Азярбайжан республикасы тящсил назирлийи азярбайжан дювлят игтисад университети



Yüklə 467.43 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/6
tarix27.06.2017
ölçüsü467.43 Kb.
  1   2   3   4   5   6

 

АЗЯРБАЙЖАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ 

 

АЗЯРБАЙЖАН ДЮВЛЯТ ИГТИСАД УНИВЕРСИТЕТИ 

 

 

Факултя : «Ямтяяшцнаслыг» 



Ихтисас : «Истещлак малларынын експертизасы вя маркетинги» 

 

 

 

Б У Р А Х Ы Л Ы Ш   И Ш И 



Мювзу:

  

Video-maqnitafonların və video-kameraların parametrlər 

               keyfiyyətinin ekspertizası 

 

Ишин рящбяри: Dos. Abdullayeva Svetlana İdris qızı 

Тялябя: Əfəndiyeva Elnurə Bahadur qızı 

Бюлмя: азярбайжан (рус) 

Груп: 2322 

 

«Тясдиг едирям» 

Кафедра мцдири :__________ prof.Ə.P.HƏSƏNOV 

«___» __________ 

Б А К Ы   2015 

 

 



 

 



ПЛАН 

 

Эириш……………………………………………………………………….3 



Ы НЯЗЯРИ ЩИССЯ 

Ы.1. Тясвирин магнит йазысы вя жанландырылмасынын цмуми принсипляри 

 видео-магнитафонларын гурулушу………………………………………6 

Ы.2. Видео-магнитафонларын истещлак хассяляри………………………..17 

Ы.3. Видео-магнитафонларын гурулушу вя иш принсипляри………………..21 

Ы.4. Видео камераларын истещлак хассяляри……………………………..25 

Ы.5. Тясвирин вя сясин оптик рягямсал йазылмасы вя жанландырылмасынын ясас 

 принсипляри………………………………………………………………29 

 

ЫЫ ПРАКТИКИ ЩИССЯ 

ЫЫ.1. Тясвирин вя сясин магнит йазылмасы вя жанландырылмасы цчцн  

жищазларын-видеомагнитафонларын тяснифаты вя чешиди………………….39 

ЫЫ.2. Видеокамераларын тяснифаты вя чешиди……………………………44 

ЫЫ.3. Тясвирин вя сясин оптик рягямсал йазылмасы вя жанландырылмасы цчцн  

жищазларын тяснифаты вя чешиди……………………………………………48 

ЫЫ.4. Тижарят шябякясиндя радиоелектрон жищазларын кейфиййятинин 

 експертизасы…………………………………………………………….57 

Нятижя вя тяклифляр………………………………………………………65 

Ядябиййат сийащысы………………………………………………………69 

 

 

 



 

 

 



 

 


 



ЭИРИШ 

 

Videomaqnitofon – televiziya siqnallarını və onların səs müşaiyətini maqnitli 

yazılmasına və sonradan canlandırılmasına xidmət edən cihazdır. 

Dolaqlı  sistem  vasitəsi  ilə  yüklənən  ilk  məişət  videomaqnitofonları  keçən 

əsrin  60-ci  illərində  meydana  gəlmişdir.  Lakin  məlum  olmuşdur  dolaq  sistem 

vasitəsi  ilə  yüklənmə  məişət  videomaqnitofonlarının  istifadəsini  əngəlləyir.  Belə 

ki,  istifadə  zamanı  istehlakçı  müəyyən  çətinliklərlə  üzləşir.  Bu  problem  Hollandi-

yanın  PHILIPS  şirkətinin  1964-cü  ildə  səs  maqnitofonları  üçün  kompakt-

kassetlərin ixtirasından sonra aradan qalxmışdır.  

Yaponiyanın  SONY  şirkəti  1971-ci  ildə  beynəlxalq  bazara  lentinin  eni  19,5 

mm  olan  videomaqnitofon  kassetinin  ilk  variantını  təqdim  etdi.  1972-ci  ildən 

etibarən  lentinin  eni  12,65  mm  olan  videomaqnitofon  kassetlərinin  istehsalına 

başlanıldı. Sonrakı dövrdə lentin bu ölçüsü əsas ölçü kimi qəbul edildi. 



Videokamera  videomaqnitofonla  birgə  iş  üçün  nəzərdə  tutulmuş  televiziya 

kamerasıdır  və  videomaqnitofonun  maqnit lentinə  yazılması  üçün  işıq  məlumatını 

elektrik məlumatına çevirir.  

Videokamera  blok  prinsipi  üzrə  hazırlana  bilər  və  bu  zaman    kiçik  ölçülü 

videomaqnitofonla  sadə  kabellə  birləşdirilmiş  kiçik  ölçülü  televiziya  kamerası 

ayrıca  blok  təşkil  edir  və  ya  monoblok  prinsipi  ilə  hazırlana  bilər  ki,  bu  zaman 

telekamera  və  videomaqnitofon  bir  gövdədə  birləşdirilmişlər.  Xarici  şirkətlərin 

hazırladığı  istismar  üzrə  təlimatlarda  bu  cür  videokameralar  ingilis  sözlərindən 

əmələ  gələn  camera  (kamera)  və  recorder  (yazılma  qurğusu)  söz  birləşməsində 

alınmış «kamkorder» adlandırılırlar.  

Təsvirin  və  səsin  optik  rəqəmsal  yazılması  və  canlandırılması  cihazlarına 

kompakt-disklərin  lazer  oxuducuları:  CD-pleyer,  MD-pleyer  və  DVD-oxuducu 

kompakt rəqəmsal cihazları aiddir.  

Kompakt-disklər 

və 

oxuducular 



«Kompakt-disk» 

sisteminin 

tərkib 

hissələridir. 



 



Lazer  kompakt-disklərin  oxuducuları  CD-pleyerlər  1982-ci  ildə  meydana 

gəlmişdir.  Onların  iş  prinsipi  lazer  şüasının  fırlanan  kompakt-diskdən  rəqəmsal 

məlumatı oxumasına əsaslanır.                        

Kompakt-disklərin  üstünlüyü  siqnalın  emalının  rəqəmsal  alqoritminə 

əsaslanmış  audioməlumatın  səsləndirilməsinin  yüksək  keyfiyyətindədir.  Bu  gün 

üçün  kompakt-disk  səsin  ən  yaxşı  səsləndiricisidir.  Buna  görə  də  hər  kəs  evdə, 

avtomobildə,  küçədə  lazer  diskləri  oxuducusunun  olmasını  arzulayır.  Bu  imkanı 



CD-pleyer və ya «diskman» (bu ifadə SONY şirkətinin ticarət markası sayılır, lakin 

artıq  digər  istehsalçıların  buraxdığı  cihazları  da  istehlakçılar  bu  cür  adlandırırlar) 

yaradır. 

Əvvəllər  CD-oxuducularının  yenidənyazma  imkanının  olmaması  onun  əsas 

çatışmamazlığı  idisə  artıq  bu  gün  digər  CD-disk  ailəsinin  yaradılması  ilə  məsələ  

öz müsbət həllini tapmışdır. İstehsalçı-müəssisənin buraxdığı yazılı CD-disklərdən 

başqa:  bir  dəfə  yazılmaq  üçün  CD-R  (CD-Rekordable)  və  dəfələrlə  yenidən 

yazılmaq üçün CD-RW (CD-Rewritable) diskləri də istehsal edilir. CD standartının 

digər  modifikasiyaları  da  meydana  gəlmişdir  –  kompyuter  üçün  CD-ROM 

(məlumat toplayıcısı), CD-Karaoke, CD-Video və s.   



Mini-diskmanlar  və  ya  MD-pleyerlər  (MDP)  –  müstəqil  kompakt  rəqəmsal 

cihazlardır.   

Yarandığı  ilk  mərhələdə  mini-disk  cihazları  səsyazma  qabiliyyəti  olmayan 

mini-disk  oxuducuları  idilər.  Hazırki  dövrdə  rəqəmsal  yazma  imkanı  olan  mini-

disk oxuducuları istehsal edilir. 

DVD-oxuducuların  da  populyarlığı  artmaqdadır.  DVD  disklər  (1997-ci  ildə 

meydana  gəlmişdir)  yeni  daha  geniş  məlumat  daşıyıcısı  ailəsini  təmsil  edir:  DVD 

diskləri,  DVD-R,  DVD-RW,  DVD-Video,  DVD-Audio,  DVD-ROM.  DVD  diskləri 

CD  kompakt  disklərinin  sələfləridir,  lakin  onlar  CD  disklərinə  nisbətən  daha  çox 

məlumat toplayaraq, daha yüksək keyfiyyətlə ötürə bilirlər.  



DVD  disklərin  xüsusiyyətləri  tətbiq  sahələrini  genişləndirərək  yeni  imkanlar 

yaratmışdır.  Hər  şeydən  əvvəl  ev  kinosu  üçün  film  yazıları  daşıyıcısı  kimi 

genişekranlı  televizorların  sayını  artırmışdır.  Bu  isə  onunla  bağlıdır  ki,  əvvəllər 


 

belə televizorların sahibləri 16:9 formatlı keyfiyyətli videoproqram mənbələrindən 



məhrum  idilər.  Artıq  əl  çatan  və  çox  yüksək  keyfiyyətli  videoproqram  mənbələri 

olan  genişekranla  video  (üstəlik  çoxkanallı  stereosəslənmə  ilə)  –  DVD-

oxuducuların  meydana  gəlməsi  ilə  16:9  formatlı  ekrana  malik  televizorların  sayı 

kəskin artacaqdır. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 



Ы НЯЗЯРИ ЩИССЯ 



Ы.1. Тясвирин магнит йазысы вя жанландырылмасынын цмуми принсипляри 

видео-магнитафонларын гурулушу 

 

Təsvirin  və  səsin  maqnit  yazısı  və  canlandırılması  üçün  cihazlara 



videomaqnitofonlar, videopleyerlər və videokameralar aid edilir. Videocihazlar son 

dövrlərdə  geniş  yayılmışlar  və  onlar  digər  cihazlarla  (televizor,  videoproektor  və 

b.) birgə istifadə olunurlar.  

Maqnit 


videoyazısının 

əsasını 


maqnit 

səsyazmasında 

qoyulmuş 

səsdaşıyıcısının  maqnitləndirilməsi,  siqnalın  canlandırılması  kimi  eyni  prinsiplər 

təşkil  edirlər.  Lakin  səs  siqnalına  nisbətən  daha  böyük  məlumat  daşıyan 

videosiqnalın xüsusiyyəti səsyazma cihazlarına nisbətən videomaqnitofona bir sıra 

əlavə tələblərin verilməsini şərtləndirmişdir.  

Səs  tezliklərinin  intervalı  20kHs-i  keçmir,  ancaq  SECAM  sistemli  yüksək 

keyfiyyətli tam rəngli videosiqnalın yazılması 6MHs tezlikdə həyata keçirilməlidir. 

Bunun  üçün səs  maqnitofonlarındakı  lentin  hərəkət sürətinə  nisbətən bu cür  geniş 

zolaqlı  siqnalların  yazılışı  üçün  videomaqnitofonlarda  lentin  sürəti  dəfələrlə 

artırılmalıdır. 

Səsyazma  zamanı  istifadə  olunan  tərpənməz  başlıqdan  istifadə  edilərkən  bu 

cür  yüksək  sürətin  tətbiqi  texniki  cəhətdən  çətindir  və  maqnit  lentinin  böyük 

məsrəfini tələb edir ki, bu da texnoloji cəhətdən məqsədəuyğun deyildir. Buna görə 

də  müasir  videomaqnitofonlarda  videosiqnalın  yazılışı  üçün  fırlanan  başlıqlarla 

meylli-sətirli  yazılış  üsulundan  istifadə  olunur  ki,  bu  da  başlığa  nisbətən  lentin 

yüksək  sürətini  təmin  edir  və  eyni  zamanda  lentin  xətti  sürətini  müvafiq  həddə 

məhdudlaşdırmağa imkan yaradır. Meylli-sətirli yazılış zamanı videomaqnitofonda 

lentin hərəkət sürəti hətta bəzən maqnitofon lentinin hərəkət sürətindən aşağı olur.  

Hər bir videomaqnitofon aşağıdakı əsas funksional bloklardan ibarətdir: 

 Videomaqnitofonun  televizorla  uyğunlaşma  bloku.  Bu  blok  televiziya 

antenasının  girişinə  qoşulması  üçün  radiotezlik  siqnallarının  paylayıcısından  və 

ultraqısa dalğalar ötürücündən ibarətdir; 



 

 Lentdartma  mezanizmi  bloku,  onun  köməyi  ilə  videomaqnitofonun  bütün 



maqnit başlıqlarına nisbətən maqnit lentinin hərəkəti təmin olunur; 

 Səsyazma-səsləndirmə  bloku.  Səsyazma-səsləndirmə  kanalı  adi  səs 

maqnitofonunda olduğu kimidir.  

 Təsvirin  yazılması-canlandırılması  bloku.  Təsvir  səslə  sinxron  yazılır. 

Videokanala  modulyator,  gücləndirici  və  demodulyator  daxildir.  Giriş  siqnalı 

modulyatora  daxil  olur,  orada  generatorun  əmələ  gətirdiyi  tezliyi  aparıcı  tezliyə 

modullaşdırır.  Modullaşmış  siqnal  gücləndirildikdən  sonra  videobaşlıqlara  daxil 

olur və onların köməyi ilə yazı  maqnit lentinə həkk olunur. Canlandırılma zamanı 

tezlik-modullaşmış  siqnal  başlığın  köməyi  ilə  maqnit  lentindən  alınır  və 

gücləndiriciyə  ötürülür,  oradan  demodulyatora  daxil  olaraq  seçilmiş  videosiqnal 

optik təsvirə çevrilməsi üçün televizora ötürülür; 

 Avtomatik tənzimləmə sistemi bloku  verilmiş  formata  uyğun olaraq  maqnit 

lentinin hərəkət sürətinə uyğun olaraq videobaşlıqların hərəkət sürətini tənzimləyir. 

Bunan  üçün avtomatik tənzimlənmənin  maqnit  lentinin  lentdartma  mexanizmi sil-

siləsində  hərəkətini  və  videobaşlıqlar  blokunun  rotorunun  fırlanmasını 

sinxronlaşdıran  iki  sistemi  tətbiq  olunur.  Yazılış  prosesində  avtomatik 

tənzimlənmə  sisteminin  birinci  sistemi  aparıcı  valın  fırlanma  tezliyinin,  daha 

doğrusu  maqnit lentinin  hərəkət sürətinin sabitləşdirilməsini təmin edir. Həmçinin 

avtomatik  tənzimləmə  sistemi  canlandırma  rejimində 

lentin 


hərəkətini 

sinxronlaşdıran idarəetmə siqnalını yaradır və yazır.  

İkinci  avtomatik  tənzimləmə  sistemi  videobaşlıqlar  blokunun  mühərrikinin 

fırlanma  sürətini  elə  tənzimləyir  ki,  iki  videobaşlıqdan  birinin  vəziyyəti  maqnit 

lentinin yazı izinin əvvəli ilə uyğun gəlsin.   

Avtomatik  tənzimləmə  sistemi  bloku  iki  vacib  funksiyanı  yerinə  yetirir: 

maqnit  lentinin  nominal  və sabit  hərəkət sürətini  və  videobaşlıqlar blokunun sabit 

tezlikdə  və  ilkin  faza  ilə  fırlanmasını  təmin  edir.  Mikroprosessor  idarəetmə  bloku 

videomaqnitofonun  lentdartma  mexanizmini  idarə  edən,  avtomatik  tənzimləmə 

sistemi  və  lentdartma  mexanismi  bloklarında  yerləşdirilmiş  ölçmə  qurğularının 

köməyi ilə onu qeyri-məqbul şəraitdə işdən: məsələn, cihazın ətraf mühitin həddən 


 

artıq rütubətliliyi şəraitində işlədikdə, kasset lentdartma mexanizminə düzgün daxil 



edilmədikdə  və  ya  avtostopu  qidalandırma  zəncirin  qırılması  zamanı  qoruyan 

ardıcıl ciddi komandaların formalaşmasını təmin edir.  

İş  prosesində  mikro-EHM  ardıcıl  olaraq  ölçmə  cihazlarının  göstəricilərinin 

sorğusun  həyata  keçirərək  maqnit  lentini  və  bütövlükdə  videomaqnitofonu 

zədələnmədən qoruyur.    

Videomaqnitofonların 

lentdartma 

mexanizmi 

səs 

maqnitofonlarının 



lentdartma  mexanizmindən  baraban  üzərinə  yerləşdirilmiş  fırlanan  videobaşlıqlar 

blokunun mövcudluğu ilə prinsipial olaraq fərqlənir. 

Səs  və  videosiqnalların  daha  yaxşı  bölünməsi  üçün  onları  yazan  başlıqların 

ara məsafələri bir-birlərinə nisbətən müəyyən bucaq altında yerləşdirilmişlər. 

Videomaqnitofonlarda  da  maqnitofonlarda  olduğu  kimi  maqnit  lenti  verici 

dolaqdan  qəbuledici  dolağa  ötürülür,  hərəkətə  isə  üzərinə  rezinləşdirilmiş  sıxıcı 

diyircəklə  sıxılan  aparıcı  valla  gətirilir.  Lentin  tələb  olunan  dartılmasını  yaratmaq 

üçün  dartma  linglərindən  istifadə  olunur.  Yazılma,  pozma  və  canlandırma  baş-

lıqları  fırlanan  başlıqlar  blokunun  bir  tərəfindən  yerləşdirilirlər,  bu  zaman 

videomaqnitofonun  səs  kanallarında  adətən  yazılma/səsləndirmənin  universal 

başlıqlarından  istifadə  olunur.  Səs  siqnalları  adətən  lentin  yuxarı  kənarındakı 

hissəyə  yazılır,  lentin  aşağı  hisəsinə  isə  idarəetmə  kanalı  başlığının  köməyi  ilə 

lentin  hərəkət  sürətini  avtomatik  tənzimlənmə  sisteminin  idarəetməsi  üçün  təyin 

olunmuş xüsusi idarəetmə siqnalları yazılır. 

Şəkil  3.36-da  lent  üzərində  maqnit  cığırlarının  yerləşməsi  göstərilmişdir. 

Göründüyü  kimi  videosiqnal  lentin  bütün  eni  boyu  maili  cığırlara  yazılır  və  buna 

görə də bu üsula maili-sətirli yazı üsulu deyilir. 

 


 

 



 

Şəkil 1. Maqnit lenti və videobaşlıqlı baraban (a) və 

maqnit lentində cığırların yerləşməsi (b): 

 

1, 17 – lentin hərəkət istiqaməti; 2 – maqnit lenti; 3 – baraban;  



4 – istiqamətləndirici; 5 – başlıqların hərəkət istiqaməti; 6 - lent üzrə başlığın 

hərəkət traektoriyası; 7 – səs başlığı; 8 – idarəetmə siqnalları başlığı; 9 – səs 

cığırı; 10 – videobaşlıq; 11 – lent üzrə başlığın hərəkət istiqaməti;  

12 , 13 – videosiqnalın 1-ci və 2-ci cığırları; 14 – idarəetmə siqnalı cığırı;  

15 – idarəetmə siqnalı impulsu; 16 – videosiqnal cığırları. 

 

Səs  siqnalları  ilə  yanaşı  təsvir  siqnallarını  da  yazmaq  üçün  təkcə  lentdartma 



mexanizmini  deyil  həm  də  maqnit  lentinin  quruluşunu  da  mürəkkəbləşdirmək 

lazım gəlir.  

Videokasset  içərisindəki  maqnit  lenti  ilə  birgə  videomaqnitofonun  vacib 

funksional  elementlərindən  biridir  və  videoyazının  keyfiyyət,  istismar  və  iqtisadi 

göstəricilərinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir.  

Videoyazı  üçün  maqnit  lenti  tarixən  birinci  yaranmış  səsyazma  lenti  ilə 

prinsipcə  eyni  quruluşa  malik  olmaqla  qıvraq  təməldən  və  işçi  qatından  ibarətdir 

(bax şəkil 3.37, a). 

Səs siqnalları ilə yanaşı təsvir siqnallarını da keyfiyyətlə yazmaq üçün maqnit 

videolentinin  quruluşu  səsyazma  üçün  nəzərdə  tutulmuş  lentə  nisbətən 

mürəkkəbləşdirilmişdir, daha doğrusu videolent əsas qatlardan başqa əlavə qatlarla 

təmin olunmuşdur (bax şəkil 3.37, b). 



 

10

 



 

Şəkil 2. Maqnit videolentlərinin quruluşu: 

 

1 – işçi qat; 2 – təməl; 3 – ikinci işçi qatı; 4 – müdafiə qatı; 5,6 – adqeziyalı 

qatüstü; 7 – arxa qat. 

 

 İşçi qatının  üzərindəki  müdafiə qatı  lentin  mexaniki zədələrdən qorunması, 



rahat hərəkəti və statik elektriklənmədən qorunmasına xidmət edir; 

 Lentin  arxa  hissəsindəki  arxa  qatı  lentdartma  silsiləsində  lentin  yaxşı 

hərəkəti və lentin rulon şəklində keyfiyyətli sarınmasına xidmət edir; antistatik ola 

bilər; 


  Təməllə  arxa  qatın  arasındakı  qat  təməllə  işçi  qatın  adgeziyasının 

(yapışmasının) yaxşılaşdırılmasına xidmət edir.  

Maqnit  lentinin  işçi  qatı  müxtəlif  maqnit  xassələrinə  malik  iki  qatdan  ibarət 

ola bilər. 

Çox  yüksək  tezlikli  videosiqnallar  işçi  maqnit  qatının  ən  yuxarı  səthinə 

yazılır,  buna  görə  də  bütün  işçi  qatın  eyni  qalınlıqda  hazırlanmasına  ehtiyac 

yoxdur. Çünki üz səthdə onun tərkibi ən kiçik hissəciklərə, aşağı hissədə isə aşağı 

tezlikləri  daha  yaxşı  ötürən  iri  hissəciklərə  malik  ola  bilər.  Məsələn,  FUJİ 

şirkətinin  Dolby  coating  markalı  lentinin  yuxarı  işçi  qatının  qalınlığı  0,5  mkm, 

aşağı qatının qalınlığı isə 3,5 mkm-dir. 

Müasir  yüksək  keyfiyyətli  videokassetin  konstruksiya  quruluşu  nisbətən 

mürəkkəbdir  və  bütün  formatlar  üçün  ümumi  qovşaqlara  malikdir.  Bu 

videomaqnitofonda  maqnit  lentinin  hərəkətinin  rəvanlığına  və  dəqiqliyinə  verilən 

tələblərlə şərtlənir. Plastik kütlədən hazırlanmış gövdə hissəsinin daxilində maqnit 



 

11

lentinin  sarınması  və  açılması  üçün  dolaqlar  və  həmçinin  lentin  nəqli  üçün 



mexanizm elementləri:  istiqamətləndirmə elementləri (diyircəklər, dayaqlar  və s.), 

hərəkətötürücü 

elementlər 

(dişli 


çarxlar 

və 


s.) 

vardır. 


Videokasset 

videomaqnitofona  əlin  bircə  hərəkəti  ilə  daxil  edilir  ki,  bu  da  işi  olduqca 

asanlaşdırır.  Bundan  başqa  videokasset  yazılmanın  keyfiyyətinin  yüksəldilməsinə 

yardımçı olaraq  maqnit  lentini zədələnmədən  və çirklənmədən qoruyur, çox  nazik 

maqnit  lentlərinin  tətbiqinə,  videoproqramların  tərtibatının  və  verilişinin 

avtomatlaşdırılmasına imkan verir. 

Videokassetlər bir sıra göstəricilərinə görə qiymətləndirilir: 

  Yazılmanın-canlandırmanın müddəti; 

  Siqnalların itməsinin orta miqdarı; 

  Parlaqlıq  və  rənglilik  kanallarında  tipik  maqnit  lentinə  aid  siqnal/küyün 

nisbi səviyyəsi; 

  İmtinayadək  işləmə  müddəti  (bu  göstəricilər  barədə  müfəssəl  məlumatı 

DÖST 29271-91 standartında öyrənmək olar). 

Videokassetlər  göstəricilərinin  konkret  qiymətlərinə  görə  dörd  kateqoriyaya 

bölünürlər  (keyfiyyətin  azalması  sırası  ilə):  Super  (SH),  Ekstra  (H),  Prima  (P), 

Standart (ST).  

Videokassetlərin  qiymətləndirilməsində  başlıca  olaraq  qəbul  olunan  əsas 

göstəricilər siqnalın itməsi və siqnal/küy nisbi səviyyəsidir

 Siqnalın itməsi (drop outs) videobaşlıqdan siqnalın təsadüfən ani azalmasıdır 

və  kiçik  parıltılı  və  tünd  üfüqi  xəttlər  şəklində  müşahidə  olunur.  Qeyd  etmək 

lazımdır  ki,  siqnalların  itməsi  lentin  istehsal  keyfiyyəti  ilə  yanaşı  istismar  və 

saxlama şəraiti ilə də əlaqədardır.  

Əgər  müəyyən  ani  zamanda  canlandırılan  siqnalın  orta  səviyyəsindən  12-20 



dB-dən  artıq  amplitudanın  təsadüfi  düşməsi  baş  verərsə  və  bu  düşmə  5-20mks 

ərzində  davam  edərsə  bu  halda  o  siqnalın  itməsi  kimi  qiymətləndirilir.  Siqnalın 

itməsi bir dəqiqə ərzində itmələrin sayı ilə normalaşdırılır və VHS formatlı yüksək 

keyfiyyətli lentlər üçün onun sayı 20-dən artıq olmamalıdır. 



 

12

Siqnalın  faydalı  məlumatlarının  bu  və  ya  digər  şəkildə  təhrif  edən  parazit 



siqnallarını  maqnit  lentinin  küyləri  adlandırırlar.  Daşıyıcının  modulyasiya  küyü 

onun  daxili  və  xarici  strukturunun  eyni  cinsli  olmaması  və  həmçinin  hərəkət 

sürətinin qeyri-sabit olması ilə şərtlənir. Modulyasiya küyü faydalı siqnalın üzərinə 

oturmayaraq  faydalı  siqnalın  parazit  modulyasiya  amplitudası  yaradaraq  onu 

modullaşdırır.  Bu  şaquli  istiqamətdə  hərəkət  edən  müxtəlif  rəngli  və  intensivliyi 

dəyişkən olan zolaqlar şəklində özünü göstərir.  

Videokassetin üzərinə adətən aşağıdakılar qeyd edilir: 

  İstehsalçı-şirkətin adı; 

  Maqnit videoyazısı üçün təyin olunmuş formatın adı; 

  Yazılma-canlandırmanın dəqiqə ilə müddəti;  

  Keyfiyyətin hərflə işarələnmiş xarakteristikası, məsələn, HG (High Grade

– yüksək səviyyə. 

Hazırda  Rusiya  bazarında  xarici  şirkətlərin  istehsal  etdikləri  videokassetlərin 

geniş  çeşidi  təqdim  olunur.  Onlardan  bəzilərinin  qısa  xarakteristikasına  nəzər 

salaq. 

MAXELL  GX180  –  göstəricilərinin  məcmusuna  görə  keyfiyyətin  «Prima» 

kateqoriyasına uyğundur. Arxivdə saxlanılmasına hesablanmamış süjetlərin çəkilişi 

üçün  nəzərdə  tutulmuşdur.  Yazı  formatı:  VHS.  Yazılma-canlandırılma  müddəti  – 

180 dəqiqə. Siqnal itmələrinin çox az sayda olması və onların orta müddətinin çox 

qısa olması təmiz, «xəttsiz» təsvirin alınmasına imkan verir. 

SONY Excellence Hi-Fi Excellence Video Cassete E180VHF – göstəricilərinin 

məcmusuna  görə  keyfiyyətin  «Ekstra»  kateqoriyasına  uyğundur.  Arxiv 

saxlanılması  tələb  olunan  süjetlərin  çəkilməsi  üçün  istifadə  oluna  bilər.  Yazı 

formatı:VHS.  Yazılma-canlandırılma  müddəti  –  180  dəqiqə.  Çox  az  sayda  siqnal 

itmələri olur ki, onlar da videomaqnitofonun müvafiq qurğuları vasitəsilə asanlıqla 

aradan qaldırılır.  



SONY  HG-90  –  göstəricilərinin  məcmusuna  görə  keyfiyyətin  «Prima» 

kateqoriyasına uyğundur. Orijinal süjetlərin çəkilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur və 

uzun müddət saxlanılma üçün istifadə oluna bilər. Yazı formatı: Video8. Yazılma-


 

13

canlandırılma  müddəti  –  90  dəqiqə.  Videokassetlərin  yazılma-canlandırılma 



müddətinin müxtəlifliyi – 30, 60, 90 və 120 dəqiqədir. 

Avtomatik 

tənzimlənmə 

sistemi

Videomaqnitofon 

səsyazma 

maqnitofonlarından  təkcə  fırlanan  başlıqlar  blokunun  olması  ilə  deyil  həm  də 

lentin  hərəkət  sürətini  və  başlıqlar  blokunun  fırlanma  sürətini  tənzimləyən  xüsusi 

avtomatik tənzimləmə sisteminin  olması ilə fərqlənirlər.  

Yazı  sətirlərinə  və  keçid  anlarına  nisbətən  yazılan  və  canlandırılan 

videosiqnallarının  fazalarına  ciddi  riayət  etmək  üçün  üzərinə  videobaşlıqlar 

yerləşdirilmiş barabanın fırlanma sürəti və videobaşlıqların maqnit lentinə nisbətən 

vəziyyəti  həm  yazılış  həm  də  canlandırılma  zamanı  dəqiq  müəyyən  olunmuş 

vəziyyətdə  olmalıdır.  Avtomatik  tənzimləmə  sistemi  bu  tələblərin  yerinə 

yetirilməsinə xidmət edir.  

Məhz  avtomatik  tənzimləmə  sistemi  videobaşlıqların  videosiqnal  yazılışı 

cığırları  üzrə  hərəkətinin  (məlumat daşıyıcısının  üzərindəki  yazı cığırlarına  uyğun 

maqnit  videobaşlıqlarının  düzgün  vəziyyətdə  dayanmasını  təmin  edən  izləmə 

sistemi  Avtotrekinq  (yunan  dilində  autos  –  özü  və  ingilis  dilində  track  –  yol,  iz) 

adlandırlır  və  sürət  mühərrəkinin  zəruri  başlanğıc  fazasının  dəqiq  müəyyən 

olunmasını  təmin  edir.    Bunun  üçün  avtomatik  tənzimləmə  sisteminə  lentin 

idarəetmə  kanalından  lentin  hərəkəti  barədə  məlumat  impulsu  daxil  olur, 

videobaşlıqların həqiqi vəziyyəti barədə isə sürət mühərrikinin ölçmə qurğusundan 

daxil olan impulslar məlumat verirlər.  

  Qeyd edilən bütün əməliyyatlar siqnalı elə yazmağa  imkan  verir ki, alınmış 

videoqrammanın  eyni  formatlı  istənilən  videomaqnitofonda  canlandırılması 

mümkün  olsun.    Bütün  məişət  videmaqnitofonlarında  demək  olar  ki,  eyni  maqnit 

yazılışı prinsipindən istifadə olunmasına baxmayaraq, hər bir ayrıca formatda fərdi 

normalaşdırılmış yazı üsulundan istifadə olunur.  



Videoyazı  formatları.  Maqnit  lentində  təsvir  siqnallarının  izlərinin,  səs 

müşaiyəti  siqnallarının  izlərinin  və  həmçinin  yardımçı  idarəetmə  siqnallarının 

yerləşməsi  yazı  üsulu  ilə  birlikdə  videomaqnitofonun  konkret  xüsusiyyətlərini 

müəyyən edən «yazı formatı» adını almışdır.  



 

14

Betamax  –  analoq  kasset  videoyasızının  birinci  standartlaşdırılmış  məişət 

formatıdır.  Bütün  formatlarda  olduğu  kimi  burada  da  kompozit  (kompozit 

videoyazı  –  modulyasiya  vasitəsilə  parlaqlıq  və  rənglilik  komponentlərinin  bir 

siqnalda  birləşdirilməsi  yolu  ilə  televiziya  siqnalının  yazılmasıdır)  televiziya 

siqnalı  yazılır,  rəng  tezliyi  isə  tezliklər  şkalası  üzrə  parlaqlıq  tezlikli  modullaşmış 

siqnalın zolağından aşağıya keçirilmişdir; maili yazılma tətbiq olunur. 



VHS  –  Video  Home  System  –  məişət  videoyazısının  ən  geniş  yayılmış 

formatıdır.  Betamax  formatından  bir  qədər  sonra  yaradılmışdır.  Dünya  üzrə 

istehlakçıların 80% bu formatda işləyən cihazlardan istifadə edir.  

Bu  formatın  üstün  cəhəti  yazının  daha  geniş  yayılmış  videomaqnitofonlarda 

canlandırılmasının  mümkünlüyü  və  yazılma-canlandırmanın  daha  uzunmüddətli  – 

yavaşıdılmış sürətdə  480 dəqiqə – olmasıdır. Çatışmamazlıqlarına  isə təsvirin çox 

da  yüksək olmayan keyfiyyətini  (üfüq  üzrə təxminən 240  televiziya  xətti  (tal))  və 

monofonik səslənməni aid etmək olar. 



VHS formatlı videomaqnitofona təsvir siqnalının yazılışı 62 mm (41,33 mm 4 

başlıq olduqda) diametrli barabanın üzərinə 180

o

 (və ya 90



o

 4 başlıqlı yazı zamanı) 

bucaq altındə  yerləşdirilmiş  iki  (və  ya 4)  fırlanan  videobaşlığın köməyi  ilə  həyata 

keçirilir. Barabanın fırlanma sürəti – 1500 dövr/dəq (2250 dövr/dəq), lentin hərəkət 

sürəti  –  23,39  mm/san-dir.  Başlığın  lentə  nisbətən  hərəkət  sürəti  –  4,86  m/san. 

Qonşu  cığırlardan  siqnalların  nüfuz  etməsindən  müdafiə  olunması  üçün  yazılış, 

lentin  hərəkət  istiqamətinin    perpendikulyarından  təxminən  6

o

  bucaq  (azimut 



bucağı) altında yerləşdirilmiş videobaşlıqlarla həyata keçirilir.  

VHS  formatında  lentinin  eni  12,65  mm  olan  adi  videokassetdən  istifadə 

olunur. 


VHS  formatlı  videomaqnitofonların  bir  xüsusiyyəti  də  vardır.  İki  əsas 

başlıqlardan əlavə daha bir və ya iki başlığı olan modellər SP, LP və EP iş rejimini 

də təmin edə bilirlər. 

SP  rejimi  (Standart  Play)  –  lentin  hərəkətinin  nominal  sürəti  və  maksimal 

mümkün yazı keyfiyyəti (PAL, SECAM – 23,39 mm/san; NTSC – 33,5 mm/san) ilə 

xarakterizə olunan əsas rejimdir.   


 

15

LP  (Long  Play)  rejimində  lentin  üfüqi  hərəkət  sürəti  azaldılır  (PAL,  ME 



SECAM  –  11,7  mm/san;  NTSC  –  16,67  mm/san),  müvafiq  olaraq  yazılma  sürəti 

azalır və keyfiyyət göstəriciləri aşağı düşür.   

Ən  aşağı  hərəkət  sürəti  EP  (Elong  Play)  rejimində  təmin  olunur  (NTSC  – 

11,12mm/san). 

Sürət  həddi  ilə  eyni  uzunluqlu  kassetlərin  yazılma-canlandırılma  müddəti  də 

müəyyənləşdirilir (SP, LP). 



VHS  formatı  bazasında  VHS-C  formatı  işlənib  hazırlanmışdır.  Burada  VHS 

formatlı  kassetin  həcmindən  4  dəfə  kiçik  və  müvafiq  olaraq  4  dəfə  yüngül  kasset 

əldə  olunmuşdur.  VHS-C  formatlı  kassetlər  kompakt-videokasset  və  ya  

videokasseti adını almışdır. 

Bu  növ  kassetlərin  tətbiqi  videomaqnitofonların  ölçülərinin  və  çəkisinin 

azaldılmasına  imkan  vermiş  və  eyni  zamanda  videofonoqrammanın  formatı  eyni 

qalmışdır. Bu da ona imkan vermişdir ki, VHS-C formatında videomaqnitofonlarda 

edilmiş  yazını  VHS  formatında  işləyən  istənilən  videomaqnitofonda  canlandırmaq 

mümkün olsun. Bunun üçün qabarit ölçüləri VHS formatlı kassetin ölçüləri ilə eyni 

olan  xüsusi  keçid  uyğunlaşdırıcıdan  (adaptor)  istifadə  etmək  lazım  gəlir.  Bu 

uyğunlaşdırıcının içərisinə VHS-C formatlı kasset yerləşdirilir və onunla birgə VHS 

formatlı videomaqnitofonun içərisinə yerləşdirərək təsviri canlandırırlar.  

Məişət  videomaqnitofonlarının  sonrakı  inkişafı  canlandırılan  təsvirin 

keyfiyyətinin  yüksəldilməsinə  istiqamətləndirilmişdir.  1988-ci  ildə  PANASONIC 

şirkəti tərəfindən təklif olunmuş S-VHS(Super VHS) formatı sətiraçılma imkanının 

400tvl-dək  artırılması,  siqnal/küy  nisbətinin  yüksəkliyi  və  çarpaz  təhriflərin  azlığı 

ilə  səciyyələnir.  S-VHS  formatının  üstünlüyü  parlaqlıq  siqnalının  tezlik  zolağının 

genişlənməsi hesabına əldə olunmasıdır. Səs – stereofonikdir. 



S-VHS 

formatlı 

videomaqnitofonlarda 

lentin 


sürəti 

VHS 

formatlı 

videomaqnitofondakı  kimidir.  Səs  müşaiyəti  siqnallarının  yazılışı  da  VHS  formatı 

ilə analojidir.  



S-VHS  formatlı  videomaqnitofonlar  VHS  formatlı  videomaqnitofonlar  kimi 

standart yazılma/canlandırılma rejimlərində (SP,LP və EP) işləyə bilirlər.  



 

16

S-VHS  formatında  yazılma  metaltozlu  lentlə  dəstləşdirilmiş  kassetlə  həyata 

keçirilir.  Kassetin  formatının  avtomatik  müəyyənləşdirilməsi  üçün  onun  dib 

hissəsində xüsusi identifikasiya dəliyi (JD) açılmışdır.  



S-VHS 

formatlı 

videofonoqrammalar 

ancaq 


S-VHS 

formatlı 

videomaqnitofonlarda  canlandırıla  bilərlər.  VHS  formatlı  videofonoqrammaları 

həm  VHS  həm  də  S-VHS  formatlı  videomaqnitofonlarda  canlandırmaq 

mümkündür. 

VHS 

formatlı 

videokassetlərdə 

ancaq 


VHS 

formatlı 

videofonoqrammalar yazıla bilər. 

VHS-C  formatlı  portativ  videomaqnitofonlara  analoji  olan  S-VHS-C  formatı 

işlənib hazırlanmışdır.  



«Video-8(V-8)».  Bu  format  maqnit  lenti  8  mm  olan  kiçik  ölçülü 

videokassetdir  (95x63x14  mm).  Birinci  dəfə  olaraq  burada  metaltozlu  (MP  növ) 

lentlə yanaşı  metal-səpilmə  (ME  növ)  maqnit  lentlərindən də  istifadə olunmuşdur. 

Göstərilən  videokassetdə  istifadə  olunan  MP  və  ME  növlü  lentlərin 

yazılma/canlandırılma  müddəti  2  saatadəkdir;  ME  növlü  lentlər  daha  keyfiyyətli 

təsviri təmin edir.  



Hi-8. V-8 formatının məntiqi davamı SONY şirkətinin Hi-8 formatı olmuşdur. 

Yeni  texniki-sxem  həlli  nəticəsində  Hi-8  formatında  sətiraçma  imkanı  400tvl-dək 

qaldırılmış,  parlaqlıq  və  rənglilik  siqnalları  arasındakı  çarpaz  təhriflər  azalmış, 

təsvir sahəsi üzrə küy azalmışdır. 

Bu əvvəlki formatın təkmilləşdirilmiş variantıdır və məişət formatları arasında 

daha keyfiyyətlisidir.        

Məişət  videomaqnitofonların  sonrakı  inkişafı  üfüq  sətiraçma  imkanının 

500tvl-dək qaldırılmasına istiqamətlənir. 

 

 


Каталог: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə