Mustafa İslamoğlu



Yüklə 2,8 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə8/10
tarix24.04.2017
ölçüsü2,8 Kb.
#15622
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 
 
 
81 
 
Cәnnәtdәn  gәlirdi,  ana  südü  heç  әmmәdi,  yanında  yayda  qış 
meyvәlәri,  qışda  yay  meyvәlәri  olurdu»  deyir.  Tabiin  alimlәri  vә 
ilk  müfәssirlәrin  demәk  olar  ki,  hamısı  buna  bәnzәr  şeylәr 
söylәyirlәr. Mәraği kimi bәzi tәfsirçilәr isә bu növ fәrziyyәlәri rәdd 
edәrәk,  onların  Cәnnәt  tәamları  olmadığını,  möcüzәvi  bir  haldan 
da  söhbәt  getmәdiyini,  bildiyimiz  normal  yemәklәr  olduğunu  vә 
normal  yolla  gәldiyini,  lakin  qıtlıq  günü  gәtirildiyi  üçün 
Hz.Zәkәriyyanın tәәccübünü gizlәyә bilmәdiyini deyirlәr.  
Әslindә  bu  ruzinin  nә  olduğu  vә  haradan  gәldiyi  bizim 
nәzәrimizcә,  o qәdәr  dә  önәmli  deyil.  Quran  bu  qissә  ilә  vermәk 
istәdiyi  mesajda  bunların  nә  olduğunu  bildirmәk  istәsәydi, 
şübhәsiz ki, Rәbbimiz bu qissәni xırdalıqları ilә zikr etdiyi kimi, bu 
ruzinin qaynağının vә cinsinin dә nә olduğunu açıqlayardı. Burada 
bunu  bilmәk  lazımdır:  Dünyaya  atasız  uşaq  gәtirmәk  kimi 
müstәsna  bir  möcüzәnin  müxәtibi  olacaq  Mәryәmә  Allahın  öz 
dәrgahından  bu  növ  ruzilәr  göndәrmәsi,  hәqiqәtәn  dә  heç  dә 
anormal qarşılanacaq hal deyil. 
Bir şey gerçәkdir: o, da elә bir fövqәladә hadisәnin varlığıdır 
ki, onu kimsә inkar edә bilmәz.   
Mәlümdur ki, ruzi «alınan» deyil, «verilәn» bir şeydir. Sonra 
da bu ruzi normal bir zamanda, normal bir cinsdәn, ya da normal 
bir yerdәn deyildi. Hz.Zәkәriyyanın heyrәtini başqa cür açıqlamaq 
mümkün  deyil.  Ortada  heyrәt  edilәcәk  bir  hal  var,  çünki  kimsә 
normal, adi bir şeyә heyrәt etmәz.  
Burada  öyrәnilmәli  olan  dәrs  budur:  «Allah  hәyatını  Ona 
qurban vermiş insanlara, güclәri bitib darda qaldıqlarında bu vә ya 
digәr bir yolla, mütlәq yardım edәcәkdir» 
Bu hәqiqәt İslami hәrәkat var olduğu müddәtdә var olacaq, ilk 
insandan  son  insana  qәdәr  Allah,  Onun  yolunun  yolçularına 
hәdәflәri,  niyyәtlәri  vә  üsulları  doğru  olduğu  müddәt  әrzindә 
yardım edәcәkdir. Bunun nümunәlәrinә qövmünә qarşı Nuha, yenә 
azğın qövmә qarşı Luta vә Salehә, nemruda qarşı İbrahimә, firona 
qarşı  Musaya,  Diocletienә  qarşı  Әshabi-Kәhfә,  müşriklәrә  qarşı 
Rәsulallah (Allahın  salamı  hәr  birinin  üzәrinә olsun) vә әshabına 
edilәn yardımlarda rast gәlinir.  
Bu  isimlәrin  hәr  biri  sadәcә  bir  nümunәdirlәr.  Allah  Tәala 
Quranında  bu  nümunәlәri  vermәklә,  onların  yollarını  davam 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
82 
 
etdirәcәk möminlәrә firon, nemrud, Nuh qövmü, Lut qövmü kimi 
azğın  fәrd  vә  toplumların  yollarını  gedәnlәrә  qarşı  hәr  zaman  vә 
hәr  şәraitdә  yardım  edәcәyini  işarә  vә  tәlqin  edir.  Ancaq  bu 
yardıma  layiq  ola  bilmәk  bәzi  şәrtlәrә  bağlıdır  ki,  bu  şәrtlәri 
sözügedәn  yardımı  alanların  timsalında  Quran  nümunәlәrindә 
açıq–aydın görürürk. 
Belәliklә, Mәryәm dә bu İlahi yardıma imanı, әmәli, sәbri vә 
dözümü nәticәsindә layiq olmuş salehә bir quldur vә o, inanmışdır 
ki: 
«Allah dilәdiyinә hesabsız ruzi verәr» 
Allahın  dilәdiyinә  verdiyi  bu  «ruzi»nin  sadәcә  yeyәcәk  vә 
geyәcәklәrdәn ibarәt olduğunu düşünmәk doğru olmazdı. Bu ruzi 
son  peyğәmbәrә  qәdәr  bәzilәrinә  nübuvvәt  biçimindә  verildiyi 
kimi,  onlardan  sonra  da  bәzilәrinә  elm,  bәzilәrinә  hikmәt, 
bәzilәrinә  sәrvәt,  bәzilәrinә  dövlәt,  bәzilәrinә  qüvvәt,  bәzilәrinә 
sәbr vә dözüm, bәzilәrinә şücaәt vә izzәt olaraq verilmişdir. Nadir 
hallarda olsa da layiq olmuş vә şәrtlәrә әmәl etmişlәrsә, bәzilәrinә 
dә bütün bunlar hamısı birlikdә verilmişdir. 
Bütün  bunlar  Allahın  yolunda  çalışanlara,  nәzir  verәnlәrә  vә 
nәzir  verilәnlәrә  verdiyi  borcdur.  Ürәk  tәri,  ağıl  tәri  vә  alın  tәri 
tökәrәk,  başqa  sözlә  desәk  qan,  göz  yaşı  vә  tәr  axıdaraq  onu 
qazananlar bu «açıq hesabdan» hesabsız ruzilәndirilirlәr. 
Mәryәmә verilәn, lәzzәti bir anlıq olan yeyәcәk vә içәcәklәrә 
heyrәt  edәnlәr,  әslindә  ona  verilәn  hidayәtә,  ixlasa,  hikmәtә, 
xilqәtә,  әzmә,  dözümә,  qabiliyyәtә,  zәkaya  vә  övlada  heyrәt 
etmәlidirlәr. Çünki, bu lütflәr nә yeyәcәyә, nә içәcәyә bәnzәmәz. 
Uzun ömürlü vә daha dәyәrlidirlәr.  
Mәyrәm  qadın  halı  ilә  dağlardan  ağır  sınaqlarla  imtahan 
olunmuş, atasız  bir  uşaq  sahibi edilmiş,  dövrünün  әn  namuslu vә 
iffәtli bu  qadını  yaşadığı cәmiyyәtin içindә  zәmanәsinin  әn  alçaq 
iftiralarına  mәruz  qalmışdır.  Bu  dәhşәtli  imtahana  vә  cәmiyyәtin 
ittihamlarına qarşı dayanmaq, sәbr etmәk, mücadilә etmәk daha az 
heyrәt  edilәcәk,  daha  bәsit,  daha  dәyәrsiz  bir  şeydirmi  ki,  İslam 
әnәnәvi elmi yüz illәrdir praktik heç bir faydası olmayan «ruzi»nin 
mahiyyәti  vә  necәliyi  barәdә  mübahisәlәrlә  mәşğul  olaraq  әsl 
diqqәt çәkilmәli mәqamı unutmuşdurlar. 
Әlbәttә,  «Allah  dilәdiyinә  hesabsız  ruzi  verәr»,  eynәn  iman, 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
83 
 
elm, hikmәt, irfan, sәbr verdiyi kimi. 
Mәryәmә verilәn bu ruzi әslindә yenә İlahi ssenarinin davamı 
olan başqa bir prosesi başladacaqdır. Bu proses Zәkәriyya ailәsinin 
xidmәtlәrinin  Yәhya  kimi  bir  «qurban»la  mükafatlandırılması 
silsilәsidir. 
 
Bağbana mükafat 
«Orada  o  anda  Zәkәriyya  Rәbbinә  dua  etdi:  «Rәbbim, 
mәnә  dәrgahından  tәmiz  bir  nәsil  ver.  Әlbәttә.  Sәn  duaları 
eşidәnsәn!» 
Hz.  Zәkәriyya  vәzifәsini  icra  edәrәk,  bağban  seçildiyi  çiçәyi 
sahibinә qaytarmağın sevincini yaşayırdı.  
Mәryәmin  ehtiyaclarını  ödәmәk  vәzifәsi  әmisi  oğlu  Yusifin 
üzәrindә  idi.  Bu  o  demәk  deyil  ki,  yaşlanmış  Zәkәriyya  artıq 
Mәryәmi  qorumurdu.  Әksinә  o,  hәr  fürsәtdә  әllәrindә  böyütdüyü 
vә  övladı  yerinә  qoyduğu  bu  müqәddәs  yadigarı  mәqamında 
ziyarәt  edәrәk  halını-әhvalını  soruşur,  ehtiyaclarının  qarşılanıb, 
qarşılanmadığına  nәzarәt  edirdi. Әslindә  Mәryәmә  bildirmәsә dә, 
ondan  yana  böyük  bir  qayğı  çәkirdi.  Bu  qıtlıq  illәrindә  Yusif 
vәzifәsini  icra  edә  bilәcәkdirmi?  İndi  bu  vәzifәni  icra  etsә  belә, 
Zәkәriyya dünyasını dәyişәndәn sonra nә olacaq?  
Bu qayğılarla Mәryәmә tez–tez baş çәkmәyә başlamış vә onu 
heyrәtә salan bir mәnzәrә ilә qarşılaşmışdı: 
«...Zәkәriyya  hәr  dәfә  Mәryәm  İbadәt  etdiyi  mehraba 
girdikdә  onun  yanında  ruzi  olduğunu  görәrdi.  «Ya  Mәryәm 
bunlar sәnin üçün hardandır? – deyә soruşardı…» 
Qulu  ilә  Rәbbi  arasındakı  sәmimiyyәtin  göstәricisi  olan  bu 
yardım Mәryәmin Allah dәrgahındakı dәyәrinin bir nişanәsi idi. 
Bu  halı  görәn  Hz.Zәkәriyyanın  qәlbindә  fırtınalar  qopmuş, 
beynindә  suallar  şimşәk  kimi  durmadan  çaxmışdı.  Әvәllәr  hiss 
etmәdiyi  duyğular  bu  hadisәnin  yaratdığı  dәlikdәn  qәlbinә 
dolmağa başlamışdı. 
Hәqiqәtәn  bu  anda  Mәryәm  kimi  saleh  bir  övlada  sahib 
olmağı necә dә çox istәyirdi. Ona hәmişә qiptә etmiş, onunla qürur 
duymuşdu.  Mәyrәmә olan ilahi yardıma  şahid olduqdan  sonra  bu 
qiptә bir istәk vә arzuya çevrilmişdi. İndi övlad yoxluğunun acısını 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
84 
 
ilk dәfә belә kәskin bir şәkildә hiss edirdi. 
Bu  hiss  onda  yeni  deyildi.  Mәryәmә  himayәdarlıq  etmәyә 
başlayandan bu hisslәri yaşayırdı. Övladının ola bilmәsi arzusunun 
hәyata  keçmәsi  zahirәn  imkansız  idi.  Çünki,  bu  iş  üçün  artıq 
yaşlanmış,  hәlә  üstәlik  dә  zövcәsi  dә  qısır  idi...  Sözügedәn 
hәsrәtini  Mәryәmlә  ovundurmağa  çalışmış,  bütün  diqqәtini  onun 
üzәrindә  cәm  edәrәk  arzusunu  tәskin  etmişdir.  Hәyatın  mövcud 
qadağaları  Zәkәriyya  ailәsinin  bu  arzusunun  önündә  aşılmaz  bir 
dağ kimi dayanmışdı. 
Sönmәz bir hәsrәti Mәryәmlә ovundurduğu belә bir zamanda 
birdәn  birә  Zәkәriyyanın  önündә  bir  üfüq  açılır  vә  içindәki  artıq 
külә dönmüş bu qәdim arzunun küllәri birdәn-birә közәrib ürәyini 
alovlandırır. 
Allahın Mәryәmә fövqәladә münasibәti idi onun bu arzusunu 
alovlandıran.  Mәryәimi  bu  qıtlıq,  quraqlıq  dövründә  belә 
ruzilәndirәn qapı, onun övlad sahibi olacağı yolları nәdәn açmasın 
ki?  Nәdәn  bu  uşağın  doğula  bilmәsi  üçün  onun  vә  zövcәsinin 
qarşısındakı әngәllәr aradan götürülmәsin? 
«Elә  orada,  o  anda»  (hünalikә)  deyir  Quran.  Mәryәmә 
verilәn nemәtlәri görәr–görmәz, orada vә o anda Zәkәriyya әllәrini 
açdı: 
«Orada,  o  anda  Zәkәriyya  Rәbbinә  duaya  başladı: 
Rәbbim  mәnә  dәrgahından  tәmiz  bir  nәsil  ver.  Әlbәttә,  Sәn 
duaları eşidәnsәn!» 
Mәryәmә zamansız ruzi verildiyinin şahidi olan Zәkәriyya ona 
da zamansız övlad verilәcәyinә inamla bu duanı etmişdi: 
Ayәdәn belә anlaşılır ki, Hz.Zәkәriyyanın Rәbbinin dәrgahına 
yönәlmәsinin  sәbәbi  Mәryәmә  verilәn  o  ruzidir.  Tәqvasına, 
iffәtinә, ağlına qiptә etdiyi Mәryәmin Rәbbi tәrәfindәn bu şәkildә 
qorunması  vә  ruzilәndirilmәsi  onda  saleh  bir  övlada  sahib  olmaq 
arzusunu alovlandıran atәşin qığılcımı oldu.  
Zәkәriyya  Mәryәmin  o  halını  görüncә  bir  an  idraki  sәbәblәr 
zәnciri içәrisindә cәrәyan edәn hadisәlәrin vә әşyanın dünyasından 
sıyrıldı. Allahın rәhmәti, qüdrәti, rubibiyyәti, uluhiyyәti, inayәti vә 
sevgisinin  bu  tәsirli  nümunәsi  qarşısında  heyrәt  mәqamında 
ürәyinin dәrinliklәrindәn qopub gәlәn bu duanı etdi: 
«Rәbbim,  mәnә  dәrgahından  tәmiz  bir  nәsil  ver.  Әlbәttә 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
85 
 
Sәn eşidәnsәn, bilәnsәn!» 
Bәli,  O,  eşidәn  vә  bilәndir.  O,  Zәkәriyyanın  duasını  «eşi-
dәn»dir  vә  övladı  dünyәvi  arzuları  üçün  istәmәdiyini,  Mәryәm 
kimi  «nәzir»  olsun,  hәtta  «qurban»  olsun  deyә,  istәdiyini 
«bilәn»dir.. 
«Nәslimi davam etdirsin» vә s. kimi arzularla da istәmәdiyini 
bilirdi.  Allaha  әrmağan  etmәyin,  qurban  etmәyin  sevincini 
yaşamaq üçün istәdiyini «bilәn» dir. 
Әlbәttә,  bu  dua  qәbul  edilәcәk  vә  bağban  mükafatlandırı-
lacaqdı. Aradan çox keçmәdәn: 
«(Zәkәriyya)  Mәbәddә  ayaq  üstә  durub  namaz  qıldığı 
zaman  mәlәklәr  ona  müraciәt  edib  dedilәr:  «Allah  sәnә  Özü 
tәrәfindәn  gәlәn  kәlmәni  tәsdiq  edәn,  ağa,  nәslinә  hakim  vә 
әmәlisalehlәr  zümrәsindәn  bir  peyğәmbәr  olacaq  Yәhyanın 
xәbәrini müjdә verir»  
Müjdә  verilmişdi:  Yәhyanın  doğum  xәbәri.  O,  Hz.Zәkәriy-
yanın xidmәtinә bir mükafat idi. Fәqәt bu müjdәnin doldurduğu bir 
boşluq  da  var  idi.  Nәzir  prosesini  Hannә  vә  Mәryәmdәn  sonra 
üçüncü vә son bucağını tәşkil edәn İsanın әtrafı hazırlanırdı. Onun 
özәlliyindәn  biri  dә  ayәdә  bildirildiyi  kimi  «Allah  tәrәfindәn 
gәlәn kәlmәni tәsdiq edәn» olması idi.  
Nәzirә  gösiәrilәn  fövqәladә münasibәti  görüb  idraki  sәbәblәr 
dünyasından sıyrılaraq, aşiq bir ruh halı içәrisindә «hәmәn orada, o 
anda, «Rәbbim, mәnә dәrgahından tәmiz bir nәsil ver» deyә, dua 
edib  istәdiyinin  әn  әlası  verildiyi  ona  bildirilincә,  Zәkәriyya 
sıyrıldığı sәbәblәr dünyasına geri dönmüşdü. 
Bu  dünya  mәntiqin,  әşyanın  vә  qanunların  dünyası  idi.  Bu 
dünyada  Zәkәriyyanın  istәyinin  gerçәklәşmәsi  zahirәn  mümkün 
deyildi. Mәntiqin dünyasına hәbs olunmuşluğun verdiyi çaşqınlıqla 
soruşdu: 
«Ey Rәbbim, üzәrimә qocalıq çökdyüyü vә zövcәm dә qısır 
olduğu halda, mәnim necә oğlum ola bilәr?»  
Halbuki  bir  az  әvvәl  bunu  istәyәn  özü  idi.  Amma  yuxarıda 
toxunduğumuz  kimi  bu  duanı  etdiyi  andakı  ruh  halı  ilә  bu  sualı 
verdiyi  andakı  ruh  halı  arasında  dağlar  qәdәr  fәrq  var  idi.  Duanı 
ürәyi vә imanıyla etmiş, sualı isә ağlı vә mәntiqiylә vermişdi. Bu 
sual  eyni  zamanda  bu  iki  dünya  arasındakı  әzәli  rәqabәt  vә 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
86 
 
çatışmanın  yalnız  bir  nümunәsi  idi.  Bәlkә  dә  bәzilәrinin  «faciә» 
dedikәri  şeyin özü idi. 
Fәqәt  Zәkәriyya  ağlını  vә  mәntiqini  imanın  әlinә  verәrәk 
istәdiyi nәticәyә çatmışdı. Bu bәsit bir prosesdir: Mәryәmi o halda 
görmüş, o  anda öz vәziyyәti ilә  Mәryәmin  arasında bir müqayisә 
etmiş, bu müqayisә nәticәsindә öz halının da Mәryәmә bәnzәdiyi 
gerçәyindәn  yola  çıxaraq  bir  çıxış  yolunun  olduğu  qәnaәtinә 
gәlmiş,  bu  qәnaәti  ürәyinә  ötürmüş,  orada  iqtidar  olan  «iman» 
bunu tәqdir edib Zәkәriyyanı Rәbbinin önünә çıxartmışdı. 
Daha sonra imanla idrak etmәk prosesini mәntiqlә idrak etmәk 
prosesinә çevirdiyinә görә anlaya bilmәdiyindәn soruşur: 
«Mәnim necә oğlum ola bilәr?» 
Rәbbindәn  aldığı  cavab  ağlına  deyil,  imanına  xitab  edәn  bir 
cavab idi: 
«Elәdir!..» 
«Allah dilәdiyini edәr!» 
Bәli, gördüyünüz kimi cavab çox qısa vә aydın: «Elәdir!» vә 
bu  cavabın  ardınca  Allahın  bir  sifәtinә  diqqәt  çәkilir:  «Allah 
dilәdiyini edәr!» O, hәr bir şeyә güc yetirәn bir yaradıcı deyilmi? 
Zәkәriyyanın qәlbi buna iman etsә dә, mәntiqi asanlıqla tәslim 
olmaq  istәmirdi.  Onun  mәntiqi  imanın  önündә  qeyri  -  şәrtsiz, 
sәnәdsiz,  sübutsuz  tәslim  olmaq  istәmir,  onun  bәdәn  ölkәsindәki 
iqtidarına  mütlәq  itaәtә  yaxın  gәlmirdi.  Mütlәq  özü  inanmalı  idi. 
Bunun  üçün  dәlillәr,  sәnәdlәr  vә  sairlәr  lazım  idi.  Hz.  Zәkәriyya 
buna bәnzәr duyğular içindә Rәbbinә yönәldi: 
«Ey Rәbbim! Mәnә (oğlum olacağına dair) bir әlamәt ver» 
-  dedi.  (Allah)  buyurdu  ki,  «Sәnin  әlamәtin  üç  gün  әrzindә 
adamlarla  yalnız  işarә  ilә  danışmaq  olacaqdır.  Rәbbini  çox 
yada sal vә sәhәr axşam şәninә tәriflәr deyib şükür et!» 
 
Mәryәm fәrqi 
Bu  ayәnin  ardınca  mövzu  birdәn  kәsilib  başa,  Zәkәriyyanın 
mükafatlandırılmasının  sәbәbini  tәşkil  edәn  ana  mövzuya 
döndәrilir: 
«Mәlәklәr belә demişdilәr: «Ya Mәryәm, hәqiqәtәn, Allah 
sәni seçmiş, tәmizlәmiş, alәmlәrin qadınlarından üstün tutmuş-

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
87 
 
dur» 
İlk baxışdan sanki bu iki ayә arasında bir әlaqә yoxdur. Fәqәt 
diqqәt çәkildiyindә Zәkәriyya üçün işlәdilmәyәn bәzi sifәtlәrin bir 
«qadın» olan Mәryәm üçün işlәdildiyinin şahidi oluruq. Mәsәlәn o 
seçilmiş, tәmizlәnmiş vә üstün edilmişdir. 
Şübhәsiz ki, onu üstün vә ya «fәrqli» edәn bir çox özәlliklәri 
vardır.  Bizә  görә  bunların  başında  hәr  ikisi  saleh  vә  seçilmiş  bir 
qul  olan  Zәkәriyya  vә  Mәryәm  arasındakı  «tәslimiyyәt  fәrqi» 
dururdu.  Mәlәklәr  Zәkәriyya  kimi,  Mәryәmә  dә  sәslәnәrәk:  «Ey 
Mәryәm!    Hәqiqәtәn,  Allah  öz  tәrәfindәn  bir  kәlmә  ilә  sәnә 
müjdә verir!» Dediklәrindә, o, ona heç bir kişi әli dәymәmişkәn 
bunun  necә  olacağını  soruşmuş  vә  Zәkәriyyaya  verilәn  cavabın 
eynisi ona da verilmişdi. İndi hadisәni açıqlayan ayәlәri nәzәrdәn 
keçirәk: 
«Ey Mәryәm!  Hәqiqәtәn, Allah öz tәrәfindәn bir kәlmә ilә 
sәnә müjdә verir! Onun adı Mәryәm oğlu İsa әl – Mәsihdir ki, 
dünyada vә axirәtdә şanı uca vә yaxın olanlardandır» 
«Dedi  ki:  «Rәbbim,  mәnә  bir  bәşәr  әli  toxunmamışkәn 
mәnim necә övladım ola bilәr? Elәdir! ... dedi, Allah dilәdiyini 
yaradır» (3/45,47) 
Zәkәriyya  vә  Mәryәmә  söylәnilәnlәrlә  hәr  ikisinin  verdiyi 
cavablar  eyni  formadadır.  Ancaq  bir  fәrq  var.  Diqqәt  çәkmәyәn, 
amma әhәmiyyәti verilmәsi vacib olan bir Mәryәm fәrqi. Biz buna 
«tәslimiyyәt fәrqi» deyirik. Zәkәriyya (ә) Allahdan oğlu olacağına 
dair  bir  «işarә»  istәyәrkәn,  mahiyyәt  etibarı  ilә  ondan  daha 
möcüzәvi  bir  halla  qarşılaşan  Mәryәm  ona  bir  kişi  әli 
toxunmadığını bilә-bilә «işarә» istәmәyә gәrәk görmür. Madәm ki, 
«Elәdir!»  deyilir,  «mәndәn  dә   belәdir» deyәrәk, bu  ilahi  iradәyә 
qeydsiz-şәrtsiz tәslim olur. Halbuki, Hz.Zәkәriyya dә  eyni  cavabı 
almış, lakin o, «işarә» istәmәkdәn dura bilmәmişdi.  
Elә  buna  görә  dә  Mәryәm  siddiq  deyә  anılırdı.  Maidә 
surәsinin 57-ci ayәsindә vә dünya qadınlarına örnәk göstәrilәn iki 
qadından (digәri fironun qadını) biri olurdu. Tәhrim surәsindәki bu 
ayәdә dә Mәryәm, Rәbbi tәrәfindәn «qәnaәtkar» olaraq tәrif edilir.  
«O Rәbbinin sözlәrini vә kitablarını tәsdiq etdi vә qeydsiz 
şәrtsiz ürәklәn itaәt edәnlәrdәn oldu» (66/12) 
Mәlum bir hәqiqәtdir ki, «Siddiqiyә» vә «qәnaәtkar» yalnızca 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
88 
 
nәbilәrә vә rәsullara xas sifәtdir. Bu vә buna bәnzәr keyfiyyәtlәri 
daşıyan hәr kim olursa olsun o, İlahi seçimә namizәdlәr namizәdi 
arasında yer alacaqdır.  
Nәzirin  bağbanı  Zәkәriyya  Yәhya  ilә  mükafatlandırılmışdır. 
Fәqәt  İslami  hәrәkatın  fәdakar  mәnsublarına  göstәrilәn  bu 
nümunәdәki  tәcәlliyә  baxın  ki,  mükafatın  özü  (Yәhya)  vә  mü-
kafatlandırılan  (Zәkәriyya)  da  hәyatlarını  nәzir  dediklәri  Rәb-
blәrinә  ölümlәrini  dә  nәzir  deyәcәk,  sonunda  nәzir  prosesinin  bu 
iki  yardımçısı  әn  böyük  sәadәt  olan  şәhadәtlә  mükafatlan-
dırılacaqlar.  
Nәzir  prosesiindә  Yәhya(ә)nın  rolu  Zәkәriyya  (ә)ın  rolundan 
heç dә az deyil. Zәkәriyya prosesin ikinci nәslinә bağban olmuş vә 
onu  yetişdirmiş,  Hz.  Yәhya  da  üçüncü  vә  son  nәslin  mühitini 
hazırlama  vәzifәsi  ilә  vәzifәlәndirilmişdir.  Yәhya  (ә)  inancının 
hakimiyyәti  üçün  yaşamış  vә  Allahın  hökmlәrinә  boyun  әymәk 
istәmәyәn zәmanәsinin tağuti quruluşu tәrәfindәn atıldığı zindanda 
başı bәdәnindәn ayrılaraq şәhid edilmişdi. 
Nәzir prosesinin tәk qurbanı Hz.Yәhya (ә) deyildi. Daha әvvәl 
dә  qeyd  etdiyimiz  kimi  atası  Zәkәriyya  (ә)  oğlunun  qoç  kimi 
boğazlanmasının  ardınca  buna  bәnzәr  bir  aqibәtlә  Allah  yolunun 
qurbanları arasına qatılmışdır. 
Zәkәriyya ailәsinin başına gәlәnlәr, zahirәn bir fәlakәt olaraq 
dәyәrlәndirilirsә dә әslindә üst–üstә gәlәn bir mükafatdır ki, onlar 
bu  mükafatı  nәzir  prosesindә  etdiklәri  fәdakarlıqla  haqlı  olaraq 
qazanmışlar. 
Amma  hamısından  önәmlisi  Allah  Rәsulunun  (sas) 
«Ümmәtimin  alimlәri  İsrail  oğullarının  peyğәmbәrlәri  kimidir» 
hәdisindә  ifadә  etdiyi  mәnada  ümmәtin  alimlәrinә  bu  peyğәm-
bәrlәr  bir  nümunәdir.  Hәr  cür  küfrә,  tüğyana,  azğınlığa,  zülmә 
qarşı  sәssiz  qalan,  hәtta  dәstәklәyәnlәrinsә,  Rәsulun  tәriflәdiyi 
«Ümmәtin  alimlәri»  deyil,  «zalımlәrin  alimlәri»  olduğu  da  bir 
hәqiqәtdir.  
 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
89 
 
DOQQUZUNCU MӘRHӘLӘ 
İKİNCİ NӘSLİN SEÇİMİ 
 
«Mәlәklәr belә demişdilәr: «Ya Mәryәm, hәqiqәtәn, Allah 
sәni seçmiş, tәmizlәmiş, alәmlәrin qadınlarından üstün tutmuş-
dur» 
Artıq  Hannәnin  nәziri  böyümüş  vә  namizәdlәr  arasına 
girmişdi.  Anasının  duası  onun  seçiminә  zәmanәt  verәn  fakt 
sayılmırdı, ancaq namizәdliyә namizәdlәr arasına sala bilәrdi.  
Başqa bir sözlә dә İmran ailәsinin seçilmiş olması sözügedәn 
ailәnin hәr fәrdinin dә seçilmiş olması demәk deyildir. Bu seçimә 
hәr kәs özü qatılacaq vә öz imanı, әmәli vә ixlası ilә nәticәni tәyin 
edәcәkdir: 
«Hәr insanın әmәli öz boynuna asılar» (17/13) 
«Hәr kәsin qazandığı yalnız özünә aiddir» (6/152) 
Mәyrәmin seçilmәsi dә zamanlar vә mәkanlarüstü ilahi qanun 
çәrçivәsindә  gerçәklәşdirilmişdir.  Seçilmiş  bir  ailәyә  mәnsub 
olmasına,  anası  Hannәnin  ixlas  vә  duasına,  doğumundan  әvvәl 
«nәzir»  verilmәsinә  rәğmәn  bunların  heç  biri  onun  doğuşdan 
«seçilmişlәr» arasına girmәsinә yetәrli sәbәb sayılmamışdır. Ancaq 
o  mükәllәf  ola  bilәcәk  yaşa  gәlib  özünü  iman  vә  әmәliylә 
isbatladıqdan sonra seçildiyi ona bildirilmişdir. 
Bütün  bu  söylәdiklәrimiz  ayәnin  üslubundan  da  açıqca 
anlaşılmaqdadır.  Ayәnin  başındakı  zaman  zәrfi,  Mәryәmin  se-
çiminin  müәyyәn  bir  proses  içәrisindә  gerçәklәşdirildiyinin 
qrammatik  dәlilidir.  Yәni  Mәryәm  «zamanı  gәlincә»  seçilmişdir. 
Seçilmә zamanının gәlmәsindә onun hür iradәsiylә etdiyi tәrcih vә 
bunun nәticәsindә gerçәklәşәn saleh әmәllәri göstәrici olmuşdur.  
Hz.Zәkәriyyanı  tәәccüblәndirәn  yemәklәr  Hz.Mәryәmi  heç 
tәәccüblәndirmәmişdir.  O,  Rәbbi  ilә  qurduğu  isti  münasibәtinin 
tәbii bir nәticәsi olaraq, belә lütflәri normal qarşılayaraq әminliklә 
inandığı hәqiqәti dilә gәtirmişdir: 
«Әlbәttә, Allah dilәdiyinә hesabsız ruzi verәr» 
Hәr  kәsin  özünü  güclә  dolandırdığı  bir  zamanda  onun 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
 
 
 
90 
 
ehtiyaclarını  ödәmәkdә  çәtinlik  çәkәn  әmisi  oğluna:  «Ya  Yusif, 
Allaha  hüsnüzәnn  et,  şübhәsiz  ki,  Allah  bizi  ruzilәndirәcәk» 
demәsi  Mәryәmin  kamilliyinin  göstәricisi  olaraq  onun  Allahın 
dilәdiklәri  arasına  girmәsinә  sәbәb    olmuşdur.  O,  bu  hәqiqәtә 
bütün varlığıyla iman etmiş vә bәdәni kimi qәlbinin vә mәntiqinin 
qiblәsini  dә  Ona  doğru  çevirmişdir.  Bu  sәbәbdәn  dә  heç 
narahatçılıq  keçirmirdi,  Allaha  olan  güvәnini  gözәl  bir  formada 
dilә gәtirәrәk әtrafındakılara da tәssәlli verirdi. 
Belәliklә,  Hannә  vә  bütün  ilahi  seçimә  namizәd  olacaq  in-
sanlar  üçün  keçәrli  olan  bu  prosesdә  imtahanı  müvәffәqiyyәtlә 
verәn Mәryәm, sonunda seçimi qazandığı xәbәrini alır.  
«Ya  Mәryәm,  hәqiqәtәn,  Allah  sәni  seçmiş,  tәmizlәmiş, 
alәmlәrin qadınlarından üstün tutmuşdur» 
Әlbәttә,  Allah  Tәala  tәmizlәnәnlәri  seçir.  Bununla  bәrabәr 
seçdiklәrini dә tәmizlәyirdi. Yәni qul ona düşәn vәzifәni layiqiylә 
icra edincә Rәbb dә özünә düşәni artıqlamasıyla edir. O, Özünün 
dininә yardım edәnә yardım edәcәyini vәd etmişdir. Bu sәbәbdәn 
dә Onun yoluna nәzir deyilmiş Mәryәmi tәmizlәdi. 
Bu tәmizlәmәnin necәliyi vә mahiyyәti barәdә ilk qaynaqlarda 
fәrqli  fәrziyyәlәr  vardır.  Sözügedәn  tәmizlik  heyz  vә  nifas  kimi 
halların  da  ola  bilәcәyi  kimi  (Süddi)  şirk,  pis  әxlaq,  günah  vә 
haram  kimi  mәnәvi  kir  vә  pisliklәrdәn  tәmizlәnmә  mәnasına  da 
gәlә bilәr. 
Bizcә  Mәryәm,  qarşıda  yüklәnәcәyi  möhtәşәm  rolu  icra  edә 
bilmәk  üçün  qәlb,  beyin,  bәdәn  tәmizliyinin  vacib  olduğu  qәdәr, 
tәmizliyin  daha  çox  vacib  olduğu  maddi-mәnәvi  bütün  hallarda 
birdәn  tәmizlәnmişdir.  Çünki,  o  bütün  zamanların  «nümunәvi 
qadını»  seçilәcәk qәdәr  Allaha yaxın olmuş,  Allah da  onun iman 
vә  ixlasını,  tәslimiyyәt  vә  sәdaqәtini  bu  şәkildә  mükafat-
landırmışdır.  Bu  mәnada  Mәryәm  ona  düşәn  vәzifәni  yerinә 
yetirmiş,  duyğu,  düşüncә  vә  bәdәnә  xas  kir  vә  pisliklәrdәn  uzaq 
olmağa çalışmışdır. Allaha olan güvәn vә sәdaqәtinә heç bir zaman 
xilaf  çıxmamışdır.  Allah  da  gücünin  yetmәdiyi  anlarda  ona 
yardımçı  olmuş  vә  tәmizlikdә  onu  kamala  yüksәltmişdir.  Bu 
hәyatın  qanunudur:  Qul  özünә  düşәni  gücü  yetdiyi  qәdәr  edәrsә, 
Rәbbi  dә  gücünün  yetmәdiyi  yerdә  onun  yardımına  gәlәr,  edә 
bilmәdiklәrini tamamlayar. 

ADAYIŞ RİSALӘSİ 
 
Yüklə 2,8 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin