M Ə cbur I Ə m ə k V


                  M



Yüklə 3,27 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/23
tarix22.04.2017
ölçüsü3,27 Mb.
#15606
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

M



ə

cburi 

Ə

m

ə



 

 

 

 

 

C

ə

mi   

 

Alver____ 

S

ə

nayel

əş

mi

ş

 Ölk

ə

l

ə



 

 

 

 

360,000 

 

270,000 

Keçid-dövrü Ölk

ə

l

ə

ri  

 

 

 

 

210,000 

 

200,000 

Asiya v

ə

 Sakit Okean 

 

 

 

 

9,490,000 

 

1,360,000 

Latın Amerika v

ə

 Karib körf

ə

zi 

 

 

 

1,320,000 

 

250,000 

Sahara Afrika  Ölk

ə

l

ə

ri 

 

 

 

 

660,000 

 

130,000 

Yaxın 

Şə

rq v

ə

 

Ş

imali Afrika Ölk

ə

l

ə

ri  

 

 

260,000 

 

230,000 

Dünya  

 

 

 

 

 

 

12,300,000 

 

2,440,000 

B

Ə



T  t

ə

r



ə

find


ə

n  ölk


ə

l

ə



r  üzr

ə

  aparılmı



ş

  ara


ş

dırmalar  m

ə

cburi 


ə

m

ə



k  v

ə

  m



ə

cbur  etm

ə

  halları  bar



ə

d

ə



 

kifay


ə

t  q


ə

d

ə



r  m

ə

lumat  toplamı



ş

dır  v


ə

  bu  da  göst

ə

rir  ki,  i



şə

götür


ə

nl

ə



r  külli  miqdarda  g

ə

lir 



ə

ld

ə



 

edirl


ə

r.  T


ə

kc

ə



  insan  alverind

ə

n  illik  g



ə

lirin  miqdarı  n

ə

  az  n


ə

  çox  32  milyard  AB

Ş

  dollarına 



b

ə

rab



ə

rdir.  Adam  ba

ş

ına 


ə

n  çox  g

ə

lir  g


ə

tir


ə

n  sah


ə

  cinsi  istismar  sah

ə

sidir.  C



ə

mi  g


ə

lirin  yarısı 

s

ə

nayel



əş

mi

ş



 ölk

ə

l



ə

rin payına dü

ş

ür.  


 

 

A



ş

a

ğ

ıda m

ə

cburi 

ə

m

ə

yin müasir dünyamızda rast g

ə

lin

ə

n b

ə

zi nümun

ə

l

ə

ri verilib: 

 



Borcdan asılı 

ə

m

ə

yin 

ə

n

ə

n

ə

vi formaları  C

ə

nubi Asiyada (m



ə

s., 


Hindistan, Nepal v

ə

 Pakistan) k



ə

nd t


ə

s

ə



rrüfatı, düyü d

ə

yirmanları, 



k

ə

rpic sexl



ə

ri v


ə

 dig


ə

r iqtisadi f

ə

aliyy


ə

t sah


ə

l

ə



rind

ə

 mü



ş

ahid


ə

 olunur. 

Ə

g

ə



r ail

ə

nin ba



ş

çısı olan ki

ş

i ehtiyac yarandıqda öz i



şə

götür


ə

nind


ə

avans öd



ə

ni

ş



 v

ə

 ya kredit götürm



ə

k üçün n


ə

inki öz 


ə

m

ə



yini el

ə

c



ə

 d

ə



 

bütün ail

ə

 üzvl


ə

rinin 


ə

m

ə



yini “girov” qoyursa, o zaman borcdan asılı 

ə

m



ə

k bütün ail

ə

ni t


ə

siri altına ala bil

ə

r.   


 

Borca gör



ə

 saxlama v

ə

 zorakılı

ğ

ın dig

ə

r formaları  Latın 

Amerikasında ya

ş

ayan yerli aborigen v



ə

 dig


ə

r kasıb insanları 

yükvurma, m

ə

d



ə

n v


ə

  k


ə

nd t


ə

s

ə



rrüfatı sah

ə

l



ə

rind


ə

  m


ə

cburi 


ə

m

ə



y

ə

 



vadar ed

ə

 bil



ə

r. Bu system kifay

ə

t q


ə

d

ə



r mür

ə

kk



ə

b olan podratçı  v

ə

 

sub-podratçılardan ibar



ə

t bir sistemdir v

ə

 onların hamısı bu borclu 



i

ş

çil



ə

rd

ə



n öz paylarını alırlar, b

ə

zi i



ş

çil


ə

r heç bir ciddi qazanc 

ə

ld

ə



 

etm


ə

d

ə



n ill

ə

rl



ə

 i

ş



l

ə

m



ə

li olurlar.  

 

M



ə

cburi u

ş

aq 

ə

m

ə

yi  Afrikanın bir çox regionunda geni

ş

 yayılıb v



ə

 

bu, u



ş

aqları uzaq 

şə

h

ə



rl

ə

rd



ə

 ya


ş

ayan qohumlara q

ə

yyumlu


ğ

a verm


ə

 

kimi 



ə

n

ə



n

ə

vi praktikaya 



ə

saslanır. Valideynl

ə

rin


ə

  u


ş

aqlarının t

ə

hsil 


almalarına dair v

ə

d verilm



ə

sin


ə

 baxmayaraq, çox hallarda o

ğ

lanlar v


ə

 

qızlar ev qulluqçuları kimi k



ə

nd v


ə

 balıqçılıq t

ə

s

ə



rüffatında v

ə

 yaxud 



seks biznesind

ə

  q



ə

ddarcasına istismar olunurlar. Amma m

ə

cburi 


u

ş

aq 



ə

m

ə



yi v

ə

 u



ş

aq alveri t

ə

kc

ə



 Afrika üçün xarakterik deyildir. B

Ə

T-



in t

ə

xmini hesablamalarına gör



ə

 dünyadakı  m

ə

cburi 


ə

m

ə



qurbanlarının 40%-ini u

ş

aqlar t


əş

kil edir.  

 

Miqrasiya v



ə

 istismar edici 

ə

m

ə

k müqavil

ə

si sistemin

ə

 ba

ğ

lı 

m

ə

cburi 

ə

m

ə

k praktikalarına  bügün dünyanın h

ə

r yerind



ə

 rast 


g

ə

lm



ə

k olar. M

ə

s

ə



l

ə

n, 



İ

ndoneziya, Hindistan, Filippin v

ə

 dig


ə

r Asiya 


ölk

ə

l



ə

rind


ə

n olan miqrant i

ş

çil


ə

ə



m

ə

k müqavil



ə

sin


ə

 “borca gör

ə

 

ba



ğ

lı” v


ə

ziyy


ə

t

ə



 dü

ş

ürl



ə

r, çünki onlara külli miqdarda rüsumlar t

ə

yin 


edilir v

ə

 onların getdikl



ə

ri ölk


ə

l

ə



rd

ə

  i



ş

 yerl


ə

rini d


ə

yi

ş



m

ə

k imkanları 



dem

ə

k olar yoxa b



ə

rab


ə

rdir. Asiyalı  i

ş

çil


ə

rin 


ə

sas h


ə

d

ə



f ölk

ə

l



ə

ri 


Sinqapur, Malayziya v

ə

 Yaxın 



Şə

rq ölk


ə

l

ə



ridir. Avropada 

ə

m



ə

agentlikl



ə

ri miqrant i

ş

çil


ə

rin istismarına dair hesabatlardan sonra ciddi 

n

ə

zar



ə

tl

ə



 üzl

əş

mi



ş

l

ə



r. Gizli i

ş

l



ə

 müt


əşə

kkil cinay

ə

t arasında s



ə

rh

ə



dl

ə



b

ə

z



ə

n görünm


ə

z formaya çatır.   

 

Müt



əşə

kkil insan alveri cinay

ə

ti n

ə

tic

ə

sind

ə

 ba

ş

 ver

ə

n m

ə

cburi 

ə

m

ə

dünyanın h

ə

r yerind



ə

 seks biznesind

ə

 rast g


ə

lin


ə

 bil


ə

r. Bir çox 

ölk

ə

l



ə

rd

ə



 fahi

şə

liyin gizli xarakter da



ş

ıması  s


ə

b

ə



bind

ə

n müt



əşə

kkil 


cinay

ə



şə

b

ə



k

ə

l



ə

ri barlar, fahi

şə

 yuvaları  v



ə

 

şə



xsi evl

ə

ri g



ə

nc qadın 

v

ə

  u



ş

aqlarla t

ə

min edirl



ə

r. Ehtimal etm

ə

k olar ki, 



İ

nternet v

ə

 turizm 


seksual m

ə

qs



ə

dli insan alverini stimulla

ş

dırmı


ş

dır. Müt


əşə

kkil 


cinay

ə

tkarlıq insan alverinin ba



ş

qa formalarında rast g

ə

lin


ə

 bil


ə

r, 


m

ə

s



ə

l

ə



ə

m



ə

yin istismarı m

ə

qs

ə



dil

ə

 insan alveri. Bir çox hallarda bu 



fırıldaqçılıqla i

şə

 götürm



ə

, reketçilik v

ə

 miqrant i



ş

çinin qazancından 

g

ə

lir 



ə

ld

ə



 etm

ə

k üçün onu qaralamaq yolu il



ə

 edil


ə

 bil


ə

r.  


 

 

 



İ

qtisadi sektorlar riskl

ə

 üz-üz

ə

 

M

ə



cburi 

ə

m



ə

k qurbanlarının mü

ə

yy

ə



n edilm

ə

si v



ə

 qorunması üçün daha ciddi s

ə

yl

ə



göst


ə

rilm


ə

yinc


ə

, m


ə

cburi 


ə

m

ə



yin daha çox t

ə

sir etdiyi iqtisadi sektorlar haqqında etibarlı statistik 



m

ə

lumat 



ə

ld

ə



 etm

ə

k ç



ə

tin olaraq qalacaq. B

Ə

T-in hesablamalarına gör



ə

 insan alveri qurbanlarının 

43 faizi kommersiya xarekterli seks biznesind

ə

, 32 faizi dig



ə

r iqtisadi istismar sah

ə

l

ə



rind

ə

  v



ə

 25 


faizi h

ə



ə

m

ə



k h

ə

m d



ə

 cinsi istismar sah

ə

l

ə



rind

ə

 istismar olunurlar. M



ə

cburi 


ə

m

ə



yin v

ə

 borcdan 



asılı 

ə

m



ə

yin dig


ə

r formaları 

ə

sas


ə

n ixtisas t

ə

l

ə



b etm

ə

y



ə

n iqtisadi sah

ə

l

ə



rd

ə

 ba



ş

 verir ki, burada 

i

ş

çil



ə

rin dövriyy

ə

si yüks


ə

kdir v


ə

 i

şə



götür

ə

nl



ə

r i


ş

çil


ə

ri saxlamaqda ç

ə

tinlik ç


ə

kirl


ə

r.  


A

ş

a

ğ

ıda bir çox ölk

ə

l

ə

rd

ə

  m

ə

cburi 

ə

m

ə

yin ciddi problem yaratdı

ğ

ı iqtisadi sektorların tam 

olmayan siyahısı verilmi

ş

dir: 

 



Tikinti v

ə

 k



ə

rpic sexl

ə

ri; 


 

K



ə

nd t


ə

s

ə



rrüfatı v

ə

 ba



ğ

çılıq; 


 

M



ə

d

ə



n s

ə

nayesi v



ə

 yükl


ə

m

ə



 



Ə

rzaq emalı v

ə

 qabla


ş

dırma s


ə

nayesi; 


 

Evd



ə

 xidm


ə

t v


ə

 dig


ə

r xidm


ə

t v


ə

 t

ə



mizlik i

ş

l



ə

ri; 


 

Fabrik i



ş

i, tekstil v

ə

 geyim i


ş

l

ə



ri; 

 



Restoran v

ə

 çatdırılma; 



 

Seks v



ə

 

ə



yl

ə

nc



ə

 sah


ə

si; 


 

N



ə

qliyyat; 

 

Qeyri-formal iqtisadiyyatın müxt



ə

lif formaları, m

ə

s

ə



l

ə

n müt



əşə

kkil 


dil

ə

nçilik v



ə

 ya kiçik ticar

ə

t. 


Bu sektorların bir çoxu 

ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



ri, dig

ə

r hüquq mühafiz



ə

 orqanları v

ə

 z

ə



r

ə



ə

k

ə



nl

ə

r



ə

 yardım 


assosasiyaları  t

ə

r



ə

find


ə

ə



lçatmazdır. Yüks

ə

k i



ş

çi axıcılı

ğ

ı, çox zaman i



ş

in mövsümi xarakter 

da

ş

ıması, mür



ə

kk

ə



b sub-podratçı müqavil

ə

 sistemi v



ə

 tikinti sektoru misalında tez-tez d

ə

yi

ş



il

ə

n i



ş

 

sah



ə

si kimi faktorlar bu sektorlara n

ə

zar


ə

ti ç


ə

tinl


əş

dirir. Evd

ə

 xidm


ə

t v


ə

 fahi


şə

lik kimi dig

ə

r i


ş

l

ə



ictimaiyy

ə

tin gözünd



ə

n uzaq olur çünki 

ə

ks

ə



r hallarda bu f

ə

aliyy



ə

tl

ə



şə

xsi mülkl



ə

rd

ə



 ba

ş

 verir ki, 



oraya da 

ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



ri daxil ola bilmirl

ə

r.   



 

 

 

 

 

10 

 

H



ə

ssas i

ş

çi qrupları 

M

ə



cburi 

ə

m



ə

k müxt


ə

lif s


ə

naye sah


ə

l

ə



rind

ə

  a



ş

kar edilir v

ə

 o h


ə

m qanuni h

ə

m d


ə

 qeyri-formal 

müqavil

ə

 



ə

sasında i

ş

l

ə



y

ə

n i



ş

çil


ə

r

ə



  t

ə

sir edir, bununla bel



ə

  b


ə

zi kateqoriyadan olan i

ş

çil


ə

dig



ə

rl

ə



rin

ə

 nisb



ə

t

ə



n daha z

ə

if v



ə

  h


ə

ssasdırlar. 

İş

 yerl


ə

rinin t


ə

crid olunması  v

ə

 

şə



xsi evin 

toxunulmazlı

ğ

ı prinsipi s



ə

b

ə



bind

ə

n b



ə

zi i


ş

çil


ə

ri tapmaq ç

ə

tindir. 


Ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



ri öz v

ə

zif



ə

l

ə



ri v

ə

 



s

ə

lahiyy



ə

tl

ə



rin

ə

 müvafiq olaraq a



ş

a

ğ



ıdakı kateqoriyalardan olan i

ş

çil



ə

r

ə



 xüsusi diqq

ə



yetirm

ə

lidirl



ə

r: 


 

Yazılı s



ə

n

ə



dl

ə

r



ə

 

ə



sas

ə

n i



ş

 yerind


ə

 diskriminasiya tendensiyalarından 

ə

ziyy


ə

t ç


ə

kmi


ş

 qrupların bir hiss

ə

si olan i



ş

çil


ə

r, m


ə

s

ə



l

ə

n, Latın 



Amerikasında yerli aborigenl

ə

r, Avropada qaraçılar v



ə

 ya C


ə

nubi 


Asiyada kastalar v

ə

 tayfalar; 



 

Tez-tez diskriminasiya il



ə

 üzl


əşə

n v


ə

 

ə



sas

ə

n istismar üçün 



ə

lveri


ş

li 


olan iqtisadi sektorlarda (m

ə

s



ə

l

ə



n, tekstil, geyim 

ş

eyl



ə

ri v


ə

 ya ev 


qullu

ğ

u)  i



ş

l

ə



y

ə

n qadınlar;  



 

U



ş

aqlar bel

ə

 i

ş



çi kateqoriyası hesab edilmirl

ə

r. H



ə

ssas qrup kimi 

u

ş

aqlar minimum 



ə

m

ə



k ya

ş

ından yuxarı ya



ş

ı olan g


ə

nc insanlardır v

ə

 

onlar q



ə

bul edil


ə

 bil


ə

n i


ş

l

ə



rd

ə

 i



ş

l

ə



y

ə

 bil



ə

rl

ə



r. U

ş

aqlar B



Ə

T 182 saylı 

Konvensiyasında göst

ə

ril



ə

n u


ş

aq 


ə

m

ə



yinin 

ə

n pis formalarına c



ə

lb 


oluna bilm

ə

zl



ə

r v


ə

 138 saylı Konvensiya il

ə

 mü


ə

yy

ə



n edilmi

ş

 ya



ş

 

h



ə

ddind


ə

n a


ş

a

ğ



ı ya

ş

da ola bilm



ə

zl

ə



r. 

Ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



ri u

ş

aq i



ş

çil


ə

rin 


xüsusi v

ə

ziyy



ə

tl

ə



rini v

ə

 el



ə

c

ə



 d

ə

 u



ş

aq 


ə

m

ə



yinin 

ə

n pis formalarını 



anlamalıdırlar, çünki bunlar m

ə

cburi 



ə

m

ə



k v

ə

 insan alveri il



ə

 sıx 


ba

ğ

lıdırlar;   



 

Miqrant i



ş

çil


ə

r, xüsusil

ə

 qeyri-leqal statusu olan i



ş

çil


ə

r. Bu cür i

ş

çil


ə

ad



ə

t

ə



n tikinti, k

ə

nd t



ə

s

ə



rüffatı, istehsalat v

ə

 dig



ə

r sektorlarda i

ş

l

ə



yirl

ə



v

ə

 çox zaman onlar dig



ə

r i


ş

çil


ə

rl

ə



 müqayis

ə

d



ə

 daha pis i

ş

 

şə



raitind

ə

 



çalı

ş

ırlar.  



Yüklə 3,27 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin