Muqaddas Kitobni tarjima qilish instituti, 2016



Yüklə 1,71 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə7/9
tarix26.02.2020
ölçüsü1,71 Mb.
#30543
1   2   3   4   5   6   7   8   9
70-Lug'at Supl


SURIYA 

Muqaddas Kitobda Furot daryosining g‘arb 

tomonidagi hududga nisbatan ishlatilgan nom. Bu 

yerlar hozirgi Suriya mamlakatining bir qismini, 

Turkiyaning janubi–sharq tomonini va Livanni 

o‘z ichiga olgan. Miloddan oldingi 332 yilda 

Iskandar Zulqarnayn bu yerlarni bosib olgan edi. 

Iskandarning o‘limidan keyin Suriyada yunonlar 

sulolasi hukmronlik qilgan. Miloddan oldingi 64 

yilda Suriya Rim imperiyasi tomonidan bosib 

olingan. Yunon va Rim hukmronliklari davrida 

Suriyaning poytaxti Antioxiya shahri bo‘lgan. Bu 

shahar hozirgi Turkiya mamlakatining Antakiya 

shahriga yaqin edi. Suriyaning yunonlar 

istilosidan oldingi tarixi haqida to‘liqroq 

ma’lumotga ega bo‘lish uchun ORAM so‘ziga 

qarang. 

SUVGA CHO‘MDIRMOQ, SUVGA 

CHO‘MDIRILMOQ 

Muhim diniy marosimlardan biri bo‘lib, bu 

marosim orqali inson o‘zini Xudoga 

bag‘ishlaganini ko‘rsatardi. Tavrot qonunlari 

bo‘yicha, inson nopoklikdan tozalanish uchun suv 

bilan yuvinib, poklanish marosimini o‘tkazar edi

1



Keyinchalik, Iso Masih davrida Yahyo payg‘ambar 



odamlarni suvga cho‘mdirilishga da’vat etgan. Bu 

suvga cho‘mdirilish marosimi, insonning 

gunohdan yuz o‘girganini va hayotini Xudoga 

bag‘ishlab, Unga itoatkorlik bilan yashashga 

qaror qilganini bildiradi. Iso Xudoning irodasini 

to‘la bajarish uchun Yahyo tomonidan suvga 

cho‘mdirilgan

2

. Iso butun yurt bo‘ylab ta’lim 



berib yurganda, uning shogirdlari ham Yahyoga 

o‘xshab odamlarni suvga cho‘mdirar edilar

3



Iso Masih osmonga ko‘tarilib ketishidan oldin 



shogirdlariga: “Boringlar, barcha xalqlardan 

shogird orttiringlar. Ularni Ota, O‘g‘il va 

Muqaddas Ruh nomi bilan suvga cho‘mdiringlar”, 

deb amr bergan

4

. O‘sha paytdan beri suvga 



cho‘mdirilish marosimi Isoning o‘limi va 

tirilishining timsoli bo‘lib xizmat qilib kelmoqda. 

Suvga cho‘mgan inson eski hayoti uchun o‘lib, 

yangi hayot uchun tirilgan hisoblanadi

5

. Suvga 


cho‘mdirilish yana imonlilar Isoning qoni orqali 

gunohdan poklanganining ham timsolidir

6



1



 Misol uchun, Chiqish 29:1-4, 30:17-21, Levilar 

14:8-9, Sahroda 8:7 ga qarang, yana Zabur 50:4, 

Hizqiyol 36:25 ga qarang. 

2

 Matto 3:13-15 

3

 Yuhanno 3:22-26, 4:1-3 

4

 Matto 28:18-20 

5

 1 Butrus 3:21, Rimliklar 6:1-5, Kolosaliklar 2:12 

6

 Havoriylar 22:16, 1 Yuhanno 1:7, Ibroniylar 

10:10, 22 

SUYANGAN QOYA 

XUDONING NOMLARI iborasiga qarang. 



TAVROT 

“Tavrot” so‘zi ibroniycha “to‘rah” so‘zidan 

kelib chiqqan bo‘lib, ma’nosi “qonun” demakdir. 

Ba’zan ibroniycha “to‘rah” so‘zi tor ma’noda 

Muqaddas Kitobning dastlabki beshta kitobiga — 

Ibtido, Chiqish, Levilar, Sahroda, Qonunlarga 

nisbatan ishlatiladi. Ushbu tarjimada ham 

“Tavrot” so‘zi odatda Muqaddas Kitobning 

dastlabki beshta kitobiga ishora qiladi. Bu 


Lug‘at 

30 


kitoblarda dunyoning yaratilishi, Isroil xalqining 

Muso boshchiligida Misrdan chiqishi, Xudo Muso 

orqali Isroil xalqiga bergan qonunlar va ko‘plab 

voqealar bayon etilgan. Tavrot kitoblarining 

muallifi Muso payg‘ambardir. Shu sababdan 

ba’zan Tavrot “Musoning Tavrot kitobi”, 

“Musoning kitobi” yoki “Musoning qonuni” deb 

ataladi. 



TAVROT TAFSIRCHISI 

Musoning qonunlarini mukammal bilgan 

ziyoli odam. Tavrot tafsirchilari Xudoning 

qonunlaridan xalqqa ta’lim berganlar. Ularning 

ba’zilari ibroniycha Muqaddas bitiklardan nusxa 

ko‘chirish bilan shug‘ullanganlar. Tavrot 

tafsirchilari Isroil xalqi orasida obro‘–e’tiborga 

ega bo‘lib, jamiyatga kuchli ta’sir ko‘rsatganlar. 

Muqaddas Kitobda tilga olingan tafsirchilar 

orasida eng ko‘zga tashlanadigani ruhoniy 

Ezradir. Yangi Ahd davrida ba’zi tafsirchilar Oliy 

kengash a’zolari bo‘lganlar. 



TINCHLIK QURBONLIGI, TINCHLIK NAZRI 

QURBONLIK so‘ziga qarang. 



TIR 

FINIKIYA so‘ziga qarang. 



TUTATQI QURBONGOHI 

QURBONGOH so‘ziga qarang. 



TO‘NG‘ICH O‘G‘IL 

Qadimda to‘ng‘ich o‘g‘il yuqori maqomga ega 

edi. Odatda to‘ng‘ich o‘g‘il duo qilinganda, unga 

alohida baraka tilanardi

1

. To‘ng‘ich o‘g‘il 



ukalariga qaraganda ikki hissa ko‘proq meros 

olardi


2

. Otasining vafotidan keyin to‘ng‘ich o‘g‘il 

oila boshlig‘i hisoblanardi. 

Tavrotga ko‘ra, Isroil xalqining har bir 

oilasidagi to‘ng‘ich o‘g‘il Xudoga tegishli bo‘lib, 

Unga bag‘ishlanishi kerak edi

3

. Barcha to‘ng‘ich 



o‘g‘illarning o‘rniga levilar Muqaddas chodirda, 

keyinchalik esa Ma’badda xizmat qilganlar

4



To‘ng‘ich o‘g‘ilni qaytarib sotib olishning ramzi 



sifatida ruhoniylarga pul nazr qilib berilardi

5



Xudo Isroil xalqining to‘ng‘ich o‘g‘illarini Misrdagi 

oxirgi falokatdan Fisih qurbonligi orqali 

qutqarganini o‘sha nazr eslatib turardi

6



1

 Ibtido 27:1-40, 48:12-20 

2

 Ibtido 25:29-34, 

Qonunlar 21:15-17 

3

 Chiqish 13:1-2, 11-16 

4

 Sahroda 3:11-13, 40-41 

5

 Sahroda 18:15-16 

6

 Chiqish 12:26-27 

UZUM SIQISH CHUQURI 

 

UCHRASHUV CHODIRI 

Muqaddas chodirning yana bir nomi

1

. Ammo 



Chiqish 33:7-11 da “Uchrashuv chodiri” iborasi 

Muqaddas chodirni emas, balki Muso payg‘ambar 

Isroil qarorgohidan tashqarida qurdirgan boshqa 

bir chodirni bildiradi. O‘sha paytda Muqaddas 

chodir hali yasalmagan edi

2

. Odamlar Muso orqali 



Egamizdan maslahat so‘rash niyatida qarorgoh 

tashqarisidagi chodirga kelganlar. Egamiz o‘sha 

chodirda Musoga gapirgan. 

1

 MUQADDAS CHODIR iborasiga qarang. 

2

 Chiqish 

36:8-38 

VALIY 

Ibroniychadan so‘zma–so‘z tarjimasi 



ko‘radigan odam. Odatda payg‘ambarni valiy deb 

atashardi

1

. Valiylar Xudodan keladigan vahiyni 



ko‘rish va eshitish laYoqatiga ega edilar. 

1

 1 Shohlar 9:9 

XAMIRTURUSHSIZ NON BAYRAMI 

BAYRAMLAR so‘ziga qarang. 



XAYIN XALQI 

Isroil xalqi Kan’on yurtini egallamasdan oldin 

o‘sha yerda yashagan xalqlardan biri. Yana 

KAN’ON XALQI, KAN’ON XALQLARI, KAN’ONDAGI 

XALQLAR iboralariga qarang. 

XET XALQI 

Eski Ahd davrining boshida bu nom Kan’on 

naslidan bo‘lgan Xetning avlodiga nisbatan 

ishlatilgan

1

. Ibrohim payg‘ambar yashagan 



zamonda Kan’on yurtida bir nechta xalqlar 

istiqomat qilar edi

2

. Ulardan biri Xet xalqi edi. Xet 



xalqidan bo‘lgan Efro‘n ismli bir odam Ibrohimga 

Sorani dafn etish uchun yer sotgan edi

3



Keyinchalik Isroil xalqi Kan’onni bosib olganda, 



Xet xalqini ham mag‘lub qilgandi. Shoh Sulaymon 

Lug‘at 

31 


Xet avlodlarini qarol qilib ishlatgan

4



Qadimda hozirgi Suriyaning shimolida 

yashagan boshqa bir xalq ham “Xet xalqi” deb 

atalgan

5

. Miloddan oldingi o‘n yettinchi asrdan 



o‘n ikkinchi asrgacha bu Xet xalqining shohligi 

buyuk bir shohlik bo‘lib, katta hududni egallagan. 

Bu hudud hozirgi Turkiyadan janub tomonga, 

Suriyagacha cho‘zilgan edi. Keyinchalik Ossuriya 

Xet xalqini mag‘lub qilib, ularning yerlarini bosib 

olgan. 


1

 Ibtido 10:15 

2

 KAN’ON XALQI, KAN’ON XALQLARI, 

KAN’ONDAGI XALQLAR iboralariga qarang. 

3

 Ibtido 23:1-20 

4

 3 Shohlar 9:20-21 

5

 3 Shohlar 

10:29, 4 Shohlar 7:6 

XILXONA 

Qabriston hududidagi joy. Yillar, hatto asrlar 

davomida xilxonaga bir urug‘–aymoqqa qarashli 

marhumlar dafn etiladi

1



1



 Ibtido 47:29-30 

XIV XALQI 

Isroil xalqi Kan’on yurtini egallamasdan oldin 

o‘sha yerda yashagan xalqlardan biri. Xiv xalqi 

Kan’on yurtining markaziy qismida yashagan. 

Yana KAN’ON XALQI, KAN’ON XALQLARI, 

KAN’ONDAGI XALQLAR iboralariga qarang. 



XONTAXTA 

OLTIN XONTAXTA iborasiga qarang. 



XOCH 

Rim imperiyasida o‘lim jazosining bir turi 

jazoga mahkum bo‘lgan odamni xochga mixlash 

edi. Uzun xodaga boshqa bir yog‘ochni 

ko‘ndalangiga mixlab yoki arqon bilan bog‘lab 

xoch yasalardi. Odatda jinoyatchi o‘zi 

mixlanadigan xochning ko‘ndalang yog‘ochini 

hukm ijro etiladigan joyga ko‘tarib olib borar 

edi

1

. Jinoyatchining qo‘llari va oYoqlari xochga 



mixlanardi, keyin xoch tik qilib, maxsus 

kovlangan chuqurga o‘rnatilardi. Xochga 

mixlangan odam nafas olishga nihoyatda 

qiynalardi. U juda qattiq azob chekib, qiynalib jon 

berardi. Bu jarayon bir necha soat, hattoki bir 

necha kun davom etardi. Ba’zan xochdagi 

odamning o‘limini tezlatish uchun sipohlar uning 

oYoqlarini urib sindirishar edi

2



Xochga mixlash eng dahshatli va sharmandali 



jazo hisoblanar edi. Faqatgina qotillar, vahshiy 

jinoyatchilar va Rim imperiyasi dushmanlari 

shunday jazoga tortilar edi. Jinoyatchi ochiq 

joyda olomonning ko‘zi oldida yalang‘och holda 

jazolanardi

3

. Bundan maqsad jinoyatchini 



sharmanda qilish va jinoyatlarning oldini olish 

edi. Yahudiylar yog‘ochga qoqilgan odamni Xudo 

la’natlagan deb hisoblashardi

4

. Yangi Ahdda 



ba’zan “yog‘och” deyilganda “xoch” nazarda 

tutilgan


5



1



 Luqo 23:26 ga va o‘sha oyatning ikkinchi izohiga 

qarang. 

2

 Yuhanno 19:31-33 

3

 Yuhanno 19:23 

4

 Qonunlar 21:23, Galatiyaliklar 3:13 

5

 Havoriylar 

5:30, 1 Butrus 2:24 

XUDO 

XUDONING NOMLARI iborasiga qarang. 



XUDODAN QO‘RQISH 

Har bir insonning muqaddas Xudoga 

munosabatini bildiradigan ibora. Insonning 

ishlarini, yaxshi yoki yomon bo‘lishidan qat’iy 

nazar, hukm qiladigan — Xudo

1

. Xudodan 



qo‘rqadigan odam har doim Uning 

ulug‘vorligidan hayratlanadi. Bunday odam 

Xudodan qo‘rqish bilan birga Uni sevadi, natijada 

Xudoga sidqidildan ishonadi va Uning amrlariga 

bo‘ysunadi. Muqaddas Kitobga ko‘ra, Xudodan 

qo‘rqish donolikning va ilmu ma’rifatning 

boshidir, kamtarlik va hayot manbaidir

2



Egamizdan qo‘rqqan inson yovuzlikdan yuz 

o‘giradi, to‘g‘ri yashaydi va Xudoning nomini 

ulug‘laydi

3

. Ishayo payg‘ambar bashorat qilgan 



solih hukmdorning yuksak fazilatlaridan biri 

Egamizdan qo‘rqishdir

4

. Bu solih hukmdor Iso 



Masih ekanligi keyinchalik ayon bo‘ldi. 

1

 Voiz 12:13-14, 2 Korinfliklar 5:10 

2

 Hikmatlar 

1:7, 9:10, 14:26-27, 15:33, 22:4, Ayub 28:28 

3

 Hikmatlar 3:7, 8:13, 14:2, Malaki 3:16 

4

 Ishayo 

11:2-3 

XUDOLAR 

Muqaddas Kitobda, odatda bu so‘z butparast 

xalqlar sig‘inadigan xudolarni bildiradi. 

Muqaddas Kitobda bayon qilinishicha, Egamiz 

Xudo barcha xudolardan ustun

1

. Bu “xudolar” 



behuda butlar deb ham ataladi

2

, ba’zi bir 



oyatlarda esa jinlar deb tasvirlanadi

3



1

 Misol uchun, Chiqish 12:12, 18:9-11 ga qarang. 

2

 Chiqish 20:3-5, Zabur 95:4-5, Ishayo 42:17, 44:6-

20 

3

 Qonunlar 32:16-17, Zabur 105:36-38, 

1 Korinfliklar 10:19-20, yana JIN va FARISHTA 

so‘zlariga qarang. 

XUDONING AZIZLARI, XUDONING AZIZ XALQI 

Bu iboralarning so‘zma–so‘z tarjimasi 

“muqaddaslar” bo‘lib, Xudoga bag‘ishlangan, 

Uning xizmati uchun ajratilgan odamlar degan 



Lug‘at 

32 


ma’noni ifodalaydi. Bu iboralar Xudoga tegishli 

odamlarni bildirib, Eski Ahdda bir necha marta 

Isroil xalqiga nisbatan

1

, Yangi Ahdda esa Iso 



Masihning izdoshlariga nisbatan ishlatiladi

2



1

 Ishayo 63:18, Doniyor 7:18, 21, 8:24 

2

 Havoriylar 

9:13, 1 Korinfliklar 6:1, 2 Korinfliklar 1:1, 

Efesliklar 1:15, Filippiliklar 4:22, Vahiy 11:18 

XUDONING NOMLARI 

Muqaddas Kitobda Xudoga nisbatan bir necha 

ibroniycha va yunoncha nomlar, iboralar 

ishlatilgan. Eski Ahdda ibroniycha nomlar, Yangi 

Ahdda yunoncha nomlar qo‘llangan. Quyidagi 

ro‘yxatda Xudo nomlarining o‘zbekcha 

ekvivalenti keltirilgan, kerakli o‘rinlarda 

ibroniycha va yunoncha nomlar berilgan bo‘lib, 

ma’nolari izohlangan. Ba’zan quyidagi sabablarga 

ko‘ra, bu nomlar va iboralar boshqacha tarjima 

qilingan bo‘lishi mumkin: 1) Asl matnning 

ma’nosini to‘g‘ri tushunish uchun

1

. 2) O‘zbek 



tilidagi mavjud tabiiy iboralarni qo‘llash uchun

2



3) O‘zbekcha tarjima ravon chiqishi uchun

3



1

 Masalan, Ibtido 4:1 da Xudoning “Egam” degan 

nomi “Xudo” deb tarjima qilingan, aks holda, 

kitobxon “Egam” so‘zini Momo Havo Odam Atoga 

nisbatan ishlatgan, deb noto‘g‘ri tushunishi 

mumkin. 

2

 Masalan, ibroniychadagi “Egamiz haqi” 

iborasi o‘zbekchaga “Xudo haqi” degan tabiiy 

ibora bilan tarjima qilingan. 

3

 Masalan, ba’zi 

hollarda ibroniycha va yunoncha matnda 

Xudoning nomlari ishlatilgan o‘rinlarda 

o‘zbekchada olmoshlar ishlatilgan, ibroniycha va 

yunoncha matndagi olmoshlar o‘rnida esa 

o‘zbekchada Xudoning nomlari ishlatilgan. 

XUDO 


Ibroniychada El yoki Elohim, yunonchada 

Teos. Bu nomlar butun koinotning yaratuvchisi 

Xudoga nisbatan ishlatilgan asosiy nomlardir. 

EGAM, EGAMIZ… 

Ibroniychada YHVH

1

, yunonchada Kurios. Eski 



Ahdda YHVH Xudoning ismidir. Aslida ibroniycha 

so‘zlar unli harflarsiz yozilgan. Qadimgi ibroniy 

tilining qonuniyatiga muvofiq, ibroniycha 

so‘zlarning faqat undosh harflari yozilgan. 

Ibroniycha yozuvlarni o‘qiganlar qaysi o‘rinda 

qanday unli tovush talaffuz etilishi kerakligini 

bilardilar. Ammo hozirda YHVH undoshlari bilan 

qaysi unli tovushlar ishlatilgani ma’lum emas. 

Yahudiylar Xudoning ismini juda ham muqaddas 

deb bilganlari uchun, Eski Ahd davrining 

oxirlariga kelib

2

, bu ismni aytmay qo‘ygan edilar. 



Ular Eski Ahdni o‘qiganlarida matndagi YHVH 

so‘zining o‘rniga “Egam, Xo‘jayinim” ma’nosini 

beradigan Adonay

3

 so‘zini ishlata boshladilar. 



Yahudiy olimlari birinchi marta Eski Ahdni 

qadimgi yunon tiliga o‘girganlarida, YHVH so‘zini 

“Ega, Xo‘jayin” ma’nosini beradigan yunoncha 

Kurios so‘zi bilan tarjima qilganlar. O‘shandan 

beri Eski Ahdning ko‘p tarjimalarida YHVH so‘zi 

o‘rniga “Ega, Xo‘jayin” ma’nosini beradigan so‘z 

ishlatiladi. Mazkur tarjimada ham bu so‘z “Egam, 

Egamiz…” deb berilgan. Ko‘pchilik olimlar YHVH 

so‘zini ibroniychadagi bor bo‘lmoq fe’lining ilk 

shakli bo‘lishi mumkin, deb ta’kidlaydilar. Shu 

fikrga ko‘ra, YHVH so‘zi “U bordir”, ya’ni U 

abadiydir, hech qachon o‘zgarmaydi yoki “U bor 

bo‘lishga sababdir”, ya’ni har bir narsaning kelib 

chiqishiga sababchi Udir, degan ma’noni 

bildiradi. 

Yangi Ahdda Kurios so‘zi aksariyat hollarda 

Iso Masihning unvoni sifatida ishlatilgan bo‘lib, 

mazkur tarjimada Rabbiy, Rabbim, Rabbimiz… 

deb berilgan

4

. Ba’zi hollarda Kurios so‘zi Yangi 



Ahdda Xudoga nisbatan ishlatilgan bo‘lib, Uning 

Eski Ahddagi ayrim fazilatlarini ifodalaydi. 

Bunday hollarda mazkur tarjimada Kurios so‘zi 

“Egamiz” deb berilgan. Yangi Ahdda kam 

ishlatilgan “Oliy hukmdor, xo‘jayin” ma’nosini 

bildiruvchi yunoncha Despotes so‘zi ham 

“Egamiz” deb tarjima qilingan. 

1

 Yahveh deb talaffuz qilingan bo‘lishi mumkin. 

2

 taxminan miloddan oldingi 400 yillar 

3

 Adonay 

ibroniychadagi Adon so‘zining maxsus ko‘plik 

shakli bo‘lib, faqat Xudoga nisbatan qo‘llaniladi. 

4

 RABBIY, RABBIM, RABBIMIZ… so‘zlariga qarang. 

RABBIY, RABBIM, RABBIMIZ… 

Ibroniychada Adon, yunonchada Kurios. Eski 

Ahdda Adon

1

 so‘zi ko‘pincha Xudoga nisbatan 



ishlatilgan ilohiy unvon bo‘lib, Xudo Isroil 

xalqining samoviy Shohi ekanligini bildiradi. 

Yangi Ahdda Kurios so‘zi Iso Masihga nisbatan 

ishlatilgan bo‘lib, Uning ilohiyligini va shoh 

sulolasiga mansubligini bildiradi. Shuning uchun 

mazkur tarjimada bu so‘z “Rabbiy”, “Rabbim Iso” 

yoki “Rabbimiz Iso” deb berilgan. Adon va Kurios 

so‘zlari unvon sifatida shohlarga, obro‘li 

muallimlar va payg‘ambarlarga izzat–hurmatni 

ifodalash uchun ham ishlatilgan. Bunday 

holatlarda bu unvonlar matnga to‘g‘ri keladigan 

so‘zlar


2

 bilan tarjima qilingan. Yangi Ahdda biror 

kishi Iso Masihga Kurios deb murojaat qilganda 

mazkur tarjimada vaziyatga va matn mazmuniga 



Lug‘at 

33 


to‘g‘ri keladigan so‘z tanlangan. 

1

 Adonay ibroniychadagi Adon so‘zining maxsus 

ko‘plik shakli bo‘lib, faqat Xudoga nisbatan 

qo‘llaniladi. Bu so‘zning birlik shakllari Adon va 

Adoniy odatda odamga nisbatan ishlatiladi, ammo 



ayrim hollarda Xudoning unvoni ma’nosida 

kelgan. 

2

 masalan, janobi oliylari, hazrat 

EGAM XUDO, EGAMIZ XUDO… 

Ibroniychada YHVH El-

1

. Buning so‘zma–so‘z 



tarjimasi YHVH mening Xudoyim, YHVH bizning 

Xudoyimiz…. Yangi Ahdning yunoncha matnida 

bu nom Kurios ho Teos deb berilgan. Yana EGAM 

va XUDO so‘zlariga qarang. 

1

 Ibroniychada El so‘zi qo‘shimchalar bilan 

ishlatiladi. 

PARVARDIGOR EGAM, PARVARDIGOR EGAMIZ 

Ibroniychada YHVH Elohim. Yana EGAM va 

XUDO so‘zlariga qarang. 

EGAM RABBIY, EGAMIZ RABBIY 

Ibroniychada Adonay YHVH. Yahudiylar Eski 

Ahd bitiklarini o‘qiganlarida ibroniycha matndagi 

YHVHni Elohim deb o‘qiganlar. Yana RABBIY, 

EGAM va XUDO so‘zlariga qarang. 

RABBIY XUDO, RABBIM XUDO, RABBIMIZ XUDO 

Ibroniychada Adonay Elohim yoki Adonay El-

1



Yana RABBIY va XUDO so‘zlariga qarang. 



1

 Ibroniychada El so‘zi qo‘shimchalar bilan 

ishlatiladi. 

SARVARI OLAM 

Ibroniychada YHVH SabaotSabaot so‘zi 

qo‘shinlar ma’nosini beradi. YHVH Sabaot degan 

nom Egamiz yeru osmondagi qudratli 

qo‘shinning buyuk lashkarboshisi ekanligini 

bildiradi. Yangi Ahdning yunoncha matnida bu 

nom — Kurios Sabaot. Yana EGAM so‘ziga qarang. 

PARVARDIGORI OLAM 

Ibroniychada Elohim Sabaot, so‘zma–so‘z 

tarjimasi qo‘shinlar Xudosi. Ma’no jihatdan YHVH 

Sabaot iborasiga o‘xshaydi

1

Elohim Sabaot degan 



nom Xudo yeru osmondagi qudratli qo‘shinning 

buyuk lashkarboshisi ekanligini bildiradi. Yana 

XUDO so‘ziga qarang. 

1

 SARVARI OLAM iborasiga qarang. 

QODIR XUDO 

Ibroniychada El Shadday yoki Shadday

Shadday so‘zining ma’nosi aniq emas, lekin ko‘p 

olimlar bu so‘zni “tog‘ning Xudosi” deb 

izohlaydilar. Tog‘lar kuch–qudrat ramzi bo‘lgani 

uchun, ko‘p tarjimalarda bu so‘z Xudoning 

qudratini ifodalaydigan nom sifatida berilgan. 

Yangi Ahdda yunoncha Pantokrator so‘zi “Qodir 

Xudo” deb tarjima qilingan. Bu yunoncha so‘z 

“har narsaga qodir” degan ma’noni bildirib, 

ba’zan Teos, ya’ni Xudo so‘zi bilan birga 

qo‘llangan. Yunoncha matnda dunamis, ya’ni 

qudrat so‘zi ba’zan Xudoga nisbatan ishlatilgan. 

Bunday hollarda ham bu so‘z “Qodir Xudo” deb 

tarjima qilingan. Yana XUDO so‘ziga qarang. 

XUDOYI TAOLO 

Ibroniychada El Elyon yoki Elohim Elyon

so‘zma–so‘z tarjimasi Eng yuksak Xudo

Shuningdek, Elyon so‘zi alohida ham ishlatiladi, 

uning so‘zma–so‘z tarjimasi eng yuksak Zot. Bu 

so‘z Xudo eng buyuk, eng qudratli, butun koinot 

Hukmdori ekanligini bildiradi. Elyon aybsizlarni 

oqlaydi, fosiq va yovuzlarni jazolaydi. Yangi 

Ahdning yunoncha matnidagi Hupsistos so‘zi 

“Xudoyi Taolo” deb tarjima qilingan. Hupsistos 

so‘zi “eng yuksak Zot” degan ma’noni bildirib, 

ba’zan Teos, ya’ni Xudo so‘zi bilan birga 

qo‘llangan. Yana XUDO so‘ziga qarang. 

SAMOVIY XUDO 

Ibroniychadan va yunonchadan so‘zma–so‘z 

tarjimasi osmon Xudosiosmon va yer Xudosi yoki 

osmon Egasi

BARHAYOT XUDO 

Ibroniychadan va yunonchadan so‘zma–so‘z 

tarjimasi tirik Xudo. Bu nom Xudo doimo 

harakatda ekanini, U O‘z xalqiga g‘amxo‘rlik 

qilayotganini bildiradi. 

MUQADDAS XUDO 

Ibroniychadan va yunonchadan so‘zma–so‘z 

tarjimasi muqaddas Zot. Xudoning bu nomini 

payg‘ambarlar, ayniqsa Ishayo payg‘ambar ko‘p 

ishlatgan. “Muqaddas Xudo” degan nom Isroil 

xalqining Xudosi butun borliqdan ustun va 

tengsiz ekanligini bildiradi. U tanho, haqiqiy 

Xudodir. 

QOYA, SUYANGAN QOYA 

Ibroniychadan so‘zma–so‘z tarjimasi qoya. Bu 

so‘z Xudoga umid bog‘laganlarni Uning O‘zi 

himoya qilishini, sog‘–omon saqlashini, Xudoning 

o‘zgarmasligini va tamomila ishonchliligini 

bildiradi. 

OTA, OTAM XUDO, OTAMIZ XUDO… 

Eski Ahdning ba’zi parchalarida Xudo Isroil 

xalqining Otasi, deb ta’riflangan

1

. Yangi Ahdda 



Lug‘at 

34 


esa Xudo O‘z xalqining Otasi ekanligi haqidagi 

tushuncha yanada yorqin ifodalangan. Iso Masih 

Xudoni Ota deb chaqirgan. Shu tariqa Iso O‘zini 

Xudoning yagona O‘g‘li ekanini, Otasi Xudo 

tomonidan bu dunyoga yuborilganini va U bilan 

yaqin munosabatda ekanini ta’kidlagan

2



Shuningdek, Iso O‘z shogirdlariga ham Xudoni 



samodagi haqiqiy Ota deb bilishni o‘rgatgan. 

Isoga ishonib, Unga ergashganlar Xudo bilan 

yaqin munosabat o‘rnatib, Xudoning komil 

sevgisidan bahramand bo‘ladilar. Xudo mehribon 

otaday ularga g‘amxo‘rlik qiladi

3



1

 Misol uchun, Ishayo 63:16, 64:8, Yeremiyo 3:19, 

Xo‘sheya 11:1 ga qarang. 

2

 Yana XUDONING O‘G‘LI 

iborasiga va MASIH so‘ziga qarang. 

3

 Matto 5:48, 

Luqo 22:29 


Yüklə 1,71 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin