Ətraf mühi̇tə və sosi̇al sahəyə təsi̇rlər və təsi̇razaltma tədbi̇rləri̇



Yüklə 4,15 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə8/19
tarix16.02.2017
ölçüsü4,15 Mb.
#9082
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   19

10.6 

Qrunt Suyu Ehtiyatları

 

Bu 


bölmə

 Layih


ənin layihələndirmə

sind


ə

 n

ə



z

ə

rd



ə

 

tutulan



 d

əyişikliklə

rin tikintisi v

ə

 istis



ma

r

ı



 

müddə


tind

ə

  qru



nt  sul

ar

ı



na 

olan


  poten

sial 


t

əsirlə


ri  v

ə

  on



larla

 

əla



q

ə

dar  q



əbul

 

ol



unacaq 

az

altma



  t

ə

dbir



rini t


əqdim ed

ir.  


10.6.1 

CQBKG Layihəsinin layihə

l

əndirməsində

ki d

əyişikliklərin qrunt suyu 

ehtiyatlarına təsir göstə

r

ə

 bil

ə

c

ək aspektlə

ri 

Layih


ənin layihələndirmə

sind


ə

 n

ə



z

ə

rd



ə

 

tutulan 



d

əyişikliklər ilə

 

bağlı t


ikinti, istis

m

ara 



sınağı

 

v



ə

 

istismar fazasının aşağı



dak

ı asp


e

ktlə


rinin qrunt su

la

r



ı

na t


ə

si

r gös



t

ərmə


 potensi

alı


 var: 

T

əsirlə



r v

ə

 T



əsirazaltma Tədbirləri (Planlaşdırılmış Fəaliyyətlə

r)  


10-23 

 


CQBK-

nin Genişləndirilmə

si Layih

ə

si, Az



ə

rbaycan 


Ə

traf Mühit

ə

 v

ə



 

Sosial Sahə

y

ə

 T



əsirin Qiymətləndirilməsinin Əlavə

si 


Yekun variant 

 

 



 

Poten



sial  çirklə

ndirici 


maddələ

rin  (


s

ələ



n,  yanacaq,  t

əhlü


k

əli


 

tullantılar,

 

kimyə


vi 

maddələ


r)  boru  k

əmə


rinin v

ə

 



ərsinləmə

 

stansiyasının



  tikintisi  z

amanı  qə

za 

halla


r

ı

nda da



ğılmala

r

ı



 

 



X

ə

nd



ə

k



rin qaz

ılma


s

ı z


a

manı dayaz

 qrunt suyu sah

ələ


rind

ə

 qrunt suyu 



axınla

r

ı



n

ı



pozulm

as

ı



 v

ə

 ya qa



rşı

s

ı



n

ın alınma

s

ı

 



 

Hidro



s

ı

naq  ki



m

y

ə



vi 

mad


d

ələ


ri  (

əgə


r  istifad

ə

 



olun

arsa)  v


ə

  ya 


müxtəlif

  keyfiyy

ə

t

ə



 

malik


 

idxal


  s

ı

naq 



sula

r

ının



 

yerli


 

ətraf  mühit

 

qrunt  sul



ar

ı

na  ke



çmə

si  vasit

ə

si 


ilə

 

mümkün ç



irk

lənmə


 (

m

ü



x

t

əlif



 s

ə

viyy



əli duzlul

uq, redoks v

ə

 s. s


ə

b

ə



bi 

ilə


 



Ərsinləmə

 

stansiyasında məişə



t çirkab v

ə

 



tullantı sularının hasilatı və

 

atılması



 

 



B

ə

rk v



ə

 

maye



 

tullantıla

r

ı

n h



asilatı

 v

ə



 at

ılm


as

ı



 

Boru  k


əmə

rinin  istis

marı

 

zamanı



  a

şağı


dak

ı

  f



əaliyyətlə

r  s


ə

th  s


ula

r

ı



  resept

orl


ar

ı

na  t



ə

sir 


gös

t

ə



r

ə

 



bilə

r:  


 

Ə



rsin

ləmə


 

stansiyasından  çirkab,  kanalizasiya  suları  və

  s

əth  suları  drenajının 



utilizasiyası

 



 

Torpaqda boru k

əmərinin mövcudluğu sə

b

əbi ilə



 

dayaz yeraltı suları olan sahələ

rd

ə

 



yeral

t

ı



 su a

xınla


r

ı

n



ın rejiminin və

 

ya müqavimə



tinin p

ozulm


as

ı



10.6.2 

Əsas həssaslıqlar

 

z



ə

rd

ə



 

tutulan əlavə

 boru k

əməri seksiyası boyunca və



 

ərsinləmə

 

stansiyasının sahə



sind

ə

 



q

runt sula

r

ı ilə


 

əla


q

ə

dar 



ə

sas h


ə

ssas


lıqlar aş

a

ğı



dak

ı

 



kimidir

 



 

Qrunt  su



la

r

ı



n

ı



ə

sas


ə

n  a


şağı

 

ə



h

əmiyyə


ti  v

ə

  h



ə

ssas


lığı

  var, 


ə

sas


ə

n  iç


məli

  su 


kimi

 

istifad



ə

 

olu



n

mur 


v

ə

 



istism

ar  o


lunm

ur.  Lakin  buna 

müm

kün  istisna



l

ar 


kimi,

 

marşr



ut  boyunca  kiçik 

xətlə


r  v

ə

  ya 



laylar

 

şəkl



ind

ə

  (



rit


ə

d

ə



 

st



ə

ri

lmə



y

ə

n) t



əmiz

 

qrunt su 



nb

ələ



ri 

ola bilə


r. 

Bunl


ar 

mövcud ol

arsa, 

yerli


  çoba

nlar,


 

köçərilə


r  v

ə

  bu 



quraq 

regi


ondak

ı 

k



ə

nd 


əhal

isi üçün h

ə

ddind


ə

n art


ı

q vacibdir

, çünki şirin qr

unt suyu 

ehtiyatla

r

ı



 

çox


 

hduddur.  



10.6.3 

Qrunt Sularına Təsirlə



10.6.3.1 N

ə

z

ərdə

 

tutulan boru kə

m

ərinin tikintisi və

 

istismaravermə

 

sınağı (ərsinlə

m

ə

 

stansiyası daxil olmaqla)

 

 

Qrunt sular

ı

n

ı

n keyfiyy

ə

ti 

Qrunt  sularının  çirklənmə

si quyu

lardan  götürülə



n suyu 

içməli  su  kimi  yaxud  suvarma 

qs

ədilə



 istifad

ə

y



ə

 

yararsız edə



 

bilər, lakin buna baxmayaraq, yuxarıda qeyd edildiyi kimi 

Layih

ənin layihələndirmə



sind

ə

ki d



əyişikliklə

r üçün 


bu aşağı sə

viyy


ə

d

ə



dir: 

 



 

Layih


ənin  layihələndirmə

sind


ə

  n


ə

z

ə



rd

ə

 



tutulan  dəyişikliklə

rin tikintisind

ə

  qrunt 


suyunu çirkləndirmək potensialına materiallardan qismən yaxud tam şəkildə

 istifad


ə

 

olunacaq/bu cür materiallar tam yaxud qismən formalaşacaq (baxın: CQBKG üzrə



 

Ə

MSSTQ-



nin son variantının 10.6.3.1

-

ci bölmə



si). 

 

Ə



çox  tə


sir

ə

 



məruz  qalacağı  ehtimal  edilə

ərazilə



r üz

əri  məsaməli  yaxud  keçirici 

çöküntülə

rin nazik t

ə

b

ə



q

əsi ilə


 

örtülmüş, nisbə

t

ən dayaz qatlardakı sulu horizontların olduğu 



yerlə

rdir  (y


ə

ni, qrunt suyunun t

ə

sir


ə

  h


əssaslığının

1

 yüks



ək  olduğu  yer

). 


Qismə

n t


ə

sirin 


ə

h

əmiyyə



ti 

qrunt  sularının  içməli  su  kimi  yaxud  suvarma  mə

qs

ədilə


  istifad

ə

 



edilib

-

edilmə



diyind

ən asılı olacaq. Yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, Layihənin layihələndirmə

sind

ə

 



n

ə

z



ə

rd

ə



 

tutulan  dəyişikliklə

rin 

ə

razisind



ə

 

qrunt  suları



 

ümumilikdə

 

aşağı  ə


h

əm

iyy



ə

t

ə



  v

ə

 



h

əssaslığa

 

malikdir və



 

ə

sas



ə

 

içməli deyil və



 

istismar olunmur.

 

1

 Qrunt suyunun t



ə

sir


ə

 h

əssaslığı ümumi çirkləndiricilə



rin qruntun s

ə

thin



ə

 siray


ət etmə

sind


ə

n sonra 


qrunt suyunun s

ə

viyy



ə

sin


ə

 

çatma tendensiyası və



 

ehtimalı kimi müə

yy

ənləşdirilir.



 

T

əsirlə



r v

ə

 T



əsirazaltma Tədbirləri (Planlaşdırılmış Fəaliyyətlə

r)  


10-24 

 

                                            



CQBK-

nin Genişləndirilmə

si Layih

ə

si, Az



ə

rbaycan 


Ə

traf Mühit

ə

 v

ə



 

Sosial Sahə

y

ə

 T



əsirin Qiymətləndirilməsinin Əlavə

si 


Yekun variant 

 

 



Yuxarıda  təsvir  edilə

n qrunt suyunun keyfiyy

ə

tin


ə

  t


əsirlər  alternativ  su  ehtiyatlarından 

istifad


ə

y

ə



  h

ər  hansı  zə

rur

ətin  yaranması  və



 

ya  mövcud  mə

nb

ələ


r

ə

 



girişin  məhdud  olması 

(mə


s

ələn  xərcin  artması,  dolanışıq

  vasit

ələ


rin

ə

  t



əsirlər)  ilə

 

bağlı  ikinci  də



r

ə

c



əli  təsirlə

r

ə



 

gətirib çıxara bilə

r. 

 

Suyun götürülmə



si 

Əgər  qazılmış  yerlər  (mə

s

ələ


n boru k

əməri  xə

nd

ə

yi) qrunt suyunun s



ə

viyy


ə

sin


ə

  çatarsa, 

qrunt suyunun s

ə

viyy



əsini azaltmaq üçün suboşaltma sisteminin quraşdırılmasına və

  tikinti 

üçün daha quru v

ə

 n



ə

tic


ə

 

etibarilə



 daha t

əhlükəsiz iş mühiti təmin etmək lazım gələ

 

bilə


r. Bu 

cür sistemlə

r ad

ə

t



ən iş sahə

sinin 


ətrafında qrunta sirayət etmiş bir sıra kiçik boru quyulardan 

(d

əlikli borular) 



ibar

ət olur. Nasoslar qruntdan suyu xaric edir və

 

bununla da qrunt suyunun 



s

ə

viyy



əsinin  müvə

qq

əti  olaraq  aşağı  düşmə



sin

ə

 



gətirib  çıxarır.  Bu  təsir  lokal  ərazi  ilə

 

məhdudlaşır və



 

nasos söndürüldükdə

n sonra qrunt suyunun s

ə

viyy



ə

si yen


ə

  adi s


ə

viyy


ə

y

ə



 

geri qayıdır.

 

 

Qrunt suyu axını



 

X

ə



nd

ə

k



r

ə



 

g

eri  do



l

du

rulm



u

ş

 



m

at

erialı



ə

trafdak



ı

 

tamlığı



 

pozulmamış

 

materi


a

llard


an 

da

ha  çox



  keçi

ricili


y

ə

 



malik

 

olma



s

ı

 



ehtimalı

  var.  Qrunt  suyu  s

ə

viyy


ə

sinin 


nd

ə



yin 

dibind


ə

n  daha dayaz 

old

u

ğu



  y

erlə


rd

ə

  v



ə

  ya 


g

ü

clü



  ya

ğışlardan

  sonra  yüks

ə

k  topoqrafiya 



qradiyenti 

olan xə


nd

ə



bölmələ

ri ya


ğı

nt

ı



 

sul


ar

ı

n



ı sü

z

ə



 

bilə


r. Bu, qrunt v

ə

 y



ağı

nt

ı sula



r

ı üçün


 

“sür


ətli

  a


xın”  ötür

ücüsü ro


lunu

  oynayacaq.  Bu 

nd

ə



kd

ə



yuxarı

da 


olan

  qrunt  suyu 

s

ə

viyy



ələ

rini  endir

ə

c

ə



k, 

nd



ə

kd

ə



g

eri 



dold

u

rulma



 

materiall

ar

ını  yu


yacaq  ki,  n

ə

tic



ə

d

ə



 

suyun 


nd

ə



kd

ə

n  ç



ıx

d

ığı



 

yerlə


rd

ə

 



toplanması

  v


ə

  a


şağı

  a


xın  bulaql

ar

ı



n

ı



yaranm

as

ı



na 

s

ə



b

əb ola bilə

r. 

 

Yuxa



r

ı

da  qeyd 



olunm

u

ş



  i

l

kin  t



ə

sir


r  eyni  za

m

anda  t


ə

bii  bitki 

örtüyünün

  b


ə

rpa 


olunm

as

ı



k

ə



nd t

ə

s



ə

rrüfat


ı

n

ı



hsu



ldarlığı 

v

ə



 torpaq istifad

ə

si üz



ə

rind


ə

 ikinci d

ə

r

ə



c

əli


 t

əsirlə


r

ə

 s



ə

b

ə



ola  bilə

r (



s



ələ

n, 


əgə

r  t


ə

sir




hs

ullar 


üçün torpaq istifad

ə

si  v



ə

 

ya  mal



-qaran

ı

n suya 



giriş

i

ni mə



hd

udl


a

ş

d



ı

r

ı



rsa). 

10.6.3.2 

İstismar mə

rh

ə

l

əsində

 

S

ə



th  s

uları


,  vanna  ota

ql

ar



ı/mə

tb

əxlə



rd

ə

  yaranan  çirkab  v



ə

 

tull



ant

ı  sula


r

ı  ərsinləmə

 

stansiyas



ı

ndan  at


ıla

 

bilə



r.  Yanacaq  v

ə

 



kimyə

vi 


maddələ

ərsinləmə



  stansiyas

ı

nda 



saxlanmay

acaq (


i

şə



t t

əmizlə


yici 

materialla

r

ının kiç


ik h

əcmlə


ri 

istisna olm

aq

la)


. 

 

İstismar



 

müd


d

ə

tind



ə

  boru  k

əmə

rinin 


nd

ə



yin  içind

ə

 



olma

s

ı qrunt suyu



  s

ə

viyy



ə

sinin  dayaz 

olduğ



yerlə



rd

ə

 



onl

ar

ı



axı


n

ı

n



ı  poza

 

bilə



r.  Bu  da  a

n



ı

yuxa



r

ı  istiqamə

tind

ə

 



sul

ar

ı



toplanm


as

ı

na  v



ə

  h


əmin

  sah


ələ

rin  a


ş

a

ğı



  a



istiqamətlə

rind


ə

 

torpağı



n  quru

m

as



ı

na  s


ə

b

ə



ola bilə


r. Bunun poten

sial 


t

ə

sir



ləri Bölmə

 10.6.3.1-d

ə

 

müə



yy

ə

n edi



ldiyi kimi olacaq



10.6.3.3 T



əsirin xülasəsi və

 

ə

h

əmiyyətin qiymətləndirilməsi

 

z



ə

rd

ə



 

tutulan  təsirazaltma  tədbirlə

rinin t

ə

tbiqind



ə

ə



vv

əl  və


 

sonra  qrunt  suyuna  ümumi 

t

əsirlərin  güman  edilə



ə

h



əmiyyə

ti CQBKG üzr

ə

 

Ə



MSSTQ-

nin  son  variantındakı  10

-9-cu 

C

ə



dv

əldə


 

qiymətləndirilib.  Layihənin  layihələndirmə

sind

ə

  n



ə

z

ə



rd

ə

 



tutulan  dəyişikliklə

rin 


t

əsirlə


ri CQBKG Layih

əsinin qalan hissəsi üçün olan təsirlə

r

ə

 



oxşardır yaxud bundan daha 

azdır, ona görə

  d

ə, bu məlumat üçün CQBKG üzrə



 

Ə

MSSTQ-



nin son variantındakı həmin 

c

ə



dv

ələ


 is

tinad edilməlidir.

 

10.6.4 

Qrunt suyuna təsirlərin azaldılması

 

CQBKG üzr

ə

 

Ə



MSSTQ-

nin son variantında müə

yy

ənləşdirilmiş müvafiq ümumi təsirazaltma 



t

ədbirlə


ri Layih

ənin layihələndirmə

sind

ə

 n



ə

z

ə



rd

ə

 



tutulan dəyişikliklə

r

ə



 t

ətbiq olunacaq. Bu 

t

əsirazaltma tədbirlə



ri a

şağıdakıları özündə

 ehtiva ed

ə

n f



əaliyyətlə

r

ə



 

aid edilir:

 

 



 

Çirklənmə

y

ə

 s



ə

b

əb ola bilə



c

ək maddələrin saxlanılmasına və

 istifad

ə

sin



ə

 n

ə



zar

ə



t

ədbirlə


ri 

 



Bu cür maddələrlə

 r

ə



ftar sah

ə

sind



ə

 v

ə



 

dağılmaların aradan qaldırılması üçün müvafiq 

cavab t

ə

dbiri prosedur



lar ilə

 

bağlı personala təlim keçirilmə



si 

T

əsirlə



r v

ə

 T



əsirazaltma Tədbirləri (Planlaşdırılmış Fəaliyyətlə

r)  


10-25 

 


CQBK-

nin Genişləndirilmə

si Layih

ə

si, Az



ə

rbaycan 


Ə

traf Mühit

ə

 v

ə



 

Sosial Sahə

y

ə

 T



əsirin Qiymətləndirilməsinin Əlavə

si 


Yekun variant 

 



 

Çirkab suların atqısından ə

vv

əl risk qiymətləndirilməsinin aparılması



 

 



Suyun mühafizəsi ilə

 

bağlı tədbirlə



 



Lazım olan yerlə

rd

ə



 

nd



ə

k arak


əsmələrinin quraşdırılması və

 

doldurulmuş materialın 



müvafiq qaydada kipləşdirilmə

si. 


 

T

əsirazaltma  tədbirlə



rin

ə

 



dair  tam  məlumat  almaq  üçün  CQBKG  üzrə

 

Ə



MSSTQ-nin son 

variantının  E  Qoşmasına  və

  10.6.4-

cü  bölmə

sin

ə

 



istinad  edilməlidir.  Layihə

nin 


layihələndirmə

sind


ə

ki d


əyişikliklər  ilə

 

bağlı  qrunt  suyunun  sahə



y

ə

 



xas  olmayan 

h

əssaslıqlarının  olacağı  hesab  edilir  və



 

buna  görə

  d

ə

, sah



ə

y

ə



 

xas  əlavə

  t

əsirazaltma 



t

ədbirlə


rinin t

ələb olunmayacağı hesab edilir.

 

10.6.5 

Qrunt suyuna qalıq təsirlə

z



ə

rd

ə



 

tutulan  təsirazaltma  tədbirlə

ri t

ətbiq  olunduğu  tə



qdird

ə

, Layih



ə

nin 


layihələndirmə

sind


ə

ki d


əyişikliklərin  qrunt  suyuna  qalıq  təsirlə

rinin az 

ə

h

əmiyyətli  olacağı 



hesab edilir.

 


Yüklə 4,15 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   19




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin