153
Neytron nurlari- atom yadrosining parchalanishi orqali paydo bo‗lib, kuchli
kira olish xususiyatiga ega. Neytronlarni suv, parafin va beton to‗siq bilan ushlab
qolinadi. Yadroli reaktorlardan tashqari neytronlarni sanoatda ishlatilmaydi.
Rentgen va gamma nurlarga nisbatan qattiq, yumshoq formalar ishlatiladi.
Bu ularning energiya xarakteriga va nurlantirishiga bog‗liq.
Yuqorida qayd qilingan nurlar kashf qilinganidan keyin bu nurlarni odam
organizmiga salbiy ta‘sir qilishini shu sahoda ishlaydigan ko‗pgina olimlar
o‗zlarini qo‗l terisini nurlantirib ko‗radilar. Ionlovchi nur manbalari bilan ishlovchi
va tajriba o‗tkazuvchi bir qancha olim va vrachlar nurlanish qurbonlari bo‗ldilar.
D.F.Reshetilo 1906 yilda yozgan monografiyasida ionlovchi nurlanish
manbalari bilan ishlaganda albatta ko‗z va terini himoya qilish kerakligi
to‗g‗risida yozadi.
Ionlovchi nurlardan alfa, beta, gamma nurlar radioaktiv moddalarning
parchalanishidan hosil bo‗ladi. Qolganlari: aksariyat suniy ravishda hosil qilinadi
yoki kosmik nurlar tarkibiga kiradi.
Ionlantiruvchi nurlarning manbalari (INM). IN manbalari ikki guruhga
bo‗linadi: tabiiy va sun‘iy manbalar.
Tabiiy muhitda uchraydigan IN manbalariga
tabiiy radiaktiv moddalar, kosmik nurlar kiradi. Sun‘iy manbalar: sun‘iy radiaktiv
moddalar, rentgen trubkalari, zaryadli zarrachalarni tezlatgichlar – betatronlar,
siklotronlar, chiziqli tezlatgichlar, sinxrofazatronlar, mikrotronlar, yadro
reaktorlari, yadro energetik va texnologik qurilmalari.
INlarning sun‟iy manbalari. Rentgen apparatlari. Qo‗llanish maqsadiga
qarab ikki xil – diagnostik va terapevtik uskunalar tafovutlanadi. Ularda nur
manbasi – rentgen trubkasidir. Diagnostik va terapevtik rentgen trubkalari
tuzilishining prinsipial farqi yo‗q.
Dostları ilə paylaş: