Məmməd Araz. Seçilmiş əsərləri- II cild



Yüklə 0.81 Mb.
səhifə1/9
tarix24.04.2017
ölçüsü0.81 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9
Məmməd Araz. Seçilmiş əsərləri- II cild.

MƏMMƏD ARAZ

SEÇİLMİŞ

ƏSƏRLƏRİ


İKİ CİLDDƏ

II CİLD


LİDER NƏŞRİYYAT"

BAKI-2004


MÜNDƏRİCAT

ŞEİRLƏR


Əlli il yaşadım......................................... .................................................. ...............................7

Mübarəkdi, mübarək......................................... .................................................. ......................9

Qara dəniz şərqisi......................................... .................................................. ........................10

Borc.............................................. .................................................. ........................................11

Mənim validolum......................................... .................................................. .........................13

Xəstəxana həyətində bülbül oxuyur............................................ ............................................15

Xatirələr yordu məni............................................. .................................................. ................17

Getdilər......................................... .................................................. .......................................18

Özünə bax deyirsən......................................... .................................................. ......................19

Daş harayı........................................... .................................................. .................................21

Gərək belə olmayaydı........................................ .................................................. ...................23

Dostlar qazsın məzarımı....................................... .................................................. ................25

Palıd, səni kim yıxdı? .................................................. .................................................. ........26

Araz dili.............................................. .................................................. .................................27

Tanrım, məni məndən qoru.............................................. .................................................. ....29

Köçəri......................................... .................................................. .........................................31

Əlim çatmaz, ünüm yetməz........................................... .................................................. .......32

Qorxu günü, insan günü............................................ .................................................. ............33

Saç ağartdım........................................ .................................................. ................................35

Mənsiz........................................... .................................................. .......................................36

Möhtac oldum............................................. .................................................. ..........................37

Böyüklər, uşaqlar.......................................... .................................................. ........................38

Hər gün.............................................. .................................................. ..................................39

Bu payız qarı............................................. .................................................. ............................41

Gözləyənim olaydı........................................... .................................................. .....................42

Məmməd Araz qayası........................................... .................................................. ................44

Daha inanmıram........................................ .................................................. ............................46

Puşkinə......................................... .................................................. ........................................48

Xəbərim olmadı........................................... .................................................. ........................ 50

Tikansız yazılar.......................................... .................................................. ...........................51

Vəzifə, insan............................................. .................................................. ...........................53

Söz açıq olanda............................................ .................................................. .........................55

Yalançının evi yandı............................................ .................................................. .................57

Vəfalıya can qurban............................................ .................................................. ..................58

Meymuna əl çalmaq öyrədən uşaq............................................. ............................................60

Yaşat məni............................................. .................................................. ..............................62

Ağlama, qorxuram göz yaşlarından..................................... .................................................. .63

Sağlığımda.................................... .................................................. .......................................65

Qalır bələ............................................ .................................................. .................................66

Kəndlə şəhər arasında......................................... .................................................. ..................67

Sinəm səhra sinəsi........................................... .................................................. ......................69

"Xəzəli pııl olan bağın".......................................... .................................................. ..............71

Vaxtında gəlmədin........................................ .................................................. .......................72

Yenə bu küləklər....................................... .................................................. ............................74

Bu dərə, dərin dərə............................................ .................................................. ....................76

Qalmadı.......................................... .................................................. ......................................78

Mənə biganəlik öyrət, ürəyim! .................................................. ............................................79

229


Şair, nə qazandın? .................................................. .................................................. ..............81

Hesabat........................................... .................................................. .....................................83

Qorxuraın........................................ .................................................. ....................................85

Yaxşılar........................................ .................................................. .......................................86

Bu gecə yuxuda............................................ .................................................. .........................88

Şanapipik........................................ .................................................. .....................................90

Gecə pəncərəmə dırmaşan pişik............................................ .................................................9 1

Belə dünyanın........................................ .................................................. ..............................92

Əgər sən nəğməmi oxuya bilsəm........................................... .................................................9 4

Qaçma məndən.......................................... .................................................. ...........................96

Güzəşt......................................... .................................................. .........................................97

Dünya düzəlmir........................................ .................................................. ............................99

Təsəlli......................................... .................................................. .......................................101

Bu şeytanlar........................................ .................................................. ...............................102

Yoxdu............................................. .................................................. ...................................105

Nəğmə.......................................... .................................................. ......................................106

Yolçu, yolun haradı? .................................................. .................................................. ........107

Zamana aldanan yazığa.......................................... .................................................. ............108

Dalımca gəlmə........................................... .................................................. .........................110

İbrət-nifrət muzeyi............................................ .................................................. ..................112

Göy altında, yer üstündə........................................ .................................................. .............116

Necə yaşdımsa........................................ .................................................. ............................118

Yol ayrıcında söhbət.......................................... .................................................. ................120

Əgər mən özümlə üz-üzə gəlsəm.......................................... ................................................12 2

Ya rəbbim, bu dünya sən quran deyil............................................. ......................................124

Ata millət, ana millət, ağlama........................................... .................................................. ..127

Bizi Vətən çağırır....................................... .................................................. .........................128

Əsgər oğul............................................. .................................................. .............................130

Ayağa dur, Azərbaycan....................................... .................................................. ...............132

Çıxıb getmək istəyirəm....................................... .................................................. ...............134

Biz olmayanlar........................................ .................................................. ...........................136

Sərhəd çəpərləri..................................... .................................................. .............................138

Əsrin yalanları, əsrin vədləri......................................... .................................................. ......140

Dilənçi qaçqın.......................................... .................................................. ...........................142

"Nişançı özümüz, hədəf özümüz"........................................ .................................................1 43

Yaşamaq budurmu? .................................................. .................................................. .........145

Qoş məni dan küləyinə....................................... .................................................. ................146

Gözəllik saxladı ölümdən məni............................................. ...............................................147

Bu millətin dərdi-səri............................................. .................................................. .............149

Ay Allah............................................. .................................................. ...............................150

Qayıtma.......................................... .................................................. ....................................151

Bu insan adlan insan............................................. .................................................. ..............153

Bu millətə nə verdik ki? .................................................. .................................................. ...155

Yaşamağa nə var ki? .................................................. .................................................. ........156

Ay yazıq............................................ .................................................. .................................158

Söznən zarafat eyləmə.......................................... .................................................. ..............159

Vaxtın o vaxtıdı......................................... .................................................. .........................160

Düşmən qabağından qaçan kişilər......................................... ...............................................161

Ah bu qısa sevda yolu.............................................. .................................................. ...........162

Qarğıma......................................... .................................................. ....................................163

Artıran söz qədrin........................................... .................................................. ....................164

230


Məni ölməyə qoymurlar......................................... .................................................. ............165

Suallar, cavablar.......................................... .................................................. .......................167

Bu dönüklər, vəfasızlar dünyası......................................... .................................................. 169

Murova qar yağırdı........................................ .................................................. .....................170

UIu şahım, qılıncına söykənim! .................................................. .........................................171

Yarımadı........................................ .................................................. ....................................173

Gecikdin.......................................... .................................................. ...................................173

Çeçen faciəsi.......................................... .................................................. ............................174

Qoluzolulara nifrətim var .................................................. ..............................................176

Sənə inanıram......................................... .................................................. ............................172

Hara gedirəm, bilmirəm......................................... .................................................. .............179

"Qoşul mənə gedək..." dedin............................................. .................................................. .180

Ad gününə......................................... .................................................. .................................181

Yoxdu sözüm, yoxdu daha.............................................. .................................................. ...182

Kəlbəcər qaçqınlarına................................... .................................................. ......................183

Çox təzələr köhnəlir........................................ .................................................. ....................184

Gecikdi........................................... .................................................. ....................................186

Göydən dörd alma düşdü.......................................... .................................................. ..........187

İnsan yalan danışır........................................ .................................................. ......................188

Mikayıl şeir oxuyur .................................................. .................................................. ..........190

Xoş gördük, ala sağsağan .................................................. ..............................................192

Yazı masam. .................................................. .................................................. ....................193

Qoca əmim belə dedi.............................................. .................................................. ............194

Tək olanda............................................ .................................................. .............................195

İstisu lövhələri...................................... .................................................. ..............................196

Sənin etibarın......................................... .................................................. ............................197

Günəş günü............................................ .................................................. .............................199

POEMALAR


Əsgər qəbri............................................ .................................................. ............................203

Kəndim, balacasan, balacasan......................................... .................................................. ...220

Qoca arıçı ilə söhbət .................................................. .................................................. ........225
ƏLLİ İL YAŞADIM

Əlli il! Bəsimdir orta bir Ömür,

Taleyin hökmü də vaxtını bilir.

Ulduzlar qocalır,

Ulduzlar ölür,

Mən nəyəm? Zərrənin milyonda biri. –

Hələlik düşüncəm, qəlbim duyğulu,

Kiməsə gəmiyəm,

Kiməsə yükəm.

Vay odu - olasan yataq yorğunu,

Vay odu - vədinə Ölüm gecikə.

Oddan qor götürür əllərim hələ,

Küldə eşələnmək deyildir peşəm.

Çoban çomağına yalmanıb hədər,

Yalaq kənarında çöngüməmişəm.

Özümdən özümə yol getdim bəzən,

Köhnə bayatıdır çox dediklərim.

Dibində su tapdım - şərbətə bənzər

Keçəl yoxuşların, qozbel diklərin.

Duruxmaq bilmədi yorğun köhlənim,

Üzəngi itirdim cilov tapanda.

Ömrüm də əsrimdə toz olar mənim

Büküb öz əsrimi qoysam sapanda.

Yox dərya üstündə qalam, qalacam,

Dalğası dağ yıxan dərya kimiyəm.

Nəyim töküləcək, nəyim qalacaq

Əsəbi gərilmiş dünya kimiyəm.

Söz sözə çarpanaq,

Soz sözə özül,

Yanğın söndürəndir söz yanacağı.

8

Dünyanın sözüdür, dünyanın özü,



Dünyanın sonuncu dayanacağı...

Əlli il yaşadım - orta bir ömür,

Taleyin hökmü də vaxtını bilir.

Ulduzlar qocalır,

Ulduzlar ölür:

Mən nəyəm? Zərrənin milyonda biri.

1983

9

MÜBARƏKDİ, MÜBARƏK!



Andım yoxdu - bu urvadı, bu duzdu.

Andın varsa - quruşdan da ucuzdu.

Bir uduşda bir taleyi, uduzdun,

Qumarına: Mübarəkdi! - deyirəm.

Söz süfrəmdə Günəş dilim, Ay dilim,

Dərələrə qol paylayan çay dilim.

Çox güvənib, çox ötüşdün, ay dilim,

Qabarına: Mübarəkdi! - deyirəm.

Dəli dalğa necə öpür qayanı!

Eşqi öpür, hirsi çapır qayanı.

Məhəbbətin donqar, çopur qayanı,

Tumarına: Mübarəkdi! - deyirəm.

Yenimlər də, dönümlər də yel atlı,

Öz adından öz əhdinə yol atdın,

Bir ürəkdə iki hökmə qol atdın,

Qərarına: Mübarəkdi! - deyirəm.

Bir də ömür o dəmlərə tuş olmaz,

Səma olar, bulud olmaz, quş olmaz.

Haray çəkib haraylara qoşulmaz

Havarına: Mübarəkdi! - deyirəm.

Pitsunda, 5 oktyabr 1983

10

QARA DƏNİZ ŞƏRQİSİ



Yer əlimdən, göy telimdən öpürkən,

Mən Koroğlu,

Vaxt dəyirman,

Ömürdən...

Bir doyumluq möhlət umdum ömürdən,

Qara dəniz, heç şərqindən doymadım.

Kimsə demiş: ağ yalmanlı göy atdı,

Ürgə bilib boğazına ip atdım,

Daş sahili sahilindən qopartdım,

Qara dəniz, heç şərqindən doymadım.

Bu məqamda çarpanaq daş kimiyəm,

Qaşsız üzük,

Üzüksüz qaş kimiyəm,

Ağlıma yad, yada yaddaş kimiyəm,

Qara dəniz, heç şərqindən doymadım.

Şərqi doğar bu damazlıq dalğalar,

Veysəl gözlü,

Şəmşir sazlı dalğalar,

Ömründə bir şüar yazdı dalğalar,

Qara dəniz, heç şərqindən doymadım!

Qucduğum qum,

İtirdiyim dağ ləpə,

Öz içimdə "olmaz" adlı bir çəpər,

Öz içimdə "yox" doğacaq bir təpə...

Qara dəniz, heç şərqindən doymadım.

Pitsunda, 1983

11

Borc


Dönüb, ömrün qürubuna baxıram hərdən,

Zarıdığım, sızladığım çağlar olubdu.

Qələmimə, varlığıma göz yaşı həmdəm,

Göz yaşımın sirdaşı da çaylar olubdu.

Kədərimlə yük olmuşam bir kədərliyə,

Qolsuz olub - dişləriylə qolumdan tutub.

Bir sünbüldən bir sütüllük dən alım deyə -

Qılçıq dartan qarışqalar əlimdən tutub.

Həkim olub - çarpayımda ölüm küsdürüb,

O, inama ovsun deyib, ölümə gürzə.

Sinəsindən doğru donlu yalan püskürüb

Gümanımı inamıma şübhəli görsə.

Çağrışıma uşaq kimi yüyürən qadın,

Tez ələyib,

Yox eləyib dərdi-sərimi,

Gözsüz olub - ürəyinin gözünü qatıb,

Ümid verib: necə xoşca,

Necə səmimi!..

Ünvanıma yarpaq-yarpaq şeirlər yağıb,

Hər alqış da qələmimə bir söykənəcək!

Bu torpaqdır bu gün mənim ilham çırağım,

Bilməm sabah nə yazılıb,

Nə söylənəcək!..

Borcu borcla qaytarmazdı bizim babalar,

Yaxşılığı yaxşılığa xırdalamazlar!

Bu özüldən ucalıbdı bizim qalalar,

Bunu yazsa –

Mənim kimi bir şair yazar.

12

İndi mənim bir borcum var:



Borclu qalmayam -

Ağlar, sızlar anlarımı

Yığam bir yerə,

Özəyində qəlbim olan tonqal qalayam,

Boz külünü yem eləyəm quduz yellərə.

Ünvanımı tanımasın

Qəm adlı o çən.

Gündoğandan günbatana qolumu açam.

Deyəm: indi qalan ömrü zərrəsinəcən,

Ölümlərə


Baş əymədən yaşayacağam...

25 oktyabr, 1983

13

MƏNİM VALİDOLUM



Bu fikir mərhum şairimiz Əhməd Cəmilə məxsusdur.

Bir dəfə söhhətini soruşanda dedi: "Nəvəm mənim validolumdur. O, bizə

gələndə bütün ağrılarımı unutdurur". Bir neçə ildən sonra bu hiss mənə də

doğmalaşdı. Həmin fikri yazıya çevirməyə çalışdım.

Mənim validolum körpəcə nəvəm...

O gəldi - ürəyim ağrını danır.

O gəldi - çay gəlir, çöl gəlir evə,

Olur iş otağım futbol meydanı.

At kimi çullayır yazı masamı,

Açıb qayışımı cilov düzəldir.

"Quyruğu bəs hanı?

Yalı bəs hanı?

Yox, belə at olmaz! - xoşuna gəlmir."

Kağıza bığ çəkir: uzun bağ, eşmə.

"Qoy, - deyir, - babacan, çənəndən asım,

Qara bığlarını buna dəyişmə,

Qoy elə saqqalın bığ da saxlasın".

Sualın aramı, uyğusu yoxdur:

"Niyə qaranlıqda ulduzlar azmır?"

Bəs niyə pişiyin buynuzu yoxdur?"

"Göy niyə tökülmür?"

"Yer niyə aşmır".

  1   2   3   4   5   6   7   8   9


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə