Muqaddas Kitobni tarjima qilish instituti, 2016



Yüklə 1,71 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə8/9
tarix26.02.2020
ölçüsü1,71 Mb.
#30543
1   2   3   4   5   6   7   8   9
70-Lug'at Supl


XUDONING RUHI 

“Ruh” deb tarjima qilingan ibroniycha va 

yunoncha so‘zlar yana “nafas”, “shamol” 

ma’nolarini ifodalaydi. Xudoning Ruhi dunyo 

yaratilishida bevosita ishtirok etgan

1

. Eski Ahdda 



bayon qilinishicha, Xudoning Ruhi insonlarni 

qamrab olgan, ularga turli vazifalarni bajarish 

uchun kuch bergan

2

. Xudoning Ruhi ba’zi 



odamlarni Xudoning so‘zlarini gapirishga 

undagan


3

. Xudo O‘z Ruhini bir kun kelib butun 

odamzod ustiga yog‘dirishini Yo‘el payg‘ambar 

orqali va’da qilgan

4



Yangi Ahdda Xudoning Ruhi Muqaddas Ruh 



deb ataladi. Muqaddas Ruh orqali odamlar 

Xudoning so‘zlarini aytadilar, ba’zan mo‘jizalar 

ko‘rsatadilar. Yahyo payg‘ambar bashorat qilib, 

Iso Masih insonlarni Muqaddas Ruhga 

cho‘mdiradi, deb aytgan

5

. Yahyo payg‘ambar 



Isoni suvga cho‘mdirganda, Muqaddas Ruh 

Isoning ustiga kaptar shaklida tushgan

6

 va U 


Muqaddas Ruhga to‘lgan

7

. Iso Masih Muqaddas 



Ruh boshchiligida yashagan. 

Iso o‘z shogirdlariga, Otam sizlarga yo‘l–yo‘riq 

ko‘rsatish va kuch–qudrat ato qilish uchun 

Muqaddas Ruhni yuboradi, deb va’da bergan

8

. Iso 


osmonga ko‘tarilgandan keyin mana shu va’da 

amalga oshdi

9

. Shunday qilib, Yo‘el 



payg‘ambarning bir necha asrlar oldin aytgan 

bashorati bajo bo‘ldi

10

. Isoning shogirdlari 



odamlarni tavba qilishga, suvga cho‘mishga va 

Muqaddas Ruhni qabul qilishga da’vat etganlar

11



Iso Masihga ishongan har bir insonning yuragida 



Muqaddas Ruh yashaydi. Muqaddas Ruh ularning 

Xudoga tegishli ekanligini va najot kafili O‘zi 

ekanligini tasdiqlaydi

12

. Muqaddas Ruh 



imonlilarga har xil in’omlar beradi, ular bu 

in’omlari bilan Xudoga va boshqalarga xizmat 

qiladilar

13

. Imonlilar Muqaddas Ruh 



boshchiligida hayot kechiradilar va Muqaddas 

Ruh tufayli ulardagi xislatu fazilatlar Xudoga 

manzur bo‘ladi

14



1

 Ibtido 1:2 

2

 Chiqish 31:3, Hakamlar 14:6, 

1 Shohlar 11:6-7, 16:13 

3

 1 Solnomalar 12:18, 

2 Solnomalar 15:1-7, 20:14-15, Hizqiyol 11:5, Mixo 

3:8 

4

 Yo‘el 2:28-29 

5

 Matto 3:11 

6

 Luqo 3:22 

7

 Luqo 

4:1, 10:21, Yuhanno 3:34 

8

 Luqo 24:49, Yuhanno 

14:16-17, 26, 16:7-15, 20:22, Havoriylar 1:4-5, 8 

9

 Havoriylar 2:1-4 

10

 Havoriylar 2:14-21 

11

 Havoriylar 2:38, 19:1-6 

12

 Rimliklar 8:15-16, 

2 Korinfliklar 1:21-22, Efesliklar 1:13-14 

13

 1 Korinfliklar 12:4-11 

14

 Galatiyaliklar 5:22-25 

XUDONING UYI 

Bu ibora Muqaddas chodirga, keyinchalik esa 

Ma’badga ishora qilgan. MUQADDAS CHODIR 

iborasiga va MA’BAD so‘ziga qarang. 



XUDONING O‘G‘LI, XUDOYI TAOLONING O‘G‘LI 

Bu ibora unvon bo‘lib, yahudiylar intizorlik 

bilan kutgan xaloskorga nisbatan ishlatilgan. 

Yahudiylarning tasavvuri bo‘yicha, bu xaloskor 

ularni dushmanlari qo‘lidan qutqaradi va butun 

odamzod ustidan abadiy hukmronlik qiladi. Bu 

xaloskorga nisbatan odatda “Masih” unvoni ham 

ishlatilgan

1

. “Xudoning O‘g‘li” yoki “O‘g‘il” 



unvonlari Isoga nisbatan ishlatilganda, Iso 

intizorlik bilan kutilgan Masih ekanligini 

bildiradi. Bu unvonlar Isoning Xudo bilan yaqin 

munosabatini, Iso Xudoning nomidan ish qilishini 

ko‘rsatadi. Iso Masih O‘zining samoviy Otasiga 

butunlay itoat etib, sadoqat bilan xizmat qilgan. 

Shu tariqa Iso samoviy Otasiga izzat–hurmat 

ko‘rsatgan, Uning fazilatlarini O‘zida to‘liq 

mujassam etib, namoyon qilgan. Yuhanno 14:6-

13, Kolosaliklar 1:15, 19, Ibroniylar 1:2-3 ga 

qarang. 

Afsuski, ba’zilar “Xudoning O‘g‘li” degan 

unvonni noto‘g‘ri tushunib, Iso jismonan 

Xudodan tug‘ilgan ekan, deb o‘ylaydilar. Ammo 

bu aql bovar qilmaydigan mutlaqo noto‘g‘ri fikr! 

Bunday fikr Muqaddas Kitobda bayon qilingan 

ta’limotlarga butunlay ziddir. Yangi Ahdda bayon 

qilinishicha, Maryam mo‘jizaviy ravishda, 

Muqaddas Ruhning qudrati bilan Isoga homilador 

bo‘lgan


2

Eski Ahdda Xudo Isroil xalqini “to‘ng‘ich 



o‘g‘lim” deb atab, ular bilan qanchalik yaqin 

munosabat o‘rnatganini ko‘rsatgan

3

. Shuningdek, 



Lug‘at 

35 


Xudo Isroil shohini ham “Mening o‘g‘lim” deb 

atagan, chunki Isroil shohi Xudoning vakili 

sifatida xalq ustidan hukmronlik qilgan

4



1

 To‘liqroq ma’lumotga ega bo‘lish uchun MASIH 

so‘ziga qarang. 

2

 Matto 1:18-25, Luqo 1:26-38 

3

 Chiqish 4:22-23 

4

 Zabur 2:7 ga va o‘sha oyatning 

izohiga qarang. 

XUDONING SHOHLIGI 

Xudoning insonlar hayotidagi hukmronligiga 

va har bir yaratilgan mavjudotning oxiratda 

yangilanishiga ishora. Iso Masih: “Xudoning 

Shohligi yaqinlashdi”, deb va’z qilardi, U O‘z 

mo‘jizalari orqali bu Shohlik haqiqatan ham 

mavjud ekanligini ko‘rsatardi. Iso Masih 

odamlarga: “Xudoning Shohligi sizlarning 

orangizda”, deb ta’lim bergan

1

. Insonlarning 



gunohlari Iso Masih orqali kechirilganda, ular 

Xudoning Shohligiga kiradilar

2

. Xudoning 



Shohligiga mansub bo‘lgan odamlar Xudoni 

o‘zlarining Shohi deb tan oladilar va o‘zaro 

munosabatlarida Xudoning fazilatlarini namoyon 

qiladilar. Shu orqali Xudoning Shohligi insonlar 

orasida ekanligi ko‘rinib turadi. Kelajakda esa Iso 

Masih butun dunyoni yovuzlik va qabihlikdan 

poklagandan keyin Xudoning Shohligi to‘liq 

o‘rnatiladi

3

. Matto kitobida Xudoning Shohligi 



“Osmon Shohligi” deb ham atalgan. 

1

 Luqo 17:20-21 

2

 Kolosaliklar 1:13-14 

3

 Matto 

25:31-46, 1 Korinfliklar 15:24-25, Vahiy 11:15, 

12:10 

XUDOYI TAOLO 

XUDONING NOMLARI iborasiga qarang. 



XUSHXABAR 

Eski Ahd payg‘ambarlari Masih haqida ko‘p 

bashorat qilganlar. Intizorlik bilan kutilgan 

Masihning kelgani haqidagi xabar Yangi Ahdda 

Xushxabar deb ataladi

1

. Mazkur Xushxabarning 



mohiyati quyidagilardan iborat: kelishi bashorat 

qilingan Masih Isodir. Iso odamzodni gunoh va 

o‘lim qudratidan xalos qilish uchun kelgan, Iso 

Masihga ishongan har bir inson, millatidan qat’iy 

nazar, Xudoning Shohligiga kira oladi

2



Iso Masih yer yuzidagi faoliyati davomida O‘z 

shogirdlari bilan birga: “Xudoning Shohligi 

yaqinlashdi!” deb e’lon qilib, odamlarni tavba 

qilishga va Xushxabarga ishonishga da’vat etgan

3



Iso O‘z ta’limoti va qilgan ishlari orqali



4

shuningdek, xochda jon berib, insoniyatni 



gunohlardan xalos qilgani va uchinchi kuni 

o‘likdan tirilgani orqali O‘zining Masih ekanligini 

isbotladi

5

. Iso o‘likdan tirilgandan keyin, odamlar 



Xushxabarni yanada to‘liqroq tushuna 

boshladilar. Iso osmonga ko‘tarilib ketishidan 

oldin shogirdlariga Xushxabarni butun dunyo 

bo‘ylab tarqatish vazifasini topshirdi

6

. Shogirdlar 



Isoning Masih, ya’ni Xudo tomonidan yuborilgan 

Najotkor ekani haqidagi Xushxabarni yoya 

boshladilar

7



Xushxabar so‘zi yana Yangi Ahd tarkibidagi 

dastlabki to‘rtta kitobga nisbatan ham ishlatilgan. 

Bu Xushxabarlarda Iso Masihning hayoti, faoliyati 

va ta’limoti bayon qilingan. 



1

 Luqo 2:10-11 

2

 To‘liqroq ma’lumotga ega bo‘lish 

uchun MASIH so‘ziga qarang. 

3

 Matto 10:7, Mark 

1:14-15 

4

 Luqo 4:16-21, 7:20-23 

5

 Luqo 24:44-48, 

1 Korinfliklar 15:1-4 

6

 Matto 28:18-20, Havoriylar 

1:8 

7

 Havoriylar 4:12, 5:42 

XO‘PTIR 

Don yanchishda ishlatilgan, ostiga uchli tosh 

yoki temir mahkamlangan og‘ir taxta. 

 

YAHUDIY 

“Yahudiy” so‘zi Yoqub o‘g‘li Yahudoning 

ismidan kelib chiqqan

1

. Miloddan oldingi 586 



yilda Bobilliklar Yahudo yurtini, ya’ni janubiy 

shohlikni bosib olib, aholisining aksariyatini 

Bobilga asir qilib olib ketganlar

2

. Bobildagi 



yetmish yillik asirlik davrida va undan keyin 

“yahudiy” so‘zi Yahudo xalqiga va jamiki Isroil 

qabilalarining avlodlariga nisbatan ishlatilib, 

millat ma’nosini bildiruvchi so‘zga aylangan. 



1

 YAHUDO so‘ziga qarang. 

2

 BOBIL so‘ziga qarang. 

YAHUDIYA 

Bu nom faqat Yangi Ahd kitoblarida 

ishlatilgan bo‘lib, odatda O‘lik dengizning g‘arb 

tomonidagi qirli yerlarni bildirardi. Eski Ahd 

davrida bu yerlar Yahudo qabilasining hududi 

bo‘lgan. Quddus shahri va Iso Masih tug‘ilgan 

Baytlahm shahri mana shu qirli yerlarda 

joylashgan edi. Shuningdek, Yangi Ahd davrida 

“Yahudiya” Rim imperiyasi tarkibiga kirgan 

viloyat bo‘lgan. Bu viloyatning hududi nafaqat 



Lug‘at 

36 


O‘lik dengizning g‘arb tomonidagi yerlarni, balki 

shimoldagi Samariya hududini va g‘arbdagi O‘rta 

yer dengizi bo‘yidagi yerlarni o‘z ichiga olardi. 

Ba’zan esa, jumladan, Luqo Xushxabarida 

Yahudiya nomi butun qadimgi Falastinga

1

 



nisbatan ishlatilgan. 

1

 FALASTIN so‘ziga qarang. 

YAHUDO 

Yoqubning o‘n ikkita o‘g‘lidan biri bo‘lib, 

Yahudo qabilasining bobokaloni edi. Yahudo 

qabilasi Isroil yurtining janubiy qismidagi eng 

katta qabila bo‘lgan. Shoh Sulaymon vafotidan 

keyin shimoldagi o‘nta qabila janubdagi Yahudo 

va Benyamin qabilalaridan ajralib chiqdi

1



Yahudo va Benyamin qabilalari alohida davlatni 

tashkil qilib, Yahudo shohligi

2

 deb nom oldi. Bu 



davlatning poytaxti Quddus bo‘ldi. Eski Ahdning 

ba’zi o‘rinlarida janubdagi bu ikkala qabilaga 

Yahudo xalqi degan nom, bu qabilalar tashkil 

qilgan davlatga nisbatan Yahudo yurti degan nom 

qo‘llangan. 

Miloddan oldingi 586 yilda Bobilliklar Yahudo 

yurtini bosib olib, aholisining aksariyatini Bobilga 

asir qilib olib ketganlar

3

. Yetmish yildan keyin, 



Fors imperiyasi hukmronligi davrida surgundagi 

yahudiylarning ba’zilari Yahudoga qayta 

boshladi. Ular Quddusdagi Ma’badni va shahar 

devorlarini qayta qurdilar

4

. Quddus shahri 



atrofida yashayotgan yahudiylarning hududi 

sobiq Yahudo shohligidan kichik edi. Bu hudud 

Iskandar Zulqarnayn tomonidan bosib 

olingandan keyin “Yahudiya” degan nom bilan 

ma’lum bo‘lgan. 

1

 3 Shohlar 11:26-12:24 

2

 janubiy shohlik iborasi 

bilan ham ma’lum 

3

 4 Shohlar 25:1-21 

4

 Ezra 1:1-

11, Naximiyo 1:1-2:8 

YANGI AHD 

Muqaddas Kitobning ikkinchi qismi bo‘lib, 

yigirma yettita kitobdan iborat. O‘zbek tilida 

Yangi Ahd yana Injil nomi bilan ham ma’lum. 

Yangi Ahd kitoblari milodiy birinchi asrda, Iso 

Masih osmonga ko‘tarilgandan keyin yozilgan. Bu 

kitoblar qadimiy yunon tilida yozilgan bo‘lib, 

ularning asosiy mavzusi Iso Masihning hayoti, 

faoliyati, ta’limoti va masihiylarga berilgan yo‘l–

yo‘riqlaridan iborat. 

Qadimda Xudo Muso orqali Isroil xalqi bilan 

ahd tuzgan edi, keyinchalik esa U Iso Masih orqali 

O‘z xalqi bilan ulug‘roq va a’loroq va’dalarga 

asoslangan yangi ahd tuzdi

1

. Shuning uchun bu 



kitoblar majmuasi “Yangi Ahd” deb ataladigan 

bo‘ldi. 


1

 1 Korinfliklar 11:25, Ibroniylar 8:6-13 ga qarang. 

YANGI OY SHODIYONASI 

BAYRAMLAR so‘ziga qarang. 



YHVH 

XUDONING NOMLARI iborasi ostida berilgan 

EGAM, EGAMIZ… so‘zlariga qarang. 

YOBUS XALQI 

Isroil xalqi Kan’on yurtini egallamasdan oldin 

o‘sha yerda yashagan xalqlardan biri. Dovud 

Quddusni bosib olishidan oldin Yobus xalqi 

Quddusda va uning atrofida yashagan

1

. Yana 



KAN’ON XALQI, KAN’ON XALQLARI, KAN’ONDAGI 

XALQLAR iboralariga qarang. 



1

 2 Shohlar 5:6-10 

YODGORLIK TOSHI 

Tik qilib o‘rnatilgan uzunchoq tosh. Bu 

toshlar birortasining qabrini belgilab qo‘yish, 

muhim bir voqeani yoki inson xotirasini 

abadiylashtirish uchun o‘rnatilardi

1



1

 Ibtido 28:16-18, 35:20, Chiqish 24:4, 2 Shohlar 

18:18 

YOQUB 

Yoqub Ibrohimning nabirasi va Is’hoqning 

o‘g‘li edi. Yoqub Paniyolda Xudo bilan kurash 

tushgandan keyin, Xudo unga “Isroil” deb ism 

bergan

1

. Shu bois Eski Ahdda Yoqubning 



avlodlari “Isroil xalqi” deb atalgan. Ko‘pincha Eski 

Ahddagi payg‘ambarlar bitiklarida va she’riy 

parchalarda Isroil xalqi Yoqub yoki Yoqub nasli 

degan nom bilan yuritiladi. Eski Ahdning ayrim 

o‘rinlarida Yoqub so‘zi tor ma’noda ishlatilgan 

bo‘lib, poytaxti Samariya bo‘lgan Isroilni, ya’ni 

shimoliy shohlikni

2

 yoki poytaxti Quddus bo‘lgan 



Yahudoni, ya’ni janubiy shohlikni bildiradi

3



Yangi Ahdda Isoning o‘n ikki havoriysi 

orasida Yoqub ismli ikkita shogirdi bor edi. 

Isoning Yoqub degan ukasi ham bo‘lib, u 

Quddusdagi jamoatning obro‘li yo‘lboshchisi va 

Yangi Ahd tarkibidagi “Yoqubning maktubi” 

muallifi edi. 



1

 Ibtido 32:28-29, 35:10 

2

 ISROIL so‘ziga qarang. 

3

 YAHUDO so‘ziga qarang. 

YOVUZ RUH 

Muqaddas Kitobda yovuz ruh ba’zan jin deb 

atalgan. Yovuz ruhlarning hukmdori shaytondir. 

Yovuz ruhlar insonlarga zarar yetkazishni istaydi. 



Lug‘at 

37 


Ular ba’zan insonning ichiga kirib olib, uning 

xatti–harakatlarini boshqaradi. To‘liqroq 

ma’lumotga ega bo‘lish uchun SHAYTON va 

FARISHTA so‘zlariga qarang. 



YUNON QO‘LYOZMALARI 

YUNONCHA MATN iborasiga qarang. 



YUNON TILI VA MADANIYATI 

Eski Ahd davridan keyin yunon tili va 

madaniyati qadimgi dunyoga katta ta’sir 

ko‘rsatgan. Miloddan oldingi 334 yilda 

Makedoniya shohi Iskandar Zulqarnayn g‘arbiy 

Osiyoga yunon lashkarini tortib bordi. Iskandar 

11 yillik hukmronligi davrida, vafotiga qadar, 

butun Fors shohligini mag‘lub etib, o‘z 

hokimiyatini o‘rnatdi. Sobiq Fors shohligiga 

hozirgi Turkiya, Misr va O‘rta Osiyoning aksariyat 

qismi kirgan edi. Quddus shahri hech bir 

qarshiliksiz Iskandarga taslim bo‘lgan. Iskandar 

bosib olgan joylarda mahalliy xalqlarning dinini 

o‘zgartirishga harakat qilmagan, hatto ba’zi 

hollarda ularning odatlarini o‘zlashtirib olgan. 

Iskandar hukmronligi davrida ham, undan 

keyingi yunon hukmdorlari davrida ham qo‘lga 

kiritilgan yerlarda yangi shaharlar barpo 

qilingan, bu yerlarga yunonlar joylashib olganlar. 

Bu, o‘z navbatida, yunon tili, madaniyati va urf–

odatlarining yoyilishiga sabab bo‘lgan. 

Shunday qilib, yunon tili xalqaro tilga aylandi 

va ba’zi bir xalqlarning ona tili o‘rnini egalladi. 

Eski Ahd ibroniychadan ilk bor yunon tiliga 

miloddan oldingi 300-200 yillarda tarjima qilindi. 

Bu tarjima keyinchalik Septuaginta deb nom oldi. 

Shu tarjima tufayli g‘ayriyahudiylar va ona tilini 

bilmagan yahudiylar Muqaddas Bitiklarni o‘qish 

imkoniyatiga ega bo‘ldilar. Ilk jamoat masihiylari 

Septuagintadan keng foydalanganlar. Yangi 

Ahdda bu tarjimadan ko‘p iqtiboslar keltirilgan. 

Miloddan oldingi 175-164 yillarda Suriyada 

Yunon shohi Antiox IV hukmronlik qilgan davrda 

Yahudiyada din erkinligi barham topdi

1



Yahudiya aholisi Antioxga qarshi isyon ko‘tarib, 



mustaqillikka erishdi. Ular yana Ma’badda 

Xudoga sajda qiladigan bo‘ldilar

2

. Miloddan 



oldingi birinchi asrda Yahudiya o‘lkasi Rim 

imperiyasi tomonidan bosib olingandan keyin 

ham davlat, tijorat ishlarida, ta’lim sohasida 

yunon tili ishlatilaverdi. Buni Yangi Ahdda yozib 

qoldirilgan ba’zi voqealarda ko‘rsa bo‘ladi

3

. Ko‘p 



yahudiylarning ham yunoncha, ham oramiycha 

ismlari bo‘lgan

4

. Yangi Ahd tarkibiga kirgan 



barcha kitoblar keng ommaga tushunarli bo‘lishi 

uchun yunon tilida yozilgan. 



1

 Doniyor 8:12 izohiga va 9:27 ning uchinchi 

izohiga qarang. 

2

 Yuhanno 10:22 izohiga qarang. 

3

 Yuhanno 19:20, Havoriylar 21:37-39 

4

 Yuhanno 

1:42, 11:16, Havoriylar 9:36 

YUNONCHA MATN 

Birlashgan Muqaddas Kitob Jamiyatlari 

tomonidan nashr qilingan yunoncha Yangi 

Ahdning 4–nashri (“UBS4” deb ataladi). Olimlar 

Yangi Ahdning bu matnini hozirgacha saqlanib 

kelgan hamma yunon qo‘lyozmalarini

1

 sinchiklab 



o‘rganib chiqqanlaridan keyin nashrga 

tayyorlaganlar. Bu qo‘lyozmalarning ba’zilarida 

Yangi Ahd to‘liq holda, ba’zilarida esa parchalar 

holida saqlanib qolgan. Olimlarning aksariyati bu 

matnni Yangi Ahdning eng aniq, puxta va bugungi 

kunning talablariga javob beradigan nusxasi, deb 

hisoblaydilar. Yangi Ahdning o‘zbekcha tarjimasi, 

ko‘p zamonaviy tarjimalar singari, mana shu 

yunoncha matnga asoslangan. 

1

 Quyidagi YUNON QO‘LYOZMALARI iborasiga 

qarang. 

YUNON QO‘LYOZMALARI 

Hozirgi davrda Yangi Ahdning to‘liq matnidan 

yoki ba’zi bir parchalaridan iborat yunoncha 

qo‘lyozmalarning soni 5800 dan ortiqroqdir. Bu 

qo‘lyozmalardagi ba’zi bir oyatlar UBS4

1

 deb 


atalgan yunoncha matndan bir oz farq qiladi. Bu 

farqlar Yangi Ahdda berilgan ta’limotlarni to‘g‘ri 

tushunishimizga qiyinchilik tug‘dirmaydi. 

O‘zbekcha tarjimaga berilgan izohlarda mana shu 

farqlarning ba’zilari ko‘rsatib o‘tilgan. Shu orqali 

kitobxon ma’lum bir oyat nima uchun ayrim 

farqlar bilan tarjima qilinganini tushunib oladi. 

Yangi Ahdning saqlanib qolgan qo‘lyozmalari 

boshqa qadimiy kitoblarga qaraganda ancha ko‘p. 

Bu qo‘lyozmalar asl matndan qisqa davr ichida 

ko‘chirilgan. Boshqa qadimiy kitoblar haqida 

shunday deb aytish qiyin. Masalan, Yuhanno 

Xushxabarining bir parchasi milodiy 125 yillarda 

ko‘chirilgan deb taxmin qilinadi

2

. Yuhanno 



Xushxabarining asl matni esa faqatgina undan 

taxminan 40 yillar oldin, ya’ni milodiy 85 yillarda 

yozilgan. Yangi Ahdning bir nechta parchalari 

ikkinchi asrlarda, ko‘plab nusxalari esa uchinchi 

va to‘rtinchi asrlarda ko‘chirilgan. Yangi Ahdning 

eng qadimgi to‘liq nusxasi to‘rtinchi asrda 

ko‘chirilgan bo‘lib, Kodeks Sinaytikus deb ataladi. 

Bu qo‘lyozma Londondagi Britaniya 

Kutubxonasining ko‘rgazmalar zalida saqlanadi

3



Lug‘at 

38 


Olimlar ko‘p qo‘lyozmalarni taqqoslash orqali 

matn ko‘chirilganda yo‘l qo‘yilgan xatolarni 

aniqlaydilar. Shu yo‘sinda Yangi Ahd mualliflari 

yozgan asl matn qaysi biri ekanligini mutlaq 

ishonch bilan ayta oladilar. Yangi Ahd matnining 

ishonchliligini tasdiqlaydigan dalillar qolgan 

barcha qadimiy kitoblarnikidan ancha ko‘p. 

1

 YUNONCHA MATN iborasiga qarang. 

2

 Bu 

parchaning fotonusxasi kitob oxirida “Muqaddas 

Kitob qo‘lyozmalarining fotonusxalari” degan 

qismda keltirilgan. 

3

 Kodeks Sinaytikusning 

fotonusxasi kitob oxirida “Muqaddas Kitob 

qo‘lyozmalarining fotonusxalari” degan qismda 

keltirilgan. Bu qo‘lyozmani internet orqali ko‘rsa 

ham bo‘ladi. 

ZAYTUN 

Doim yashil subtropik daraxt va shu 

daraxtning mevasi

1

. Zaytun daraxtining olxo‘ri 



shaklidagi yashil yoki qora mevasi nordon 

bo‘ladi. Bu daraxt Yaqin Sharqda juda keng 

tarqalgan bo‘lib, mevasidan moy olinadi. 

1

 ruscha maslina yoki olivka 


Yüklə 1,71 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin