Педагогик компетентлик



Yüklə 0,96 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə9/39
tarix15.03.2023
ölçüsü0,96 Mb.
#87982
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39
uslubiy qo\'llanma

“kompetensiya” so‘zini barcha ma’noviy hollarda qo‘llash ko‘plab 
chalkashliklarni oldini oladi degan fikrni aytmoqchimiz. Bundan kelib 
chiqadiki, kompetensiya nuqtai nazaridan yondoshuv, mazkur jamoa yoki 
shaxs ana shunday kompetensiya egasi, nihoyat, pedagogik kasbiy 
kompetensiya egasi deb qo‘llash maqsadga muvofiq. Shunday qilib, har 
qanday holatda ham, kompetensiya ma’lum bir shaxs yoki jamoaning 
jamiyatdagi o‘rnini belgilab beradi. Uni ham qonuniy, ham axloqiy 
munosabatlari bilan mustahkamlaydi.  
Jamiyatdagi biron-bir guruh, jamoa yoki shaxs ma’lum bir soha 
bo‘yicha yuksak malaka va bilimlarga ega bo‘lib o‘z sohasida 
kompetensiya egasi bo‘lib shakllanadi hamda ushbu vakolatini muntazam 
ravishda takomillashtirib boradi. Bu masalaga jamiyatning manfaatlari 
yuzasidan yondoshiladi. Shaxs esa o‘z kompetensiyasini takomillashtirib 
borish orqali, eng avvalo, o‘zining hayotiy manfaatlarini amalga oshiradi, 
shu bilan birga jamiyatning shaxsga qo‘yayotgan talablari darajasiga 
erishadi. Dunyo olimlari tavsiya qilayotgan “kompetensiya” va 
“kompetentlik” tushunchalarini biz yuqorida birlashtirish taklifini kiritdik. 
Kompetensiya nuqtai nazaridan yondoshuv haqidagi ilmiy ishlarni tahlil 


18 
qilar 
ekanmiz, 
bu 
ikki 
tushuncha 
haqida 
turli-tuman 
fikrlar 
aytilayotganligini yaqqol sezamiz. 
A.G.Bermusning 
fikriga 
ko‘ra, “Kompetentlik takomillashib 
borayotgan shaxsning barcha hislatlarini, bilimi, tajribasi, umuman 
olganda, butun borlig‘ini yagona tizimga birlashtiradi”.
8
“Kompetentlik bu 
nafaqat shaxsning bilimdon ekanligi, balki o‘z bilimlarini uzluksiz 
ravishda yangilab borishi hamdir, – deydi M.A.Choshanov. M.Aronovning 
fikricha, kompetentlik mutaxassis ning ma’lum bir faoliyat uchun tayyor 
ekanligini bildiradi.
Noaniq 
vaziyatlarda 
faoliyat 
ko‘rsata olish qobiliyati bu 
kompetentlikdir, deydi O.Ye.Lebedev.
9
Kompetentlik insonning intellektual shaxsiy, ijtimoiy kasbiy hayotiy 
faoliyatiga asoslanadi, deb yozadi I.A.Zimnyaya.
10
A.V.Xutorskiy “kompetnsiya” va “kompetentlik” tushunchalari ni 
quyidagicha ajratib olish mumkin, deb hisoblaydi. Kompetensiya – 
insonning shaxsiy sifatlari uzviyligi (bilim, malaka, tajriba, faoliyat 
usullari) hisoblanib, ma’lum bir doiradagi narsa va jarayonlarga nisbatan 
shaxsning munosabatida sifatli va samarali faoliyat yurgazishidir. 
Kompetenlik esa inson tomonidan faoliyat turlariga shaxsiy munosabatini 
bildiruvchi, talabga javob beradigan kompetensiyalar yig‘indisiga ega 
bo‘lishi demakdir.
Yuqoridagilardan ko‘rinib turibdiki, kompetensiya masalasi uning 
jamiyatdagi o‘rni masalasidan qator bahslar davom etmoqda. Ta’lim-
tarbiya sohasida asosiy universal kompetensiya unsurlarini anglab olish 
zamonaviy pedagogikaning eng asosiy muammolaridan biridir. Asosiy 
kompetensiya masalasida dunyo pedagoglari tajribasini tatbiq qilish yoki 
an’anaviy o‘zbek pedagogikasi me’yorlaridan kelib chiqqan holda 
kompetensiya mezonlarini belgilashda fikrlar xilma-xil bo‘lib, hali 
yechilmagan masalalar talaygina.
A.Avloniy nomidagi O‘qituvchilar malakasini oshirish instituti 
pedagog olimasi L.T.Xurvalieva: “Kompetensiya – bilim, ko‘nikma, 
8
Бермус А.Г. Проблемы и перспективы реализации компетентностного подхода в образовании. 
www.eidoc.ru

2005, 09, 10.
9
Лебедев О.Е. Компетентносный подход в образовании. www.nekrasovepb.ru
10
Зимняя И.А., И.А. Ключевных. Компетенции – новая парадигма результата образования. quality.petrsu.ru


19 
malaka, 
qarashlar, 
individning 
qadriyati 
va 
shaxsiy 
sifatlari, 
kvalifikatsiyaning namoyon bo‘lishi yoki ta’sir ko‘rsatish qobiliyati”, – 
deb ta’riflaydi. 
Ta’lim-tarbiya inson kamoloti va millat ravnaqining asosiy sharti va 
garovidir. Ta’lim-tarbiya jarayonlari davlat nazoratidagi umummilliy 
masala hisoblanadi. Mamlakatimizda ta’lim, ya’ni o‘qitishni tarbiya bilan 
uyg‘unlikda olib boriladi. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi ta’lim 
jarayonini tubdan yaxshilashni talab qilar ekan, kompetentli pedagoglarni 
tayyorlashda ham ana shu talablardan kelib chiqqan holda yondashilishi 
ko‘zga tashlanadi. Kompetensiyalik yoki o‘ta mahoratlilik, oliy malakali 
pedagoglarni tayyorlash zamonamizning eng dolzarb masalasiga, aytish 
joiz bo‘lsa, davlat va jamiyatning eng asosiy vazifasiga aylangan. Biz 
yuqorida ta’kidlab o‘tganimizdek, pedagogik faoliyat jamiyatdagi 
funksiyalari bo‘yicha va kasbiy sifat xususiyatlariga qarab hamda 
psixologik tamoyillari bo‘yicha artist va olimlar tomoniga yaqindir. 
Pedagog mehnatining xususiyatlari insonni o‘qitish va tarbiyalash uchun 
mo‘ljallangan. Yoshlarda insoniy fazilatlarni shakllantirish, mehnat 
predmeti inson hisoblanishi hamda jamiyatni boshqaruvchi shaxsga 
bo‘lgan ta’siri o‘z-o‘zidan kompetentlikni talab qiladi. Qadimgi yunon 
faylasufi Aflotun “Agar kosib yomon usta bo‘lsa, bundan davlat juda katta 
narsa yo‘qotmaydi, faqat xalq yomonroq kiyinadi, xolos. Agar yoshlar 
tarbiyachisi o‘z vazifasini yomon bajarsa, u holda mamlakatda nodon, 
johil, bilimsiz va ahmoqlar toifasi vujudga keladi”– degan edi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov “Kadrlar tayyorlash 
bo‘yicha har tomonlama yetuk, malakali kadrlar tayyorlash – 
dasturimizning asosiy sharti bo‘lishi kerak”, – degan edi.
11
Oliy ta’lim 
muassasalari “Pedagog kadrlar qayta tayyorlash va ularning malakasini 
oshirish tizimini yanada takomillshatirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorida oliy ta’lim 
tizimi pedagog va rahbar kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini 
oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazini tashkil qilish 
vazifasini qo‘yadi. 
11
Каримов И.А.Баркамол авлод орзуси. 1999. 


20 

Yüklə 0,96 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin