Backup of Uz Qabigi


ƏLÄVƏLƏR I Riyazi sabithr



Yüklə 3,95 Mb.
səhifə183/183
tarix02.01.2022
ölçüsü3,95 Mb.
#1162
növüDərslik
1   ...   175   176   177   178   179   180   181   182   183
ƏLÄVƏLƏR
I Riyazi sabithr
p = 3.1415926536 e = 1.7724538509 1 radian = 57°.2957795131

= 3437274677078

= 206264".80625

1°= 0.0174532925 radian

1'= 0.0002908882 radian

1 "= 0.0000048481 radian


II Fiziki sabithr

İşıq sürəti

С = 2.997925 1010 sm/s

Qravilasiya sabiti

G= 6.670 10« din.sm2/q2

Elektronun yiikii

т.— л елпе i/л ı(\ ....ı.;.С—1 üvııe 1 ft 7ft

1. 4.oU325-lU sqsevanKÜ l.oU2142-Hr sqsm

vahidi

Elektronun kiitbsi

me= 9.10956-1028q =5.48593-10« a.k.v.

Atom kii tb vahidi

M= a.k.v. = 1.660531-10*^

Bolsman sabiti

К = 1.3862-10«6eıq/dər=8.61711(r5ev/dər.

Qaz sabiti

R = 8.3143-10 7 eıq/dər • mol=1.9865 kal/dənnol

Avaqadro ododi

na= б.оггп-кршор

Loşmidədədi

ш = 6.68684-10" sm3

Ridberq sabiti

RH= 109677-576 sm1 Rnc= 109722-267 sm1 R„= 109737-312 sm1

Incə qıırulıış sabiti

a=7.297351-10-3

Birinci Bor orbitinin radiusu

ao=0.529177-10« sm

Elektronun klassik radiusu

Ro=2.81794-10«3sm

I [idrogcn atomunun kiitbsi

mn=1.67352-10« q=1.00782-a.k.v

Pro (onun kiitbsi

mp=1.672661-10*,q=1.00727-a.k.v

Stefan Bolsman sabiti

o=5.66956-10«erg/sm-dərəcə4-s
















lima

LL=9.4Sö5»MBm




liWMFq




Re=69S940*,m




pö 1 <11qtarrf













KKimcfMslgi




KtmifaAiiidndiEQ

R—»=637846'Äm




r. 179«?5 0003




в=20Г.«6




=9"21




кММЙТЖМВЮЭО

AymlHba

1£,=^Г.35-№|




IV, l741

ЛтчунЬгяжгмЬ

£,=384400 tan







ЛутривЪкэ

р,=ЗГ

Ц[|11Ш1К]аяяр9

=30"22ЭИ










т^моюак aeYjM* этг-и-ш-кг




SH29jS№BKM =m2«tt-

SifeAi

T=3ft5J2ai3ö(M tttGüBF jipfiF3S5fl(H»4F-J54




T!=3ft5J24219ffi <жМ<^вдМ=№ШЧ»<4Э'.9В


III Astronomiya sabithri

ь. а
а *>

İ

*> -2



g

а ь. а



■«

а



:£<

а
ч



4 « о

ш




Я










İ

1







jll







1

1

1

Э




1

g

1

ф!







1

p.

pp







рЯ

1




1

p

I

İ

1

1

I

1




1

Ш 1 f

l!İ








1










I

A

1




.1: l||







vi




Ü




I

§




Si.

1

1













1

1




!







1

n

1

1




s




s


























й

й

й

й

1




8 3 Э 3

11

1

а
















S







1







а
















Й

а

s


































4

лч

лч













1
















1

İ

İ

1


































3

1

ко







I Ri

Ill




1







1




S

ил

а




я и

1

s

1









Ö




1




1

S ч






я

лч




1

-

'i




о

§

е

§

§

о

о

1

о

о

3

й

о о


33

d

ос

3

1

İ

о

е

is

о










il

-I

лч

1

я




ил

9


о

|




!

9

э




S

я

лч







S

9

о

а

1

а с

13

I







--

ijji




?i

ил лч

3

я

İ

ГЛ

3


Я




S

кв







я

1




II

1

лч







5




4 "

лЛ л

ил U

1 ил



лч

İ

Ли

İ

1

г J i

(

■!


I

й

s


0

г

I

1

Й




!







1

0







и




1

1

и

1




1

1

j

1

1

I:

\




Ok

1

1

fa

k<5

2 3

5 S

1

i

II

III

m

II

8




I

1-4

a


1-4

a


9

C: 5

? İ 8




İ

IS

!l






































































ас







«4

i—1

2

2

























a




uo




4































r-

1.0510"




2.49-10"

1.34-10»

1.8810"

























6.3-10"

1.310"

1.310"

3.510"

3.0-10"













8.8-10"

ke

8

17alfel5

2







s



















P

Я

ем

p

a

щ







İ P

я




170

593












































tf!




1

j

9;

d с

SI

i d



S






















1

1

1
















I

075 0.0001







я

S

15.945

79.331

I



















s

3

я







3!







3




360.13 6.39

fl







P

1221.9

3561.9

1

cc

as

-j ОС p







3

1

«?

1


1

£

İ

1 e

a?


? 86




1

ко H

ss


5510 19640

сч

Diana

$

!




Yaprl

1

f

OfeKya

Kxessida

Cnlyetta

Rozatmda

Belinda




i







Titamya

ОЪегоп

It

9 H С

Qalateya




Proteus

Nereida Xaron

m



















Uran (15)































" с

J s














Plııtoıı (1)


Kitabın içindəkilər
Ön söz 3

Giriş 5


  1. Astronomiyanm fənni 5

  2. Astronomiyanm tədqiqat üsulu 5

  3. Astronomiyanm bölmələri 6

  4. Astronomiyanm yaranması

və əsas inkişaf mərhələləri 6

  1. Astronomiyanm digər elmlər arasmda yeri 8


I FƏSİL. GÖY SFERİ

§ 1.1. Coğrafi koordinatlar 11

§ 1.2.Yerin iqlim qurşaqları 14

§ 1.3. Göy sferinin əsas elementləri 15

§ 1.4. Göy sferinin fırlanması 18

§ 1.5. Cöy cisimlərinin doğması və batması 20

§ 1.6. Göy cisimlərinin kulminasiyası 21
II FƏSİL. ASTRONÜMİK KOÜRDİNAT SİSTEMLƏRİ

§ 2.1. Üfüqi koordinat sistemi 23

§ 2.2. Ekvatorial koordinat sistemi 25

§ 2.3. Ekliptik koordinat sistemi 29

§ 2.4. Qalaktik koordinat sistemi 30

§ 2.5. Dünyanın şimal qütbünün

üfüqdən hündürlüyü 31

§ 2.6.Göy cisimlərinin

doğmamazlıq və batmamazlıq şərti 33

§ 2.7. Göy sferinin əsas nöqtələrinin koordinatları . . . 36


§ 2.8. Koordinat sistemlərinin çevrilməsi 36
III FƏSİL. GÜNƏŞİN HƏRƏKƏTİ

§ 3.1. Günəş haqqında ümumi məlumat 41

§ 3.2. Günəşin günlük hərəkəti 42

§ 3.3. Günəşin illik hərəkəti 42

§ 3.4. Günəşin illik hərəkətinin

bərabərsürətli olmaması 47

§ 3.5.Ekliptikanın meylinin təyini 48

§ 3.6.Müxtəlif en dairələrində

Günəşin hərəkəti 49
IV FƏSİL. VAXTIN ÖLÇÜLMƏSİ

SAXLANILMASI

§ 4.1. Astronomiyada zaman vahidləri 53

§ 4.2. Ulduz vaxtı 54

§ 4.3. Həqiqi Günəş vaxtı 55

§ 4.4. Orta Günəş vaxtı 57

§ 4.5. Vaxt tənliyi 58

§ 4.6. Vaxt hesablama sistemləri 60

§ 4.7. Ulduz və orta Günəş vaxtları

arasında əlaqə 62

§ 4.8 Atom vaxtı 63

§ 4.9. Efemerid vaxtı 64

§ 4.10. Yuli günləri 64

§ 4.11. Tarixin dəyişmə xətti 65

§ 4.12. Astronoimiya təqvimləri 66

§ 4.13. Günəş təqvimləri 68

§ 4.14. Ay təqvimləri 72

§ 4.15. Yeni təqvim layihələri 74

§ 4.16. Təqvim ilinin başlanğıcı və eralar 75

§ 4.17. Tsiklik təqvimlər 78
V FƏSİL. GÖY CİSİMLƏRİNİN

KOORDİNATLARINI TƏHRİF EDƏN HADİSƏLƏR

§ 5.1. Atmosfer refraksiyası 81

§ 5.2. Atmosfer refraksiyasının

üfüqi koordinatlara təsiri 82

§ 5.3. Atmosfer refraksiyasının

ekvatorial koordinatlara təsiri 84

§ 5.4. Atmosfer refraksiyasının təzahürləri 85

§ 5.5. Günlük parallaks 85

§ 5.6.Göy cisimlərinin doğma və

batma vaxt anlarının təyini 88

§ 5.7. Göy cisimlərinin doğma və

batma anlarında azimutlarının təyini 91

§ 5.8. Alaqaranlıq və bəyaz gecələr 93
VI FƏSİL. PLANETLƏRİN HƏRƏKƏTİ

§ 6.1. Planetlərin görünən hərəkəti 95

§ 6.2. Dünyanın geosentrik sistemi 96

§ 6.3. Dünyanın heliosentrik sistemi 99

§ 6.4. Planetlərin konfiqurasiyaları 100

§ 6.5. Heliosentrik sistemə görə

planetlərin düz və tərs hərəkətlərinin izahı 102

§ 6.6. Sinodik hərəkət tənliyi 103

§ 6.7. Planetlərin hərəkət qanunları 105

§ 6.8. Planetlərin orbit elementləri 109

§ 6.9. Kepler tənliyi 112

§6.10. Planetlərin polyar koordinatlarının təyini. . . . 114


VII FƏSİL. YERİN HƏRƏKƏTİ

§ 7.1. Yer haqqında qısa məlumat 117

§ 7.2. Yerin forma və ölçüləri 117

§7.3. Yerin öz oxu ətrafında fırlanması 120


§7.4. Yerin Günəş ətrafında hərəkəti 122

§7.5. Fəsillərin əmələ gəlməsi 127

§7.6. Yerin qütblərinin hərəkəti 130

§7.7.Yerin öz oxu ətrafında

fırlanma dövrünün dəyişgənliyi 132

§7.8. Yer oxunun presessiyası 133

§7.9. Yer oxunun nutasiyası 135

§7.10. Presessiyanın təzahürləri 136


VIII FƏSİL. AYIN HƏRƏKƏTİ

§ 8.1. Ay haqqında qısa məlumat 139

§ 8.2. Ayın öz oxu ətrafında fırlanması 139

§ 8.3. Ayın Yer ətrafında dolanması 141

§ 8.4. Ayın fazaları 143

§ 8.5. Ay düyünlərinin hərəkəti 145

§ 8.6. Ayın dolanma dövrləri 148

§ 8.7. Ayın librasiyaları 150


IX FƏSİL . GÜNƏŞ VƏ AY TUTULMALARI

§ 9.1. Günəş tutulmaları 153

§ 9.2. Günəş tutulmasının fazası 157

§ 9.3. Günəş tutulmalarının baş vermə şərti 159

§ 9.4. Ay tutulmaları 163

§ 9.5. Ay tutulmalarının baş vermə şərti 164

§ 9.6. Saros 165
X FƏSİL. GÖY

CİSİMLƏRİNİN ÖLÇÜLƏRİNİN

VƏ MƏSAFƏLƏRİNİN TƏYİNİ

§10.1. Günlük parallaksa görə Günəş sistemi

cisimlərinin geosentrik məsafələrinin təyini 168

§10.2. Radiolokasiya üsulu 169

§10.3. Günəşin radiolokasiyası 170
§10.4. Günlük parallaksın təyini 172

§10.5. Günəşin günlük parallaksının təyini 173

§10.6. İllik parallaks və ulduzlara

qədər məsafənin təyini 175

§10.7. İllik parallaksın təyini 176

§10.8. Astronomiyada uzunluq vahidləri 177

§10.9. Göy cisimlərinin bucaq

ölçülərinə görə xətti ölçülərinin təyini 179


XI FƏSİL. ÜMUMDÜNYA CAZİBƏ QANUNU VƏ KEPLER QANUNLARININ DƏQİQLƏŞDİRİLMƏSİ

§ 11.1. Ağırlıq və cazibə qüvvələrinin eyniliyi 182

§ 11.2. Ümumdünya cazibə qanunu 184

§ 11.3. Nisbi təcil 186

§ 11.4. Cazibə qüvvələrinin özəllikləri 189

§11.5. İki cisim məsələsi. Enerji inteqralı 190

§11.6. Trayektoriyanm başlanğıc sürətdən asılılığı . . 194 §11.7. Kerler qanunlarının

ümumiləşdirilməsi və dəqiqləşdirilməsi 197

§11.8. Keplerin II ümumiləşmiş qanunu 198

§11.9. Keplerin I ümumiləşmiş qanunu 200

§11.10. Keplerin III ümumiləşmiş qanunu 202
XII FƏSİL. SARSINTILAR

§ 12.1. Sarsıntıların növləri 205

§ 12.2. Sarsıdıcı qüvvə və sarsıdıcı təcil 206

§ 12.3. Ay hərəkətinin Günəş tərəfindən sarsınması . 208

§12.4. Qabarma və çəkilmələr 210

§12.5. Günəşin qabarma və çəkilmə təsiri 213

§ 12.6. Qabarma və çəkilmənin təzahürləri 215

§ 12.7. Üç cisim məsələsi və Neptunun kəşfi 216


§ 12.8. Göy cisimlərinin kütləsinin

təyini və sarsıntılar nəzəriyyəsi 217


XIII FƏSİL. YERİN SÜNİ PEYKLƏRİ

§13.1. Süni peyklərin buraxılması 221

§13.2. Təsir sferi 222

§13.3. Süni peykin elliptik orbiti 225

§13.4. Roş limiti 227

§13.5. Birinci kosmik sürət 229

§13.6. İkinci kosmik sürət 230

§13.7. Üçüncü kosmik sürət 233


XIV FƏSİL. GÜNƏŞ

SİSTEMİNİN QURULUŞU

§14.1. Günəş sisteminin üzvləri 236

§14.2. Yer qrupu planetləri 239

§14.3. Yer və Ay 243

§14.4. Nəhəng planetlər 246

§14.5. Asteroidlər 248

§14.6. Kometlər 251

§ 14.7. Meteorlar 253

§14.8. Meteoritlər 255
XV FƏSİL. QALAKTİKALAR

§15.1. Bizim Qalaktikanın quruluşu 258

§15.2. Bizim Qalaktikanın üzvləri 261

§15.3. Qalaktikanın fırlanması 262

§15.4. Qalaktikada ulduzların pekulyar sürətləri . . . . 264

§15.5. Qalaktik dumanlıqlar 265

§15.6. Kosmik şüalar 268

§15.7. Başqa qalaktikaların təsnifatı 269

§15.8. Fəal nüvəli qalaktikalar 271

§15.9. Kvazarlar 272


§15.10. Kainatın genişlənməsi 273
ƏLAVƏLƏR

I. Riyazi sabitlər 277

II. Fiziki sabitlər 277

III. Astronomiya sabitləri 278



  1. Uzunluq vahidləri arasında əlaqə 279

  2. Müxtəlif enerji vahidləri arasında əlaqə 279

VI. Zaman vahidləri arasında əlaqə 280

VII. Kütlə vahidləri arasında əlaqə 280

VIII. Planetlərin orbit elementləri 281

IX. Planetlərin fiziki xassələri 282



X. Planetlərin peykləri 283


Yüklə 3,95 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   175   176   177   178   179   180   181   182   183




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin