Üç dağ qoynunda yatan Tarovlum Kitab, dünyasını dəyişmiş tarovluların



Yüklə 7.55 Mb.
Pdf просмотр
səhifə36/44
tarix31.01.2017
ölçüsü7.55 Mb.
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   44

224
  
 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
225
  
 
 
Hüseynquliyev Hüsü Nəbi oğlu
 
 
1924-ci  ild
ə
 
Qubadlı  rayonunun 
Tarovlu  k
ə
ndind
ə
 
kolxozçu  ailə
sin-
d
ə
 
anadan  olmuşdur.  Bir  neçə
  ay 
keç
dikd
ə
n  sonra  Z
ə
ng
əzur  bölgə
-
sind
ə
 
öz igidliyi ilə
 
tanınan Nəbi kişi 
xainc
əsınə
 
öldürülmüş,  oğlu  Hüsü 
xalası  Nigar  xanımın  himayə
sind
ə
 
böyümüşdür... 2006
-
cı ildə
  Sumqa-
yıt  şə
h
ə
rind
ə
  v
əfat  etmişdir.  Böyük 
V
ə
t
ən  müharibə
si  ill
ə
rind
ə
 
ə
halinin 
dola
nışığı çətin olduğundan kolxoz
-
çular ə
m
ək gününə
 
düşən buğda ilə
 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
226
  
dolana  bilm
ə
dikl
əri  üçün  kolxoz  tarlasındakı  taxıl  biçilib 
qurtar
dıqdan  sonra  sahə
l
ə
rd
ə
  yer
ə
 
tökülmüş  sünbüllə
ri 
toplayıb, istifadə
 edirdil
ə
r. O za
mankı kolxoz sə
drl
ə
rind
ə

birinin  ata
sının  vaxtı  ilə
 
Hüsünün  atası  Nə
bi  il
ə
 

-
nasib
ə
tl
ə
ri pis oldu
ğundan Hüsünü şə
rl
əyib hüquq
-
müha
-
fiz
ə
 
orqanlarına  şika
y
ə
t  edir.  Kolxoz  s
ədrinin  şikayə
ti 
əsasında  Hüsünü,  azyaşlı  olmasına  baxmayaraq,  hə
bs 
edib  c
əza  çə
km
ək  üçün  Bakı  şə
h
əri  Qaradağ  rayonuna 
göndə
rirl
ə
r.  Onun  h
əbs  müddə
ti  bitdikd
ə
n  sonra  Tarovlu 
k
ə
ndin
ə
 
qayıtması,  kimlə
r
ə
s
ə
 
sığınmaq  ümidi  olmadığı 
üçün  Allaha  güvə
n
ə
r
ək  yeni  salınan  Sumqayıt  şə
h
ə
rin
ə
 
p
ə
nah  g
ətirir.  Peşə
  m
ə
kt
ə
bind
ə
 
qaynaqçı  ixtisasına  yiyə
-
l
ə
ndikd
ən  sonra  Sumqayıt  şə
h
ə
rinin  tikinti  sah
ə
l
ə
rind
ə
 
çalışır.  Bir  müddə
t  yataqxanada  qal
dıqdan  sonra  yaxşı 
işlədiyi  üçün  dövlə
t  t
ə
r
ə
find
ə
n  ona  baraklardan  (alman 
ə
sirl
ərinin Sumqayıt şə
h
ə
rind
ə
 bir v
ə
 ya iki m
ə
rt
ə
b
ə
li tax-
tadan tikdiyi evl
ə
r o zaman bel
ə
 
adlanırdı) bir otaqlı mə
n-
zil  verilir.  O  Tarovlu  k
ə
ndind
ə
n  olan  h
ə
mk
ə
ndlisi  Q
ə
-
dimal
ı
yeva  T
ərgül Əsgər qızı ilə
  ail
ə
 
qurur. Onlar altı öv
-
ladı  dörd  qız,  iki  oğlan  dünyaya  gə
tirib  t
ə
rbiy
ə
  edibl
ə
r. 
Hüsü  kişi  söylə
yirdi  ki,  bizim  evimizd
ə
  uzun 
müddə
t  stul 
v
ə
 
masa  olmamışdır.  Uzun  müddət  süfrə
 
salıb  yerdə
 
nahar  ed
ə
rdik.  H
əyat  yoldaşı  Tə
r
gül  xanım  da  onunla 
b
ə
rab
ə
r  tikintid
ə
  qay
naq  işləri  görmüşdür.  Hüsü  kişi  və
 
onun  h
ə
yat  yolda
şı  təqaüdə
 
çıxanadək  Sumqayıt  şə
h
ə

«Santexdetal»  adla
nan  zav
odda  işləmiş
dil
ər.  Hüsü  kişi 
ə
m
ə
k  f
ə
aliyy
ə
tind
ə
 
gös
t
ə
rdiyi  xidm
ə
tl
ə
r
ə
 
görə
  sovet 
dönə
mind
ə
 
iki çağırış Sumqayıt Şə
h
ə
r Sovetinin  de
putatı 
seçilmişdir. 
 
Sumqayıt şə
h
ə
rind
ə
 
yaşayan ilk tarovlulardan biri Hüsü 
kişi  olmuşdur.  Onun  evi  həmişə
 
qonaqlı  olmuş,
  k
ə
ndd
ə

Sum
qayıta  gə
l
ə
nl
ə
r
ə
 
əl  tutmuş,  onların  işlə,  yaşayış 
yerl
ə
ri  il
ə
  t
əmin  olunmasında  ə
lind
ə
n  g
ə
l
əni  etmişdir.  Bu 
gün  də
  tarov
lular  Hüsü  kişini  xatırlayaraq  ona  rə
hm
ə

oxuyurlar.
 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
227
  
 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
228
  
Nüşrəvan Şərif oğlu Ağalarov
 
 
1935-ci  ild
ə
  Tarovlu  k
ə
ndind
ə
  kolxo
zçu ailə
sind
ə
  anadan 
olub.  İlk  tə
hsilini  Tarovlu  k
ənd  dördillik  mə
kt
ə
bd
ə
 
almışdır. 
Ail
ə
  v
ə
ziyy
ə
tinin  bir  q
ə
d
ər  çətin  olması  ilə
 
ə
laq
ə
dar  olaraq 
uşaq vaxtlarından zə
hm
ə
t
ə
 
qatlanıb. Zə
hm
ə
tsev
ə
r idi. K
ə
nd 
t
ə
s
ə
r
rüfatı bağçılıq və
 
heyvandarlığın sirlə
rini  d
ə
rind
ə
n  bilir-
di.  Tarov
lu, Çardaxlı, Əyin, Xə
l
ə
c,  Xudular  k
ə
ndl
ə
rinin    yay-
laqları  olan  Qan
bel  sah
ə
l
ə
rin
ə
 
çox  yaxşı  bə
l
əd  idi.  Qardaş 
v
ə
 
bacısının öv
ladla
rının qayğısını çə
km
əyi öz övladlarından 
seçmə
zdi.  Ana
sı  Nazxanım  arvad  daim  qohumluq  ə
laq
ə
l
ə
ri 
v
ə
 
münasi
b
ə
tl
ə
ri  haq
qında  ona  də
y
ə
rli  m
ə
sl
ə
h
ə
tl
ə
r  ver
ə
rdi. 
Nüşrəvan kişi 1967
-ci ild
ə
 N
ə
c
əfalı kişinin qızı Müşü ilə
 ail
ə
 
qurmuşdur.  Dörd  övladı  var.  Nüşrəvan  kişi  2009–
cu  ild
ə
 
Sumqayıt şə
h
ə
rind
ə
 
dünyasını dəyişib. Allah rəhmət etsin! 
  
Şərif Nüşrə
van 
oğlu Ağalarov
 
 
4  dekabr,  1971-ci  ild
ə
  Tarovlu  k
ə
n-
dind
ə
 
kolxozçu ailə
sind
ə
 anadan olub. 
1985-ci  ild
ə
  Tarovlu  k
ə
nd  s
ə
kkizillik 
m
ə
kt
ə
bini,  1987-ci  ild
ə
 
Çar
dax
lı  kə
nd 
orta  m
ə
kt
ə
bini  bitir
miş
dir.  H
ə
min  ild
ə
 
Öz
b
ə
kistan  Respublika
sının  Daş
k
ə
nd 
şə
h
ə
rin
ə
 ged
ə
r
ə
k tikinti sah
ə
sind
ə
 
ça
-
lışmışdır. 1989
-1991-ci ill
ə
rd
ə
 or
du sı
-
ra
sın
da  xidm
ət  etmiş
dir.  Orduda  xid-
m
ət  dövründə
 
yüksə
k  nizam-intiza

-
na  gö
r
ə
  h
ə
rbi  hiss
ə
nin  koman
danlığı 
t
ə
r
ə
find
ə
n  t
əşəkkür  mə
ktubu  valideynl
ə
rin
ə
 
gön
d
ə
ril
miş
di. 
Or
du  sı
rala
rından  qayıtdıq
dan  son
ra  Şərif  Ağa
larov  taleyini 
Sumqa
yıt  şə
h
ə
rin
ə
 
bağlayır  və
  sahibkar
lığın  ilk  pil
l
ə
sini 
qoyaraq ki
çik müə
ssis
ə
 
yaradır. Bir qə
d
ər çalışdıqdan son
ra 
Rusiya
nın No
ril
iski şə
h
ə
rin
ə
 gedir v
ə
 
orada yaşayan qardaşı 
Ağalarov Mü
bar
ə
kl
ə
  bir  q
ə
d
ə
r  ticar
ə
tl
ə
  m
əşğul olur. 1997
-ci 
ild
ən ona doğ
ma olan Sumqa
yıt şə
h
ə
rind
ə
 m
ə
skunla
şan va
-
lideynl
ə
ri
nin yanına qayıdır. Şərif Ağalarov artıq qə
rara g
ə
lir 
ki, işin
i Sum
qayıt şə
h
ə
rind
ə
 da
vam etdirsin. Bir çox sa
h
ə
l
ə
r-

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
229
  
d
ə
 
çalışır, nə
hay
ət «Şans» çox
sah
ə
li ticar
ət firmasını yaradır 
v
ə
 ha
zırda həmin firma şə
h
ə
rd
ə
 v
ə
 
respublikanın ra
yonla
rın
-
da  böyük  quruculuq  işlə
ri  apa
rır.  Şə
h
ə
rd
ə
  t
əşkil  edi
l
ə
n  xey-
riyy
ə
  t
ə
dbirl
ə
rind
ə
 
Şərif  Ağa
larov  h
əmişə
 
yaxından  iş
tirak 
edir.  Şə
h
ə
r  r
ə
hb
ə
rliyi  toplan
tılarda  və
 
şə
h
ə
r  m
ə
tbua
tın
da 
onun  xeyriy
əçiliyindən  şə
r
ə
fl
ə
 
danışılır.  Mə
lum  hadis
ə
l
ə
rl
ə
 
ə
laq
ə
dar  olaraq  Tarovlu  k
ə
ndind
ə
 
köçkün  düşmüş  aztə
mi-
nat
lı ailə
l
ə
r
ə
 daim maddi v
ə
 m
ə
n
ə
vi dayaq durur. Ail
əlidir, üç
 
övladı
-
iki qızı, bir oğlu var. Oğlu Nüşrəvan babası Nüşrə
va-
nın mə
rd
liyini, dostluğa sə
daq
ətini, işgüzarlığını özündə
 for-
ma
laşdırması ilə
 b
ə
rab
ər, oxuduğu mə
kt
əbin şə
r
əf lövhə
sin-
d
ə
 
şə
kili as
ılıb. Mə
kt
ə
bd
ə
 
keçirilən müx
t
ə
lif f
ə
nn v
ə
 intellek-
tual  ya
rışmalarda sinif yoldaşlarından seçilir.  Tarovlu kə
ndi-
nin  tarixi  il
ə
 
yanaşı  kənd  adamları  haqqında  atasından  bil
-
gil
ər alır.
 
Şərif Ağalarov doğulub boya başa çatdığı Tarovlu kə
ndin-
d
əki xoş 
v
ə
 
çətin günlə
rini  tez-
tez xatırlayır. Deyir ki, uşaqi
-
k
ə
n evimiz
ə
 
yaxın olan zə
mi 
ə
kin sah
ə
sind
ə
 
«Yalyu
xa
rı»
-da-
kı  nə
h
əng  palıd  ağaclarında  alaçün  (yellə
k
ə
n)  etm
ək  üçün 
q
ə
zild
ən  hazırlanmış  iplər  olmadıqda,  onları  ağacların  uzun 
bu
daqları hə
min ipl
ə
ri 
ə
v
ə
z ed
ə
rdi. Bir d
ə
 ki, h
əmin ağacların 
budaqlarında qaçdı
-
qovdu oyunlarını, Kə
sb
ə
l yerind
ən meşə
 
çiyə
l
əyinin  yığılmasını  heç  unuda  bilmirəm...  Qış  aylarında 
Pirverdi  yerind
ə
 
dovşan  ovuna  çıxırdıq,  uşaq
k
ən  tülkü  tut
-
maq üçün onun yuvasının ağzında ocaq qalayıb, tüstü va
si-
t
ə
si il
ə
 
tülkünü tutardıq. Əziyyətli günlə
rim
ə
 g
ə
ldikd
ə
 is
ə
 onu 
dey
ə
  bil
ə
r
əm  ki,  bağ
-
bostan  suvarmaq  üçün  Ağa  çayından 
ayrılan su arxı Ermənistanın Zeyvə
 k
ə
ndi 
ə
razisind
ən keç
di-
yind
ə
n bir q
ə
d
ər çə
tinlikl
ər törədirdi. O müə
lliml
ə
rimd
ə
n ibti-
dai  sinif  müəllimi  Möhübbə
t  Q
ə
dimal
ı
yevin,  az
ə
rbaycan  dili 
v
ə
 
ə
d
əbiyyatı  müəllimi  Oqtay  Şahbazovun,  Ta
rix-
Coğ
rafiya 
müə
llimi Nem
ə
t Q
ədimalıyevin də
rsl
ə
rini da
ha çox xatırlayır. 
 
Şərifin qardaşı Ağalarov Mübarə
k 1966-
cı ili
n 1 aprel tari-
xind
ə
  Tarovlu  k
ə
ndind
ə
 
anadan  olmuşdur.  İlk  tə
hsilini  k
ə
nd 
s
ə
kkizillik  m
ə
kt
ə
bind
ə
 
almışdır.  Sumqayıt  şə
h
ə
r  Politexnik 
Tex
nikumunun  İnşaat
-
Mühəndis  fakültə
sini  bitirib.  Ail
ə
lidir, 
üç övladı
-
iki qızı, bir oğlu var. Rusiyanın Noriliski şə
h
ə
rind
ə
 
ya
şayır. Şəxsi firması var. Kommersiya sahə
sind
ə
 
çalışır.
 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
230
  
 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
231
  
Xanqulu Misir oğlu Cə
milov 
 
1955-
ci  il  mart  ayının  2
-d
ə
  Tarovlu 
k
ə
ndind
ə
 
kolxozçu  ailə
sind
ə
  anadan 
ol
muşdur. Atası Misir kişi ailə
si  il
ə
  bir-
likd
ə
 
Bakı  şə
h
ərinin  Qızıldaş  qə
s
ə
b
ə
-
sin
ə
 
köçür. Misir kişi orada bir müddə

işlə
y
ə
r
ə
k  ail
əsini  dolandırır.  Qızıldaş 
q
ə
s
ə
b
ə
si
nin  kü
l
ə
kli,  toz
lu  olmasından 
bu  mü
hitd
ə
  ya
şa
ya  bilm
ə
diyini  n
ə
z
ə
r
ə
 
alıb ailə
siyl
ə
 birlikd
ə
 
doğ
ma k
ə
ndi olan 
Tarovluya  qa
yıdırlar.  Bu  za
man  Xan-
qulu  ar
tıq  ikinci  sin
ifi  bitir
miş
di.  (Deyir 
ki,  üçüncü  sinifdə
  oxuyanda  ibtidai 
sinif müə
llim
ə
m Q
ədimalı
yeva 
Suraya 
müə
llim
ə
 idi.) 
O gözə

insan,  qay
ğıkeş  bir  ana
 
idı
.  M
ə
n  d
ə
rsl
ə
rimi 
ə
la  oxudu
ğum
-
dan  h
ə
mi
şə
  m
ə
ni  si
nif  yoldaş
lar
ımın  arasında  tə
rifl
ə
y
ə
rdi. 
El
ə
 bununla da 
ə
laq
ə
dar olaraq d
ə
f
ə
l
ə
rl
ə
 valideynl
ə
rim
ə
 t
əş
-
ə
k
kürünü bildirmişdi. Müə
lliml
ə
rimd
ə
n kimya-
biologiya müə
l-
limi  Əli  Qə
dim
alıyevi,  riyaziyyat  müəllimi  Yusif  Əliyevi,  tarix 
müə
llimi  N
ə
hm
ə
d  Q
ədimalı
ye
vi,  coğrafiya  müə
llimi  Arif  R
ə
-
sulovu, 
ə
d
əbiyyat  müə
llimi  M
ə
d
ət  Bağırovu  daha  çox  xatır
-
layır. 1970
-ci  ild
ə
  Tarovlu  k
ə
nd  s
ə
kkizillik  m
ə
kt
ə
bini  bitirdik-
d
ə
n  sonra,  1970-73-
cü  illə
rd
ə,  Əli  müə
llim  t
ə
r
ə
find
ə

ə
sa
sı 
qoyu
lan  axşam,  mə
kt
ə
bini  bi
tirmiş
dir.  O  1973-75-ci  ill
ə
rd
ə
 
Ukray
nanın  Ternopol  şə
h
ə
rind
ə
  h
ə
rbi  xidm
ə
td
ə
  ol
muşdur. 
Onun  xidm
ə
t  etdiyi  h
ə
rbi  hiss
ə
 
Daxili  İşlə
r  Nazirliyinin  tabe-
liyind
ə
  oldu
ğu  üçün  daha  mə
suliyy
ə
tli  idi.  M
ə
hz  bu
na  görə
 
d
ə
  o  r
ə
hb
ə
rlik  ara
sında  böyük  nüfuz  qazanmışdı.  İd
manla 
ciddi  m
əğul  olduğun
dan  Ukrayna  h
ə
rbi  hiss
ə
l
ə
ri  ara
sında 
s
ə
rb
əst  güləş  üzrə
  birinci  yeri  tut
muşdu.  Hə
rbi  xidm
ə
td
ə

sonra Erm
ə
nista
nın Kacaran şə
h
ə
rind
ə
  yerl
əşə
n mis m
ə
d
ə
-
nind
ə
 
işlə
m
ə
kl
ə
  ya
naşı  Qafan  şə
h
ə
rind
ə
 
sürücülük  mə
kt
ə
-
bini d
ə
 
bitirmişdir. Xan
qulu C
ə
milov 1977-1993-cu ill
ə
rd
ə
 Ta-
rovlu k
ə
ndin
ə
 
qayıdır və
 
Qubadlı ra
yon 

kolxozlarara
sı avto
-
n
ə
qliyyat  d
ə
st
ə
si

  idar
ə
sind
ə
 
sürücü  işləyir.  Sürücü  iş
l
ə
diyi 
dövr
d
ə
  k
ə
nd  ca
maatının  tə
s
ərrüfat  işlə
rinin  ir
ə
li  apa
rılması 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
232
  
üçün  tə
m
ənnasız  olaraq  yardım  edir
di.  H
ə
tta  bu  t
ə
s
ə
r
rüfat 
işlə
rind
ə
 
sürücülük
l
ə
 b
ə
rab
ə
r onlara fi
ziki kömə
k
lik göstə
rirdi. 
1992-
ci iln qışında Əliyar Əliyevin rə
hb
ə
rlik  etdiyi  batalyona 
könüllü  olaraq  yazılmışdı.  Xanqul
u  K
ərt  dağı  uğ
runda  v
ə
 
dig
ər  qaynar  nöq
t
ə
l
ə
rd
ə
  ged
ən  döyüş
l
ə
rd
ə
 
düşmə
n
ə
  qar
şı 
m
ə
rdlikl
ə
 
vuruşmuşdur.  O  müharibə
  vetera
nıdır.  Xan
qulu 
C
ə
milov K
ərt dağının mü
dafi
ə
sind
ə
 ged
ən döyüşü belə
 
xatır
-
layır:
 

Bizim  d
ə
st
ə
  Ala
quş  dağında  öz  sə
ng
ə
rimizd
ə
  k
ə
ndin 
müdafiə
sind
ə
 idi. Bu zaman d
ə
st
ə
 
üzvü olan Fə
r
ə
c m
ə
lumat 
verdi  ki,  K
ərt dağının yük
s
ə
kliyind
ə
ki  z
ə
mi  yerind
ə
 
üçbucaq 
şə
klind
ə
ki  sovetl
ə
rd
ə
n  qal
mış  də
mir  dir
əyin  üstündə
  adam 
görünür. Biz bir qə
d
ər müşa
hid
ə
d
ə
n sonra tam 
ə
min olduq ki, 
erm
ə
ni quldur d
ə
st
əsi özü
n
ə
 
mövqe seç
m
ə
k ist
ə
yir. Bu m
ə
-
lu
matı tə
cili olaraq birinci batalyonun r
ə
hb
ə
ri Sadiq b
ə
y
ə
 
çat
-
dırdıq. O
,  bizim  s
ə
ng
ə
r
ə
  g
ə
ldi  v
ə
  plan
laşdırıldı ki, sübh tez
-
d
ən  saat  beş  ta
mamda  Zor  k
ə
ndi 
ə
razisind
ə
n  K
ərt  dağa 
qalx
malıyıq.  Həmin  günü  sübh  tezdə
n  k
ə
nd  sakinl
ə
rind
ə

ibar
ət olan müdafiə
  d
ə
st
ə
sind
ə
n  on-
on beş nə
f
ər silahlı Sa
-
diq b
ə
yl
ə
 birlikd
ə
 
ə
raziy
ə
 
getdik. Qanlı döyüşlər başladı. Hə

iki  t
ə
r
ə
fd
ə
n  itki  ve
rildi.  Çox  təə
s
süflə
r  olsun  ki, 
bu  döyüşdə
 
biz h
ə
mk
əndlimiz Əbülfə
z B
əbir oğ
lu  Mehdiyevi v
ə
 
Çardaxlı 
k
ə
ndind
ən  olan  Hüseynquliyev  Elşad  Cə
f
ər  oğlunu  itirdik. 
Döyüşün nə
tic
ə
sini  analiz  ed
ə
rk
ə
n m
əlum oldu ki, döyüşçü
-
l
ə
rimizi k
ə
nardan 
ə
lav
ə
 erm
ə
ni d
ə
st
ə
si izl
əyirmiş. Allah 
h
ə
lak 
olanlarımıza rə
hm
ə
t el
ə
sin. Onla
rın ə
ziz xatir
ə
si dig
ər şə
hid-
l
ə
rimizl
ə
 birlikd
ə
 daim q
ə
lbimizd
ə
 ya
şayacaq”
.  
Xan
qulu Qubadlı rayonunun işğalından sonra 
ail
ə
 
üzvlə
ri 
il
ə
  birlikd
ə
 
Qaradağ  ra
yonunun  Sahil  q
ə
s
ə
b
ə
sind
ə
  m
ə
skun-
laşmışdır. 1994
-2014-
cü illə

ə
rzind
ə
 
Respublika Neft Şirkə
-
tind
ə
 
sürücü  və
 
çilingər  işləmişdir.  O  1976
-
cı  ildə
 
İldırımov 
İsrafil kişinin qızı Nazilə
 il
ə
 ail
ə
 
qurmuşdur, dörd övlad atası
-
dır. Ürək ağrısı ilə
  deyir  ki,  m
ən doğma kə
ndim
ə
 
qayıdaraq 
vax
tı  ilə
  q
ə
drini  bilm
ə
di
yim  o  dağların,  düzlərin,  meşə
l
ə
rin 
hava
sını  udmaq  və
 
ağır  döyüş  yolu  keçdiyim  Kərt  dağına 
qalxmaq  ist
ə
yir
ə
m.  O  ba
baları  Cə
mil  v
ə
  R
əhim  kişinin  igid
-
likl
əri haqqında övladlarına daim xoş xatirə
l
ər söylə
yir. 
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   44


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə