 

 

Noyabr 2013-cü il 



Yekun variant

 

4/1



4 Qiymətləndirilmiş variantlar 

Mündəricat 

 

4.1 Giriş  



........................................................................................................................... 

4.2 Konsepsiyanın seçilməsi: Bir neçə platforma və sualtı işlənmə variantlarının 



müqayisəsi ...................................................................................................................... 3 

4.3 Dənizdə  kompressiya ..................................................................................................... 5 

4.4 Hidratın İdarə Edilməsi ................................................................................................... 5 

4.5 Elektrik 

enerjisi 

............................................................................................................... 6 

4.5.1 

Elektrik enerjisinin qurudan təchiz olunması ........................................................ 6 



4.5.2 

Quruda elektrik enerjisi və istiliyin yaranması ...................................................... 6 

4.5.3 

Quruda istiliyin inteqrasiyası ................................................................................ 7 



4.5.4 Dənizdə elektrik enerjisi ....................................................................................... 8 

4.6 Məşəl  

........................................................................................................................... 

4.6.1 Yerüstü 



və yüksəyə qaldırılmış məşəl ................................................................. 8 

4.6.2 Dəniz qurğusundakı məşəldə qazın tutulması. .................................................... 9 

4.7 Lay 

suyu 


....................................................................................................................... 10 

4.8 Sualtı boru kəmərlərinin istismara vermə işləri ............................................................ 11 

4.9 Sualtı sistemə dair qərarlar .......................................................................................... 11 

4.9.1 Hidravlik 

və elektrik idarəetmə sistemlərinin müqayisəsi ................................... 11 

4.9.2 Açıq və qapalı dövrəli idarəetmə sistemləri ....................................................... 12 

4.9.3 Açıq dövrəli sistemin təzyiqin idarə olunması flüidinin seçilməsi ....................... 16 

4.10 Qazma 

 

......................................................................................................................... 18 



4.11  Əsas Variantın Optimallaşdırılması .............................................................................. 19 

 

Şəkillərin Siyahısı 

 

Şəkil 4.1 



BP şirkətinin Kapitalın Dəyərləndirilməsi Prosesi ................................................ 2 

Şəkil 4.2 

ŞD boyunca tağ strukturunun en kəsiyi ............................................................... 4 

Şəkil 4.3 

Tipik açıq dövrəli və qapalı dövrəli hidravlik sistemlər ....................................... 12 

Şəkil 4.4 

Açıq dövrəli Sistemdə nümunəvi klapan bağlama və təzyiq dəyişmə ............... 13 

Şəkil 4.5 

Qapalı dövrəli Sistemdə nümunəvi klapan bağlama və təzyiq dəyişmə ............ 14 

Şəkil 4.6 

Quyunun Sınaqdan Keçirilməsi üzrə Zəmanət Prosesi ..................................... 19 

 

Cədvəllərin siyahısı 

 

Cədvəl 4.1  Xəzər toksiklik sınağı növlərinin xülasəsi ........................................................... 16 



Cədvəl 4.2  Toksiklik Sınağının Nəticələri ............................................................................. 17 

 

 



Şahdəniz 2 Layihəsi 

Ətraf Mühitə və Sosial-İqtisadi Sahəyə Təsirin 

Qiymətləndirilməsi 

Fəsil 4 


Qiymətləndirilmiş variantlar 

 

Noyabr 2013-cü il 



Yekun variant

 

4/2



4.1 Giriş 

 

Layihələndirmə variantlarının qiymətləndirilməsi prosesi BP-nin sifarişlər portfelinə daxil olan 



bütün mühüm layihələr üzrə müvafiqliyin təmin edilməsi üçün BP-nin Kapitalın 

Dəyərləndirilməsi Prosesinə (KDP) uyğunlaşdırılmışdır.  Şəkil 4.1-də KDP-nin hər bir 

mərhələsi üzrə əsas tələblər təsvir edilir. 

 

Şəkil 4.1 



BP şirkətinin Kapitalın Dəyərləndirilməsi Prosesi 

 

Şəkil 4.1-də göstərildiyi kimi, konseptual layihələndirmə variantları  həyata keçirilmə 



mümkünlüyü baxımından KDP-nin Qiymətləndirmə  mərhələsi  ərzində  təhlil edilir. Sonra isə 

tövsiyə olunan layihələndirmə variantları Seçmə mərhələsinə keçir ki, bu mərhələ ərzində də 

işlənmə üçün üstünlük verilən variant əlavə olaraq tədqiq edilir və seçilir. Müəyyənləşdirmə 

mərhələsində isə üstünlük verilən variantın iş həcmi daha ətraflı şəkildə müəyyənləşdirilir və 

layihələndirmə ilə bağlı son qərarlar verilir. 

 

ŞD2 Layihəsinin layihələndirilməsi  ərzində  dəyərləndirilən  əsas variantlar aşağıdakılar 



üzərində cəmləşdirilib:   

 

 Konsepsiyanın müəyyənləşdirilməsi 



 

ŞD yatağının istismarı üçün dəniz strategiyasının seçilməsi; və 

 

Əsasən aşağıdakılarla  əlaqədar  ətraf mühit təsirlərinin azaldılması  və mümkün olan 



yerdə qarşısının alınması üçün texniki və iqtisadi əsaslandırılmış layihə variantlarının 

müəyyənləşdirilməsi: 

o

 

Dəniz mühitinə atqılar; 



o

 Atmosferə buraxılan emissiyalar; 

o

 

Quruda olan səs-küy; və 



o

 Tullantılar. 

 

Qiymətləndirmə 

mərhələsi

 



Layihənin texniki 

mümkünlüyünün 

müəyyən edilməsi 

və biznes 

strategiyası ilə 

uyğunlaşdırılması; 

Layihənin 



hərəkətverici 

mexanizmlərinin 

başa düşülməsi; və 

Davam etdirilməsi 



üçün mümkün 

variantların 

müəyyən edilməsi. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Seçmə

 



Layihənin prioritet 



kimi müəyyən 

edilmiş 


variantlarının 

texniki 


müəyyənləşdirilmə-

si və 


qiymətləndirilməsi- 

nin həyata 

keçirilməsi; 

Variantlar üçün 



ilkin xərc və qrafik 

proqnozlarının 

müəyyən edilməsi

Əsas diqqəti qeyri-



müəyyənliklər, 

risklər, uyğunlaşma 

qabiliyyəti və 

əlaqədar iqtisadi 

meyarlara 

yönəltməklə 

variantların 

müqayisə edilməsi; 

Üstün variantın 



tövsiyə edilməsi və 

daha sonra texniki 

müəyyənləşdirmə, 

xərclərin qrafiki və 

hasilat 

proqnozlarının 

işlənib 

hazırlanması. 



Müəyyənləşdirmə:

Layihə həcmini 



yekun qəbul etmək 

üçün seçilmiş 

variantı hərtərəfli 

texniki 


müəyyənləşdirmə və 

planlaşdırmanın 

uyğun səviyyəsinə 

gətirmək. 

Xərclər, cədvəl və 



hasilat proqnozlarını 

təsdiqləmək. 



İcra:

İş həcmi, xərclər və 



cədvəl, o cümlədən 

aşağıdakılarla 

uyğun olan cari 

dövriyyə aktivlərini 

yaratmaq; 

İşçi layihə; 



Satınalma; 

Növbəti mühəndis-



layihə işləri; 

Sahəyə dəstək; və 



Layihə idarəetmə 

xidmətləri. 

İdarəetmə:

İcra fəaliyyətinin 



spesifikasiyaya 

uyğun olmasını 

təmin etmək üçün 

obyekti 


qiymətləndirmək, o 

cümlədən; 

Qurğuların 



əlverişliliyi 

haqqında məlumat; 

və 



İstehsal 



səmərəliliyi. 

Şahdəniz 2 Layihəsi 

Ətraf Mühitə və Sosial-İqtisadi Sahəyə Təsirin 

Qiymətləndirilməsi 

Fəsil 4 


Qiymətləndirilmiş variantlar 

 

Noyabr 2013-cü il 



Yekun variant

 

4/3



KDP ərzində bu günə kimi texniki və iqtisadi qiymətləndirmə və maraqlı tərəflər (ARDNŞ və 

ŞD tərəfdaşları daxil olmaqla) ilə aparılan məsləhətləşmələrlə yanaşı, layihə variantlarının 

ətraf mühit baxımdan qiymətləndirilməsi də həyata keçirilmişdir.

1

  



 

Bu Fəsildə  aşağıdakı kimi müəyyənləşdirilən cari əsas layihələndirmə variantının 

dəstəklənməsi üçün qiymətləndirilmiş variantların xülasəsi təqdim edilir: 

 

 



26 quyudan ibarət sualtı işlənmə konsepsiyası 

 Müqavilə Sahəsinin  şimalında dayaz sularda quraşdırılan, hasilat və rayzer 

platformasından (ŞDB-HR) və körpü vasitəsilə birləşdirilmiş yaşayış bloklu texnoloji 

təchizat platformasıdan (ŞDB-YBTT), ibarət stasionar avtonom ŞDB dəniz platforması   

 

Səngəçal Terminalında (ST) qəbul və texnoloji emal sistemləri. 



 Quruda 

olan 


qəbul obyektləri və  ŞD Müqavilə sahəsi arasındakı yeni sualtı qaz, 

kondensat və kimyəvi maddələrin ixrac boru kəmərləri 

 

ŞD2 qurğuları üçün ST-də yeni sualtı qaz və kondensat ixracı boru kəmərlərinin, eləcə  də 



əlavə sistemlərin daxil edilməsinə dair qərar layihənin ilkin mərhələsində qəbul olundu. Ona 

görə ki, mövcud ŞD1 ixrac boru kəmərləri və ŞD1 üzrə quruda olan sistemlər ŞD2 Layihəsi ilə 

əlaqədar gözlənilən ötürücülük həcminə cavab vermək üçün lazımı gücə malik deyil.     

 

Bundan başqa,  ŞD2 Layihəsinin işlənməsindən imtina olunması variantı da nəzərdən 



keçirilmişdir.  İşlənmədən imtina olunması variantı Azərbaycan hökuməti üçün potensial 

gəlirlərin azalmasına gətirib çıxara bilər və  nəticədə Azərbaycan iqtisadiyyatını layihə ilə 

əlaqədar müvafiq mənfəətdən məhrum edə bilər.  ŞD2 Layihəsinin həyata keçirilməsi 

işlənmənin həm tikinti, həm də istismar mərhələləri  ərzində ölkə  vətəndaşları üçün yeni iş 

yerlərinin açılmasına, eləcə  də yerli obyektlərdən, infrastrukturdan və  təchizatçılardan 

istifadənin artmasına gətirib çıxaracaq. Bu səbəbdən də, qeyd edilən sosial-iqtisadi 

mənfəətlər nəzərə alınaraq ŞD2 layihəsinin davam etdirilməməsi variantından imtina olundu. 

 

4.2 Konsepsiyanın seçilməsi: Bir neçə platforma və sualtı  işlənmə 



variantlarının müqayisəsi 

 

Qiymətləndirmə  mərhələsi  ərzində  dəyərləndirmə üçün bir sıra işlənmə konsepsiyası 



müəyyənləşdirildi, o cümlədən bir neçə dərin platforma, platformadan qazma variantları, quru 

ilə çoxfazalı birləşdirmə və sualtı işlənmə konsepsiyalarıda dəyərləndirilmişdilər. Variantların 

qiymətləndirilməsi  əsasən Müqavilə Sahəsi üzrə qazma şəraitlərinin, dəniz dibinin yerləşmə 

dərinliyinin və lay xassələrinin nəzərə alınması ilə həyata keçirilmişdir:  

 

 Qazma şəraitləri – Müqavilə Sahəsinin geoloji strukturunun mərkəzində tağın 



qalxması  və ya mərkəzi boyu “antiklinalın” formalaşması quyuların yerləşdirilməsi 

imkanlarını  məhdudlaşdırır (Şəkil 4.2-ə istinad edin). Strukturun tağ hissəsində 

anormal yüksək təzyiqlərin mövcud olması  səbəbindən burada qazma və 

sementləmənin aparılması son dərəcədə mürəkkəbdir. Dünya təcrübəsi göstərir ki, 

tağlı quyuların qazılması süxurların çatlaması  və quyu dibində qazma məhlullarının 

itkisi ilə  nəticələnir. Buna görə  də, Dəyərləndirmə  mərhələsi  ərzində tağlı hissənin 

qazılmasını  əhatə edən yeganə variantdan imtina olundu. Tağlı strukturun 

cinahlarından maili quyuların qazılmasını nəzərdən keçirən variantlar saxlanıldı.  

 

 

 



                                                      

1

 



Fəsil 8 Məsləhətləşmə və məlumatın açıqlanması  həyata keçirilmişdir ki, bu, xüsusi olaraq ŞD2 layihəsi üzrə 

ƏMSSTQ ilə əlaqədar təklif edilən məsləhətləşmələrin təfərrüatlarını  təmin edir 

 


Şahdə

Ətraf M


Qiymə

 

Noya



Yeku

Şək

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Lay 


nail 

 

Yuxa



əhat

 

 



 

 

 



 

əniz 2 Layihəs

Mühitə və Sos

ətləndirilməsi 

abr 2013-cü il 

un variant

 

kil 4.2 

ŞD 

 

Lay xassə



normasına

barədə  m

həyata  k

platformal

üçün təhli

quyular (3

sayı (dörd

nəticəyə 

qazma ko

Dəniz dib

şimal-şərq

qədər də


Dəyərlənd

əhatə edə

xassələrinin

olmaq üçün 

arıdakıları  n

tə etdi:  

24 quyunu

Müqavilə 

yaşayış bl

ŞD1 və 


adlandırıla

si 


sial-İqtisadi Sa

boyunca ta

ələri – Ehtim

a (debitə)  n

məlumat təm

keçirməklə 

lardan qazıl

il aparıldı. Tə

3km kimi qəb

d kimi qəbul o

gəlinib ki, p

onsepsiyaları 

binin yerləşm

qdə  təxminə

əyişir. Görü

dirmə mərhə

ən variantlard

n sonrakı təh

dənizdə kom

nəzərə alara

u əhatə edən

Sahəsinin 

lokları 


ŞD2 dəniz 

an) 


ahəyə Təsirin 

ağ strukturu

mal olunan la

nail olmaq ü

min etdi. Bun

hərəkət ed

masının tex

əhlil platform

bul olunub), s

olunub) üzrə

planlaşdırılan

iqtisadi cəhə

mə  dərinliyi 

ən 60 m-dən

ünən texnik

ləsində Müq

dan (məsələn

lili həm ŞD1

mpressiyanın

q, Seçim m

n sualtı işlənm

şimalında  d

qurğularına 

 

nun en kəsi

ay xassələri 

üçün tələb  o

nunla, həmin

dən qazma 

xniki-iqtisadi 

ma quyuları (

suyun dərinl

ə ehtimal olu

n hasilat no

ətdən əlveriş

– Müqavilə 

n  cənub-şərq

ki risklər  v

qavilə Sahəs

n, dərin platf

, həm də ŞD

n potensial  s

mərhələsinə 

mə konseps

dayaz suda 

 birləşdirilən



iyi 

ŞD2 Layihə

olunan quyu

n quyuların 

qurğusu 

əsaslandırı

(təxminən 5k

ikləri və bir s

nan maksim

ormasına na

şli deyil.  

Sahəsi boy

qdə  təxminə

və  əlaqədar

inin cənub h

formalar) imt

D2 üzrə plan

surətdə tələb

daxil olunm

iyası 


quraşdırılan

n  dəniz kom



D

Qiymətlənd

əsi üzrə plan

ların yerləşd

sonradan  s

variantı  əv

lmasının hə

km kimi qəb

sualtı manifo

um yayınma

il olmaq üç

yu suyun mi

ən 700m ma

r yüksək  x

hissəsi daxilin

ina olundu.  

laşdırılan ha

 olunmasını 

uş konseps

n stasionar 

mpressiya  p

Dəniz səviyyəs

Fəs


dirilmiş variant

nlaşdırılan ha

dirilməsi və 

sualtı birləşm

vəzinə stas

əyata keçiril

ul olunub), s

old üzrə quyu

anı nəzərə al

çün platform

inimal dərin

aksimal dər

xərclər üzü

ndə platform

asilat normala

göstərdi. 

iya aşağıda

ŞDB hasila

platforması  (

sindən aşağıda

sil 4 


tlar 

4/4


asilat 

sayı 


mələr 

ionar 


lməsi 

sualtı 


uların 

ıb və 


adan 

likləri 


inliyə 

ndən 


maları 

arına 


kıları 

at və 


(ŞDK 

 

Şahdəniz 2 Layihəsi 

Ətraf Mühitə və Sosial-İqtisadi Sahəyə Təsirin 

Qiymətləndirilməsi 

Fəsil 4 


Qiymətləndirilmiş variantlar 

 

Noyabr 2013-cü il 



Yekun variant

 

4/5



Ətraf mühit baxımından sualtı konsepsiya bir neçə platforma variantı ilə müqayisədə 

aşağıdakı üstünlüklərə malikdir: 

 

 

Dayaq blokunun və üst tikilinin inşası üçün daha az materialın tələb olunması  və 



bununla əlaqədar olaraq tikinti ilə bağlı mümkün tullantıların, emissiyaların və atqıların 

azalması; və 

 Müxtəlif platformalarda bir neçə hasilat qurğuları və texnoloji təchizat müqayisədə daha 

az tullantı, emissiya və atqılar yaradan hasilat qurğuları  və texnoloji təchizat         

optimallaşdırılması üçün daha böyük imkanlar. 

 

4.3 Dənizdə kompressiya 

 

Seçim mərhələsinin başlanğıcında “Dənizdə Kompressiya”nın (Həm ŞD1, həm də ŞD2 üçün 



kompressiya təmin edən  ŞDK platforması) və alternativ olaraq kompressiya qurğularının 

quruda yerləşdirilməsi ilə “Dənizdə Kompressiyanın olmaması” konsepsiyasının nəzərdən 

keçirilməsi üçün təhlil aparıldı.  

 

Bu iki konsepsiyanın müqayisəsi göstərdi ki, “Dənizdə Kompressiyanın olmaması” variantı 



“Dənizdə Kompressiya” variantı ilə müqayisədə eyni qaz satışı profili təmin edir və aşağıdakı 

əsas üstünlüklərə malikdir: 

 

 

Dəniz üst tikililərinin ümumi quraşdırma çəkisi təxminən 12000 ton azalır; 



 

Dənizdə kompressiyanın quruda olan terminala ötürülməsi ilə  dəniz sisteminin 

mürəkkəbliyi  əhəmiyyətli dərəcədə azalır və sistemin ümumi istismar qabiliyyəti 

yaxşılaşır; 

 

ŞDK platformasının tikintisi, quraşdırılması, istismarı və ilkin qazdan sonra istismardan 



çıxarılması ilə  əlaqədar bütün təhlükəsizlik və layihənin icrası ilə bağlı riskləri aradan 

qaldırılır; 

 

ŞDK platformasının gələcəkdə quraşdırılması üçün tələb olunan hasilatın 



dayandırılması zərurətini aradan qaldırılır (60-80 gün); 

 

Dənizdə birləşdirici qaz boru kəmərlərini qeyri-zəruri etməklə 1-ci Mərhələdə  dənizdə 



mövcud qurğularda modifikasiya işlərinin həcmini minimuma çatdırılır. Bu SD-A 

platformasında hasilatın 35 gün müddətinə dayandırılmasını qeyri-zəruri edir; 

 Yatağın son istismar dövründə dəniz qaz kəmərlərinin hidravlik gücünün daha səmərəli 

istifadə olunması ilə ümumi kompressiya yükü ~35 Megavat azalır; 

 

Əlavə olaraq dəniz dibi şəraitinin pozulmasını azaldılır; və 



 

İstiliyin və elektrik enerjisinin quruda inteqrasiya olunması mümkünlüyü sayəsində 

ümumi enerji səmərəliliyinin yaxşılaşdırılması üçün imkan yaradılır. 

 

Bunun  əsasında da, ŞD2 Layihəsi  ŞD2 üzrə  Əsas kimi qəbul olunmuş layihə variantı üçün 



“Dənizdə Kompressiyanın olmaması” variantını qəbul etdi 

 

4.4 Hidratın İdarə Edilməsi 

 

Layihənin işlənib hazırlanması zamanı ŞD2 sualtı qurğularında hidratın formalaşdırılmasının 



idarə edilməsi üzrə üstünlük verilən variantların müəyyənləşdirilməsi üçün qiymətləndirmələr 

həyata keçirildi. Seçmə mərhələsində ŞD2 sualtı hasilat sistemində (SPS), axın  xətlərində və 

rayzerlərdə potensial olaraq formalaşan hidratların idarə olunması üçün müəyyənləşdirilmiş 

üç variant aşağıda sadalanıb: 

 

 

Monoetilenqlikolun (MEQ) aramsız vurulması (Variant 1); 



 Birləşməyə qarşı kiçik dozalı hidratyaratma inhibitorlarının aramsız vurulması (BQ 

KDHİ) (Variant 2); və 

 Birbaşa elektrik isidicisi (DEH) (Variant 3). 

 

Terminalda  ŞD1 MEQ emalı qurğusundan həcmə görə 10 dəfə artıq qurğu tələb edən 



əhəmiyyətli miqdarda duzlu MEQ-in mövcud olması  səbəbindən Variant 1 növbəti 

qiymətləndirmədən çıxarıldı.    



Şahdəniz 2 Layihəsi 

Ətraf Mühitə və Sosial-İqtisadi Sahəyə Təsirin 

Qiymətləndirilməsi 

Fəsil 4 


Qiymətləndirilmiş variantlar 

 

Noyabr 2013-cü il 



Yekun variant

 

4/6



 

BQ KDHİ kimyəvi maddələrinin istifadəsi ehtimal edilən sulaşma sürətləri üçün effektiv hesab 

olunmadı. Bundan əlavə, qalıq hidrat şlamı  dəniz qurğularında emal tələb edərdi. Bu da 

şlamın emalı üçün texnoloji variantların hazır olmaması səbəbindən risklər yaradar, beləliklə

texnologiyanın təmin edilməsi üçün irimiqyaslı  sınaq proqramının həyata keçirilməsi tələb 

olunardı.   

 

Variant 3 (DEH) hidratın idarə edilməsi üçün əsas vasitə kimi qəbul edildi. Bu texnologiya 



hasil olunan flüidlərin temperaturunu hidratların formalaşdığı temperaturdan yüksək saxlamaq 

üçün atqı xətlərinin birbaşa isidilməsini nəzərdə tutur (təxminən 26

C).  

 

Ətraf mühit baxımından DEH variantı kimyəvi metodla müqayisədə  aşağıdakı  əsas 



üstünlükləri təqdim edir: 

 

 



Dənizə kimyəvi inventarın və tullantı həcmlərinin minimuma çatdırılması; və 

 Hasilatın dayandırılmasından sonra daha tez normal iş rejiminə qayıtma sayəsində, 

məşəl qazlarının və əlaqədar emissiyaların minimuma çatdırılması.  

 

ŞD2 Əsas kimi qəbul edilmiş variant çərçivəsində qəbul olunmuş DEH sisteminin və əlaqədar 



MEQ sisteminin əlavə təfərrüatları Fəsil 5 Bölmə 5.11.2-də verilib 

 

4.5 Elektrik enerjisi 

 

4.5.1  Elektrik enerjisinin qurudan təchiz olunması 

 

Seçmə mərhələsinin başlanğıcında ŞD2 Əsas kimi qəbul edilmiş variant üzrə fərz olundu ki



quruda və dənizdə elektrik enerjisi iki ayrı avtonom sistem vasitəsilə hasil olunacaq. 2011-ci 

ilin may ayında elektrik enerjisini sualtı kabellərlə quruda və  dənizdə olan sistemlərə  təmin 

edən quruda yerləşən vahid sistem variantının öyrənilməsi üçün qiymətləndirmə  həyata 

keçirildi.  

 

Həm Yüksək Gərginlikli Sabit Cərəyan, həm də  Dəyişən Cərəyan variantları  nəzərdən 



keçirildi. Variantlar beş  əsas meyar üzrə qiymətləndirildi; kapital xərclər, istismar xərcləri, 

hasilatın mümkünlüyü, ətraf mühitə təsir və texniki risk. Qiymətləndirmə göstərdi ki, qurudan 

elektrik enerjisinin təchiz olunması  əhəmiyyətli dərəcədə artan kapital xərclərin (ayrıca 

avtonom sistemlərdən 3-5 dəfə artıq) və artan texniki risklərin qarşısının alınması üçün 

istismar xərcləri ilə bağlı əhəmiyyətli üstünlüklər təklif etmir.   

 

Ətraf mühitlə bağlı üstünlüklərin qiymətləndirilməsi üçün yatağın istismar müddəti  ərzində 



(YİM) variantlar üzrə istixana qazının (İXQ) (CO

2

 kimi) və NO



X

 emissiyaları  və yanacağın 

istifadəsi üzrə modelləşdirmə aparıldı. Tədqiqat Əsas kimi qəbul edilmiş variantla müqayisədə 

Elektrik enerjisinin sahildən təchiz olunması variantında  İQ emissiyalarında və yanacaq 

qazından istifadədə cüzi azalma göstərdi (~1%). Lakin Elektrik enerjisinin sahildən təchiz 

olunması variantında NO

emissiyaları  Əsas kimi qəbul edilmiş variantla müqayisədə 88% 



artıq idi.  

 

Qiymətləndirilən texniki, xərc və  ətraf mühit meyarları  əsasında qurudan elektrik enerjisinin 



təchiz olunması variantı  qəbul olunmadı.  ŞD2 Layihəsinin  Əsas kimi qəbul edilmiş variantı 

üçün quruda və dənizdə ayrıca elektrik enerji hasilatı sistemləri variantı saxlanıldı. 

 

  1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə