N muradullaev, Q. R. Rahmonov, T. S. Burxonov, N. Sh. Umarov yer monitoringi


Davlat yer monitoringini o’tkazish asoslari va tuzilmasi



Yüklə 1,23 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə6/34
tarix25.06.2023
ölçüsü1,23 Mb.
#135053
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34
Yer monitoringi O‟quv qo‟llanma

Davlat yer monitoringini o’tkazish asoslari va tuzilmasi 
O‟zbekiston Respublikasining barcha yerlari, ularning huquqiy rejimi, 
foydalanish maqsadi va harakteridan qat‟iy nazar yer monitoringining ob‟ekti 


11 
hisoblanadi. 
Monitoring yerlardan foydalanish maqsadini hisobga olgan holda olib boriladi 
va yer fondi toifalarga muvofiq bo‟lgan quyidagi kichik tizimlarga bo‟linadi: 

qishloq xo‟jaligi maqsadidagi yerlar monitoringi; 

aholi punktlari yerlari monitoringi; 

sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlardagi yerlar 
monitoringi; 

tabiatni muhofaza qilish, sog‟lomlashtirish, rekreaksion maqsadlardagi yerlar 
monitoringi; 

tarixiy-madaniy maqsadlardagi yerlar monitoringi; 

o‟rmon fondi yerlari monitoringi; 

suv fondi yerlari monitoringi; 

zaxira yerlar monitoringi. 
Hududiy qamrab olinishga ko‟ra yerlarning respublika, mintaqaviy va 
mahalliy monitoringi amalga oshiriladi. 
Respublika monitoringi O‟zbekiston Respublikasining butun hududini qamrab 
oladi. Mahalliy monitoring alohida yer uchastkalari va manzara - ekologiya 
komplekslarni qamrab oladi. 
Yerlarning holati o‟zgarishlarning yo‟nalishi va jadalligiga oid bir qancha 
izchil 
kuzatishlarni 
(davriy, 
mavsumiy, 
sutkalik) 
taxlil 
qilish, 
olingan 
ko‟rsatkichlarni yerlarning sifat holati me‟yorlari bilan taqqoslash orqali baholanadi. 
Yer holatini baholash ko‟rsatkichlari muayyan davr yoki sana uchun ham absalyut 
ham nisbiy ko‟rsatkichlarda (o‟lchov birligida) ifodalanadi. Yerlar holatini baholash 
natijalariga ko‟ra tezkor ma‟lumotlar, axborotlar, prognozlar va tavsiyanomalar 
tuziladi, ularga o‟zgarishlar, ayniqsa salbiy o‟zgarishlarning dinamikasini, ularning 
yo‟nalishini va jadalligini tavsiflovchi mavzuli haritalar, kartogrammalar, jadvallar 
va diagrammalar ilova qilinadi. 
Yer monitoringi O‟zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, 
kartografiya va davlat kadastri davlat qo‟mitasi tomonidan manfaatdor Vazirliklar, 
Davlat qo‟mitalari va idoralar ishtirokida ishlab chiqarilgan va tasdiqlanadigan 


12 
yagona uslub bo‟yicha olib boriladi, bu uslub yerlarning holatini tezkor va 
muntazam kuzatishlarni amalga oshiruvchi, tadqiqotlar, tekshirishlar o‟tkazuvchi 
yoki haritalovchi barcha korxonalar va tashkilotlar uchun majburiy hisoblanadi. 
Idoraviy mansubligidan va mulkchilik shakllaridan qat‟iy nazar yerlarni 
mavzuli haritalovchi va ularning holatini kuzatuvchi korxonalar muassasalar va 
tashkilotlar yer resurslari bo‟yicha tegishli xizmatlarga ularning vakolatlari doirasida 
yerlarning miqdor va sifatlovchi holati to‟g‟risidagi ma‟lumotlarning yer 
monitoringi va davlat yer kadastri bo‟yicha axborotlar kiritish uchun ko‟rsatilgan 
ishlar bo‟yicha materialllarning nusxalarni tekin beriladi. 
O‟z navbatida yer resurslarini bo‟yicha xizmatlarni ham yerlarni mavzuli 
haritalovchi va ularning holatini kuzatuvchi korxonalar, muassasalar va 
tashkilotlarga ularning so‟roviga binoan zarur materiallarni tekin beradilar. 
Yer monitoringi yagona klassifikatorlar, kodlar, metrik birlik tizimi, 
ma‟lumotlarning standart formatlari va me‟yoriy - texnik baza, koordinatalar va 
balandliklar davlat tizimiga asoslangan turli xil ma‟lumotlarning bir - birlariga 
mosligi prinsipiga rioya qilgan holda amalga oshiriladi. 
Yer monitoringi o‟tkazishda zarur axborotlarni olish uchun quyidagilar 
qo‟llaniladi. 

masofadan turib zondlash (aerokosmik suratga olish va kuzatishlar); 

yerda suratga olish va kuzatish; 

fond materiallari. 

dron materiallari. 
Muddatlari va davriyligiga ko‟ra yerlarning holatini 3 ta guruh kuzatishlar 
amalga oshiriladi: 

bazaviy (yer monitoringini yuritishning dastlabki bosqichida kuzatish 
ob‟ektlarining haqiqiy holatini qayd etuvchi boshlang‟ich) kuzatishlar

davriy (yillik va bir yillik ustidagi davrlar bo‟yicha) kuzatishlar; 

tezkor, (joriy o‟zgarishlarni qayd qiluvchi) bir yildan kam oraliq davrda 
muntazam yoki bir yo‟la bajariladigan kuzatishlar. 
Ekin maydonlari dalalar, uchastkalar, manzara ekologiya komplekslar holatini 


13 
bevosita kuzatishda olingan bazaviy ma‟lumotlar tumanlar, shaharlar qo‟rg‟onlar, 
viloyatlar, Qoraqalpog‟iston Respublikasi va umuman O‟zbekiston respublikasi 
bo‟yicha shuningdek aloxida tabiiy komplekslar bo‟yicha umumlashtiriladi. 
Yerlarning bazaviy va davriy monitoringi: 

Qoraqalpog‟iston Respublikasi viloyatlarida - Qoraqalpog‟iston 
Respublikasi va viloyatlar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalari; 

Toshkent shahrida – Yer resurslari va davlat kadastri boshqarmasining 
yer tuzish va ko‟chmas mulk kadastri davlat korxonasi tomonidan yuritiladi. 
Yerlarning monitoringi bazaviy va davriy monitoringi ma‟lumotlardan 
foydalanilgan holda: 

shaharlar va qo‟rg‟onlarda - Yer resurslari va davlat kadastri 
boshqarmasining tuman va shahar yer tuzish va ko‟chmas mulk kadastri davlat 
korxonasi tomonidan yuritiladi; 

respublikaning qolgan hududlarida yer resurslari va davlat kadastri 
bo‟limlari tomonidan yuritiladi. 
Qoraqalpog‟iston Respublikasi va viloyatlar yer resurslari boshqarmalari 
Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmasi Davlat tabiatni 
muhofaza qilish qo‟mitasining hududiy organlari bilan birgalikda har yili 1 
fevraldan kechiktirmay davlat hokimiyati mahalliy organlariga, O‟zbekiston 
Respublikasi Yer resurslari davlat qo‟mitasiga, Davlat tabiatni muhofaza qilish 
qo‟mitasiga mintaqadagi yerlarning holati to‟g‟risida axborotlar (hisobotlar) taqdim 
etadilar, o‟ta xavfli va yo‟l qo‟yilishi cheklangan jarayonlar aniqlangan taqdirda 
tezkor ma‟lumotlar yuboradilar. 
Korxonalar, tashkilotlar, muassasalar va jismoniy shaxslar yer monitoringi 
ma‟lumotlaridan belgilangan tartibda haq to‟lagan holda foydalanadilar. 
Yer monitoringini yuritish bo‟yicha ishlar davlat byudjeti mablag‟lari 
hisobiga amalga oshiriladi. Yer monitoringi bo‟yicha davlatlararo va xalqaro 
dasturlarni mablag‟ bilan ta‟minlash O‟zbekiston Respublikasining boshqa 
davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan tuzadigan bitimlari va shartnomalarida 
belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi. 


14 

Yüklə 1,23 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin