Uşaq, yenİyetmə və gənc Böyük Rəhbər həzrət Ayətullah Xameneinin baxışında


Sənətə pərəstiş - gözəlliyə pərəstiş



Yüklə 1,49 Mb.
səhifə12/18
tarix23.02.2017
ölçüsü1,49 Mb.
#9438
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18

Sənətə pərəstiş - gözəlliyə pərəstiş

Əgər siz bir yazı, şeir, musiqi, rəsm, yaxud incəsənət məharəti ilə zəngin olan yaxşı bir sənət əsəri təqdim etsəniz, heç kəs bunun pis olduğunu deyə, heç kəs ona qarşı çıxa bilməz. Çünki bu, günəşlə düşmənçilik etməyə bənzəyər.441


Sənətkar dərki

Sənət adamı zərifliyinə və həssaslığına görə həqiqəti daha yaxşı və daha tez anlayır, daha yaxşı bəyan edir və ona daha sadiq qalır. Belə deyil ki, həqiqəti digərlərindən daha tez əldə etdiyindən, yaxud daha zərif və lətafətlə əldə etdiyindən daha asanlıqla da əldən versin. Məgər belə bir şey mümkündür?!442


Sənət əsərlərinə pərəstiş

Sənətə pərəstişdən söhbət düşdükdə tarixin müstəsna əsərləri kimi dəyərli sənət əsərləri nəzərdə tutulmur, yetərli incəsənət zövqünə malik əsərlər nəzərdə tutulur.443


Halal və haram musiqinin meyarı

Musiqi haqda iki məsələ var: Biri budur ki, görək haram və halal müsiqinin meyarları hansılardır. İkincisi budur ki, real nümunələrdə sərhədləri müəyyənləşdirək, sizin sözünüzlə desək, gənclər bilsinlər ki, bu, haramdır, bu isə halal. Əlbəttə, ikincisi asan deyil, çətindir. Müxtəlif musiqi janrlarının hökmlərini bir-bir müəyyənləşdirmək çətindir. Lakin ümumi meyarları demək olar. Baxın, musiqi insanı bekarlığa, pozğunluğa, halsızlığa, həyatdan soyumağa və bu kimi işlərə sövq etsə, haramdır. Musiqi insanı mənəviyyatdan, Allahdan qafil etsə, haramdır. Musiqi insanı günaha və ehtirasa həvəsləndirsə, haramdır. İslama görə, belədir. Musiqidə belə zərərli və harama bais olan xüsusiyyətlər olmasa, haram olmaz. Mənim dediyim bu xüsusiyyətlərin bəzisi səssiz musiqilərdə və tar ifalarında var, bəzisi hətta sözlərdə var. Yəni ola bilsin sadə və zərərsiz bir musiqi ifa etsinlər, lakin oxunan şeir azdırıcı olsun, cinsi özbaşınalığa, veyilliyə, ehtirasa, qəflətə və bu kimi məsələlərə həvəsləndirsin. Bu da haramdır. Musiqidə haram və halallıq göstəricisi budur. Səmərəli həyatının sonlarında imamın fikri də belə idi.

“Ləhv” musiqi də var. Ola bilsin, musiqi fiqhi terminlə desək, “ləhv” olsun. “Ləhv” - qafillik deməkdir; yəni Allahın zikrindən, mənəviyyatdan, normal həyatdan, iş və fəaliyyətdən uzaqlaşmaq, pozğunluğa və özbaşınalığa qərq olmaq. Belə musiqi haramdır. Bu halın musiqi alətindən, yaxud oxunan sözdən yaranmasının fərqi yoxdur.

Siz deyirsiniz ki, beynəlxalq dil. Sizin öz sözünüzlə desək, sərhədləri aşan və çoxlu yerlərdə sevilən musiqi mütləq yaxşıdırmı?! Bir musiqinin hansısa ölkənin sərhədini keçməsi və müxtəlif ölkələrə gedib bir qədər tərəfdar toplaması onun yaxşı olmasına dəlildirmi?! Xeyr, əsla. Ehtirası təhrik edən bir musiqinin də bir qrup qafil gənc tərəfindən sevilməsi mümkündür. Bu, musiqinin yaxşı olmasına dəlil deyil.

Bəziləri elə bilirlər ki, halal və haram musiqinin meyarı klassik İran musiqisi və qeyri-klassik olmasıdır. Xeyr, belə deyil. Din və şəriət dəvətçilərinin keçmişdə həmişə mübarizə apardıqları, haram olduğunu söylədikləri, şahların saraylarında əxlaqsız insanların, ehtiraslara təmayüllü və şəhvətlərə qərq olmuş insanların yanında haram formada ifa olunan musiqi məhz klassik musiqimiz olmuşdur. Bu, haramdır. Odur ki, haram və halal musiqinin meyarı yerli, klassik, qədim, ənənəvi, qərbli, yaxud şərqli olmasından ibarət deyil. Meyar mənim qeyd etdiyimdir. Bu meyarı sizə verə bilərik. Lakin hansısa kasetin bunların hansından olmasını mən müəyyən edə bilmərəm.

İndi bəzi qurumlar bunları təyin edirlər. Lakin mən onların yüz fazi düz təyin etmələrinə əmin deyiləm. Bəzən gəlib bizə deyirlər ki, çox pis, yaxud pozğun bir kasetin yayımına icazə verilib. Bəzən bunun əksi də baş verə bilər. Mən indi bilmirəm ki, bu seçimlər nə qədər həqiqi və qanun əsasında aparılır. Lakin mən yaxşı gənclər və öz övladlarım kimi sizə nəsihət edə biləcəyim və öz fikrim olaraq deyə biləcəyim budur.

Musiqi azdırıcı ola, insanı ehtiraslara sövq edə, pozğunluğa, fəsada və aşağılığa çəkə bilər. Bunlar olmaya da, bunların əksi də ola bilər. Halal və haramın sərhədi budur. Mən ümidvaram ki, siz gənclər təqva ehtiyatı ilə meydana atılıb elə məhsullar təqdim edə bilərsiniz ki, sözün həqiqi mənasında yaxşı və səlis musiqinin xüsusiyyətlərinə malik olsun, sözün həqiqi mənasında müsbət təsir buraxsın, gəncləri saflığa, mənəviyyata və həqiqətə yönəltsin.444
Sənətdə İslam meyarları

İncəsənəti faydalı bilin və İslam yolunda işlədin. Sənəti İslam meyarları ilə öyrənin, öyrədin, işlədin ki, xalqa ilahi və dini məfhum və dəyərləri göstərə biləsiniz. Bu gün dünya İslam həqiqətlərinə möhtacdır. Bu gün dünya xalqlarının Quran məfhumlarının, Quran maarifinin parlaq günəşinə çox ehtiyacları var.445


İncəsənət dili ilə insanları hidayət etmək

Hər bir sənət adamı ölkəni və hətta dünyanı öz əsəri ilə valeh edə, düşüncələri düzəldə, insanları hidayət edə, yaxud sənətdən zövq alanlara mənəvi həzz yaşada bilər.446


İncəsənətdən istifadənin ümumiliyi

Ümumiyyətlə, dünyada elə bir ağıl sahibi varmı incəsənətdən istifadə etmək istəməsin?! Təbii ki, hamı incəsənətdən istifadə etmək istəyir.447


İncəsənətin dəqiq və düzgün məqsədi

Müəyyən bir fikri daşıyan bütün vasitələr kimi incəsənətin də çox dəqiq, aydın və düzgün məqsədi olmalıdır. Məqsəddə səhvə yol vermək olmaz.448


Böyük həqiqətləri bəyan etmək dili

İncəsənət bütün mövzular, xüsusən də inqilab kimi mürəkkəb mövzular üçün güclü dildir. Mənim kimilər inqilab barədə nə qədər danışsalar, onun böyük həqiqətini bəyan edə bilməzlər. İncəsənət dili meydana çıxdıqda isə məsələ dəyişir. İncəsənət dili böyük hadisələri çatdırıb izah edə və zehinləri aydınlaşdıra bilir.449


Mənəvi və dini dəyərləri əks etdirmək üçün ən yaxşı vasitə

İncəsənət bu məsələləri əks etdirmək üçün ən yaxşı vasitədir. Təəssüf ki, İslamın, İranın, bizim şərəf və izzətimizin düşmənləri incəsənətdən də sui-istifadə etdilər, hələ də etməkdədirlər. Onlar şeirdən, rəssamlıqdan, hekayədən, filmdən, teatrdan və incəsənətin digər sahələrindən dəyərləri gözdən salmaq, mənəvi və dini həqiqətləri sıradan çıxarmaq, maddiyyata və eyş-işrətə sövq etmək üçün sui-istifadə edirlər. Bu vəziyyəti kim düzəltməlidir? Siz gənclər. Əgər İslam inqilabı, İslam cəmiyyəti uca və dəyərli sənətdən bəhrələnməsə, öz qəlbindəkiləri tərəf-müqabillərinə çatdırıb onlarla əlaqə yarada bilməyəcək.

Siz təsəvvür edin, əgər bir cəmiyyətdə düzgün fikir sahiblərindən xalqla belə danışmaq və çıxış etmək imkanını alsalar, danışmağa qoymasalar, görün necə pis vəziyyət yaranar! İncəsənət vasitələrindən istifadə etməyən toplum da belə pis vəziyyətdədir. Çünki sənətin əks etdirdiklərini adi nitq əks etdirə bilmir; xüsusən də gələcək nəsillərə və həmçinin indiki nəslə.450
Sənətkar gənclərin özünəinamı

...Bizim məşhur sənətkarlarımızın çoxu inqilabdan sonrakı gənclərdir. Bunlar ya müharibə, ya da inqilab səhnələrində imandan bəhrələnərək özünəinam əldə etmiş və bir sahəyə yönəlmiş, misal üçün, əlinə bir fotoaparat götürüb, şəkil çəkmək üçün cəbhələrə yollanmış şəxslərdir. Belə işlər bunları incəsənətə apardı. İncəsənətin digər növlərində də əksəri inqilabdan sonra başlayan gənclərdir.451


Namazın təbliğində sənət dili

Namazın fəlsəfəsi, onun sirr və rəmzlərinin təhlili sənət dili ilə hamıya təqdim olunsun ki, hər kəs öz tutumu qədərincə bəhrələnsin.452


Müsbət təsirli musiqi

Mən ümidvaram ki, siz gənclər təqva ehtiyatı ilə işə girişib elə məhsullar təqdim edə bilərsiniz ki, sözün həqiqi mənasında yaxşı və səlis musiqinin xüsusiyyətlərinə malik olsun, sözün həqiqi mənasında müsbət təsir buraxsın və gəncləri saflığa, mənəviyyata və həqiqətə yönəltsin.453


Sənətkar öhdəliyi

Digərləri də sənətkardırlar, lakin onların düşüncə və ruhiyyələri başqa cürdür. Onlar bilsinlər ki, sənətin Allahın yolundan, mənəviyyatdan, inqilabdan, insanların xilasından, məhrum və məzlumlara köməkdən başqa bir yolda işlədilməsi həqiqətən, heyfdir. Həmçinin dəyəri çox az olan yollarda işlədilməsi də heyfdir. Amma təəssüf ki, bu yollarda da işlədilir.454


Gənc və dindar sənət adamlarına dəstək

Mənim şübhəm yoxdur ki, sənətkarlarımız arasında dindar gənclər var. Əgər dövrümüzdə yaxşı film tapılırsa, müsəlman uşaqların müharibəyə dair çəkdikləri və müharibədən aldıqları zərif insani duyğuları əks etdirdikləri filmlərdir.

Bunlar bu dövrün filmləri olduğuna görə yaxşıdır və bizim tarixmizdə qalacaq. Haçansa bizim kino tarixmizi yazanda kinomuzun bir mərhələsi kimi bunun adını çəkəcəklər. İnsan görür ki, bunlarda yaradıcılıq, cəsarət var və incəsənət istedadını göstərə bilirlər. Siz bunları tapıb həvəsləndirin, yetişdirin. Mədəniyyət nazirliyinin mühüm işlərindən biri də budur. Biz mövcud olanlarla kifayətlənməməliyik.455
Kinoda gənclərə şərait yaratmaq

Hamısından mühüm olan gənc, yeni və inqilabçı qüvvələrə, inqilab dəyişikliyinin hətta kinonu da dəyişdirməyə, film sahələrində də bir növ yenilik etməyə və şəxsiyyətləri dəyişdirməyə qadir olduğunu düşünənlərə şərait yaratmaqdır. Onlara şərait yaradılsın, gəlsinlər və bizim gələcəyimiz daha yaxşı olsun.456


İncəsənətin inkişafında mömin və gənc sənətkarların rolu

Ölkə incəsənətinin inkişaf etməsi üçün gənc və mömin sənətkarlara etimad etməlisiniz. Onlar İslamı, inqilabı və ölkəni müdafiə edə bilərlər.457


İnqilabçı gənclərdən kömək almaq

İstedadlı şəxslərdən və inqilabçı gənclərdən ciddi şəkildə istəyin ki, inqilab xatirələrinə dair, bəzi xarici ssenarilərdə olduğu kimi, çox sənətkərcasına, ustalıqla ssenarilər yazsınlar, sonra onları lentə alın, burada xarici filmlərin boşluğunu doldurun.458



İdman və bədən tərbiyəsi sahəsi

Gənclik, idman və sağlamlıq

Gənclər üçün idman etmək ehtiyat toplamaqdır. Mən düşünürəm ki, idman hamıya vacibdir. Sözsüz ki, məqsədim peşəkar idman deyil. Peşəkar idmanı da qəbul edirik, lakin bütün gənclərin peşəkar idmanla məşğul olmasını tövsiyə etmirik. İdman sağlamlığı qorumaq üçündür. Bu da ömrün sonlarına qədər qalan bir sərvətdir. Tənbəllik və passivlik bu böyük sərvəti tələf edir.459


Təhsil, mənəvi paklıq və idman

Gənclik bacarıq dövrüdür. Bu bacarıq hansı işə sərf olunmalıdır? Mənim fikrimcə, əsasən, elm öyrənməyə, mənəvi paklıq və təqva qazanmağa, bir də fiziki qüvvə toplamağa - yəni idmana. Bu üç məsələ çox mühümdür. Məndən qısa şəkildə "siz gəncdən nə istəyirsiniz?" – deyə soruşsalar, cavab verərəm ki, təhsil, mənəvi paklıq və idman.460


Özünəinam və aktivlik amili

İdman insanda özünəinam yaradır, gənci özünə arxayın və inamlı edir. İdman təbii olaraq, insanı tənbəllik və durğunluq halından çıxarır.461


Sağlamlıq və gözəllik

Mən idmanı gənclərə lazım bilirəm. Onlar idmanla məşğul olsalar, sağlamlıqları, gümrahlıqları, təravətləri və gözəllikləri qorunar.462


İdman bir vəzifə kimi

Gənclərə sözüm budur ki, idmana maraq göstərib onu bir İslam vəzifəsi saysınlar. Bu hiss və inamla olsa, onların idmanı daha sağlam rəng alar.

İdmançılara isə sözüm budur ki, çalışıb fiziki güclərindən dini və mənəvi məqsədlərə xidmət üçün istifadə etsinlər, idmandan yanlış istifadə edib öz şəxsiyyətlərini dəyərdən salmasınlar.463
Həyəcan

Misal üçün, idman, xüsusən də idmanın futbol kimi bəzi növləri həyəcanlıdır. Futbolun xisləti belədir... Oyunun quruluşu elədir ki, onda mübarizə, həyəcan və bu kimi amillər çoxluq təşkil edir. İdman ümumi şəkildə həyəcanlı bir şeydir.

Bizim idman mühitimiz iffətli olmalı, onda veyillik, pintilik və hər hansı bir iffətsizlik müşahidə olunmamalıdır. Biz idman mühitimizdə bu şəraiti yaratmalıyıq.464
Mənəvi və alicənab mühit

Bizim ölkəmizdə idman mühiti mənəvi, əxlaqlı, təqvalı, iffətli, gözütox, alicənab və əsl pəhləvan mühiti olmalı, ölkənin bütün təbəqələrinə nur saçmalıdır. Ölkəmizin əlillərinin idmanında da biz bunu müşahidə edirik.465


Ümumi idman

Ümumi idmanda əsaslı addımlar atmalıyıq. Bu söhbətləri gənclər və bütün xalq eşidəcək. Mən hamını idman etməyə çağırıram. Mən bəzən səhərlər Tehranın şimalındakı yüksəkliklərə gedirəm. Bəzən görürəm ki, ora boşdur. Doğrudan da kədərlənirəm. Bəzən də cümələr qələbəlik vaxtı gedirəm, görürəm ki, çox adam var və sevinirəm. Məncə, Allah-Taala tehranlıların idman etməsi üçün Elbrus dağının yüksəkliklərində pulsuz-parasız bir şərait yaratmışdır, lakin əksəriyyət bundan yararlanmır. Elbrus yüksəkliyi üçün nə pul vermişik, nə də bir iş görmüşük. Gedib Allahın verdiyi bu nemətdən istifadə edək. Mən hamıya idman etməyi tövsiyə edirəm.466


Hamı üçün vacib həyat proqramı

Mən idmanı bütün xalqa lazım bilirəm. Mən idmanı gənclərə lazım, gənc olmayanlara - orta yaşlılara və qocalara isə vacib bilirəm. Yəni idman gənclərə lazımdırsa, bizlərə vacibdir. Bu, orta yaşlılar üçün ölüm-dirim məsələsidir; əgər idman etsələr, sağlam həyatları olar və yaşayarlar, idman etməsələr, xəstələnər və ruhdan düşərlər. Əlbəttə, idman gənclərə də lazımdır. Onlar idmanla məşğul olsalar, sağlamlıqları, gümrahlıqları və gözəllikləri qorunar. Mən bütün xalqa, qadın və kişilərə özlərinə uyğun idmanı lazım bilirəm.

İdman mütləq peşəkar idman və yarışlarda iştirak etmək demək deyil. Bəziləri elə bilirlər ki, idmançı olmaq üçün mütləq yarışlarda iştirak etməlidirlər. Əgər qadınların idman etməsini istəyiriksə, mütləq yarışlarda iştirak etməlidirlər? Xeyr, xörək yedikləri, gündəlik işlərini gördükləri, dərs oxuduqları kimi idman da etsinlər, idman həyatlarının vacib proqramlarından biri olsun.467
Peşəkar idman

İdman qaliblərini gənclərə göstərmədən onları idmana sövq etmək olmaz. Beynəlxalq yarışlarda peşəkar idman da mühüm və lazımlı bir məsələdir. Çünki gəncin çempion kürsüsündə durması, ölkənin bayrağının ucaldılması və himninin səsləndirilməsi xalqın fəxrinə və qüruruna bais olur.468


Peşəkar idmanın lazım olması

Digər tərəfdən, düşünürəm ki, peşəkar idman da lazımdır. Əgər peşəkar idman olmasa, ümumi idman ümumiyyətlə, həyata keçməz. Həmişə bir zirvə olmalıdır ki, aşağısında çoxlu insanlar hərəkət etsinlər. Peşəkar idman bu baxımdan, vacib və lazımdır. Əlbəttə, peşəkar idmanın və beynəlxalq yarışlarda iştirak etməyin digər faydaları da var. Bu, xalqa başucalığı və şöhrət gətirir.469



Əlavələr

Əlavə 1

Altı yaşdan aşağı uşaqların təhsili seminarına müraciət

İslam Respublikası qəzeti, 1 iyun 1987

Ümumdünya Uşaqlar Günü münasibəti ilə gələcəyi quracaq olan bütün əziz balaları, İslam İranının və dünyanın digər azad xalqlarının tərbiyəçilərini, qayğıkeş və öhdəlikli valideynlərini təbrik edir və bu toplantını təşkil edənlərə uğurlar arzulayıram.

Dünya uşaqları ümidverici tumurcuqlardır. Onların həyatdakı sərvətləri pak fitrətləri, inkişaf şəraiti, hazırlıqlı ailə və sonra cəmiyyətdir. Lakin bu zərif və həssas tumurcuqlar yalnız qayğıkeş qulluq sayəsində tərbiyə olunur, ümidli həqiqət günəşinin şüasında çiçəklənir və yetişirlər.

Şübhəsiz, əlverişli inkişaf şəraitində faydalı və sağlam təlim-tərbiyə uşağın fitrət lövhəsi üzərinə gözəl naxış çəkib, onun təkamülünə zəmin yarada və bu yolla xalqların aydın gələcəyi təmin oluna bilər.

Uşaqların tərbiyəsinin zəruriliyinə, onların ailə və cəmiyyətdə mental, emosional və ictimai inkişafı üçün münasib maddi, psixoloji və mədəni şərait yaratmağın vacibliyinə heç kəs şübhə etmir. Mübahisəli və çox diqqətə ehtiyacı olan məsələ bu danılmaz prinsiplərin icra növü, uşağın kamilliyə can atan təbiətini formalaşdırmaq, aktivliyini, möhkəmliyini, psixoloji və mənəvi sağlamlığını təmin etmək üçün inkişaf maneələrini ortadan götürməyin yollarıdır. Bu hər bir cəmiyyətdə nəinki təlim-tərbiyə üzrə məsul şəxslərin və ekspertlərin, hətta hər bir dövlətin yüksək məmurlarının da ən mühüm vəzifələrindəndir.

Bu səbəbdən, ayıq və xeyirxah tərbiyəçilərin, fikir sahiblərinin və mütəxəssislərin daha artıq və daha kompleks araşdırması ümidi ilə bir neçə məqamı xatırlatmaq istəyirəm.

Nəzərə almalıyıq ki, bütün uşaqlar pak və kamilliyə can atan fitrət əsasında doğulurlar. Onları uğurlu və ləyaqətli, yaxud ümidsiz və fəsadlı insanlara çevirən ailə və cəmiyyətin verdiyi tərbiyədir. Bu baxımdan, dünyada bütün öhdəlikli təlim-tərbiyə işçiləri bacarıqlı, normal və qüsursuz nəsillər tərbiyə edərək ləyaqətli insan kapitalına malik aydın gələcəyi təmin edə bilərlər.

Düzdür, düzgün təlim-tərbiyə üçün maddi imkanlar, ictimai və təhsil şəraiti, yaxud Beynəlxalq Uşaq Hüquqları Konvensiyasının ifadəsi ilə desək, ictimai təhlükəsizlik lazımdır. Lakin unutmaq olmaz ki, bu təhlükəsizlik yalnız bəyanat və şüarla əldə edilmir. İlahi etiqada və məktəbə arxalanan inanc insanların, o cümlədən körpələrin daxili və xarici təhlükəsizliyini təmin edib şəxsiyyətlərinin sabitliyinə səbəb ola bilər. Əks təqdirdə, uşaqların ictimai təhlükəsizliyindən ağız dolusu danışılan cəmiyyətlərdə baş verən faciələr arasında hər gün yeni fərdi və ictimai fəsadların şahidi olacağıq.

Narkomaniya və əxlaq fəsadının, hətta cinsi fəsadın bəşər bağının pak qönçələrinə keçib vaxtsız xəzan yaratması, dırnaqarası sivil ölkələr vasitəsilə yoxsul xalqların məsum körpələrinin alınıb-satılması və hətta təsəvvürü bizim xalqımız üçün dəhşətli olan daha vəhşi əməllər, misal üçün, günahsız körpələrin bədən üzvlərinin satılması böyük faciələrdir.

Təlim və tərbiyə üzrə beynəlxalq ekspertlər bu suala cavab versinlər ki, inkişaf iddiasında olan ölkələrdə ictimai təhlükəsizlik qaradərili və ağdərili uşaqlar üçün eynidirmi?!

Ailə və cəmiyyət bir-birinə uyğun təsirli tərbiyə qurumları kimi məktəbdən öncə uşağın ictimailəşməsi sahəsində - faydalı və qurucu adət-ənənələri qəbul etməsində və yaxşı əxlaqın formalaşmasında öz rollarını ifa etməlidirlər. Bu mühüm vəzifələri təkcə tərbiyəçi və müəllimlərə tapşırmasınlar. Çünki uşağın həyatının ilk altı ili onun şəxsiyyətinin həm məntiqi və danışıq istedadlarının inkişafı, həm emosional tarazlıq, həm də ictimai əlaqələr qurmaq baxımından xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Deyiblər ki, orta məktəbin axırında əldə edilən uğurların yarıdan çoxu məktəbdən öncəki illərə aiddir. Deməli, bizim uşaqlarımız bir çox mənəvi məsələləri dərk edirlər və bu yaşda münasib üsulların köməyilə onlara öyrətmək nəinki mümkün və məntiqli, hətta vacib və əsaslıdır.

Tərbiyəvi işlərlə məşğul olan şəxslər uşaqların tərbiyə üsulu barədə daim ailələrə təlimatlar verməlidirlər ki, uşağa sevgi və hörmətlə, övladın dilini bilməklə, onunla öz dilində danışmaqla, idman və münasib məşğuliyyətlərlə fiziki və psixoloji sağlamlıq şəraitinin yaradılması və nəhayət, onlarla bağlı Allah nemətlərinin və dəyər məfhumlarının köçürülməsi orta məktəbə getməzdən öncə müqəddəs ailə məktəbində lazımi şəkildə baş tutsun.

Tövsiyə edirəm ki, bu barədə yeni elmi və səmərəli tədqiqat və araşdırmadan əlavə, zəngin İslam və Quran mədəniyyətinə və bu mədəniyyətin dahi nümayəndələrinin davranışlarına daha artıq diqqət yetirilsin. Görün İslamın əziz Peyğəmbəri və onun davamçıları necə ən kiçik tərbiyə cəhətlərini nəzərdən qaçırmamış və ən böyük ictimai vəzifələrlə yanaşı, uşaqlarla səmimi söhbətləri yaddan çıxarmamışlar. Həmçinin təxminən 900 il öncəyə aid tərbiyəvi kitablarda oxuyuruq ki, uşaq hər gün azı bir saat oynasın və onunla pis davranıldığına görə darıxmasın.

Qanunverici orqanlar, ictimai və mədəni qaydaları tərtib edənlər müxtəlif yaşlarda olan uşaqların özəl emosional, psixoloji və təhsil məsələlərini nəzərə almalıdırlar ki, istedadların çiçəklənməsi üçün yolları açmaqla yanaşı, bu geniş və pak sahəni ələ keçirmək istəyən mənfəətpərəstlərə imkan yaranmasın.

Uşaqlara məxsus kitab və nəşriyyələr, eləcə də kütləvi informasiya vasitələrində uşaq proqramları böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu sahədə tərbiyəvi işlər üzrə mütəxəssislər elmi diqqətlə və lazımi hövsələ ilə onların hamısını araşdırmaları, mənfi və müsbət cəhətlərini dəyərləndirməli, yanlış məqamları tapıb düzəltməlidirlər. Allah-Taaladan bütün əziz uşaqlara inkişaf və təkamül, onların inkişafına kömək edən qayğıkeş və öhdəlikli şəxslərin hamısına və hörmətli tərbiyəçilərə isə uğurlar diləyirəm.

Əlavə 2

İslam İnqilabında Gənc və Yeniyetmə Məsələlərini Araşdırma Mərkəzinə müraciət

İslam Respublikası qəzeti, 8 iyun 1987

İslam inqilabında gənc və yeniyetmələrə dair araşdırma mərkəzinin təsis edilməsi, şübhəsiz, ölkənin tərbiyəvi işlər üzrə məsul şəxslərinin iradəsi və İslam inqilabının yeni nəslinin əməkdaşlığı ilə başlanmış ən zəruri və ən məsuliyyətli addımlardan biridir.

Ümidvarıq ki, ciddilik və müntəzəmliklə bu araşdırmalar faydalı və əhatəli olacaq, praktik nəticələrə çatacaq.

Bu mərkəzin öhdəsinə götürdüyü böyük vəzifə yalnız ona görə mühüm deyil ki, gənc və yeniyetmələr - şagirdlər, tələbələr, oğlan və qızlar ölkənin gələcəyini quranlardır və inqilabın gələcəyi bu güclü və dəyərli nəslə qayğıdan asılıdır. Bu həm də ona görə əhəmiyyətlidir ki, dəyərli İslam inqilabı bu uğurlu nəslin güclü çiyinləri üzərində dayanır. Bu nəsil elə özəl xüsusiyyətlərə sahibdir ki, onu unutmaq İslam inqilabını unutmaq deməkdir.

Təkcə bizim inqilabçı cəmiyyətimizdə yox, bütün cəmiyyətlərdə gənc və yeniyetmələrin mühüm rolunu nəzərə alaraq, bu böyük təbəqənin aktual vəzifələri yanında potensial vəzifələrini və gələcəyini də diqqətdə saxlamaq lazımdır. Bu səbəbdən, yeni nəslin ictimai, siyasi və mədəni məsuliyyətlərini görməzdən gəlmək, hətta yuxarı yetkinlik yaşlarında onları uşaq saymaq qədim ictimai bəlalardandır. Sizin mərkəziniz bu ənənəni dəyişdirmək və bu uğurlu nəsil barədə real təsəvvür yaratmaq üçün yeni və əsaslı işlər görməlidir.

Qeyd etmək lazımdır ki, nurlu İslam şəriətində gənc və yeniyetməyə hətta dünyanın müasir hüquq normalarından da artıq əhəmiyyət və dəyər verilmişdir.

Ümumi təsəvvürün əksinə olaraq, həddi-büluğ yaşı nikah yaşı yox, fərdi yetkinlik, hüquqi şəxsiyyət və ictimai məsuliyyətlər yaşıdır.

Formalaşmanın ən əsas dövrü olan bu yaşda gənc və yeniyetmə həm müstəqil şəkildə, həm də gələcəyə və sabaha hazırlıq mərhələlərindən biri kimi xüsusi hökm və vəziyyətlərə malikdir. Bunlar sosioloji və psixoloji baxımdan diqqətlə araşdırılmalıdır.

Yaşlılar, valideynlər, tərbiyəçi və müəllimlər bilməlidirlər ki, bu nəslin təlim-tərbiyəsi nə yalnız rəsmi təlim-tərbiyədir, nə də ümumi təlim-tərbiyədən ayrıdır. Çünki bu iki nəsil bir-birinə bağlı və bir-birindən asılıdır. Yeni nəsil öncəki nəslin bütün siyasi, ictimai, iqtisadi və mədəni fəaliyyətlərinin təbii ortağıdır.

Bu baxımdan, birinci mərhələdə gənclərin işlərinə nəzarət etməkdən və proqram hazırlamaqdan ötrü təşkilat yaradılmalıdır. Sonrakı mərhələdə isə bu təşkilat gənc qız və oğlanların məsuliyyət və vəzifə qəbul etməsinə şərait hazırlamalı, onlar üçün səmərəli istehsal peşələri açmalı, boş vaxtlarını keçirmək üçün təhsil fənlərinə və gələcək peşələrinə uyğun olan, onları veyilliyə və bikarlığa sürükləməyən yollar düşünməli, gənclərə məxsus problemlərin həlli üçün onların özlərindən kömək almalı, onları kollektiv işlərə cəlb etməli, onlara işin dəyərini öyrətməli, yaradıcı qüvvələrini, incəsənət zövqlərini, hər şeylə maraqlanma və yenilik hisslərini ideal istiqamətə yönəltməli, insan haqları və fərdi azadlıqlar barədə çıxışlar, müzakirələr, incəsənət sərgiləri, elm, tədqiqat və istirahət ekskursiyaları təşkil etməli, kollektiv fəaliyyət mərkəzləri, mədəni, dini, ictimai və idman klubları təsis etməli, puçluq, tüfeylilik, fəsad və aludəliyə qarşı ən kəsərli silah kimi gəncləri camaat namazına, ümumi dua və ibadətə alışdırmalı, onların inkişaf və tərəqqisinə kömək etməlidir. Bu məsələlərə kütləvi informasiya vasitələrinin köməyi ilə indidən başlamaq lazımdır. Bu həyati işdə hər növ səhlənkarlıq və zəiflik inqilabı məhv etmək deməkdir.

Gənc və yeniyetmələrin təlim və tərbiyəsi onların uşaqlıq çağının inam və adətləri ilə sıx bağlıdır. Odur ki, yaşlılar etiqadları öyrənməklə və düzgün adətləri yanlışlardan ayırmaqla yanaşı, bir tərəfdən etiqad və adətlərin müsbət cəhətlərini təkmilləşdirməli və digər tərəfdən onun mənfi cəhətlərinin təsirlərini aradan qaldırmalıdırlar. Bunun özü cəmiyyətin çiçəklənməkdə olan nəslinin ən mürəkkəb tərbiyə mərhələlərindən biridir.

Nəzərə almaq lazımdır ki, gənclərə qayğı cəmiyyətin ümumi siyasi, iqtisadi və ictimai prosesindən ayrı olsa, yanlış və əsassız olar. Bu iş üçün proqram yazanlar, o cümlədən gənc və yeniyetmələrin özləri adətən, dayaz və ötəri olan hakim şəraitin təsirindən uzaq şəkildə öz mühüm və dəyərli işləri ilə məşğul olmalıdırlar.

Burada aktiv, çalışqan, inkişaf edən və araşdıran nəslə - qızlara, oğlanlara, şagirdlərə, tələbələrə və digərlərinə bir məqamı xatırlatmaq istəyirəm. Sizin müstəqil və məsuliyyətli şəxsiyyətinizin formalaşması valideyn, müəllim və tərbiyəçilərə hörmətlə birgə olmalıdır. Bu iki məsələ təlim-tərbiyə qurumlarının və siz əzizlərin inkişafının əsas şərtidir. Böyüklərin və qabaqkı nəslin hörmətini saxlamaq yeni nəslin istedadından, ağlından, düşüncə yetkinliyindən irəli gəlir, əksinə, digərlərinə etinasızlıq özünü böyük saymaqdan. Bu, düşüncə və ağıl baxımından çox pis xüsusiyyətlərdəndir.

Bu arada dünyanın müasir sənaye sistemində gənc və yeniyetmələrin üsyankarlığına işarə vurmaq və çox əhəmiyyətli olan bir məqamı qeyd etmək zəruridir. Bizcə, gənclərin üsyankarlığı xəstə Qərb quruluşlarında gənc və yeniyetmələrin amalçı, həqiqətçi və araşdırıcı fitrətlərinin reaksiyasıdır. Bu reaksiya yanlış cığırlarla getsə də, kökü insani fitrətin Şərq və Qərbin naz-nemət içərisində olan israfçı və zalım rəhbərlərinin fəsad, zülm, ehtiras və acgözlüklərinə qarşı qəzəbindədir.

Fəsadlı dünya gənc və yeniyetmələrin fitrət səsini boğmaq üçün onların boş vaxtlarını cinsi, əxlaqi azğınlıq və aludəliklərlə doldurur. Bu isə həvəskar və uğurlu nəslə çox böyük xəyanətdir.

Burada İslam inqilabının yeni nəslinin üzərinə böyük bir vəzifə düşür. Bu nəsil elm, kamillik, iman, əxlaq, ixlas və fədakarlıq silahları ilə silahlanıb dünyanın bütün gənc nəsillərinə nümunə olmalıdır.

Siz dəyərli və əziz bacı və qardaşların hamısı üçün Allah-Taaladan uğur diləyirəm.

Allahın salamı və rəhməti olsun sizə!

İran İslam Respublikasının Prezidenti Seyid Əli Xamenei

8 iyun 1987




Yüklə 1,49 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin