Toshkent davlat agrar umversiteti qalandarov muxitdin maxmudovich


-rasm. Turli xil kompozitsiyalardagi bog‘-park elementlarining



Yüklə 12,21 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/99
tarix20.09.2023
ölçüsü12,21 Mb.
#145712
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   99
Manzarali bog\'dorchilik.Qalandarov M.M

1.3-rasm. Turli xil kompozitsiyalardagi bog‘-park elementlarining
ko‘rinishi.
Toshkent shahrida zamonaviy ko‘kalamzorlashtirishning 
uslublari asosida bugun bunyod etilgan yashil hududlardagi
8


manzarali yaproq va nina bargli daraxt hamda butalami turlari 
bo‘yicha o‘rganib chiqib, ulaming manzarali-estetik xususiyat­
larini namoyon etishi, badiiy kompozitsiyasi har xil uslublarga 
ko‘ra kuzatib boriladi. Daraxt o‘simliklariga dendrologik 
tavsiyanoma berilgandan so‘ng ulaming fasliy hodisalarga 
munosabatiga e’tibor qaratiladi. Shahar avtomobil yo‘llari 
sharoitidagi 
daraxtlami 
himoyalashning 
ahamiyati 
va 
xususiyatlari tashqi muhitdagi o‘simlik va tirik organizm uchun 
noqulay sharoitlar: shovqin, chang, gazlar va garmseldan 
himoyalash darajasiga qarab baholanadi. Ma’lumki, shaharlarda 
odamlaming asosiy dam olish maskanlari bog‘-parklar va xiyo­
bonlar. Agar istirohat bog‘lari chegarasida o‘ta qalin shox-shab- 
bali va uzoq yashaydigan o‘simlik turlari joylashtirilsa, ular bog‘ 
ichki hayotini changdan va tashqi shovqin-suronli muhitdan 
himoyalaydi. Natijada ichkarida hayot sokin bo‘lib tirik 
organizm, hatto, fauna hayoti ham jozibador bo‘ladi. Manzarali 
yaproq va nina bargli daraxtlar shamol tezligini pasaytiradi, 
havo tarkibini tozalovchi tabiiy “koridor” ham hisoblanadi. 
Bunda 
o‘simlik 
turlarining 
о‘sib 
rivojlanish 
shakliga, 
barglaming tuzilishiga ham e’tibor qaratiladi.
Manzarali daraxtlar va, umuman, o‘simliklami joylash- 
tirishda ulami ekish sxemalaiiga, sifat ko‘rsatkichlari, nafis 
ko‘rinishiga ham e’tibor qaratilib, ularda monitoring ishlari olib 
boriladi. Bunda manzarali o‘simlik qayerda va qanday sxemada, 
istirohat bog‘idami, yo‘llar atrofidami yoki binolar, inshootlar 
atrofida uyg‘unlashgan holdami, yaxshi o‘sishi kuzatiladi. 
Shuningdek, 
o‘simliklaming 
o‘sib-rivojlanishi 
bo‘yicha 
fasllardagi o‘zgarish, iqlim va sharoitga to‘g‘ri kelishi, kurtak 
ochishi, barg yoyishi, gullash davrining davomiyligiga e’tibor 
beriladi. Buning uchun daraxtlaming dendrologik tavsifidagi 
manzaraviy xususiyatlari o‘rganib chiqiladi. Daraxt o‘simlik- 
larida ulaming gullash xususiyatlarining faslllarda namoyon 
bo‘lishi, ulaming eng ajoyib xususiyati: jonsiz jismlar bilan 
badiiy kompozitsiya hosil qilishiga e’tibor qaratiladi. Qaysi 
daraxt o‘zining shakli, gullarining joylashishi va rangi bo‘yicha 
binoning, yo‘lning, memorandumning qaysi tomonida o'sib
9


rivojlanishi kerakligi ranglar majmuasida namoyon bo‘ladi. 
Yuqoridagi o‘simliklarning manzarali xususiyatlari e’tiborga 
olinib, qaysi o‘simlik qanday o‘simlik turi bilan ekib joylash- 
tirilib borilishiga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, yaproq bargli 
yoki nina bargli o‘simliklaming butasimonlar va gullar turkumi 
bilan badiiy kompozitsiyasiga ham ahamiyat beriladi.
Mamlakatimiz istiqlolga erishgandan so‘ng barcha shahar va 
qishloqlarda obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish ishlariga 
katta e’tibor qaratila boshlandi. Natijada zamon talablariga javob 
beradigan darajadagi bog‘lar, xiyobonlar va sayilgohlar barpo 
etila boshlandi. Buni biz vatanimiz poytaxti - Toshkent shahri- 
dagi Mustaqillik maydoni, Alisher Navoiy nomli Milliy bog‘, 
G‘afur G‘ulom, Abdulla Qodiriy, Mirzo Ulug‘bek nomli 
istirohat bog‘lari, Shahidlar xiyoboni, Samarqand shahridagi 
Registon maydoni, Afrosiyob xiyoboni, Shahrisabz shahridagi 
Oqsaroy 
majmuasining 
bog‘i, 
Xorazmdagi 
Jaloliddin 
Manguberdi bog‘i va yangi barpo etilgan zamonaviy bog‘lardan 
2013-yilning 14-yanvarida Prezidentimiz Islom Karimov 
tashabbuslari bilan Farg‘ona shahrida barpo etilgan markaziy 
xiyobon misolida ham ko‘rishimiz mumkin. Ushbu bog‘larda 
bugungi ко‘kalamzorlashtirishning eng noyob usullarini qo‘l- 
lagan holda, ajoyib kompozitsiyaga ega bo‘lgan yashil hududlar, 
klumbalar, maysazorlar va gulzorlar barpo etilmoqda.

Yüklə 12,21 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   99




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin