Ər psixologiya elminin sürə



Yüklə 5,01 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə30/50
tarix13.04.2017
ölçüsü5,01 Kb.
#13830
1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   50

ə
d
ər  yaşlı uşaqların   psixoloji  diaqnostikası 
 
üzrə
  
işin  sistemi
 
 
 
Respublikamızın tə
hsil sistemind
ə
 praktik psixoloji xidm
ət işi hal
-
hazırda 
yalnız  orta
  t
əhsil  müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
  h
əyata  keçirilsə
  d
ə
,  g
ə
l
ə
c
ə
kd
ə
 
m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  uşaq  tə
rbiy
ə
 
müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
  d
ə
  t
əşkil  olunacağı  qarşıda 
duran  v
ə
zif
ə
l
ə
rd
ən  biridir.  Bir  sıra  xarici  ölkə
l
ə
rd
ə,  o  cümlə
d
ə
n  Rusiyada  bu 
sah
ə
d
ə
 
xeyli 
t
əcrübə
 
mövcuddur. 

kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər 
uşaq 

rbiy
ə
 
müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
  h
əyata  keçilə
n  psixoloji  xidm
ətin  mühüm  istiqamə
tl
ə
rind
ə

biri  psi
xodiaqnostikadır
.    Bu  istiqam
ə
tin 
ə
sas  v
ə
zif
ə
si    m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaş 
dövründə
 
uşaqların 
psixoloji 

h
ə
td
ən 
öyrə
nilm
ə
sind
ə

ibar
ə
tdir. 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
 
psixoloji  diaqnostikanın  keçirilməsinin  bir  sıra 
özünə
m
ə
xsus c
ə
h
ə
tl
əri vardır. Onun 
predmeti m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər yaşlı uşaqların 
yaş və
 f
ərdi psixoloji müayinəsinin keçirilmə
sind
ə
n v
ə
 
bu yolla uşaqların psixi 
inkişafında  mümkün  kənaraçıxma  və
  gerid
əqalma  hallarının  korreksiyasını 
t
əşkil  etmə
kd
ə
n  ibar
ə
tdir.    Qeyd  olunan  psixoloji  probleml
ə
rin  h
əlli  üçün 
praktik  psixoloq  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqlarla  aparılacaq  psixodiaqnostik 
işlə
rin  m
ə
zmununa  d
ə
rind
ə
n  b
ə
l
əd  olmalıdır.  Praktik  psixoloq  ilk  növbə
d
ə
 
psixoloji  t
ə
sir  obyektl
ə
rini  d
ə
qiql
əşdirmə
li,  daha  sonra,  psixoloji  t
ə
sirin 
ə
sas 
mövzusunu  xarakterizə
  ed
ə
n    normati
v  yaş  göstə
ricil
ərini  müə
yy
ə
nl
əş
-
dirm
ə
lidir. 
Ona  görə
  d
ə
,  praktik  psixoloqun 
ə
lind
ə
  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı 

 
179 
 
 
uşaqların  yaş
-normativ  v
ə
  f
ərdi  inkişafının  göstə
ricil
əri  olmalıdır.  Hə
min 
göstə
ricil
ə
rin g
ə
l
ə
c
ə
kd
ə
  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
 
işlə
y
ə
c
ək praktik uşaq  
p
sixoloqları üçün  zə
ruriliyini v
ə
 
ə
h
ə
miyy
ə
tini n
ə
z
ə
r
ə
 
alaraq şə
rh etm
əyi lazım 
bilirik: 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər yaşlı uşaqların normativ
-
yaş və
 f
ərdi inkişafınının 
göstə
ricil
ə
ri 
I blok. Psixoloji göstə
ricil
ə
r: 
1. Ətraf xarici alə
ml
ə
 
qarşılıqlı ə
laq
ə
 
üsulları (idraki,
 kommunikativ v
ə
 refleksiv 
qabiliyy
ə
tl
ə
r);  
2. Motivl
əşmə
-t
ə
labat sah
ə
si; 
3. S
ə
rv
ə
tl
ə
r sistemi (m
ə
n
əvi mövqe);
 
4. Yaş kompitentliyi (fə
aliyy
ətin uşaq növlə
ri: produktiv v
ə
 prosesual); 
5. Psixomotor sfera; 
6. Şə
xsi-
emosional xüsusiyyə
tl
ə
r; 
 
II blok. Psixofi
zioloji xüsusiyyə
tl
ərin göstə
ricil
ə
ri:  
(temp, steniklik, uyğunlaşma qabiliyyə
ti, sinir sisteminin dinamikliyi v
ə
 
labilliyi ) 
 
III blok. Psixoloji 
–pedaqoji göstə
ricil
ə
r: 
1. T
ə
lim
ə
 qabillik v
ə
 t
ə
lim f
ə
aliyy
əti üçün ilkin zə
min; 
2. Xüsusi qabiliyyə
tl
ə
ri (musiqi, b
ə
dii, riyazi v
ə
 s.); 
3. Uğurları (bilik, bacarıq və
 v
ərdişlə
r); 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə

t
ə
rbiy
ə
 
müə
ssis
əsinin  kollektivinin  uşaqlarla 
qarşılıqlı  münasibə
tl
ə
rinin  psixoloji-
pedaqoji  göstə
ricil
ərinin  xüsusiy
-
y
ə
tl
ə
ri. 
1. 
Yaş  qrupunda  qarşılıqlı  münasibə
tl
ə
rin  t
ə
rzin
in  göstə
ricil
əri  (yaşlı
-
uşaq);
 
2.  T
ə
rbiy
ə
 
strategiyasının göstə
ricil
ə
ri (m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə
r t
ə
rbiy
ə
 konsepsi-
yasına uyğunluğu);
 

 
180 
 
 
3.  T
ə
hsill
əndirici  strategiyanın  göstə
ricil
ə
ri  (m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə
r  t
ə
hsil 
proqramına uyğunluğu);
 
4. 
Pedaqoji  kadrların  (pedaqoji  kollektivin  üzvlə
rin
in)  psixoloji  (şə
xsi- 
emosional) sabitliyinin göstə
ricil
ə
ri; 
Ail
ə
d
ə
 
qarşılıqlı münasibə
tl
ərin xüsusiyyə
tl
ə
rin
ə
 
aid göstə
ricil
ə
r. 
1.  Ail
ə
d
ə
 
qarşılıqlı münasibə
tl
ə
rin t
ə
rzi v
ə
 
onların göstə
ricil
ə
ri; 
2.  Valideynl
ərin  (onları  ə
v
ə
z  ed
ən  şə
xsl
ə
rin)  t
ə
rbiy
ə
  strategiyas
ının 
göstə
ricil
ə
ri; 
3. 
Valideyn mövqeyinin (niqativ, pozitiv) aktuallığı və
 
onun formalaşma 
s
ə
viyy
əsinin göstə
ricil
ə
ri; 
4. 
Uşağın  valideynlərinin  (onları  ə
v
ə
z  ed
ən  şə
xsl
ərin)  psixoloji  (şə
xsi-
emosional) sabitliyinin göstə
ricil
ə
ri; 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqların  psixoloji  diaqnostikasının  ə
sas 
m
ə
qs
ə
dl
ə
rind
ə
n  biri  onlarda  psixi  prosesl
ərin  (qavrayış,  tə
f
əkkür,  nitq, 
hafiz
ə
,  t
ə
x
əyyül  və
  s.)  v
ə
 
şə
xsiyy
ə
t  keyfiyy
ə
tl
ərinin  formalaşma  sə
viyy
ə
sinin 
diaqnostikasının  keçirilmə
sind
ə
n  ibar
ə
tdir.  M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
 
çalışan  uşaq  psixoloqu  bu  mə
qs
ə
dl
ə
 
müxtə
lif  diaqnostik  metodikalar  v
ə
 
vasit
ə
l
ə
rd
ə
n  istifad
ə
  etm
ə
kl
ə
 
uşaqlarda  inkişafın  spesifik  və
 
qeyrı
-spesifik 
göstə
ricil
ə
rini 
ə
ld
ə
  ed
ə
  bil
ər.  Uşağın  psixi  inkişafının  spesifik  göstə
ricil
ə
rin 
müə
yy
ə
nl
əşdirilmə
sind
ə
  konkret  metodik  vasit
ə
l
ə
rd
ə
n  istifad
ə
 
olunduğu 
halda,    qeyri-
spesifik  göstə
ricil
ərin  aşkara  çıxarılmasında  ümumi  xarakterli 
diaqnostik  v
ə
  metodik  vasit
ə
l
ə
rd
ə
n  - 
müşahidə
  v
ə
 
diaqnostik  müayinə
l
ə
rd
ə

istifad
ə
  olunur.  M
ə
s
ə
l
ən, ―görmə
 sintezl
ə
rin
ə
 
malik olma‖nın  xarakteristikası 
“Perseptiv  modelləşdirmə”
 
adlanan    metodikanın  spesifik  göstə
ricisi  olub, 
ə
yani-
obrazlı  tə
f
əkkürün  diaqnostikasına  yönəlmişdir.  “Əməliyyatların 
ardıcıllığı  və
  m
ə
qs
ə
d
əyönəlmişliyi‖  isə,  ―Piktoqram‖,  ―Korrektura  sınağı‖ 
metodikalarının  qeyri
-spesifik,  vasit
əli  göstə
ricil
əridir.  Burada  ―Piktoqram‖ 
metodikası  vasitəli  yaddasaxlamanın,  ―Korrektura  sınağı‖  isə
  diqq
ə
tin 
davamlığının diaqnostikası  zamanı tə
tbiq olunur.  

 
181 
 
 
Qeyd  etm
ək  lazımdır  ki,  mə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqların  psixi  inkişafının 
diaqnostikas
ının  keçirilmə
sind
ə
  t
ə
tbiq  olunan 
əsas  müayinə
-diaqnostik 
metodlar 
müşahidə
,  eksperiment  v
ə
  testl
əşdirmə
dir
.  Bunlarla  yanaşı, 
m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
 
uşaqların  psixoloji  diaqnostikasında  yardımçı 
metodlar  kimi  ankertl
əşdirmə,  söhbət,  yaradıcı  fə
aliyy
ə
t  m
əhsullarının 
t
ə
hlili 
kimi metodlardan da geniş istifadə
 olunur.  
Testl
əşdirmə
  - 
psixoloji  diaqnostikanın  ə
sas  al
ə
ti  olub,  standart 
xarakterli  sual  v
ə
  m
ə
s
ə
l
ə
l
ə
rd
ə
n  (testl
ə
rd
ə
n)  v
ə
 
müə
yy
ə
n  qiym
ə
tl
ə
ndirm
ə
 
şkalasından  ibarə
t  olan  metodik  sistemdir.  Testl
ə
rin  t
ə
tbiqind
ə
n  m
ə
qs
ə

şə
xsiyy
ətin  müə
yy
ə
n  psixi  keyfiyy
ə
tl
ərinin  (xüsusiyyə
tl
ərinin)  ölçülmə
si  v
ə
 
qiym
ə
tl
ə
ndirilm
əsidir.  Standartlaşdırılmış  testlə
r  vasit
ə
sil
ə
  ad
ə
t
ə
n  idrak 
prosesl
əri,  başqa  sözlə
  des
ək,  intellektual  inkişaf  sə
viyy
əsi  ölçülür. 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə
r  ya
şlı  uşaqların  əqli  inkişafının  diaqnostikasında  istifadə
 
olunan,  psixoloji-metodik  t
əcrübə
d
ə
 
geniş  yayılmış  testlə
rd
ə
n  biri  rus 
psixoloqu  L.A.Venqer  t
ə
r
ə
find
ən  işlənilib  hazırlanmış    standartlaşdırılmış  
testl
ə
r  kompleksidir.  H
ə
min  kompleks
ə
  daxil  olan  testl
ə
r  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə

yaşlı 
uşaqların 
qavrayış 

 
t
ə
f
əkkürünün 
inkişaf 

viyy
ə
sini 
müə
yy
ə
nl
əşdirmə
y
ə
 
imkan 
ver
ə

“Perseptiv 
modelləşdirmə”, 
“Sxematikləşdirmə”, “Etalonla tutuşdurma”, “Naxışların çə
kilm
əsi”
 v
ə
 s. 
kimi metodikalardan ibar
ə
tdir.  
Bağça  yaşlı  uşaqların  yaş  normalarına  müvafiq  psixi  inkişaf 
s
ə
viyy
ə
l
ərini  müə
yy
ə
nl
əşdirmək  üçün  təcrübə
d
ə
 
müxtə
lif  psixodiaqnostik 
metodikalardan  istifad
ə
 
olunur.  Onların  sırasında  “Balıq”,  Piramida”, 
“Nümunə
y
ə
 
ə
sas
ən quraşdırma”, “Üç istək”, “Piktoqram”, “Oyuqlar”
 v
ə
 
s. 
adlarını  qeyd  etmə
k  olar.  M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqların  şə
xsiyy
ə

keyfiyy
ə
tl
ərini  müayinə
  edilm
ə
sind
ə
 
müxtəlif  proyektiv  metodikaların  uşaq 
variantlarından  istifadə
nin  d
ə
 
özünə
m
əxsus  üstünlükləri  vardır.  Bu  testlə

içə
risind
ə
 
“Uşaq  appersepsiyası  testi”,  “Rozentsbeyq  testi”,  “Adam 

 
182 
 
 
şəkli”,  “Mövcud  olmayan  canlıların  rəsmi”,  “Ailə
  r
əsmi”
  v
ə
 
b.  xüsusi 
diaqnostik d
ə
y
ə
rl
ə
r
ə
 malikdir.  
Son  dövrlə
r  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqların  psixoloji  müayinə
si 
t
əcrübə
sind
ə
 
“Seqen  lövhə
l
əri”,  “Görmə
 
imla”,  “Məişə

əşyaları  ilə
 
iş”, 
“Poçt  qutusu”,  “Nümunə
y
ə
 
ə
sas
ən  seçmə”,  “Ayzenk  sorğusu”
 
(uşaq 
variantı), “Qeyri
-verbal t
əsnifat”, “10 şəklin yadda saxlanılması”, “Ardıcıl 
şə
kill
ər”,  “Perseptiv  modelləşdirmə”,  “Koos  metodikası”,  “Sujetlı 
şə
kill
ər”  metodikası,  “Raven  matrisi”
  v
ə
  s.  kim
i  metodikalar  geniş 
yayılmışdır.  Həmin  metodikalarla  işin  təşkili  qaydaları  ilə
 
kitabın  ―Tə
hsil 
sistemind
ə
  psixoloji  xidm
ə
tin  t
ə
tbiqi  m
ə
s
ə
l
ə
l
əri‖  adlanan  II  hissə
sind
ə
 
tanış 
olmaq olar.  
Altı  yaşlı  uşaqların  mə
kt
ə
b
ə
 
hazırlığının  sınaqdan  çıxarılmış  ə
sas 
di
aqnostik metodları aşağıdakılardır: 
 
1. 
Korrektura sınağı;
 
2.  Bender  testi ( v
ə
 ya Kern-Yerasek testi); 
3. 
Naxışlı  imla;
 
4.  Piktoqram; 
5. 
Mövcud  olmayan canlılar;
 
6. 
Tapşırığı  qə
bul  etm
ə
  testi; 
7. 
Ümumi  məlumatlılıq  testi (Bine  və
  
ya  Veksler  variantı)
 
8. 
―Yadda  saxla
  v
ə
  
çək‖  testi;
 
9.  M
ə
ntiqi  t
ə
f
əkkürə
  
aid  müxtə
lif  testl
ə
r; 
10.Uşaq  Appersepsiya  testi (1
-
2  şə
kil). 
 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
  
çalışan  praktik uşaq  psixoloqu   qeyd  
olunan    h
əmin    metodikalarla    yanaşı,    uşaqların    mə
kt
ə
b
ə
   
hazırlığının  
diaqno
stikası mə
qs
ə
dil
ə
  
aşağıda   göstə
ril
ən  bir  sıra  ə
lav
ə
  metodikalardan  
da  istifad
ə
  ed
ə
  bil
ə
r: 
1.  Labirint (Veksler  testi); 
2.  Koqan  testi; 

 
183 
 
 
3.  Torrens  testl
ə
ri; 
4.   Yunq  testi; 
5. 
―Ailə
  r
əsmi‖  testi;
 
6.   Ail
ənin  mövcud  olmayan   canlılar  şə
klind
ə
   r
ə
smi; 
7. 
İm
pulsivlik 

 refleksivliyin  t
ədqiqi  metodikası;
 
8.   
Lyuşer  testi;
 
9. 
―Sehrli  çubuq‖  və
 
ya ―Üç  istək‖  testi;
 
10.Liri  testi. 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər    müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
   
çalışan    praktik    uşaq    psixoloqunun    iş 
metodları    sırasında    müşahidə
 
özünə
m
ə
xsus    yer    tutur.  Psixoloji  
diaqnostikanın  metodlarından  biri olan   müşahidə
  m
ə
qs
ədyönlü və
  
planlı  
şə
kild
ə
  izl
ə
m
ə
  yolu  il
ə
  
uşaqların müə
yy
ən  şə
raitd
ə
  psixi  h
əyatında baş 
ver
ə
n    d
əyişikliklərin    öyrə
nilm
ə
sini    n
ə
z
ə
rd
ə
  tutur.  Psixoloji    t
əcrübə
d
ə
   
müşahidə
    metodundan    istifad
ə
    yolu  il
ə
   
ə
ld
ə
   
edilmiş    nə
tic
ə
l
ə
rin    dig
ə
r  
müayinə
   
metodlarının    nə
tic
ə
l
ə
ri    il
ə
 
müqayisəsi  praktik    psixoloqa  uşaq  
haqqında    obyektiv    rə
y    t
ə
rtib    etm
ə
y
ə
 
imkan    yaradır.    Praktik    uşaq  
psixoloqunun    h
əyata    keçirdiyi    diaqnostik  müayinə
   
zamanı    müşahidə
nin  
aparılmasına  ümumi  tə
l
ə
bl
ə
rl
ə
 
planlaşdırma,  protokol  tə
rtibi, n
ə
tic
ə
l
ə
rin  
t
ə
hlili  v
ə
   
s.)  yanaşı  bir  sıra   xüsusi  tə
l
ə
bl
ə
r    d
ə
  verilir.  Bu    t
ə
l
ə
bl
ə
r    bir  
t
ə
r
ə
fd
ən  uşaqların  yaş  xüsusiyyə
tl
ə
ri,   dig
ə
r   t
ə
r
ə
fd
ə
n   is
ə
   m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə

t
ə
rbiy
ə
 
müə
ssis
ə
sind
ə
 
uşaqların  hə
yat    v
ə
    f
ə
aliyy
ə
tinin  t
əşkili    şə
raiti    il
ə
  
bağlıdır.  Ona  görə
    d
ə
,    m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  müə
ssis
ə
l
ə
rd
ə
   
işlə
y
ə
n    psixoloq  
müşahidə
nin  t
əşkilinə
  veril
ən  aşağıdakı  xüsusi  tə
l
ə
bl
ə
ri diqq
ə
t  m
ə
rk
ə
zind
ə
  
saxlamalıdır


müşahidə
  
uşağın  tə
bii  h
ə
yat  v
ə
  f
ə
aliyy
ə
ti  prosesind
ə
  
aparılmalıdır;
 

müşahidə
  
uşaq  fə
aliyy
ətinin  konkret  bir  formasına  yönə
lm
ə
lidir; 

müşahidə
  
xüsusi  təşkil  edilmiş  fə
aliyy
ə
t  prosesind
ə
  
keçirilmə
lidir; 
 
P
sixoloji  müayinə
  m
ə
qs
ə
dil
ə
  
aparılan müşahidə
l
ər uşağın
  t
ə
bii  h
ə
yat  
v
ə
    f
ə
aliyy
ə
t    prosesini   
ə
hat
ə
    etm
əlidir. Bu uşağın  yemə
k,    yuxu,    g
ə
zinti, 

 
184 
 
 
oyun  v
ə
  s.  kimi  t
ə
bii  f
ə
aliyy
ət  formalarını nə
z
ə
rd
ə
  
tutur. Müşahidə
nin  bu  
növü  uşağın  təbii  davranışının  öyrə
nilm
ə
sin
ə
  
yönəldiyi üçün  o, psixoloqa  
uşağın fərdi  xüsusiyyə
tl
əri  haqqında  mə
lumat  
ə
ld
ə
  etm
ə
y
ə
  imkan  verir. 
Yönə
ldici    f
ə
aliyy
ə
t    prosesind
ə
    is
ə
,   
ə
ksin
ə,  müşahidə
   
uşağın    yaşlılarla  
qarşılıqlı  münasibə
tl
ə
ri  kontekstini  
ə
hat
ə
  edir. 
 
Xüsusi  təşkil 
 
edilmiş  müşahidə
l
ər  uşağın 
 h
əyatının  idrak  fə
aliyy
ə
ti 
il
ə
   
bağlı
 
(nitq    inkişafı,  sadə
   
riyazı    tə
s
əvvürlərin    formalaşması,    savad  
t
ə
limi,   
ə
traf   
ə
l
ə
ml
ə
   
tanışlıq) 
v
ə
  estetik,   
ə
m
ə
k,  fiziki    t
ə
rbiy
ə
    istiqam
ə
tli 
(musiqi,  t
ə
sviri  f
ə
aliyy
ə
t,    b
ə
d
ə
n    t
ə
rbiy
ə
si    v
ə
 
s.)    müxtə
lif    m
əşğə
l
ə
l
ə
rin  
gedişində
  
aparılır.
 
 
Praktik  u
şaq    psixoloqu    öz  fə
aliyy
ə
tind
ə
  h
ə
m   
müşahidə
,    h
ə
m  
b
ə
l
ə
dl
əşmə
,    h
ə
m    d
ə
   
müşayətedici  funksiyaları    yerinə
    yetirir.  Bu    o  
dem
əkdir    ki,    müşahidə
nin    n
ə
tic
ə
l
ə
ri    bir    t
ə
r
ə
fd
ə
n      psixoloqu    test  
sınaqlarını   keçirmə
y
ə
  
yönə
ldir, dig
ə
r t
ə
r
ə
fd
ə
n  
keçirilmiş  test  sınaqlarının  
n
ə
tic
ə
l
ə
rini t
ə
sdiq  v
ə
  inkar  etm
ə
y
ə
  imkan  verir. 
 
M
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ər  yaşlı  uşaqların  psixoloji  müayinə
sind
ə
  istifad
ə
  olunan  
metodların  obyektivliyi
ni    t
ə
min    etm
ək  üçün  bir  sıra vasitə
l
ə
rd
ə
n  istifad
ə
 
olunur.  H
ə
min  vasit
ə
l
ə
r
ə
   
Yüklə 5,01 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   50




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin