O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish fanidan
2-Mustaqil Ish Mavzu: Telekommunikatsiya tarmog‘ining boshqaruv tizimini qurilish tamoyillari.
Toshkent – 2023 Mavzu: Telekommunikatsiya tarmog‘ining boshqaruv tizimini qurilish tamoyillari.
Reja:
Telekommunikatsiya tizimlari va tarmoqlarinining asosiy strukturaviy xususiyatlari.
Ikki va ko‘p qutbli telekommunikatsiya tarmoqlari.
Telekommunikatsiya tarmoqlarining ishlash umumlashgan algoritmi.
Telekommunikatsiya tarmoqlari boshqarish tizimini qurilishining umumiy kontseptsiyasi.
Telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish tizimini qurish prinsiplari. ESE ni boshqarishni tashkil etish asosida quyidagi prinsiplar yotadi:
boshqaruvning funksional, jismoniy va axborot tuzilmalari integratsiyasi;
boshqaruv tizimlarini rivojlantirish va rekonfiguratsiya qilish imkonini beruvchi ochiq tizimlar metodologiyasi asosida moslashuvchan arxitekturani yaratish;
boshqaruv tizimi komponentlarini standartlashtirish;
boshqaruv jarayonlarini avtomatlashtirishning yuqori darajasi;
axborotlarni qayta ishlash yangi texnologiyalarini qo‟llash.
Shunga ko‟ra, ESE tarkibiga kiruvchi elektraloqa tarmoqlari kompleksi markazlashtirilgan boshqaruv bilan ta‟minlangan bo‟lishi kerak. ESE vositasida markazlashgan boshqaruv har kungi sharoitda, tarmoq operatorlariga litsenziya hududi doirasida aloqa xizmatlari ko‟rsatish va tarmoqni boshqarish masalalarida mustaqillik berish bilan mutanosib bo‟lishi kerak. Yuqorida aytilganlardan kelib chiqqan holda, ESE boshqaruv tizimi amalda umumiy va chegaralangan foydalanishdagi operator tarmoqlarining turli boshqaruv tizimlari yig‟indisidan iboratdir. Favqulodda holatlarda ko‟rsatib o‟tilgan aloqa tarmoqlariga rahbarlik qilish 58 va ularni boshqarish, shuningdek, har kungi sharoitda ish jarayonini umumiy yo‟naltirish ESEning markazlashgan boshqaruv organlari tomonidan amalga oshiriladi. Kompleksning asosini umumiy foydalanishdagi tarmoqlar operatorlari tizimlari tashkil etadi. Bu tarmoqlar mamlakatning butun hududini egallab olgan va aholiga, korxonalar, xalq xo‟jaligi muassasalariga, shu qatorda barcha iste‟molchilarga hech qanday cheklashsiz xizmat qiladi. Boshqaruvni tashkil etishda operatorlarning turli mavqeda ekanliklari hisobga olinadi, bu esa ularning tarmoqlarining katta-kichikligiga va davlat miqyosida tutgan o‟rniga qarab, federal, zonal va mahalliy ahamiyatdagi turlariga bo‟linadi.
Umuman olganda, elektraloqa tarmoqlarini boshqarish tizimi deganda, “tarmoqni rejalashtirish, texnik xizmat ko‟rsatish, foydalanish, tezkor (operativ) va tarmoqlarni va ko‟rsatilayotgan xizmatlarni ma‟muriy boshqaruv axborotlashtirish texnologiyalari kompleksi asosida tarmoqni boshqaruvchi tizim” tushuniladi.