Yo‘nalishlarda yo‘lovchilar tashishni tashkil etish


Shahar ichi avtobus yo‘nalishlarida “tig’iz soat”larda tashishni tashkil etish



Yüklə 154,9 Kb.
səhifə6/12
tarix28.04.2023
ölçüsü154,9 Kb.
#104244
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Shahar ichi avtobus yo‘nalishlarida “tig’iz soat”larda tashishni tashkil etish


Shahar ichi yo‘nalishlarining boshqa yo‘nalishlardan keskin farq qiladigan belgilaridan biri – yo‘lovchilar oqimining kunning soatlari va yo‘nalish uzunligi bo‘yicha notekis taqsimlanishi koeffisiyentining kattaligidadir.
“Тig’iz soat”larda yo‘nalishdagi avtobuslar sonining zarur bo‘lgan miqdoridan kamligi, ular sig’imidan foydalanish koeffisiyentining birdan ortib ketishiga sabab bo‘ladi, natijada transport vositasiga chiqish va tushishda hamda unda harakatlanishda juda ko‘p noqulayliklar tug’iladi.
Bazi yo‘lovchilar boshqa transportlardan foydalanishga majbur bo‘ladilar.
Agar yo‘nalishlarda yo‘lovchi tashish uchun avtobuslar sonining cheklanganligini va “tig’iz soat”larda zarur bo‘lgan qo‘shimcha avtobuslarning yo‘qligini hisobga olsak, ko‘rinib turibdiki, yo‘lovchilarga yuqori sifatli transport xizmati ko‘rsatish uchun harakatni tashkil etishning eng samarali usullarini ishlab chiqsh va qo‘llash zarur bo‘ladi.
“Тig’iz soat”larda yo‘lovchilar tashishni tashkil etishning ilg’or usullariga birinchi galda quyidagilarni kiritish mumkin:

      1. Тezkor harakatni tashkil etish;

      2. Ekspress harakatni tashkil etish;

      3. Qisqartirilgan yo‘nalishlarni tashkil etish;

      4. Oxirgi bekatlarda to‘xtash vaqtini qisqartirish hisobiga ekspluatatsion tezlikni oshirish, ya’ni, harakat intervalini kamaytirish va harakat chastotasini oshirish lozim;

      5. Kombinasiyalashgan usulda harakatni tashkil etish.

“Тig’iz” soatlarda harakatni tashkil etishning bazi bir usullarini ko‘rib chiqaylik.
Misol. Avtobusning sig’imi qn=50 yo‘lovchi, oddiy yo‘nalishda aylanma qatnov vaqti tayl = 100 min, oraliq bekatlarda to‘xtash vaqti tob =1 min va oxirgi bekatda to‘xtash vaqti tox=5 min. Тig’iz soat”lardagi yo‘lovchilar oqimining maksimal qiymati Qmax=375 yo‘lovchi/soat bo‘lsin:

  1. Oddiy yo‘nalishda yo‘lovchilarni tashish uchun zarur bo‘lgan avtobuslar soni va harakat intervali quyidagicha topiladi:


y
А oddiy Qmax (tayl 5) 375 100  12avt.;

qn


I tayl
Аy
50  60


100  8,3min .
12




  1. Тezkor yo‘nalish tashkil etilishi hisobiga oraliqdagi 5 ta bekatda avtobus to‘xtamay o‘tsin, u holda:

А tezkor 375 90  11avt.;

y


I tayl
Аy
50  60

90  8,2 min.


11




  1. Ekspress yo‘nalish tashkil etilganda:

А ekspr 375 80  10avt.;
y 50  60
I tayl
Аy
80  8min .
10




  1. Qisqartirilgan yo‘nalish tashkil etilganda, qancha yo‘lovchi qisqartirilgan yo‘nalishda, qanchasi oddiy yo‘nalishda tashilishi hamda qisqartirilgan yo‘nalishda avtobuslarning aylanma qatnov vaqtlarini aniqlash kerak bo‘ladi. Masalan, yo‘nalish bo‘yicha bir soatda Qmax=375 yo‘lovchi tashilayotgan bo‘lsin, ulardan Qqisq=255 yo‘lovchi qisqartirilgan yo‘nalishda tashilsin.

Oddiy yo‘nalishdagi aylanma qatnov vaqti tayl = 100 min, qisqartirilgan yo‘nalishda esa tayl = 64 min bo‘lsin. U holda, oddiy yo‘nalishda kerak bo‘lgan avtobuslar soni:
А oddiy 120 100  4 avt .
y 50  60

Qisqartirilgan yo‘nalishdagi avtobuslar soni:






А
qisq
y
255 64  5avt .
50  60

Hisoblardan ko‘rinib turibdiki, yo‘lovchilarni tashish uchun oddiy yo‘nalishga qaraganda 3 ta kam avtobus zarur bo‘lar ekan. Demak, “tig’iz soat”larda qisqartirilgan yo‘nalishlarni tashkil etish juda katta samara berar ekan. Lekin bu usulning bazi kamchiliklari ham bor. Ularga quyidagilarni kiritish mumkin.


Harakat intervalining ortib ketishi:

    1. oddiy yo‘nalishda qatnayotgan avtobuslarning harakat intervali:


t
oddiy
I ayl
Аy
100

8
 12,5 min .


;

    1. qisqartirilgan yo‘nalishdagi harakat intervali:

t qisqayl
I
Аy
64
4
 16 min .
.

Bulardan ko‘rinib turibdiki, qisqartirilgan yo‘nalish bo‘yicha yo‘lovchilar tashishni tashkil etish harakat intervalini oshishiga olib kelar ekan. Shaharda tavsiya etilgan harakat intervalining maksimal qiymati 20 min. ekanligini hisobga olinsa, shahar ichi yo‘nalishlarida bu usuldan foydalanish mumkin ekan.
Oxirgi bekatlardagi to‘xtash vaqtini 3 minutga kamaytirilganda zarur bo‘lgan avtobuslar soni:
Aox 375 94  10 avt.
m 55  60
Shunday qilib yuqorida ko‘rib o‘tilgan harakatni tashkil etish usullarining barchasi ham ma’lum darajada samara berar ekan. Agar ularni bir paytda, kombinatsiyalashgan holda qo‘llansa, yanada ko‘proq samaraga erishish mumkin. Masalan, bir paytda tezkor yo‘nalish tashkil etilib, shu paytda oxirgi bekatdagi to‘xtash vaqtini qisqartirish va h.k.
“Тig’iz soat”larda harakatni tashkil etishning yana quyidagi usullarini ham amalga joriy etish mumkin:

  1. “Тig’iz soat”ga to‘g’ri kelmagan boshqa yo‘nalishlardan avtobuslarni olib yo‘nalishga berish;

  2. Zahirada turgan avtobuslarni yo‘nalishga chiqarish;

  3. Тa’mirlashdan chiqqan avtobuslarni yo‘nalishga chiqarish;

  4. Avtobuslarga tirkamalar ulash;

  5. Boshqa turdagi yo‘lovchi tashuvchi transportlarning ishini tashkil etish;

  6. Yo‘nalish o‘tgan tarmoq yaqinidagi barcha korxona va muassasalarni ish tartibini muvofiqlashtirish;

  7. “Тig’iz soat”larda avtobuslar uchun alohida harakat bo‘laklarini ajratish;

  8. “Тig’iz soat”lar uchun yo‘nalish sxemasiga alohida o‘zgartirishlar kiritish.

    1. Yüklə 154,9 Kb.

      Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin