138
Diqqatning ko‘chishini o‘rganish uchun sinaluvchi korrektur jadvaldagi toq
va juft qatorlardagi har xil harflar to‘plamini o‘chirish taklif etiladi. Diqqatning
ko‘chish darajasi (C) quyidagi formula orqali topiladi:
C=S
0
/S *100
Bu
erda S
0
- xato ishlangan qatorlar soni; S –sinaluvchi
jadvalda ishlagan
qatorlarning umumiy son.
To‘g‘ri o‘chirilgan harflar soniga qarab diqqat barqarorligi darajasi haqida
gapirish mumkin. Xatolarning har qatorda borligi diqqatning tebranishi haqida
ma’lumot beradi. Agar tajriba
oxirida xatolar ortib ketsa, diqqatning umumiy
kuchsizligi, ish qobiliyatining susstligidan dalolat beradi.
Topshiriqlarning tez
bajarilishi va xatolarning yo‘qligi ixtiyoriy diqqat barqarorligidan dalolat beradi.
Korrektur sinov o‘tkazish uchun harflar qatori yozilgan maxsus kog‘oz,
qalamlar va daqiqalarni ko‘rsatuvchi soat oldindan tayyorlanadi. Sinov
individual va guruhda o‘tkaziladi.
Mazkur metodikaning bog‘cha yoshidagi bolalar uchun mo‘ljallangan
xalqachalar tasviri keltirilgan varianti fransuz oftalmologi E.Landolt tomonidan
ishlab chiqilgan.
XOTIRANI O‘RGANISH METODLARI.
Meyli testi
.
R.Meyli testi 1961 yilda ishlab chiqilgan bo‘lib 7
yosh va undan katta
sinaluvchilarning
xotirasini
o‘rganishga mo‘ljallangan. Tadqiqot ikki
bosqichdan, ya’ni ko‘rish va eshitish xotirasini o‘rganishbosqichlaridan iborat.
Birinchi bosqichda rasmda tasvirlangan predmetlarni
xotirada olib qolish
va ko‘rish xotirasi o‘rganiladi. Ikkinchi bosqichda eksperimentator o‘qib bergan
so‘zlarni (predmet nomalarini) eshitib esda olib qolish qobiliyati o‘rganiladi. Bu
tadqiqot bir paytda o‘tkazilmaydi, bu esa xotiraning o‘rganilayotgan jihatlarini
chuqurroq tahlil qilish imkoniyatini beradi.
Tajriba o‘tkazish uchun turli predmetlar tasvirlangan 60 ta so‘zlar to‘plami
2 qatori beriladi. Ko‘rish xotirasi o‘rganilayotganda quyidagi ko‘rsatma beriladi:
139
“Sizga turli predmetlar tasvirlangan rasmlar ko‘rsatiladi.
Siz ularning nomini
istalgan tartibda aytishingiz kerak”. Rasmlarning har biri 2 soniya ko‘rsatiladi.
10 soniya tanaffusdan so‘ng sinaluvchi predmetlar nomini aytadi.
Eksperimentator to‘g‘ri aytilgan predmetlarni ham, xato aytilgan javoblarni ham
belgilab boradi. Rasmlarning 2 seriyasini boshqa kuni, so‘zlar qatori bo‘yicha
tajribalar ham boshqa kunlari o‘tkaziladi.
1-bosqich
2-bosqich
Rasmlarning
1-seriyasi
Rasmlarning 2-
seriyasi
So‘zlarning
1-seriyasi
So‘zlarning
2-seriyasi
no‘xot
chig‘anoq
karton
jadval
eshak
krovat
vagon
hafta
kalit
truba
dehqon
so‘m
arava
nok
pianino
qarg‘a
qo‘ng‘iroqcha
supurgi
tufli
avtobus
stol
echki
xarita
ari
olcha
buket
tepalik
ko‘zoynak
etik
tramvay
ushoq
suv
vilka
arra
piyola
ovchi
baliq
stul
ko‘mir
kuy
bochka
bola
olmaxon
bulut
bosh
bolg‘a
qirol
terak
bufet
shisha
yigitcha
qalam
atirgul
mashina
apelsin
velosiped
paravoz
taroq
dasturxon
botinka
kreslo
zambarak
sho‘rva
ayiq
bayroq
daraxt
palto
salon
xo‘roz
olma
mushuk
sohil
qaychi
kitobcha
pichoq
burun
zontik
shlyapa
taklifnoma
qapqoq
140
ko‘za
uy
sirka
mehmonxona
sigir
it
gul
sovun
divan
skameyka
mehnat
ilon
kaptar
eshik
osmon
tova
soat
piyola
gugurt
qush
qariya
daryo
siyoh
salat
ko‘zoynak
telefon
qulf
raketa
chiroq
skripka
qul
nonushta
oyoq
tamaki qutisi
soyabon
qor
gitara
ot
yong‘in
favvora
Eshitish bo‘yicha eksperiment ham shunday o‘tkaziladi.
Sinaluvchiga
qo‘yidagicha ko‘rsatma beriladi: “Sizga turli predmetlar nomi o‘qib eshittiriladi.
Siz ularning nomini istalgan tartibda aytishingiz kerak”. Eksperimentator to‘g‘ri
aytilgan predmetlarni ham, xato aytilgan javoblarni ham belgilab boradi.
Olingan natijalar foizlarda miqdoriy o‘lchash orqali tahlil qilinishi mumkin.
Dostları ilə paylaş: