1. Æxlishemjandi lyf (L 01)



Yüklə 1,11 Mb.
səhifə1/10
tarix21.01.2017
ölçüsü1,11 Mb.
#6105
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10



1. Æxlishemjandi lyf (L 01)

  • 1. Æxlishemjandi lyf (L 01)

  • 2. Lyf með verkun á innkirtla (L 02)

  • 3. Ónæmisörvandi lyf (L 03)

  • 4. Lyf til ónæmisbælingar (L 04)

  • 5. Uppsöluhemjandi lyf (A 04)



Krabbamein hefur sennilega fylgt lífríki jarðar frá upphafi mannsins.

  • Krabbamein hefur sennilega fylgt lífríki jarðar frá upphafi mannsins.

  • Fyrstu heimilidir um krabbamein í mönnum fengust við rannsóknir á meira en 5000 ára gömlum egypskum múmíum.

    • Yngri heimildir eru frá því um 500 f.Kr. frá Inkum í Perú.
  • Grikkir gáfu fyrstir þessum sjúkdómi nafn og kenndu við skeldýrið krabba, þ.e. karkinos.



Krabbamein er samheiti yfir marga sjúkdóma sem einkenn-ast af stjórnlausum og skaðlegum vexti fruma.

  • Krabbamein er samheiti yfir marga sjúkdóma sem einkenn-ast af stjórnlausum og skaðlegum vexti fruma.

  • Þessar frumur hafa glatað þeim eðlilega eiginleika að vinna sitt verk af hendi og deyja síðan.

  • Krabbameinsfrumur fara að vaxa inn í aðra vefi og hafa einnig ríka tilhneigingu til að sá sér til annarra líffæra og vaxa þar.

    • Þær geta því bæði skaðað það upphaflega líffæri sem þær uxu í, sem og önnur líffæri sem þær sá sér til.


Talað er um góðkynja krabbamein og illkynja.

  • Talað er um góðkynja krabbamein og illkynja.

    • Þegar um góðkynja krabbamein er að ræða, er vöxtur krabbameinsins mjög hægur eða þá hann stöðvast.
    • Illkynja krabbamein vex hins vegar stjórnlaust inn í önnur líffæri eða vefi.
      • Illkynja krabbamein getur þó verið staðbundið eða dreift sér um líkamann sem meinvörp (ífarandi sjúkdómur).


Margir þættir koma við sögu í meingerð krabbameina.

  • Margir þættir koma við sögu í meingerð krabbameina.

  • Eðlilegar frumur hafa í sér svokölluð “krabbameinsgen”, þ.e. erfðavísa sem valda stjórnlausum vexti.

  • Hinsvegar er venjulega “slökkt” á þessum erfðavísum.

  • Ekki er vitað hvers vegna “kveikt” er á þessum erfða-vísum í sumum frumum sem geta þannig breyst í krabbameinsfrumur.

  • Líklega koma margir þættir við sögu, bæði erfða- og umhverfisþættir.



Víða um heim er unnið ötullega að þróun nýrra aðferða í baráttunni við krabbamein.

  • Víða um heim er unnið ötullega að þróun nýrra aðferða í baráttunni við krabbamein.

  • Hundruð nýrra efnasambanda sem unnin hafa verið úr náttúrunni eða smíðuð á rannsóknastofum munu á næstu árum verða reynd á mönnum.

  • Mörg þessara nýju lyfja munu ekki gagnast mönnum, en á meðal þeirra leynast krabbameinslyf framtíðarinnar.

  • Bjartsýnustu menn áætla að þegar erfðarannsóknir og líftæknin fara að skila árangri, verði hægt að hafa stjórn á um 90% krabbameina.



Á Íslandi greinast nú á ári hverju um 1000 einstaklingar með krabbamein.

  • Á Íslandi greinast nú á ári hverju um 1000 einstaklingar með krabbamein.

  • Um þriðjungur Íslendinga fær krabbamein einhvern tímann á lífsleiðinni.

    • Fjórðungur Íslendinga mun deyja af völdum krabbameins.
  • Framfarir í læknisfræði hafa nú orðið til þess að um helmingur krabbameinssjúklinga læknast.

    • Í heildina er lítill munur á körlum og konum, en á aldrinum 15-54 ára greinast mun fleiri konur en karlar. Frá 55-69 ára er nýgengi krabbameins hjá kynjunum nokkuð jafnt, en á efri árum greinist krabbamein hjá helmingi fleiri körlum en konum.


Á síðastliðnum 40 árum hefur nýgengi krabbameina í heild aukist en dánartíðni lækkað.

  • Á síðastliðnum 40 árum hefur nýgengi krabbameina í heild aukist en dánartíðni lækkað.

  • Mestu breytingarnar felast í fækkun á nýgengi maga- og leghálskrabbameins en aukningu á nýgengi krabbameins í lungum, brjóstum, blöðruhálskritli og sortuæxla í húð.

    • Um 10% kvenna á Íslandi geta búist við því að fá brjóstakrabba.
  • Frá 1977-1996 jókst nýgengi krabbameins hjá körlum um 10,2% og hjá konum um 11%.

  • Spáð er ennþá meiri nýgengi krabbameina á næstu árum…

    • Spáð er 30% aukningar næstu 10 árin.


Fyrstu einkenni krabbameins eru yfirleitt staðbundin, t.d. blóð í þvagi (ef nýrnakrabbamein).

  • Fyrstu einkenni krabbameins eru yfirleitt staðbundin, t.d. blóð í þvagi (ef nýrnakrabbamein).

  • Þegar krabbameinið hefur hins vegar dreift sér, koma almenn einkenni í ljós; lystarleysi, þyngdartap, þreyta, hiti, blóð-leysi og húðkláði.



Átta einkenni sem geta verið merki um krabbamein hjá körlum (og konum að einhverju leyti):

  • Átta einkenni sem geta verið merki um krabbamein hjá körlum (og konum að einhverju leyti):

    • Langvarandi óþægindi í munni og koki eða breyting á rödd (hæsi)
    • Þrálátur hósti (e.t.v. lungnakrabbamein)
    • Óþægindi frá maga eða ristli
    • Blóð í þvagi (e.t.v. krabbamein í þvagblöðru)
    • Erfiðleikar við þvaglát (e.t.v. blöðruhálskirtilskrabbamein)
    • Hnútur í eista / pung (e.t.v. krabbamein í eistum)
    • Einkennileg varta eða breyting á fæðingarbletti á líkamanum
    • Hnútar eða þykkildi á líkamanum (e.t.v. eitilfrumukrabbamein).



Yüklə 1,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə