Fondların (kapitalların) və məqsədli maliyyələşmə və daxilolmaların uçotu


D-T 341 “Hesabat dövrünün xalis mənfəəti”



Yüklə 160 Kb.
səhifə14/14
tarix23.11.2022
ölçüsü160 Kb.
#70013
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14
14-Öhdəl. uçotu

D-T 341 “Hesabat dövrünün xalis mənfəəti”
D-T 343 “Keçmiş illər üzrə bölüşdürülməmiş mənfəət”
K-T 522 “Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər”
4. Sosial sığorta fondu üzrə ödəmələr, sığorta ayırmalarından artıq olduqda, sosial fondan pul vəsaitləri alınmışdır:
D-T 223 “Bank hesablaşma hesabları”
K-T 522 “Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər”
5. Hesablanmış cərimə məbləği təqsirkar şəxsin hesabına aid edilmişdir:
D-T 217 “Digər qısamüddətli debitor borcları”
K-T 522 “Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər”
6. Sosial sığorta fonduna olan borclar ödənilib:
D-T 522 “Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər”
K-T 221 “Kassa”
K-T 223 “Bank hesablaşma hesabları”
7. Əmək qabiliyyətini itirməsinə görə ilk 14 təqvim gününə düşən müavinət hesablanmışdır:
D-T 202 “İstehsalat məsrəfləri”
K-T 533 “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar”
8. Sosial sığorta fondu hesabına müavinat ödənilmişdir:
D-T 533 “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar”
K-T 522 “Sosial sığorta və təminat üzrə öhdəliklər”
Sosial sığorta qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda fiziki şəxslərin itirilmiş əmək haqqlarının, gəlirlərinin və ya əlavə xərclərinin konpensasiya edilməsinə, habelə itirlməsinin qarşısının alınmasına yönəldilmiş təminat formasıdır.
Sosial sığorta məcburi dövlət sığortası və könüllü (əlavə) sığorta formalarında olur.
Məcburi dövlət sığortası işə götürənlər tərəfindən bütün əmək müqaviləsi üzrə işləyənlər barəsində həyata keçirilir. Qanunda nəzərdə tutlmuş hallarda digər şəxslər də məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunurlar.
Sosial sığorta hadisəsi elə bil haldır ki, onun baş verməsi ilə sığorta olunanın sığorta təşkilatlarından sığorta ödəməsi hüquqi yaranır. Sosial sığorta hadisəsinə aşağıdakılar aiddir:

  • pensiya yaşına çatmaq;

  • əlil olmaq;

  • ailə başçısını itirmək;

  • əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi;

  • hamiləlik və doğum;

  • uşağın anadan olması;

  • uşağa qulluq;

  • ölüm;

  • sanatoriya-kurort müalicəsi zərurəti;

  • işsiz olmaq (qanunvericiklə müəyyən edilmiş dövr ərzində)

Məcburi dövlət sığorta haqqı hüquqi şəxs statusunda olan müəssisələr, onların filialları və nümayəndəlikləri, habelə başqasının sosial sığorta edən şəxslər üçün hesablanmış əməyin ödənişinin 22 faizi miqdarında nəzərdə tutlur.
Sığortaçı sığorta olunana sosial sığorta şəhadətnaməsi verir. Şəhadətnamənin forması AR-nın Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən təsdiq edilir.
Sığorta edənlər uçotda olduqları DSMF – yə məcburi dövlət sığortası üzrə rüblük (illik hesabat) (forma B1) təqdim edirlər. Rüblük hesabat həmin rübdən sonra gələn birinci ayın 20 dən gec olmayaraq təqdim edilir.
Illik hesabat hər il üçün növbəti ilin mart ayının 1 – nə kimi təqvim edilməlidir.
Uzun müddət xəstə olanlar əmək qabiliyyətini itirdiyi gündən başlayıb, xəstəlik müddəti son 12 ay ərzində ümumiyyətlə, yaxud ardıcıl (eyni xəztəlik üzrə) 6 aydan çox olduqda yoxlanılmaq üçün tibbi sosial ekspert komissiyasına göndərilir.
Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə ilk 14 təqvim günü üçün işəgötürənin vəsaiti hesabına müavinət ödənilir.
Məcburi dövlət sosial sığorta ödəmələri sosial sığorta hadisəsi baş verdikdə verilən ödənclərdir. Bunlara aşağıdakılar aiddir:

  • AR-nın qanunvericiliyi ilə müəyyən edilən əmək pensiyaları;

  • əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət;

  • hamiləliyə və doğuma görə müavinət;

  • uşağın anadan olmasına görə birdəfəlik müavinət;

  • qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş yaş həddinə çatanadək uşağa qulluqla

əlaqədar müavinət;

  • dəfn üçün müavinət;

  • sığorta olunanların sanatoriya – kurort müalicəsi üzrə xərclərin tam ya

qismən ödənilməsi.
Əmək pensiyaları müvafiq qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydalarda və şərtlərlə verilir.
Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməyə görə müavinət aşağıdakı hallarda verilir:

  • xəstəlik və zədə nəticəsində əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdikdə;

  • sanatoriya-kurort müalicəsi zamanı;

  • xəstələnmiş ailə üzvlərinin qulluğa ehtiyacı olduqda;

  • epidemoloji hallarda karantin zamanı;

  • vərəm və peşə xəstəlikləri ilə əlaqədar müvəqqəti olaraq başqa işə keçirildiyi zaman və s.

Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət ilk 14 təqvim günü üçün işəgötürənin vəsaiti, qalan günlər üçün isə məcburi dövlət sığorta haqları hesabına ödənilir.
Əgər, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi işə bərpa olunma barəsində qərar çıxarıldığı gündən sonra da davam edərsə, onda müavinətin xəstəlik vərəqəsində göstərilmiş ilk 14 təqvim gününə düşən məbləği işəgötürənin vəsaiti hesabına, qalan hissəsi isə məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına ödənilir.
Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət aşağıdakı hallarda verilmir:

  • 6 ay sosial sığorta stajı olmayan işçilərə;

  • işdən boyun qaçırmaq məqsədilə qəsdən öz sağlamlığına zərər vuran,yaxud da özünü yalandan xəstə kimi qələmə verən (simulyant) işçilərə;

  • törətdikləri cinayət zamanı aldıqları zədə nəticəsində əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdikdə;

  • məhkəmənin qərarı ilə məcburi müalicə zamanı (ruhi xəstələrdən başqa);

  • həbsdə olduğu və məhkəmə-tibbi ekspertizası aparılan zaman.

Əmək şikəstliyi və ya peşə xəstəliyi nəticəsində əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət qazancın 100 % i miqdarında verilir.
Əmək şikəstliyi və ya peşə xəstəliyindən başqa əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi hallarında müavinət aşağıdakı miqdarda verilir:

  • əlillərə qazancın 150% i həcmində;

  • 8 il və daha çox ümumi iş stajına malik olan işçilərə qazancın 100 % i həcmində;

  • öhdəsində 16 yaşa çatmamış (təhsil alırsa 18) və daha artıq uşağı olan işçilərə qazancın 100 %- i həcmində;

  • 5 ildən 8 ilə qədər ümumi iş stajı olan işçilərə qazancın 80 % i həcmində;

  • 21 yaşına çatmamış və 5 ilədək ümumi iş stajı olan ata anasız yetim uşaqlara qazancin 80 % i həcmində;

  • 5 ilədək ümumi iş stajı olan işçilərə qazancın 60 % i həcmində.

Hərbi qulluqçulara və xüsusi rütbəli şəxslərə əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməyə görə müavinət sosial sığorta stajından asılı olmayaraq aylıq təminat xərcliyinin 100 %- i miqdarında verilir.
Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətın həcmi həmkarlar ittifaqlarının üzvlüyündən asılı deyildir.
Respublikanın vətəndaşı olmayan, lakin burada işləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödəyən işçilərə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət ümumi əsaslarla ödənilir.
Müavinətin məbləği təyin edilərkən ümumi iş stajı pensiya qanunvericiliyinə müvafiq olaraq əmək qabiliyyətinin itirildiyi günədək hesablanır.
Hamiləlik dövründə və doğuşdan sonrakı dövr üçün işləyən qadınlara 126 təqvim günü (doğuşdan əvvəl 70 təqvim günü və doğuşdan sonra 56 təqvim günü) müddətinə ödənişli məzuniyyət verilir. Doğuş çətin olduqda 2 və daha çox uşaq doğulduqda doğuşdan sonrakı məzuniyyət 70 təqvim günü müddətində verilir.
Uşaq doğularkən ailəyə qanunvericilikdə müəyyən olunmuş məbləğdə birdəfəlik müavinət hesablanır. 2 və daha çox uşaq olduqda birdəfəlik müavinət hər uşağa görə verilir.
Uşaq ölü doğulduqda müavinət verilmir.
Dəfn üçün müavinət işçi vəfat etdikdə və ya onun himayəsində olan aşağıdakı ailə üzvləri öldükdə verilir:

  • arvadı (əri);

  • 18 yaşına çatmamış və ya əmək qabiliyyəti olmayan uşaqları, qardaşları və bacıları (yaşından asılı olmayaraq);

  • valideynləri;

  • babası və nəvəsi;

Müavinət işçinin iş yeri üzrə (əmək kitabçasının olduğu yerdə) müdiriyyıtin müavinət təyin edən kommisiyası və ya kommisiyanın səlahiyyət verilmiş üzvləri tərəfindən təyin edilir.
Sığorta olunanların sanatoriya – kurort müəssisələrində müalicə olunmaq üçün aldıqları yollayışların dəyəri məcburi dövlət sosial sığortası hesabına ödənilir. Belə xərclərin maliyyələşdirilməsi üçün ADSMF tərəfindən mərkəzləşdirilmiş qaydada Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasına ayrılmış vəsait hesabına həyata keçirilir.





Yüklə 160 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin