C erom k. Q lenn və t eodor c. Q ordon



Yüklə 5,06 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə8/17
tarix21.04.2017
ölçüsü5,06 Kb.
#15038
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17

:
 
 Venesuela  və Kubada solçu rejimlərin üsyana qalxması, narkotika 
alveri ilə məşğuı olan birləşmələrlə davamlı mübarizə, hökumətlər və yerli əhali arasında 
münaqişəyə  səbəb olacaq potensial səbəblərin çoxalması ilə regionda gərginlik artıb. 
ABŞ-ın  İraqa soxulması  və  İsrailin işğal olunmuş  ərazilərdə davamlı  əməliyyatları kimi 
beynəlxalq amillərin təsiri ilə Argentina, Braziliya və Paraqvayın sərhəd regionlarında 
müsəlman ekstermistlərinin fəaliyyəti artıb. Bütün bunlar regionda yeni silahlı yarışmaya 
səbəb ola bilər. 
  
Ş
IMALI 
A
MERIKA
: Həqiqi mədəniyyətlərarası anlayışlar və daha yaxşı çoxtərəfli əməkdaşlıq 
olmadan, kəşfiyyat texnologiyası  və  hərbi güc heç vaxt assimetrik müharibədə 
təhlükəsizliyi təmin etməyiblər. Genetik mühəndislik, nanotexnologiya və süni intellekt 
kimi meydana gələn mexanizmlərin köməyilə kütləvi qırğınları necə  həyata keçirmək 
haqqında məlumatlara yiyələnmək, sivilizasiyanı  məhv etmək üçün nüvə, bioloji və 
kimyəvi silahlardan daha çox potensiala malik ola bilər. BMT-nin Minilliyin İnkişaf 
Məqsədlərinə nail olunmasının 135 milyard dollara başa gələcəyi gözlənilir; müqayisə 
üçün,  İrqadakı müharibə üçün 600 milyard dollar xərclənib və ABŞ Konqresi tərəfindən 
təsdiqlənib, və digər 140 milyard dollar isə 2008-ci il üçün tələb oluna bilər.  
  
Qrafik 10. Silahlı Münaqişələrdə Qlobal Tendensiyalar, 1946-2006 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
62
 
 
 
 
Mənbə: Qlobal Münaqişə Tendensiyaları, Sistemli Sülh Mərkəzi, 2007 
  
 
11. 
Qadınların dəyişən statusunun insanların şəraitinin yaxşılaşdırılmasına 
kömək еtməsinə necə nail olmalı? 
BƏT-in verdiyi məlumatlara əsasən, qadınlar tərəfindən tutulan qanunverici, dövlət, və ya 
rəhbər vəzifələr 1995-ci ildə 25.6%-dən çox az artaraq bugün 28.3%-ə çatıb. Baxmayaraq 
ki, qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin hər hansı bir forması demək olar ki, bütün dünyada 
bəyənilmir, amma yenə  də irəliləyiş çox müxtəlifdir. Təqribən 56.6% qadın nəğd pul 
iqtisadiyyatında çalışır. Hal-hazırda ibtidai məktəbdə oxuyan hər 100 oğlana 94 qız düşür. 
1999-cu ildə isə bu göstərici 92 olub. 2004-cü ildə  əldə olunan məlumata  əsasən 181 
ölkədən təqribən 2/3-sində ibtidai təhsildə cinsi bərabərliyə nail olunub. Lakin 177 ölkədən 
cəmi 1/3-ində orta təhsildə cinsi bərabərliyə nail olunub.  
  
ÜST-nin verdiyi məlumata  əsasən xəstəliklər və aclıqdan sonra qadınların arasında 
ölümün əsas səbəbi zorakılıqdır; 5 qadından 1-i həyatı boyu ya zorlanıb ya da zorlanma 
cəhdinə  məruz qalıb.  İbtidai və orta məktəb sistemləri, qızlar üçün bədən tərbiyəsi 
proqramlarında döyüş  sənətinə  və özünümüdafiənin digər formalarına xüsusi yer 
verməlidirlər. “Plan International”-ın verdiyi məlumata  əsasən, kiçik yaşlarında kifayət 
qədər qidalanmama səbəbindən təqribən 450 milyon qadın inkişafdan geri qalıb; 62 
milyon ibtidai məktəb yaşına çatmış qız məktəbə getmir; 15 yaşından 24 yaşına qədər 96 
milyon qadın savadsızdır (savadsız kişilərin ikiqat sayı); təhlükəli abortlar və doğum 
ağırlaşmaları 15-19 yaşlı qızlar arasında ölümün başlıca səbəbidir; və bəzilərinin yaşı 12-
dən də az olan 100 milyondan çox qızın növbəti onillik ərzində  ərə getmələri gözlənilir. 
Halbuki beynəlxalq sazişlər erkən evlilikləri qanunla qadağan edir. Hər il “tarixdə ən büyük 
qul ticarəti” sayılan insan alverində alınıb-satılan 600 000-800 000 fərdin 80%-i qadındır. 
Qızların təhsilə  çıxışında, qadınlargn parlamentə üzv olmasında, və onların nəğd pul 
iqtisadiyyatda iştirakında, prezervativlərin istifadəsində  və qadınların tibbi xidmətlərə 
çıxışında irəliləyiş nəzərə çarpır.  2007-ci ilin mayından parlamentə üzv olan qadınlar 17% 
təşkil edib. 2006-cı ildə isə bu göstərici 16.6% faiz olub. Məktəbə yazılan oğlanların 
sayının 90%-ində  qızlar məktəbə yazılır. Qadınlar eyni iş üçün kişilərdən 2/3-3/4 
nisbətində çox pul alırlar.   
  
Qadınların siyasi, iqtisadi və təhsili statusunun artırılması bu Fəsildə göstərilmiş digər 14 
Qlobal Çağırışa cavab verməyin  ən səmərəli yollarından biridir. Bir çox ölkələrdə 
universitetlərdə kişilərdən çox qadınlar oxuyur. Bu da qadınların peşəkar işini 
məhdudlaşdırır və Səudiyyə Ərəbistanı və Yaponiya kimi fərqli ölkələrdə “qadın beyinləri 
axını” məsələsini kəskinləşdirir. İnternet vasitəsilə elm və texnologiyaya çıxış və keçmişdə 
əlyetərli olmayan maliyyə  məlumatlarının  əldə edilməsi ilə qadınlar mədəni iyerarxiyada 
öz yerlərini tuta bilərlər. Araşdırmaların kifayət qədər olmamasına baxmayaraq, 
diplomatiya və sülh-qurucuları  qəbul edirlər ki, qadınların dinc həllər üçün qarşılıqlı 
razılığa kişilərdən daha asan gəlirlər. Qadınlara Qarşı Ayrı-Seçkiliyin Bütün Formalarının 
Aradan Qaldırılmasına dair Konvensiya, həmçinin BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1325 saylı 
qətnaməsi həyata keçirilməli, milli fəaliyyət planları yaradılmalı, geniş miqyasda həyata 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
63
keçirilməlidir. Silahlı münaqişədə qadınlara qarşı zorakılıq  əleyhinə etibar və razılaşma 
komissiyaları  təsis etmək cəzasızlığa son qoyulmasına kömək edə bilər. Dövlət iştirakı 
olan  şirkətlərin idarə heyətinin 30%-ində  hər cinsdən  ən az 30% olaraq təşkil olunması 
tələb olunmalıdır.  
 
Cinsi bərəbərliyə  əsaslanan Cini əmsalı  və digər cinsi bərabərlik indeksləri, həmçinin 
qadınların siyasi səlahiyyətləri tutmaq üçün maarifləndirilməsi təşviq olunmalı, rəqabət 
əvəzinə  həmrəylik ideyası inkişaf etdirilməli, qadınların qanuni haqları (kreditə, torpağa, 
texnologiyaya, təlimlərə, səhiyyə xidmətləriə  və  uşağa baxım xidmətlərinə  çıxışı kimi) 
təmin olunmalg,və qadgnlargn siyasi və iqtisadi öəbəkələömə  təökilatlarg təsis 
olunmalgdgr. Bu, kəndli, miqrant, qaçqın, məcburi köçkün və  əlil qadınlar üçün xüsusi 
əhəmiyyət kəsb edir. Bu cəhdlərə həmçinin, kişilərin qadınlara tamamilə hörmət etmələri 
üçün maarifləndirilmələri və çox tez-tez zərərli gender stereotiplərini qabardan kütləvi 
informasiya vasitələri ilə bilavasitə iş aparılması da daxildir.   
  
11-ci çağırışa o vaxt ciddiliklə cavab veriləcək ki, məktəblərə  qəbulda, savadlılıqda və 
kapitala çıxışda cinsi bərabərliyə nail olunacaq, ayrı-seçkiliyə səbəb olan qanunlar aradan 
qaldırılacaq və parlamentlərdə  və nazirlər kabinetində qadınların və kişilərin sayı 
bərabərləşəcək. 
  
R
EGIONAL 
M
ÜLAHIZƏLƏR 
 
  
A
FRIKA
: Sub-Sahara Afrikası parlamentlərindəki qadınların faizi 17.5%-dir. Bu da dünyada 
orta hesabdan yuxarıdır. Dünyada parlamentdə olan qadınların  ən çox sayına görə 
Ruanda birincidir (49%). Sub-Sahara Afrikasında 6 qadından 1-i hamiləlik nəticəsində 
ölür. Müqayisə üçün deyək ki, sənaye ölkələrində 2800 qadından 1-i hamiləlik nəticəsində 
həyatını itirir. Afrikada yeniyetmə qızların təhsilini başa vurmaması çox yüksək səviyyəyə 
çatıb. Uqanda təhsildə cinsi boşluğu aradan qaldırmaq üçün məktəb ödənişlərini 
yığışdırıb. 
  
A
SIYA VƏ 
O
KEANIYA
: Asiyada qanunverici vəzifələrdə çalışan  şəxslərin 16.4%-i qadındır. 
Tailandda cinsi partnyorlara göstərilən zorakılıq 15-24 yaşlı qadınlar və qızların ölməsinin 
başlıca səbəbidir. Asiyada qız uşaqlarının doğulmadan öncə  və doğulduqdan sonra 
valideynlər tərəfindən öldürülməsi, qız uşaqlarına qəsdən qayğı göstərilməməsi və ac 
qoyulması nəticəsində ən az 60 milyon qız uşağı “itirilir”. Oğlan uşaqlarına üstünlük verən 
ailələrlə mübarizə aparmaq üçün Çin qızları olan valideynlər üçün təqaüd planlarını 
maliyyələşdirir. Çində  İnternet istifadəçilərinin 40%-i qadınlardır. Yaxın  Şərq 
universitetlərində oxuyan tələbələrin çoxu ərəb qadınlarıdır, lakin ərəb ölkələrinin 
parlamentlərinin cəmi 8.9%-i qadınlardan təşkil olunub. 
  
A
VROPA
: AB-də qanunverici və rəhbər vəzifələrin 30.6%-i, ATƏT-ə daxil olan ölkələrdə isə 
qanunvericilərin 19.2%-i qadınlardan təşkil olunub (AB-yə daxil olan ölkələrdə orta 
hesabla 24%). Norveç tələb edir ki fond birjasında qeydiyyatdan keçmiş bütün şirkətlərin 
idarə heyəti hər cinsdən ən azı 40% olaraq təşkil olunmalıdır. AB-də qadınların təqribən 
57%-i işləyir, lakin orta hesabla 15%-i eyni işə görə kişilərdən daha az pul alırlar. Çox az 
kişilər ailədə daha çox məsuliyyəti üzərlərinə götürdükləri üçün qadınlar analara üz 
peşəkar karyeralarını davam etdirməyə imkan verən inkişaf etmiş ictimaiyyət və  şəxsi 
(özəl) infrastrukturların olmasını istəyirlər. Lakin onlar ailə həyatına həsr etmək üçün boş 
vaxtın azalmasından da narahatlıq keçirirlər. Təqribən 700 000 Şərqi Avropalı qadın 
Qərbi Avropada cinsi qullardır. Avropa Komissiyası  tərəfindən maliyyələşdirilən yeni 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
64
Gender Bərabərliyi üzrə Avropa İnstitutu qadınların cəmiyyətin bütün sahələrinə yardım 
etdikləri və bununla da daha yaxşə strategiyaların işlənib-hazırlanmasına səbəb olduqları 
haqqgnda kişiləri maarifləndirməlidirlər. Bosniyada baş vermiş müharibə zamanı 50 000-
dən çox qadın zorlanmışdır. 
  
L
ATIN 
A
MERIKASI
:
 
Regionda qanunverici və  rəhbər vəzifələrin 35%-i qadınlardan təşkil 
olunub. Son bir neçə il ərzində Latın Amerika və Karib dənizi hövzəsi ölkələrində yaşayan 
qadınlar öz insan haqlarının qorunmasında böyük irəliləyişlərin şahidi olsalar da, təhlükəli 
abort mühüm ictimai səhiyyə problemidir və regionda ana ölümlərinin başlıca səbəbidir. 
Meksikanın bəzi  ştatlarında ilk 12 həftədə abort elətdirmək istəyən qadına himayədarlıq 
edirlər. Hökumətlər zorlama, cinsi təzyiqlər və qadınlara və qadınlara zəhmət haqqının 
ödənilməsinə dair qanunları  dəyişməlidirlər. Regionda müşahidə olunan ən büyük 
irəliləyişlərdən biri kişilərin öz “kişilik” mövqelərində dəyişiklik etmələridir.  
  
Ş
IMALI 
A
MERIKA
:
 
Şimali Amerikada qanunverici və rəhbər vəzifələrin 41.2%-i qadınlardan 
təşkil olunub. ABŞ-da xüsusilə qadınların təhsildə nailiyyətləri ürəkaçandır və ancaq 
iqtisadiyyatda və siyasi səlahiyyətlərin tutulmasında qadınların iştirakı nisbətən azdır. 
Lakin hamiləliyə gürə  məzuniyyət, analığa görə maddi yardım və  uşaqların sosial 
müdafiəsi məsələlərində ABŞ  zəifdir. Kanada Beynəlxalq  İqtisadi Forumun  Qadınlara 
Səlahiyyətlərin Verilməsi ölçülərinə əsasən dünyada yeddinci, ABŞ isə 17-cidir. ABŞ hələ 
Qadınlara Qarşı Ayrı-Seçkiliyin Bütün Formalarının Aradan Qaldırılmasına dair 
Konvensiyanı ratifikasiya etməyib. Qvebekdə qəbul olunan qanuna əsasən 2012-ci ilədək 
dövlət korporativ təşkilatlarının idarə heyətlərinin 50%-i qadınlardan ibarət olmalıdır.  
  
Qrafik 11. Parlamentlərdə Qadınlar (faiz) 
  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mənbə: Parlamentlərarası Birlik  
  
  
12. 
Transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq şəbəkələrini daha güclü və mürəkkəb 
qlobal təsisаtа çеvrilmədən necə dayandırmalı? 
Transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq müfəssəl, müştərək qlobal mübarizə strategiyasının 
yoxluğunda inkişaf etməyə davam edir. Havocscope.com-un dəyərləndirmələrinə əsasən 
dünyada qeyri-qanuni ticarət 1 trilyon dollara, saxtalaşdırma və piratçılıq 521.6 milyard 
dollara, qlobal narkotika alveri 321.6 milyard dollara, ekoloji məhsullar alveri 55.7 dollara, 
Skandin. ölkələri 
Amerika 
Asiya 
Avropa-ATƏT 
Sub Saxara Regionu  
 
Sakit Okean regionu
 
Ərəb ölkələri 
   Dünya 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
65
insan alveri 43.8 milyard dollara, istehlak malları 37.5 milyard dollara və silah alveri 10.1 
milyard dollara gəlib çatır. Əsasən qeyri-qanuni narkotika və silah alveri yüksək dərəcəyə 
çatıb. Dünya Bankının dəyərləndirmələrinə  əsasən, keçən il ərzində verilən rüşvət 1 
trilyon dollar, “yuyulmuş pullar” isə 1.5-6.5 trilyon dollar təşkil edib. Nəticə etibarilə, ümumi 
məbləğ 2 trilyon dollarg ötüb keçir və bu da dünyadakı bütün hərbi büdcələrdən 2 dəfə 
çoxdur. Transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq üçün də hesablamalar aparmaq çox çətindir, 
çünki nəğd pul daşıyan qaçaqmalçı kuryerlərin, brilyantların geniş  şəkildə istifadəsi və 
anonim İnternet bankçılıq onun əsl qazancını gizlədir.  
  
BMT-nin verdiyi məlumata əsasən, hal-hazırda dünyada 27 milyon insan qul kimi saxlanır. 
Bu da o deməkdir ki, butün dünyada Afrika qul ticarətinin kulminasiya nöqtəsində olduğu 
zaman mövcud olan saydan daha çox qul var. Bunların çoxu Asiyadadır. İnsan Alveri ilə 
Mübarizə üzrə Qlobal Təşəbbüs bu il təsis olunub və BMT-nin İnsan Alveri ilə Mübarizə 
Protokolu 110-dan çox ölkə tərəfindən ratifikasiya edilib, lakin arzuolunan nəticə hələ əldə 
olunmayıb. Dünya Bankının dəyərləndirmələrinə  əsasən verilən rüşvətlərin cəmi 20-40 
milyard dolları inkişaf etməkdə olan və keçid iqtisadiyyatına malik ölkələrə gedibsə, onda 
rüşvətlərin büyük əksəriyyəti daha varlı ölkələrdəki insanlara ödənilib. Bu, həmin ölkələrdə 
qərar qəbul etmə prosesinin çox böyük məbləğdə pullara qarşı zəiflik göstərməsi ilə izah 
olunur. Qərarlar da heroin kimi alınıb-satla bilir və bununla da demokratiyanı bir xəyala 
çevirirlər.  
 
Şimali Koreya hökumətinin verdiyi məlumata əsasən, ölkə il ərzində 500 milyon dollardan 
1 milyard dollara qədər məbləğdə pulu cinayətkar qruplaşmalardan xilas edir. Bir çox 
əfqan dövlət məmurları qeyri-qanuni narkotika alveri ilə  məşğul olurlar. Gün ərzində 2 
trilyon dollar məbləğində pulların kompüter komunikasiyaları vasitəsilə beynəlxalq 
köçürmələri  şirnikdirici bir hədəfdir.  Şəxsiyyətin kütləvi  şəkildə  oğurlanması kimi İnternet 
cinayətləri transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığın  əsas fəaliyyətinə çevrilib. QİÇS 
nəticəsində yetim qalmış 13-15 milyon uşaq, bundan savayı, 2010-cu ilədək QİÇS 
nəticəsində yetim qalmaları gözlənilən digər 10 milyon uşaq, transmilli mütəşəkkil 
cinayətkarlıq üçün yeni istedadlar yetişdirən geniş bir bataqlıq əmələ gətirə bilər. Bir çox 
ölkələrdə reseptlər vasitəsilə narkotiklərin istifadəsi, narkotiklərin  ənənəvi qeyri-qanuni 
istifadəsini ötüb keçib. Və  dərmanların tərkibinin saxtalaşdırılması transmilli mütəşəkkil 
cinayətkarlıq üçün yeni biznes sahəsidir.  
  
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının Maliyyə Əməliyyatları Operativ Qrupu pulların 
yuyulması ilə mübarizə üçün 40 tövsiyyə  işləyib-hazırlayıb, BMT-nin Narkotiklər və 
Cinayətkarlıqla Mübarizə  İdarəsi Çirkli Pulların Yuyulması  əleyhinə Qlobal Proqram 
yaradıb. Bundan əlavə, Narkotiklərə  Nəzarət Beynəlxalq Heyəti, Ümumdünya Gömrük 
Təşkilatı,  Beynəlxalq Anti-Korrupsiya Koordinasiya Qrupu, İnterpol və Beynəlxalq Cinayət 
Məhkəməsi də mövcuddur. Lakin bütün bunlara baxmayaraq Transmilli Mütəşəkkil 
Cinayətkarlıq artmaqda davam edir və yoxulluğun, suyun və sabit inkişafın daxil edildiyi 
kimi beynəlxalq gündəliyə daxil olunmayıb. Transmilli Mütəşəkkil Cinayətkarlıq  əleyhinə 
qlobal yekdilliklə əməliyyatlara başlanılması üçün cəmiyyətin bütün sahələrinin beynəlxalq 
kampaniyaya başlaması vaxtıdır. Çünki, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq elə bir nöqtəyə 
gəlib çıxıb ki, dövlətlərin onunla mübarizə aparması günü-gündən çətinləşir. BMT-nin 
Narkotiklər və Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi bütün ölkələri bu problemi dəf etmək üçün 
müştərək strategiya işləyib hazırlamağa dəvət edib. Bir neçə Avropa və Latın Amerikası 
ölkəsi qeyri-rəsmi şəkildə bir qlobal strategiya qəbul ediblər. Beynəlxalq orqan cinayətlərin 
kateqoriyalarını müəyyənləşdirməkdənsə yuyulmuş çirkli pulların həcmi  əsasında  eyni 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
66
vaxtda 1 transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq liderinin həbs olunması  və  məhkəməyə  cəlb 
olunması məqsədilə əməkdaşlıq üçün prioritetlər sistemi istifadə edəcək.   
  
BMT-nin Transmilli Mütəşəkkil Cinayətkarlıq  Əleyhinə Konvensiyası 2003-cü ilin 
sentyabrında qüvvəyə minib. Bu konvensiya ölkələri mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə 
üçün beynəlxalq  əməkdaşlığa çağırır. Ola bilsin ki, bu konvensiyaya edilmiş  əlavə 
transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığın müxtəlif sahələrinə qarşı yönəlmiş  əlaqədar 
təşkilatları tamamlamaq üçün yeni bir orqan kimi maliyyə təqibatı sistemi təsis edə bilər. 
Bu təşkilatlarla əməkdaşlıq etməklə bu yeni sistem, yuyulmuş pulların məbləğinə əsasən 
əsas cinayətkarları müəyyən edəcək, məhkəmə prosesinə başlayacaq,  şübhəli  şəxsin 
dondurula biləcək aktivlərini müəyyən edəcək,  şübhəli  şəxsin cari yerini hazırlayacaq, 
yerli hökumət orqanlarının həbs etmə bacarığını qiymətləndirəcək və  dərhal tədbir 
görülməsi üçün məsələni müvafiq məhkəməyə göndərəcək. Hər  şey hazır olanda, 
cinayətkarı  həbs etmək, aktivləri və  çıxışı dondurmaq, məhkəmə  işi açmaq və prioritet 
siyahısında olan digər cinayətkara keçmək üçün bütün əmrlər eyni vaxtda icra olunacaq. 
Məhkəmələr BMT-nin sülh məramlı hərbi qüvvələri kimi, lottereya sistemi yolu ilə könüllü 
ölkələr arasından təmsil oluna bilərlər. Ölkələr hakimiyyət hüquqlarından qismən imtina 
etməlidirlər, çünki qlobal sistem əsasən cinayətdə günahlandırılan ölkədən kənarda təqib 
üçün yer müəyyənləşdirəcək (cinayətkarın qaytarılması BMT-nin Mütəşəkkil Cinayətkarlıq 
Əleyhinə Konvensiyası  tərəfindən qəbul olunub). Hökumət tərəfindən ilkin 
maliyyələşdirilmədən sonra, sistem, davamlı əməliyyatlar üçün maliyyə dəstəyini hökumət 
yardımlarından yox, təqsirli bilinən cinayətkarların dondurulmuş aktivlərindən alacaq. 
  
12-ci Çağırışa o vaxt uğurla cavab veriləcək ki, pulların yuyulması  və cinayətlərin gəlir 
mənbələri 75% azalacaq və hüquq-mühafizə orqanları bütün ölkələrdə effektiv şəkildə 
təşkil olunacaq.  
  
R
EGIONAL 
M
ÜLAHIZƏLƏR
 
  
A
FRIKA
: Mərakeşdə  həşiş ticarəti həm Avropada həm də  Şimali Afrikada terrorizmi 
dəstəkləmək üçün istifadə olunur. Afrikadakı üsyankar kütlələr, mütəşəkkil cinayətkarlıq 
və terrorizm arasındakı bağlar genişlənə və yaşamaq üçün çox az qanuni vasitələri olan, 
QİÇS nəticəsində yetim qalmış milyonlarla uşaq tərəfindən gücləndirilə bilər. Korrupsiya 
Afrika cəmiyyətinin çox hissəsinə nüfuz edib və hal-hazırda bəlkə  də bir çox ölkələrdə 
inkişafı məhdudlaşdıran ən böyük amildir. 
  
A
SIYA VƏ 
O
KEANIYA
:
 
Heroin istehsalı və insan alveri region üçün əsas gəlir mənbələrindən 
biridir. Məlumatlara  əsasən Çində mütəşəkkil cinayətkar qruplaşmalar öz fəaliyyətlərini 
Rusiyada da həyata keçirirlər. Çin yeni güclü pulların yuyulması  əleyhinə qanun qəbul 
edib.  
  
A
VROPA
: Milli siyasətə  əsaslanan Avropa koalisiyaları qlobal mütəşəkkil cinayətkarlığa 
cavab verə bilmirlər. Hal-hazırda Rusiyanın məsaməli sərhəddi, AB-nin vahid iqtisadi 
ərazisi səbəbindən törənmiş təhlükəsizlik problemlərinə bir əlavə olacaq və Şərqi Avropa 
ölkələrində insan alveri problemi açıq sərhədlər sayəsində güclənəcək. Avropanın və 
Mərkəzi Asiyanın keçid iqtisadiyyatına malik ölkələrində korrupsiyanın səviyyəsi azalıb.  
  
L
ATIN 
A
MERIKASI
:
 
BMT-nin Narkotiklər və Cinayətkarlıqla Mübarizə  İdarəsinin verdiyi 
məlumata  əsasən, cinayətkarlıq narkotiklərlə  əlaqəli zorakılığın kəskin  şəkildə artdığı 
Mərkəzi Amerikanın sabitliyinə əngəl törədən yeganə böyük məsələdir. ABŞ-ın 6 il davam 

Ümumdünya BMT Assosiasiyaları Federasiyası, Minilliyin Layihəsi 
2007 Gələcəyin Durumu                                                                                                                            
67
edən və demək olar ki, 5 milyard dollara başa gələn Kolumbiya Planı kokainin əldə 
olunmasında, qiymətində  və keyfiyyətində heç bir dəyişikliyə nail olmayıb. 
Dəyərləndirmələrə əsasən, Meksika ÜDM-sinin 5%-i “yuyulur” və onun narkotika birlikləri 
Peruya köçür. Çünki, orada kokainin hasil olunması 40%-ə bərabərdir.   
  
Ş
IMALI 
A
MERIKA
:
 
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Departamenti İnsan Qaçaqmalçılığı  və Alveri 
Mərkəzi açıb. Mütəşəkkil cinayətkarlıq və onun terrorizmlə  əlaqəsi milli təhlükəsizliyə 
təhlükə kimi qiymətləndirilməlidir. Ölkələr, öz ölkələrində  və digər ölkələrdə baş verən 
cinayətkar fəaliyyətlərə  cəlb olunmuş birliklər üçün məsuliyyət daşımalıdırlar.  Əqli 
mülkiyyət itkisi təkcə ABŞ-da 200-250 milyard dollar dəyərindədir. Radio tezliklərinin və 
digər müəyyən etmə üsulları qanuni materialların qeyri-qanuni sövdələşmələrə  cəlb 
olunmalarını izləməyə imkan verəcək. 2006-cı ildə ABŞ-a aparılan 17000 əcnəbi qurbanın 
yarısı kommersiya məqsədi daşıyan cinsi biznes üçün buraya gətirilmiş  və  təqribən 200 
000-i isə ABŞ-da köləlik etmək üçün nəzərdə tutulublar. 
  
 
Qrafik 12. Beynəlxalq Qeyri-Qanuni Ticarət 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mənbə: Havocscope.com 
  
 
13. 
Enerjiyə artan tələbat necə təhlükəsiz və səmərəli şəkildə təmin 
оlunmаlıdır? 
Qlobal enerji strategiyalarını işləyib-hazırlamaq və yeniləşdirmək imkanları çox mürəkkəb 
görünür və  qərar qəbul edənlərin səlis siyasət qurmaları üçün sürətlə  dəyişir. Bununla 
belə qeyri-səlis siyasətin ekoloji və sosial nəticələri o qədər ciddidirlər ki, tanıma, təhlil, 
mümkün nəticələrin qiymətləndirilməsi və enerji imkanlarının sintezi üçün yeni qlobal 
sistemin qurulması bir daha təsdiqlənir. Elə bir sistem qurulmalıdır ki, o ictimaiyyət, 
siyasətçilər və qeyri-elm adamları, həmçinin dünyanın qabaqcıl alimləri və mühəndisləri 
tərəfindən başa düşülə və istifadə oluna bilinsin.  
 
İki böyük enerji istehlakçısı  və CO

istehsalçısı kimi ABŞ  və Çin, həm yerdə, həm də 
kosmosda təsis edilmiş günəş-elektrik enerjisi iqtisadiyyatından tutmuş, kütləvi bioloji 
yanacaqlar və uzaqdan idarə olunan işlərə  qədər çoxlu imkanlara malik “Apollo-like” 
(“Apolloya bənzər”) qlobal enerji Tədqiqat və  Təkmilləşdirmə proqramı  həyata 
keçirməlidirlər. İlkin ABŞ-Çin əməkdaşlığı daha təmiz kömür və bioyanacaqların istehsalı 
ilə başlayıb. Enerjidən istifadənin effektivliyi daha zəngin  ərazilərdə  tələbatı artıracaq və 
azaldacaq – bugün, 1973-cü ildə Beynəlxalq Enerji Agentliyinə daxil olan ölkələrdə ÜDM-
Yüklə 5,06 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin