Normal quyuqlikda hamir tayyorlash uchun sarflanadigan suv miqdori…….
Vika asbobining rasmi.
3-ISH. SEMENTNING QOTISH MUDDATLARINI ANIQLASH
Umumiy tushuncha.
Portlandsement erish muddati 45 minutgacha, 45
minutdan boshlab kalloid holatiga o‘tish davri ya’ni 12 soatgacha, so‘ng
kristallanish 28 kun. Portlandsement, mineral qo‘shimchali
portlandsement,
toshloq portlandsement, putssolan portlandsement xamiri qorilgan paytdan
hisoblanganda 45 minutdan keyin qota boshlaydi va 10 soatdan keyin toshday
qotib ketadi.
Asbob va uskunalar. Vika asbobi, tarozi, moy, halqacha, shisha
plastinka.
Ishlash tartibi. Sement xamirining qotish muddatlari GOST 310.3-76 ga
muvofiq, Vika asbobi yordamida aniqlanadi, lekin bunda sterjenning pastki
qismiga metall sopcha o‘rniga ko‘ndalang kesimi 1 mm
2
va uzunligi 50 mm
keladigan po‘lat nina o‘rnatiladi. Sopcha o‘rniga nina o‘rnatish
natijasida
sterjenning umumiy massasi, ya’ni asbobning sinash chog‘ida sement hamiriga
ta’sir ko‘rsatadigan harakatlanuvchi qismining umumiy massasi kamayadi,
shunga ko‘ra sterjenning yassi kallagiga qo‘shimcha yuk qo‘yib, uning massasini
300 g ga to‘g‘rilash kerak. Yuqorida aytib o‘tilgan
usulda qorilgan hamirning
quyuqligi normal bo‘ladi. Tayyor hamir darxol Vika asbobining shisha plastinkasi
ustidagi xalqaga joylanadi. Hamir ichidagi havo pufakchalarini chiqarib yuborish
uchun xalqa besh-olti marta silkitiladi. Hamirning yuzi xalqaning cheti bilan bir
tekislikda yotishi uchun ortiqcha hamir
pichoq bilan sidirib tashlanib, yuzi
tekislanadi. Shisha plastinka xalqa bilan birga asbob stoliga o‘rnatiladi. Sterjen
pastga tushirilib, ignasi hamirga tekkizib qo‘yiladi, siquvchi vintni burab, o‘zak shu
holatida mahamlanadi. So‘ngra vintni darhol burab bo‘shatish kerak, shunda
sterjenning uchidagi igna sement hamiriga bemalol botadi. Ignani hamirga avvalo
har besh minutda (to hamir qota boshlaguncha), keyinchalik har 15 minutda (to
hamir qotib bo‘lguncha) botirish kerak. Igna hamirning faqat bir joyiga emas, balki
turli
joylariga botirilishi, buning uchun xalqa surib turilishi, igna esa har gal
botirish oldidan xo‘l latta bilan artilishi lozim. Sement suvda qorilgan paytdan
to igna shisha plastinkaga 1-2 mm etmay to‘xtaydigan paytgacha o‘tgan
muddat
sement hamiri qota boshlash vaqti, deb qabul qilinadi. Sement suvda qorilgan
paytdan to igna sement hamiriga 1-2 mm dan sal ko‘proq botgan paytgacha
muayyan vaqt o‘tadi, ana shu vaqt mobaynida hamir obdon qotadi.
Portlandsement, mineral qo‘shimchali portlandsement,
toshqol portlandsement va
putssolan portlandsement hamiri qorilgan paytidan hisoblaganda, faqat 45
minutdan keyin qota boshlaydi va 10 soatdan keyin toshdek qotib qoladi.