Fakultə : «Əmtəəşünaslıq» Ixtisas : Istehlak mallarının ekspertizası və marketinqi



Yüklə 381.83 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/5
tarix28.04.2017
ölçüsü381.83 Kb.
  1   2   3   4   5

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSIL NAZIRLIYI 



AZƏRBAYCAN DÖVLƏT IQTISAD UNIVERSITETI 

 

 

Fakultə : «Əmtəəşünaslıq» 



Ixtisas : Istehlak mallarının ekspertizası və marketinqi 

 

 

B U R A X I L I Ş   I Ş I 



Mövzu:   Mineral yapışdırıcı materialların ekspertizasının  

keçirilmə qaydaları 



Işin rəhbəri: dos. X.M.Abbasova 

Tələbə: Abbasquliyeva Aynur Nizam 

Bölmə: azərbaycan  

Qrup: 310 

 

«Təsdiq edirəm» 

Kafedra müdiri :__________ prof.Ə.P.HƏSƏNOV 

 

 

B A K I   2015 

 

 

 

 

MÜNDƏRICAT 



 

GIRIŞ  

1.  Mineral yapışdırıcı materialların keyfiyyətini formalaşdıran 

amillər 

2.  Mineral yapışdırıcı materialların təsnifatı və çeşidi 



10 

3.  Mineral yapışdırıcı materialların keyfiyyətinin 

qiymətləndirilməsi 

35 


4.  Mineral yapışdırıcı materialların keyfiyyət göstəriciləri və 

onların təyin olunması 

42 

5.  Mineral yapışdırıcı materialların qablaşdırılması, daşınması və 



saxlanması 

48 


NƏTICƏ VƏ TƏKLIFLƏR 

51 

ƏDƏBIYYAT  

53 

 


 

G I R I Ş 

 

Peşəkar  fəaliyyəti  növü  kimi  ekspertiza  xalq  təsərrüfatının  müxtəlif 



sahələrində çox geniş tətbiq edilir. Keyfiyyət ekspertizası uzun illərdir ki, malların 

keyfiyyətinin  qiymətləndirilməsində  müvəffəqiyyətlə  tətbiq  edilir.  Ekspertiza 

bütün sahələrdə həlli xüsusi bilik tələb edən məsələnin tədqiqi deməkdir.  

Əmtəə  ekspertizasının  məqsədi  xidmətin  xüsusiyyətinin  əsasını  təşkil  edən 

miqdari  və  sıra  qiymətləndirilməsini,  eləcə  də  onlara  təsir  edən  proseslərin 

qiymətləndirilməsinin  aparılmasıdır.  Lakin  çox  vaxt  mal  ölçüyə  uyğun 

gəlmədiyinə  görə  peşəkar  ekspert  mülahizələrinə  əsaslanır.  Ona  görə  də 

məmulatların  keyfiyyəti,  istehlakçıların  tələbinin  tam  ödənilməsinin  müəyyən 

edilməsi,  ekspertin  qarşısında  duran  vacib  məsələlərdən  biridir.  Müasir  dövrdə 

məişətimizi mineral yapışdırıcılarsız təsəvvür etmək mümkün deyil.  

Mineral  yapışdırıcı  maddələr  inşaatda  geniş  istifadə  edilir.  Mineral 

yapışdırıcıların  ekspertizası  çox  böyük  diqqət  tələb  edir.  Mineral  yapışdırıcı  nə 

qədər  keyfiyyətli  olsa  belə,  onun  keyfiyyətinin  qorunub  saxlanılmasında 

daşınmasının  və qablaşdırılmasının böyük  əhəmiyyəti  var. Çünki bu şərtlərə əməl 

etmədikdə  mal  keyfiyyətini  itirə  bilər  və  tamamilə  korlana  bilər.  Ona  görə  də  hər 

bir  ekspert  mineral  yapışdırıcılarla  işləyərkən  çox  ehtiyatlı  olmalı  və  mal 

saxlanılan  yerdə  hər  şeyə  -    şəraitə,  temperatura,  nəmliyə  fikir  verəndən  sonra 

keyfiyyəti yoxlanmalıdır. Ona görə də mən öz buraxılış işimdə mineral yapışdırıcı 

maddələrin 

çeşidini, 

keyfiyyətini 

formalaşdıran 

amillərdən 

keyfiyyət 

göstəricilərindən və ekspert qiymətləndirilməsindən məlumat vermişəm. 

 

 



 

 

1. MINERAL YAPIŞDIRICI MATERIALLARIN KEYFIYYƏTINI 



FORMALAŞDIRAN AMILLƏR 

 

Mineral  yapışdırıcı  materialların  keyfiyyətinin  formalaşmasına  onların 



hazırlandığı  maddələrin  keyfiyyət  göstəricilərinin  istehsal  rejiminin  düzgün 

aparılması, həmçinin daşınma və saxlanma şərtləri təsir göstərir. 

Havada  bərkiyən  əhəngə  karbonat  suxurlarının  yandırılması  yolu  ilə  alınan 

məhsuludur.  Yandırılma  şəklində  başlıca  olaraq  kalsium  oksigendən  və 

maqnezium  oksidi  qatqısından  ibarət  ağ,  yaxud  boz  parçalar  əldə  edilir.  Bu 

məhsula sönməmiş topa əhəng deyilir.  

Topa əhəngi döyəndə narın əhəng əldə edilir. Sönməmiş əhəngi az miqdarda 

suda (əhəng çəkilənə nisbətən 70-100%) emal edildikdə narın toz şəklinə düşür ki, 

buna  da  plyonka  deyilir.  Burada  aşağı  keyfiyyətli  əhəng  alınır,  çünki  buna  kül 

qarışır.  

Əhəng  çoxlu  suda,  yəni  əhəng  çəkilənə  nisbətən  3-4  qat  artıq  suda  əhəng 

xəmirinə, yaxud əhəng südünə çevrilir. 

Ilk  xammal  arasıkəsilmədən  yanan  şaquli  şaxta  peçlərində  900-1200

0

 



temperaturda atmosfer təzyiqində yandırılır. Burada temperaturun dərəcəsi əhəngin 

tərkibindəki  kənar  qatışıqların  miqdarından  asılıdır.  Kənar  qatışıqlar  az  olduğu 

üçün  əhəng  daha  yüksək  temperaturda  yandırılır  ki,  bu  da  əhəngin  keyfiyyətinin 

formalaşmasına mühüm təsir edir. 

Əhəng  yandırılan  zaman  əhəng  daşında  aşağıdakı  reaksiya  üzrə  istilik 

udulmaqla dissosasiya gedir. 

 

CaCO

3

 + 42,5 kkal = CaO + CO

2

 

 

Burada yanacaq yerinə daş kömür, antrosit, yaxud qaz tətbiq olunur. 



Bərk  yanacaq  tətbiq  olunanda  peçlər  tökmə  üsulu  ilə  işləyir,  yəni  yanacaq 

təbəqələrlə, hər təbəqə arasında əhəng daşı tökməklə verilir. 



 

Burada aşağı keyfiyyətli əhəng alınır, çünki buna kül qarışır. Qaz peçlərində 



kül olmadığına görə yandırılan əhəngin keyfiyyəti yüksəlir. 

Əhəng  yandırılan  zaman  çalışmaq  lazımdır  ki,  əhəngdaşı  parçaları  bərabər 

qaydada yansın. 

Əhəngin  yarımçıq  və  ya  həddən  artıq  yanması  halları  o  zaman  baş  verir  ki, 

əhəngdaşı  parçaları  müxtəlif  irilikdə,  yaxud  peçin  temperaturunu  həddən  artıq 

yüksək  və  ya  ondan  olan  xəmirin  miqdarını  azaldır,  habelə  əhəngin  sönməsini 

ləngidir. 

Əhəngin sönməsi  nəticəsində suyun  miqdarından asılı olaraq əhəngi  ya toz, 

yaxud da süd halına düşür. Toz  halına salınması  üçün sönməmiş əhəngin çəkisinə 

nisbətən nəzəri olaraq 32%, təcrübi olaraq isə bundan 2-3 dəfə artıq, yəni 64-69% 

su götürülsün ki, bu da əhəngin yağlılıq dərəcəsindən asılıdır. 

Kənar  qatqı  az  olduqda  əhəng  yağlı  sayılır  və  onun  sönməsi  üçün  artıq  su 

lazımdır. 

Gips  yapışdırıcıları  gips  daşının  (CaSO

4

2H


2

O),  yaxud  gips  anhidridinin 

(CaSO

4

),  habelə  kimya  sənayesinin  bəzi  tullantılarının  emalı  nəticəsində  əldə 



edilir. 

Gips  yapışdırıcılarının  əsas  istehsal  prosesi  termiki  emaldan,  yəni  gipsin 

qaynadılmasından  ibarətdir.  Bu  zaman  aşağıdakı  reaksiya  üzrə  gips  daşının 

dehidratlaşması prosesi gedir. 

 

2(CaSO

4



2H

2

O)=2(CaSO

4



0,5H

2

O)



13H

2

 

Gips  daşının  termiki  emalı  odadavamlı  boruları  olan  qazanlarda,  fırlanan 



peçlərdə, buxarvermə cihazlarında, habelə şaxtaşəkilli, halqavari, kameralı və yağlı 

peçlərdə aparılır. Son zamanlarda gips daşının içərisindən isti qaz keçən kürəvi və 

yaxud  aerobil  dəyirmanlarda  asılı  vəziyyətdə  olaraq  emal  edilməsi  üsulu  geniş 

yayılmışdır. Bu üsul gips daşının dehidratlaşmasını təmin edir və gipsi tonklonlara 

aparır ki, buradan da o, bunkerlərə daxil olub, orada saxlanılır. 


 

Gips  daşı  170-200



0

C  temperaturda  yandırıldıqda  o  qədər  də  möhkəm 

olmayan,  tez  bərkiyən  məhsul  (inşaat  gipsi)  əmələ  gəlir.  Gips  daşı  600

0

C-dən 



yuxarı  temperaturda  yandırılanda  möhkəmliyi  yüksək  olub,  ləng  bərkiyən 

yapışdırıcı maddə alınır (yüksək dərəcədə davamlı gips və s.). 

Gipsin  özünü  tutması  və  bərkiməsi  prosesinin  ləngidilməsi  üçün  yarımsulu 

gipsin  suda  həllolma  qabiliyyətini  aşağı  salan  maddələrə  (keratin,  sümüklə  ət 

yapışqanı, boraks, pazsin, sulfid spirti və s.) tətbiq edilir.  

Gipsin bərkiməsini sürətləndirmək üçün 2 sulu gips, natrium uporid və digər 

duzlar  tətbiq  olunur.  Bunlar  gips  xəmiri  və  yaxud  məhlula  qatılanda  hazır 

kristallaşma  mərkəzləri  əmələ  gətirir  ki,  bunlar  da  məhluldan  2  sulu  gips 

kristallarının çökməsini sürətləndirir. 

Maqnezium  yapışdırıcısına kaustik  və  maqnezit kaustik dolomit daxildir ki, 

bunlar 

maqnezit 



dolomitin 

bərkimə 


dərəcəsinə 

çatdırması 

şərti 

ilə 


yandırılmasından əldə edilir. 

Kaustik  maqnezitin keyfiyyəti  materialın  yandırılması prosesinin sürətindən 

və temperaturundan, habelə onun parçalarının irilik və xırdalıqlarından asılıdır. Bu 

material  yandırılan  zaman  xüsusi  çəkisi  3,1-3,42  sm

3

  tam  bircinsli  məhsul  əldə 



etmək məqsədi güdülür. 

Yandırma  prosesi  yastı,  kameralı,  şaxtalı  və  fırlanan  peçlərdə  aparılır. 

Şaxtalı və fırlanan peçlərdə yandırılan materialdan daha yüksək keyfiyyətli məhsul 

əldə edilir. 

Hidravlik  əhəng  tərkibində  8-dən  20%-dək  gil  qatışığı  olan  əhəng  daşının 

bərkimə  dərəcəsinə  çatdırmaq  şərtilə  yandırılması  nəticəsində  əldə  edilir.  Gilin 

qatılığı çox olduqda onun hidravlik xassələri də yüksək olur. 

Əhəng daşı 900-1000

0

C-də şaxtalı peçlərdə yandırılır. 



Yandırılan  zaman  ən  bəsit  aliminat,  silikatlar  və  ferritlərə  (kalsium  1  SoO

2

 



alimonat  CaO

2

Ab



2

O

3



,  kalsium  2  –  silikat  –  2CaOSOO

2

  və  kalsium  2  ferrit  2) 



əmələ gəlir ki, bunlar da əhəngə hidravlik xassələr verir. 

 

Rant  sement  istehsalı  xammalın  (əhəng  maqnezium)  900-1100



0

temperaturda  şaxtalı,  halqavari,  yaxud  fırlanan  peçlərdə  yandırılıb,  sonra 



döyülməsindən  ibarətdir.  Yandırılan  zaman  burada  (CaSO

4

)  parçalanır  və  əmələ 



gələn  (CaO)  demək  olar  ki,  bütünlüklə  digər  oksidlərlə  birləşib  silikatlar, 

aliminolatlar və kalsium ferritləri əmələ gəlir. 

Tərkibində  sərbəst  kalsium  oksidi  olmadığından  rant  sementi  su  ilə 

qarışdırıldıqda  sönmür.  Yandırılmış  «kür»  məhsul  kürəvi  və  yaxud  boruşəkilli 

dəyirmanlarda döyülür, bütün dənələri 4900 deşikli ələkdən keçiriləndə qalıq 25%-

dən artıq olmalıdır. 

Portlansement, sement klipkerinin narın üyüdülməsindən alınan məhsuludur. 

Klipker  əsasən  kalsium  silikatlarından  ibarət  olur.  Istehsalına  görə  portlansement 

yapışdırıcılar  içərisində  birinci  yer  tutur.  Portlansementin  keyfiyyəti  xammalın 

kimyəvi  tərkibinin  dəyişilməsindən  və  istehsal  rejiminə,  xüsusən  yandırmaq 

rejiminə riayət olunub-olunmamasından asılıdır.  

Klipker  tərkibinin  sabit  saxlanmasını  təmin  etmək  üçün  ilk  xammalın 

tərkibində  ən  azı  75-78%  CaCO

3

  və  22-25%  SOO



2

,  Al


2

O

3



,  Fe

2

O



3

  oksidləri 

olmalıdır. Oksidlərin miqdarı klipkerdən aşağıdakı kimi, yəni CaO – 6067%, SoO

2

 



– 19-24%, H

2

O



3

 – 47%, Fe

2

O

3



 – 2,66% olmalıdır. 

Portlansementin  keyfiyyətini  aşağı  salan  qatqılar  maqnezium    oksidindən 

(MgO)  və  kükürd  anhidridindən  (SiO

3

)  ibarətdir  ki,  bunların  da  miqdarı  müvafiq 



olaraq  4,5%-i  və  3%-dən  artıq  olmalıdır.  Maqnezium  oksidi  sement  bərkiyən 

zaman  onun  həcmində  qeyri-bərabər  dəyişiklikliyə  səbəb  olmalıdır  ki,  kükürd 

anhidridi sulfat korroziyası prosesini sürətləndirir. 

Kalsium  oksidi  klipkerdə  digər  oksidlərlə  kimyəvi  birləşmiş  olur.  Turşu 

oksidləri ilə birləşmiş olan kalsium oksidi çoxalanda sementin möhkəmliyi artır və 

bərkimə  prosesi  sürətlənir.  Klipkerdə  sərbəst  əhəngin  qalması  yaxşı  hal  deyil, 

çünki  bu  da  maqnezium  oksidi  kimi,  həmçinin  qeyri-bərabər  dəyişilməsinə  səbəb 

olur. 


 

Silikat  modulu  yüksək  olan  portlansementin  möhkəm  korroziyaya  qarşı 



davamlı  və  ya  bərkimə  qabiliyyətinə  malikdir.  Alüminium  oksidi  modulu  yüksək 

olan  portlandsement  bərkiyir,  lakin  bütün  möhkəmliyi  sulfat  turşularına  qarşı 

davamlılığı azdır. 

Portlansementin  istehsalında  əsas  proseslər  materialın  yandırılmasından  və 

sonra  dəyişilməsindən  ibarətdir.  Ilk  materiallar  müəyyən  çəki  miqdarında  olmalı, 

ayrı-ayrı,  ya  da  birlikdə  narın  döyülüb,  sonra  qarışdırılır.  Portlansement  2  üsulla, 

yəni yaş və quru üsullarda istehsal olunur. Bu üsulların hansından istifadə edilməsi 

ilk  xammalın  növündən  və  xammalın  xassələrindən  asılıdır.  Xammal  bərk  olanda 

quru üsul tətbiq edilmir.  

Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  yaş  üsul  daha  geniş  yayılmışdır,  çünki  bu  üsul 

bircinsli və daha keyfiyyətli sement alınmasını təmin edir. Xammal yumşaq olanda 

yaş üsul tətbiq edilir. Həmin xammal xırdalanıb böyük bir miqdarda suya qatılır və 

əldə edilən qatı, 35-42% nəmliyi olan smetanaoxşar krem halına düşür. 

 

Xammalın yandırılması 

 

Portlansement istehsalında əsas proses xammal qatqısının fırlanan və şaxtalı 



peçlərdə  1400-1450

0

C  temperaturda  (quru  üsulla)  yandırılmasıdır.  Yandırılan 



zaman  yüksək  temperaturun  təsiri  altında  əhəng  daşı  parçalanır  və  aşağıda 

göstərilən miqdarda mineral əmələ gəlir. 

 

3CaO SuO

2

 – 37-60% 

2CaO SuO

2

 – 15-37% 

2CaO Al

2

O

3

 – 7-15% 

4CaO Al

2

O

3

 Fe

2

O

3

 – 10-18% 

Soyuduqda  50-150

0

C  temperaturda,  soyuduqdan  sonra  klipker  anbara 



göndərilib,  orada  10-15  gün  saxlanılır  və  tam  soyudularaq,  periodik  qaydada 

qarışdırılmaqla  klipkerin  tərkibi  orta  vəziyyətə  gətirilir.  Klipker  saxlanan  zaman 



 

onun  tərkibində  sərbəst  halda  qalan  kalsium  və  maqnezium  oksidləri  sönür. 



Bundan sonra klipker kürəvi halları dəyirmanlarda narın üyüdülür. 

Burada klipkerə 5%-ə qədər gips və 15%-ə qədər plastik qatılır. 

Gips portlansementin bərkiməsini artırır. Əldə edilmiş narın toz halında olan 

portlansement  soyudulub,  orta  hala  gətirilir  və  dördqat  kağız  kisələrə  doldurulur. 

Bütün  bu  proseslərin  düzgün  rejimdə  aparılması  nəticəsi  etibarilə  mineral 

yapışdırıcı materialların keyfiyyətinin yüksəldilməsinə səbəb olur. 

 

 

 



10 

 

2. MINERAL YAPIŞDIRICI MATERIALLARIN  



TƏSNIFATI VƏ ÇEŞIDI 

 

 Su  ilə  qarışdırdıqda  plastik  xəmir  halına  düşən,  sonra  fiziki-kimyəvi 



proseslər  nəticəsində  daş  halına  keçən  narın  üyüdülmüş  toz  halında  olan 

materiallara qeyri-ülvi (mineral) yapışdırıcı maddələr deyilir. 

Qeyri-üzvi  yapışdırıcı  maddələrdən  maqnezit  yapışdırıcı  maddələr  və 

turşuya  davamlı  sement  müstəsna  olaraq  su  ilə  deyil,  müvafiq  olaraq  maqnezium 

duzları və maye şüşə ilə qarışdırılır. 

Hazırda  inşaat  işlərində  bir  sıra  mineral  yapışdırıcı  maddələr  işlədilir. 

Bərkimə şəraitindən asılı olaraq həmin yapışdırıcılar iki qrupa bölünür: 

1. Ancaq havada bərkiyən və uzun  müddət öz möhkəmliyini saxlayan və ya 

artıran  yapışdırıcılara  havada  bərkiyən  yapışdırıcı  maddələr  deyilir.  Bu 

yapışdırıcılara  hava  əhəngi,  gips,  maqnezit  yapışdırıcı  maddələr  və  maye  şüşə 

aiddir. 

2.  Həm  havada,  həm  də  suda  bərkiyən  və  uzun  müddət  öz  möhkəmliyini 

saxlayan,  yaxud  artıran  yapışdırıcılara  suda  bərkiyən  (hidravlik)  yapışdırıcı 

maddələr deyilir. Belə yapışdırıcı maddələrdən hidravlik əhəngi və müxtəlif növlü 

sementləri  göstərmək  olar.  Bu  qrup  yapışdırıcı  maddələrin  möhkəmliyi  daha  çox 

olduğundan inşaat işlərində geniş miqyasda tətbiq olunur. 

Nisbətən  baha  olan  yapışdırıcı  maddələrə  qənaət  etmək,  onları 

ucuzlaşdırmaq  və  bəzi  yapışdırıcılara  müəyyən  xassələr  vermək  məqsədi  ilə, 

yapışdırıcı maddələrə müxtəlif əlavələr qatılır. 

Əlavələr  ya  yapışdırıcı  maddə  ilə  birlikdə  üyüdülür,  ya  da  ayrıca  narın 

üyüdüldükdən  sonra  yapışdırıcı  ilə  mükəmməl  surətdə  qarışdırılır.  Bəzi  hallarda 

əlavələri  toz  və  ya  sulu  məhlul  halında,  məhlul  və  beton  hazırlarkən  qarışdırmaq 

mümkündür. 

Təyinatına görə əlavələr yeddi qrupa bölünür: 



 

11 

 

Aktiv mineral maddələr.  

Bu  qrupa  elə  təbii  və  ya  süni  əlavələr  aiddir  ki,  onları  hava  əhənginə 

qarışdırdıqda  əhəng  suda    bərkimək  qabiliyyəti  əldə  edir.  Belə  aktiv  əlavələr  bir 

sıra xüsusi sementlərin istehsalında çox böyük əhəmiyyətə malikdir. 

Inert əlavələr.  

Bu  əlavələr  aktiv  deyildir  və  ancaq  qənaət  məqsədilə  yapışdırıcılara 

qarışdırılır.  Inert  əlavələri  qarışdırdıqda  yapışdırıcının  möhkəmliyinin  azalmasını 

nəzərdə  tutmaq  və  bunu  qabaqcadan  təcrübələrlə  müəyyən  etmək  lazımdır.  Inert 

əlavə  olaraq  kvars  qummu,  əhəngdaşılar,  qumdaşılar,  yanacaq  külləri,  posalar  və 

s.-dən istifadə olunur. 



Turşuya davamlı əlavələr.  

Belə  əlavələrdən  narın  üyüdülmüş  andeziti,  beştauniti,  qraniti,  farforu, 

əridilmiş diabazı, bazaltı və s. göstərmək olar. 

Istiliyə davamlı əlavələr.  

Bu  əlavələr  istiyə  davamlı  beton  istehsalında  işlədilir.  Bunlardan  narın 

üyüdülmüş  şamot,  kvars  qummu,  istilik-elektrik  stansiyalarının  külləri  və  s.  daha 

çox istifadə olunur. 



Yapışdırıcının tutmasını tezləşdirən əlavələr.  

Həmin əlavələrə kalsium-xlorid, xlorid turşusu, üyüdülmüş sönməmiş əhəng 

və  s.  aiddir.  Adətən,  bu  əlavələri  suda  əridilmiş  halda  məhlul  və  ya  betonlara 

qarışdırırlar. Qış zamanı iş görüldükdə bu əlavələr çox böyük əhəmiyyətə malikdir. 



Yapışdırıcının tutmasını gecləşdirən əlavələr.  

Bu əlavələrdən gips, sümük yapışqanı və dəmir 3-sulfat çox işlədilir. 



Aktiv səthli əlavələr.  

Bu  əlavələr  plastikləşdirici  və  hidrofob-plastikləşdirici  ola  bilər. 

Plastikləşdirici  əlavələrdən  ən  çox  işlənən  sulfit-spirt  bardası,  hidrofob-

plastikləşdirici maddələrdən mılonaft, asidol və olein turşusudur. 

Kimyəvi  tərkibinə  görə  havada  bərkiyən  yapışdırıcı  maddələr  dörd  qrupa 

bölünür: 



12 

 

1.  Əhəng  yapışdırıcılarının  kimyəvi  tərkibi  çoxlu  miqdarda  kalsium 



oksidindən (CaO) və bir qədər də maqnezium oksidindən (MgO) ibaətdir. 

2. Gips yapışdırıcılarının əsas tərkibi CaSO

4

-dən ibarətdir. 



3.  Maqnezit  yapışdırıcılarının  əsas  tərkibi  MgO-dan  ibarətdir  və  başqa 

yapışdırıcılardan  fərqli  olaraq  MgCl

2

  və  MgSO



4

  məhlulları  ilə  qarışdırıldıqdan 

sonra  bərkiyir.  Bu  qrupdan  olan  dolomit  yapışdırıcılarının  tərkibi  MgO-dan  və 

qismən CaCO

4

-dən ibarətdir. 



4. Maye şüşənin tərkibi Na

2

OnSiO



2

 və K


2

OnSiO


2

-dən ibarətdir. 

Suda  bərkiyən  yapışdırıcı  maddələrin  tərkibi  çox  mürəkkəbdir  və  başlıca 

olaraq  dörd  oksidin:  CaO  –  SiO

2

  –  Al


2

O

3



  –  Fe

2

O



3

  birləşmələrindən  ibarətdir.  Bu 

maddələr  çox  müxtəlif  tərkibli  kimyəvi  birləşmələr  əmələ  gətirdiyindən,  cüröəcür 

xassəli bir sıra hidravlik yapışdırıcı maddələr alınır. 

Hidravlik  yapışdırıcı  maddələr  öz  tərkibinə  və  qatılan  əlavələrin  miqdarına 

görə üç qrupa bölünür: 

1. Əsas yapışdırı  maddələr. Bunlarda aktiv və ya inert əlavələr ya olmur, ya 

da 10-15%-dən az olur, məsələn, portlandsement, suda bərkiyən əhəng. 

2. Qarışıq yapışdırıcı maddələr. Bunlarda aktiv əlavələrin miqdarı 15%-dən, 

inert  əlavələrinki  isə  10%-dən  az  olur,  məsələn,  putsolanlı  portlandsement,  posalı 

portlandsement və s. 

3.  Xüsusi  tərkibli  yapışdırıcı  maddələr.  Məsələn,  hidrofob  sement, 

plastikləşdirilmiş sement, genişlənən sement və s. 

Mineral  yapışdırıcı  materiallar  bərkiməsinə  və  möhkəmliyinə  görə  2  qrupa 

bölünür. Bunlardan birincisinə havada bərkiyən materiallar, ikincisinə isə hidravlik 

yapışdırıcı materiallar deyilir. 

Havada  bərkiyən  yapışdırıcılar  yalnız  havada  bərkiyib,  uzun  müddət  öz 

möhkəmliyini  mühafizə  etməsi  ilə  xarakterizə  edilir.  Onlar  əsasən  yerüstü 

tikintilərdə  tətbiq  olunur.  Hidravlik  yapışdırıcı  maddələr  yalnız  havada  deyil, 

həmçinin  suda  da  bərkiyib  öz  möhkəmliyini  saxlaya  bilir.  Bunlardan  yerüstü  və 

yeraltı, yəni sualtı qurğuların tikintisində istifadə edilir.  


13 

 

Havada  bərkiyən  yapışdırıcı  maddələrə  havada  bərkiyən  gips,  əhəng, 



maqnezium yapışdırıcıları, habelə əriyən şüşə aiddir. 


Каталог: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə