M Ə cbur I Ə m ə k V



Yüklə 3,27 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə8/23
tarix22.04.2017
ölçüsü3,27 Mb.
#15606
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   23

H

ə

r

ə

k

ə

t etm

ə

 azadlı

ğ

ına m

ə

hdudiyy

ə

t 

-

 



İş

çi i


ş

 yerind


ə

 ba


ğ

lı qapı arxasında saxlanılırmı? 

-

 

İş



çi i

ş

 yerind



ə

 yatma


ğ

a m


ə

cbur edilirmi? 

-

 

İş



çinin i

ş

 yerini t



ə

rk etm


ə

sin


ə

 mane olacaq gözl

ə

 görün


ə

n i


ş

ar

ə



l

ə

r varmı, misal üçün naqil 



hasarlar v

ə

 yaxud silahlı göz



ə

tçil


ə

r? 


-

 

İş



çi i

ş

 yerini t



ə

rk etm


ə

kd

ə



n ç

ə

kinirmi? 



 

2

 



BƏT Standardların Tətbiqi üzrə Ekspert Komitəsinin müvafiq şərhləri üçün bax: BƏT; İnsan Alveri və Məcburi Əmək İstismarı: Qanunvericilik və 

Hüquq Mühafizəsi üçün Təlimat, Cenevrə, 2005 



 

T



ə

hlük

ə

l

ə

r 

-

 



İş

çi i


şə

götür


ə

nin dediyind

ə

n v


ə

 ya t


ə

bli


ğ

 etdiyind

ə

n f


ə

rqli fikirl

ə

r söyl


ə

yirmi v


ə

 onun dediyin

ə

 

ə



m

ə

l edirmi? 



-

 

İş



çil

ə

r onların özl



ə

rin


ə

, i


ş

 yolda


ş

larına v


ə

 ya ail


ə

 üzvl


ə

rin


ə

 qar


ş

ı t


ə

hlük


ə

 olması bar

ə

d

ə



 m

ə

lumat 



verirl

ə

rmi? 



-

 

İş



çil

ə

rin reketlik v



ə

 ya böhtanla üzl

əş

dikl


ə

rin


ə

 dair i


ş

ar

ə



 varmı (i

şə

götür



ə

nin bu i


ş

d

ə



 rolunun 

olub olmamasından asılı olmayaraq? 

-

 

İş



çi nigaran davranı

ş

 nümayi



ş

 etdirirmi? 

-

 

İş



çil

ə



ə

v

ə



zi öd

ə

nilm



ə

d

ə



n normal i

ş

 saatından artıq i



ş

l

ə



m

ə

y



ə

 v

ə



 yaxud icra etm

ə

k ist



ə

m

ə



dikl

ə

ri 



i

ş

i görm



ə

y

ə



 m

ə

cbur edilirl



ə

rmi v


ə

 onlar etiraz etdikl

ə

ri zaman onlara h



ə

d

ə



 qorxu g

ə

linirmi? 



-

 

İş



çi qeyri-qanuni v

ə

ziyy



ə

td

ə



dirmi (m

ə

s



ə

l

ə



n, miqrant i

ş

çil



ə

r) v


ə

 onu dövl

ə

t qurumlarına 



ə

l

ə



 

verilm


ə

si h


ə

d

ə



si mövcuddurmu? 

 



Borc v

ə

 saxlamanın ba

ş

qa formaları 

-

 



İş

çi yüks


ə

k i


şə

götürm


ə

 v

ə



 ya n

ə

qliyyat x



ə

rcl


ə

ri öd


ə

m

ə



li olurmu? 

Ə

g



ə

r bel


ə

dirs


ə

, bu x


ə

rcl


ə

onun maa



ş

ından çıxılırmı?  

-

 

İş



çi ya

ş

amaq, yem



ə

k v


ə

 

ə



m

ə

k al



ə

tl

ə



ri üçün birba

ş

a onun maa



ş

ından tutulan yüks

ə

k rüsumlar 



öd

ə

m



ə

y

ə



 m

ə

cbur edilirmi? 



-

 

İş



çiy

ə

 onu i



ş

 yerini t

ə

rk etm


ə

y

ə



 imkan verm

ə

y



ə

c

ə



k q

ə

d



ə

r avans v

ə

 ya kredit verilibmi? 



-

 

İş



 üçün icaz

ə

l



ə

r i


şə

götür


ə

nl

ə



r üçün xüsusi i

ş

l



ə

m

ə



yi vadar edirmi? 

Ə

vv



ə

ll

ə



r i

şə

götür



ə

nd

ə



n h

ə



hansı bir 

ş

ikay



ə

t edilibmi? 

 

Maa



ş

ların verilm

ə

m

ə

si v

ə

 ya maa

ş

ların öd

ə

nilm

ə

m

ə

si  

-

 



İş

çinin müvafiq 

ə

m

ə



k müqavil

ə

si varmı? 



Ə

g

ə



r yoxdursa, maa

ş

lar nec



ə

 öd


ə

nilir?  


-

  Maa


ş

dan qeyri-qanuni formada tutmalar varmı? 

-

 

İş



çi ümumiyy

ə

tl



ə

 maa


ş

 almı


ş

dırmi? 


-

  Milli r

ə

smi t


ə

l

ə



bl

ə

rl



ə

 müqayis


ə

d

ə



 maa

ş

ın m



ə

bl

əğ



i n

ə

 q



ə

d

ə



rdir? 

-

 



İş

çil


ə

rin qazancları onların özl

ə

rin


ə

 verilirmi? 

-

 

İş



çil

ə

rin maa



ş

ların m


ə

bl

əğ



i bar

ə

d



ə

 aldadılıblarmı? 

-

  Maa


ş

lar mütamadi olaraq öd

ə

nilirmi? 



-

 

İş



çiy

ə

 qeyri-n



əğ

d formada maa

ş

 öd


ə

nilirmi? 

 

Şə



xsiyy

ə

ti mü

ə

yy

ə

n ed

ə

n s

ə

n

ə

dl

ə

rin saxlanması 

-

 



İş

çil


ə

rin 


şə

xsiyy


ə

ti mü


ə

yy

ə



n ed

ə

n s



ə

n

ə



dl

ə

ri özl



ə

rind


ə

dirmi? 


Ə

g

ə



r deyils

ə

, bu s



ə

n

ə



dl

ə



i

şə

götür



ə

n yoxsa r

ə

hb

ə



r i

ş

çid



ə

dirmi? Niy

ə



-



 

İş

çi öz s



ə

n

ə



dl

ə

rini ist



ə

diyi vaxt s

ə

rb

ə



st 

şə

kild



ə

 götür


ə

 bilirmi? 



 

 

 

 

 

Ə

lav

ə

 2-d

ə

 bir neç

ə

 m

ə

cburi 

ə

m

ə

k halı t

ə

svir edilmi

ş

dir. Bu halları b

ə

zil

ə

ri aydın 

şə

kild

ə

 29 

saylı Konvensiyanın 

şə

rtl

ə

rin

ə

 uy

ğ

un g

ə

lm

ə

y

ə

 bil

ə

r. Real h

ə

yatda h

ə

r bir hal f

ə

rqlidir buna 

gör

ə

 f

ə

rqli t

ə

hlil olunmalıdır. Buna gör

ə

 d

ə

 h

ə

r bir halı diqq

ə

tl

ə

 öyr

ə

nm

ə

k v

ə

 h

ə

r bir halın 

indikatorlarını müzakir

ə

 etm

ə

k m

ə

sl

ə

h

ə

t olunur. 

19 


 

İ

stintaq texnikaları 

Dig


ə

r hüquq mühafiz

ə

 orqanlarından f



ə

rqli olaraq, 

ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



rinin istifad

ə

sind



ə

 geni


ş

 spektrli 

istintaq metodları vardır. 

Ə



ə

h

ə



miyy

ə

tlisi is



ə

 odur ki, onların ad

ə

t

ə



n gündüz v

ə

 ya gec



ə

 ist


ə

nil


ə

vaxt ist



ə

nil


ə

n i


ş

 yerin


ə

 

ə



vv

ə

lc



ə

d

ə



n x

ə

b



ə

rdarlıq etm

ə

d

ə



n azad 

şə

kild



ə

 daxil olmaq s

ə

lahiyy


ə

tl

ə



ri 

vardır (81 saylı Konvensiya). Onlar azad 

şə

kild


ə

 sor


ğ

u apara bil

ə

r, xüsusil



ə

 insanlarla t

ə

klikd


ə

 

söhb



ə

t ed


ə

 bil


ə

r, s


ə

n

ə



dl

ə

ri yoxlaya v



ə

 nümun


ə

l

ə



r götür

ə

 bil



ə

rl

ə



r. Onların h

ə

mçinin çatı



ş

mazlıqları 

aradan qaldırmaq üçün göst

ə

ri



ş

 verm


ə

k v


ə

 yaxud x


ə

b

ə



rdarlıq v

ə

 ya m



ə

sl

ə



h

ə

t, ya da istintaqı 



ba

ş

latmaq haqqında t



ə

klif verm

ə

k s


ə

lahiyy


ə

tl

ə



ri vardır. Bu istintaqlar sonunda cinay

ə

t istintaqına da 



çevril

ə

 bil



ə

r.  


Bundan 

ə

lav



ə

 müf


ə

tti


ş

l

ə



ə

m



ə

k qanunlarının pozulmasına dair 

ş

ikay


ə

tl

ə



ri bu 

ş

ikay



ə

ti ed


ə

şə



xsin 

anonimliyini qoruyaraq ara

ş

dıra bil


ə

rl

ə



r v

ə

 bununla da z



ə

r

ə



ə

k



ə

nl

ə



ri 

ş

ikay



ə

t etm


ə

y

ə



 h

ə

v



ə

sl

ə



ndir

ə

 



bil

ə

rl



ə

r. N


ə

hay


ə

t, bir hüquq mühafiz

ə

 orqanı olaraq, 



ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



ri taktika v

ə

 inandırmanın 



gücünd

ə

n istifad



ə

 ed


ə

r

ə



k m

ə

lumat 



ə

ld

ə



 ed

ə

 bil



ə

r v


ə

 yaxud qanuna 

ə

m

ə



l edilm

ə

sin



ə

 nail ola bil

ə

r. 


Sosial t

ə

r



ə

fda


ş

lar olan h

ə

mkarlar ittifaqları  v



ə

  i


ş

çil


ə

rin nümay

ə

nd

ə



l

ə

ri il



ə

 

ə



m

ə

kda



ş

lıq etm


ə

pozuntuların mü



ə

yy

ə



n edilm

ə

si  v



ə

 aradan qaldırılmasında ciddi vasit

ə

dir.  


Ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



rinin üzl

əş

diyi 



ə

n ciddi m

ə

s

ə



l

ə

 mümkün qurbanların m



ə

cburi 


ə

m

ə



y

ə

  c



ə

lb edildiyi 

yerl

ə

ri tapmaq v



ə

 ora daxil ola bilm

ə

kdir. Bu xüsusil



ə

 qeyri-formal iqtisadiyyatda i

şə

götürm


ə

  v


ə

 

r



ə

smi iqtisadiyyatda qeyri-qanuni i

şə

götürm


ə

 hallarında özünü qabarıq göst

ə

rir. B


ə

z

ə



n çox praktiki 

ə

ng



ə

ll

ə



r m

ə

cburi 



ə

m

ə



k hallarının ortalı

ğ

a çıxarılması v



ə

 ara


ş

dırılmasına mane ola bilir. Misal üçün, 

ucqar yerl

ə

rd



ə

 

ə



m

ə

k müf



ə

tti


ş

l

ə



rinin müvafiq n

ə

qliyyat vasit



ə

sil


ə

  t


ə

min olunmaması onlar üçün 

m

ə

hdudiyy



ə

tl

ə



r yaradır. Bir çox ölk

ə

l



ə

rd

ə



 ancaq qeydiyyata alınmı

ş

 böyük v



ə

 orta sahibkarlıq 

subyektl

ə

ri yoxlanılır. Amma bu yerl



ə

rd

ə



 m

ə

cburi 



ə

m

ə



k halları tez-tez ba

ş

 vermir v



ə

 h

ə



tta tamamil

ə

 



bel

ə

 hallara rast g



ə

linmir. B

ə

z

ə



n i

şə

götür



ə

nl

ə



r sub-podratçı 

ş

irk



ə

tl

ə



rin arxasında “gizl

ə

nirl



ə

r” v


ə

 

problem oldu



ğ

u zaman 


ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



ri h

ə

min yerl



ə

r

ə



 daxil ola bilmirl

ə

r. B



ə

zi ölk


ə

l

ə



rd

ə

 ara



ş

dırma 


v

ə

 yoxlamalara 



ə

ng

ə



l tör

ə

dildiyi üçün c



ə

za k


ə

sil


ə

 bil


ə

r.  


N

ə

hay



ə

ə



m

ə

k müf



ə

tti


ş

l

ə



ri 

şə

xsin m



ə

xfiliyi prinsipin

ə

 çox ciddi 



ə

m

ə



l etm

ə

lidirl



ə

r. M


ə

s

ə



l

ə

n, k



ə

nd 


t

ə

s



ə

rrüfatında sahibinin yazılı icaz

ə

si v


ə

 ya s


ə

lahiyy


ə

tli orqanın qanuni icaz

ə

si olmadan 



şə

xsi 


evl

ə

r



ə

 girm


ə

m

ə



lidirl

ə

r. Bir çox insanlar



ə

ks

ə



r vaxtlarda qadınlar 

şə

xsi evl



ə

rd

ə



 qulluqçu kimi 

i

ş



l

ə

dilirl



ə

r v


ə

 

şə



xsi mülkiyy

ə

tin toxnulmazlı



ğ

ı s


ə

b

ə



bind

ə

n bu hallar yoxlamalardan k



ə

narda qalır. Bu 

hallarda ba

ş

qa metodlardan istifad



ə

 olunmalıdır, m

ə

s

ə



l

ə

n h



ə

mkarlar ittifaqları, yerli ictimai birlikl

ə



v



ə

 QHT-l


ə

 

ə



m

ə

kda



ş

lıq edilm

ə

lidir.   



 

 

 



 

20 


 

21 

 

İ



ndiy

ə

 kimi m



ə

cburi 


ə

m

ə



k qurbanlarının böyük 

ə

ks



ə

riyy


ə

ti ya polis reydl

ə

ri, yardım t



əş

kilatları il

ə

 

ə



m

ə

kda



ş

lıq v


ə

 yaxud qurbanların özl

ə

rinin 


ş

ikay


ə

t etm


ə

si n


ə

tic


ə

sind


ə

 mü


ə

yy

ə



n edilmi

ş

dir. 



Potensial ciddi 

ə

m



ə

k qanun pozuntularını ara

ş

dırark


ə

n, b


ə

z

ə



ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



rinin güc t

ə

tbiq 



etm

ə

kd



ə

n ba


ş

qa çar


ə

l

ə



ri qalmaya bil

ə

r, amma bu halda polisin yardımından yararlanma



ğ

ı  t


ə

min 


etm

ə

k lazımdır. Ancaq 



ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



ri prinsip olaraq ciddi qar

ş

ıdurma yaratmadan h



ə

r

ə



k

ə



etm

ə

lidirl



ə

r.  


A

ş

a

ğ

ıda verilmi

ş

 yoxlama metodları çox vacibdir: 

 



Müsahib

ə


Yüklə 3,27 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   23




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin