M Ə cbur I Ə m ə k V



Yüklə 3,27 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə7/23
tarix22.04.2017
ölçüsü3,27 Mb.
#15606
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   23

Qoruma funksiyası 

Ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



ri eyni zamanda sah

ə

  n



ə

zar


ə

ti zamanı  i

ş

çil


ə

rl

ə



 

birba


ş

ə



laq

ə

y



ə

 gir


ə

r

ə



k m

ə

lumat verm



ə

kl

ə



 onları  t

ə

limatlandıra 



bil

ə

rl



ə

r. 


İş

çil


ə

ri, i


şə

götür


ə

nl

ə



ri v

ə

 potensial m



ə

cburi 


ə

m

ə



k qurbanlarını 

onların hüquqları bar

ə

d

ə



 m

ə

lumatlandırmaq 



ə

n d


ə

y

ə



rli qabaqlama v

ə

 



qoruma strategiyasıdır.  

Ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



ri i

ş

 yerind



ə

 rastla


ş

dıqları xüsusi bir v

ə

ziyy


ə

td

ə



n asılı olaraq kifay

ə

t q



ə

d

ə



r geni

ş

 



inzibati v

ə

 dig



ə

r vasit


ə

l

ə



rd

ə

n istifad



ə

 ed


ə

 bil


ə

rl

ə



r. Bu faktor onları potensial m

ə

cburi 



ə

m

ə



k v

ə

 insan 



alveri qurbanlarını  c

ə

lb ed



ə

n çox zaman h

ə

ssas hadis



ə

l

ə



r

ə

 effektiv cavab verm



ə

k üçün yax

ş

ı 

“silahlandırır.” Misal üçün, onlar qanuna 



ə

m

ə



l etm

ə

y



ə

n mü


ə

ssis


ə

y

ə



 ilkin cinay

ə

t i



ş

i açılmadan yazılı 

x

ə

b



ə

rdarlıq t

ə

qdim etm


ə

kl

ə



 onlara öz 

ə

m



ə

ll

ə



rini düz

ə

ltm



ə

y

ə



 imkan ver

ə

 bil



ə

rl

ə



r. Onlar h

ə

mçinin 



proses zamanı  i

şə

götür



ə

nl

ə



ri c

ə

lb etm



ə

kl

ə



, i

ş

çil



ə

r

ə



 köm

ə

k etm



ə

kl

ə



  v

ə

 yax



ş

ı praktikalar haqqında 

danı

ş

maqla m



ə

sl

ə



h

ə

tl



ə

rini t


ə

min ed


ə

 bil


ə

rl

ə



r.  

Hazırda dünyada 

ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

liyi sisteminin inteqr

ə

 olunması tendensiyası geni



ş

l

ə



nm

ə

kd



ə

dir. Bu 


baxımdan yeni qurumlar yaratmaq 

ə

v



ə

zin


ə

, m


ə

cburi 


ə

m

ə



y

ə

 qar



ş

ı mübariz

ə

  i


ş

ini mövcud 

ə

m

ə



müf


ə

tti


ş

liyi funksiyalarına daxil etm

ə

k daha m


ə

qs

ə



d

ə

uy



ğ

undur. Bu m

ə

s

ə



l

ə

  h



ə

mçinin 81 v

ə

 129 


saylı Konvensiyalarda da 

ə

ks olunmu



ş

dur. Amma m

ə

cburi 


ə

m

ə



k v

ə

 insan alverinin mür



ə

kk

ə



xarakterini n

ə

z

ə



r

ə

 alaraq, b



ə

zi hallarda bu sah

ə

y

ə



  n

ə

zar



ə

ti t


ə

min etm


ə

k v


ə

 bacarıqları artırmaq 

üçün xüsusi 

ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

liyi bölm

ə

sinin yaradılması  m



ə

sl

ə



h

ə

t görül



ə

 bil


ə

r. Qanunların effektiv 

icrası üçün müvafiq qurumları, yerli idar

ə

l



ə

ri v


ə

  n


ə

qliyyat idar

ə

l

ə



rini lazımi material v

ə

 maliyy



ə

 

resursları, keyfiyy



ə

tli insan resursları il

ə

 t

ə



min etm

ə

k vacib 



şə

rtdir.   

 

 

 



15 

 

 



 

 


16 

 


 

QURBANLARIN MÜ

Ə

YY

Ə

N ED

İ

LM

Ə

S

İ

 

V

Ə

 M

Ə

CBUR

İ

 

Ə

M

Ə

K HALLARININ 

İ

ST

İ

NTAQI 

 

 

Qanunu t

ə

tbiq etm

ə

nin ç

ə

tinlikl

ə

ri 

M

ə

cburi 



ə

m

ə



k v

ə

 insan alveri yüks



ə

k g


ə

lir g


ə

tir


ə

n v


ə

 

ə



l

ə

 keçm



ə

 ehtimalı az olan cinay

ə

tl

ə



rdir. 

Z

ə



r

ə



ə

k

ə



nl

ə

r çox zaman uzun müdd



ə

t

ə



 istismar olunurlar v

ə

  b



ə

z

ə



n satılır v

ə

 yenid



ə

n satılırlar. 

B

Ə

T hesablamı



ş

dır ki, bir il 

ə

rzind


ə

  m


ə

cburi 


ə

m

ə



kd

ə

n götürül



ə

n g


ə

lir 44 milyard AB

Ş

 dollarına 



b

ə

rab



ə

rdir v


ə

 bunun içind

ə

 insan alverind



ə

n g


ə

l

ə



n g

ə

lir 32 milyard AB



Ş

 dollarıdır. Eyni zamanda, 

qurbanların t

ə

xmini sayı il



ə

 müqayis


ə

d

ə



 cinay

ə

tkarların istintaqı çox a



ş

a

ğ



ı s

ə

viyy



ə

d

ə



dir.   

A

ş

a

ğ

ıdakı c

ə

dv

ə

ld

ə

 dünya üzr

ə

 ara

ş

dırılmı

ş

 v

ə

 c

ə

zalandırılmı

ş

 insan alverin

ə

 dair 

cinay

ə

tl

ə

rin sayı verilmi

ş

dir: 

 

İ



l    

İ

stintaqlar 

  C

ə

zalar  

Yeni v

ə

 ya t

ə

kmill

əş

dirilmi

ş

  

qanunları olan ölk

ə

l

ə

rin sayı 

2003 

  7,992 

   2,815 

   24 

2004 

  6,885 

   3,025 

   39 

2005 

  6,618 

   4,766 

   41 

2006 

  5,808 

   3,160 

   21 

M

ə



nb

ə



İ

nsanların Alverin

ə

 dair Hesabat, AB



Ş

 Dövl


ə

t Departamenti, 2007 

Qanunların effektiv icrasına qar

ş

ı müxt



ə

lif mane


ə

l

ə



r vardır. Bunlardan b

ə

zil



ə

ri m


ə

cburi 


ə

m

ə



yin öz 

xarakterind

ə

n, b


ə

zil


ə

ri siyasi v

ə

 institusional faktorlardan ir



ə

li g


ə

lir, m


ə

s

ə



l

ə

n, b



ə

zi ölk


ə

l

ə



rd

ə

  v



ə

 

ə



razil

ə

rd



ə

 

ə



m

ə

k müf



ə

tti


ş

liyinin m

ə

hdud funksiyasının olması (



ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



rinin v

ə

zif



ə

l

ə



ri f

ə

slin



ə

 

bax). M



ə

cburi 


ə

m

ə



k v

ə

 insan alveri praktikaları ictimaiyy



ə

tin gözünd

ə

n uzaq oldu



ğ

u üçün onları 

ə

yy



ə

n etm


ə

k ç


ə

tindir. Hüquq mühafiz

ə

 orqanları, el



ə

c

ə



  d

ə

 qurbanlara yardım t



əş

kilatları üçün 

t

ə

crid olunmu



ş

 (m


ə

s

ə



l

ə

n, 



şə

xsi evl


ə

r, co


ğ

rafi baxımdan ucqar yerl

ə

r v


ə

 tikinti sah

ə

si kimi tez-tez 



d

ə

yi



ş

il

ə



n i

ş

 sah



ə

l

ə



ri) yerl

ə

rd



ə

 i

ş



l

ə

y



ə

n mümkün z

ə

r

ə



ə

k



ə

nl

ə



ri tapıb üz

ə

 çıxarmaq ç



ə

tindir.  

Bundan 

ə

lav



ə

  m


ə

cburi 


ə

m

ə



k ad

ə

t



ə

n el


ə

  v


ə

ziyy


ə

tl

ə



rd

ə

 ba



ş

 verir ki, potensial z

ə

r

ə



ə

k



ə

nl

ə



rin 

m

ə



hdud alternativl

ə

ri var v



ə

 onların çox zaman 

ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



rinin 

ə

v



ə

zin


ə

 istismar edicil

ə

rl

ə



 

ə

m



ə

kda


ş

lıq etm


ə

kd

ə



n ba

ş

qa çar



ə

l

ə



ri olmur. Onların çoxu bilir ki, qeyri-qanuni i

ş

l



ə

dikl


ə

rin


ə

 gör


ə

 milli 


qanunları pozmu

ş

lar. Ba



ş

qaları diskriminasiya olunmu

ş

 qruplara m



ə

xsus olurlar v

ə

 onlar dövl



ə

qurumları il



ə

 

ə



laq

ə

d



ə

n ümumiyy

ə

tl

ə



 ç

ə

kinirl



ə

r. 


Ə

slind


ə

, hüquq mühafiz

ə

 orqanları istismar 



ə

leyhin


ə

 

çıxmaq v



ə

  s


ə

lahiyy


ə

tli orqanlarla 

ə

m

ə



kda

ş

lıq etm



ə

k üçün t


ə

limatlandırılmı

ş

 potensial 



z

ə

r



ə

ə



k

ə

nl



ə

rin d


ə

st

ə



yi il

ə

 daha çox qanun pozucularını 



ə

dal


ə

t

ə



 c

ə

lb ed



ə

 bil


ə

rl

ə



r. 

 

Ə



ə

sası is



ə

, heç yerd

ə

 

ə



laq

ə

li qurumların arasında effektiv 



ə

m

ə



kda

ş

lıq v



ə

 koordinasiya 

mexanizml

ə

rinin olmaması  m



ə

suliyy


ə

tl

ə



rin fraqmentasiyasına g

ə

tirib çıxara bil



ə

r. 


Ə

m

ə



müf


ə

tti


ş

l

ə



rinin çox zaman polis v

ə

 prokuratura kimi hüquq mühafiz



ə

 orqanları il

ə

 

ə



laq

ə

si yoxdur. 



Buna gör

ə

 d



ə

, bir çox hallarda m

ə

cburi 


ə

m

ə



k cinay

ə

tl



ə

ri 


ə

m

ə



k müf

ə

tti



ş

l

ə



ri t

ə

r



ə

find


ə

n mü


ə

yy

ə



n edil

ə

 



bil

ə

r, amma, cinay



ə

t qanunları il

ə

 davam etdirilm



ə

diyi üçün cinay

ə

t t


ə

rkibi kimi sayılmaya bil

ə

r.  


17 

 


18 

 

                                                



 

N

ə



hay

ə

t,



 

m

ə



cburi 

ə

m



ə

k v


ə

 insan alveri milli 

ə

m

ə



k bazarının ucqarlarında ba

ş

 ver



ə

n qanun 


pozuntularıdır. Bu pozuntular çox zaman 

ə

halinin diskriminasiya edilmi



ş

 qruplarına t

ə

sir edir v



ə

 bu 


qrupların müdafi

ə

si h



ə

m hökum


ə

t h


ə

m d


ə

 c

ə



miyy

ə

t üçün az prioritet t



əş

kil edir. 

 

 

Mümkün m

ə

cburi 

ə

m

ə

k v

ə

ziyy

ə

tl

ə

rinin indikatorları 

Ə

m



ə

k müf


ə

tti


ş

l

ə



rinin m

ə

cburi 



ə

m

ə



k v

ə

 insan alverin



ə

 dair 


ə

m

ə



liyyat t

ə

limatlarının vacib 



elementl

ə

rind



ə

n biri h


ə

r hansı bir v

ə

ziyy


ə

tin m


ə

cburi 


ə

m

ə



k olub olmadı

ğ

ını  t



ə

yin etm


ə

y

ə



 köm

ə



ed

ə

c



ə

k indikatorlar olmalıdır. Bu indikatorlar h

ə

mi

şə



  m

ə

cburi 



ə

m

ə



yin elementl

ə

ri olmaya da bil



ə

r; 


amma onlar sonrakı ara

ş

dırmalar üçün i



ş

ar

ə



l

ə

r kimi ba



ş

a dü


ş

ülm


ə

lidir. Ümumi qiym

ə

tl

ə



ndirm

ə

 bu 



sualın üz

ə

rind



ə

 qurulmalıdır: i

ş

çi i


ş

i q


ə

bul ed


ə

rk

ə



rb



ə

st v


ə

  m


ə

lumatlı seçim azadlı

ğ

ı il


ə

  t


ə

min 


olunmu

ş

durmu v



ə

 o, bu 


ə

m

ə



k münasib

ə

tini t



ə

rk etm


ə

kd

ə



 azaddırmı?  

Indikatolar: 

 

Ə



m

ə

k müf



ə

tti


ş

l

ə



ri, dig

ə

r hüquq mühafiz



ə

 orqanları z

ə

r

ə



ə

k



ə

nl

ə



r

ə

 yardım t



əş

kilatlarını mümkün 

m

ə

cburi 



ə

m

ə



k v

ə

ziyy



ə

tl

ə



rini mü

ə

yy



ə

n etm


ə

kd

ə



 istiqam

ə

tl



ə

ndirm


ə

lidir; 


 

Spesifik sektor v



ə

 regionlarda ba

ş

 verm


ə

 ehtimalı çox olan m

ə

cburi 


ə

m

ə



k hallarını n

ə

z



ə

r

ə



 

almaqla ölk

ə

y

ə



 m

ə

xsus olmalıdır; 



 

Milli qanun v



ə

 qaydalara uy

ğ

unla


ş

dırılmalıdır; 

 

Pis 



ə

m

ə



şə

raitini m



ə

cburi 


ə

m

ə



kd

ə

n ayırmaqda köm



ə

k etm


ə

lidir. 


B

Ə

T-in Standartdların T



ə

tbiqi üzr

ə

 Ekspert Komit



ə

si bu m


ə

s

ə



l

ə

 il



ə

 ba


ğ

lı müxt


ə

lif vaxtlarda öz 

t

ə

limatını vermi



ş

dir.


2

  B


Ə

T t


ə

r

ə



find

ə

n ir



ə

li sürül


ə

n altı ümumi indikatorlar vardır. Bu ümumi 

indikatorların h

ə

r biri daha 



ə

traflı suallarla 

ə

laq


ə

l

ə



ndirilm

ə

lidir. 



B

ə

zi nümun



ə

l

ə



r a

ş

a



ğ

ıda verilmi

ş

dir: 


 

Cinsi zorakılıq da daxil olmaqla, fiziki zorakılıq 

-

 

İş



çid

ə

 h



ə

r hansı pis r

ə

ftarın izi varmı, misal üçün göy



ə

rtil


ə

r? 


-

 

İş



çid

ə

 nigarançılıq 



ə

lam


ə

tl

ə



ri varmı? 

-

 



İş

çid


ə

 psixi ça

ş

qınlıq v


ə

 ya zorakılıq 

ə

lam


ə

tl

ə



ri varmı? 

-

 



R

ə

hb



ə

rl

ə



r v

ə

 ya i



şə

götür


ə

nl

ə



r zorakı davranı

ş

 nümayi



ş

 etdirirl

ə

rmi? 



 


Yüklə 3,27 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   23




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin