Üç dağ qoynunda yatan Tarovlum Kitab, dünyasını dəyişmiş tarovluların



Yüklə 7.55 Mb.
Pdf просмотр
səhifə42/44
tarix31.01.2017
ölçüsü7.55 Mb.
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   44

271
  
Qarabağ
 
xanlığı
.  
1748-1805-ci 
illərdə
 
müasir
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 yer-
ləçən
 
Kür
 

  Araz 
çayları
 
arasındakı
 
sahədə
 
mövcud
  ol-
muş
  feodal 
xanlıq.
 
Digər
 
Azərbaycan
  x
anlıqları
  kimi, 

-
fəvi
  d
ö
v

tinin 
süqutundan
  sonra 
yaranmış
 

  Rusiya
nın
 
Qafqazı
 
işğalı
 
zamanı
 
zəbt
 
edilmişdir.
 
 
Quba 
xanlığı.
  
XVIII 
əsrin
 
ortalarında
 
yaranmış,
 
Azərbaycan
 
xanlıqla
-
rın
dan  biri.  Quba 
xanlığı
 
Azərbaycanın
 
şimal
-
qərbində
 
yerləşirdi.
 On 

kkizinci 
əsrin
 birinci 
yarısında
 indiki Quba, 
Dəvəçi,
 Qusar, 
Xaçmaz,
 
Xızı
 

 
Siyəzən
 
rayonlarının
 
əra
-
zisi  Quba 
xanlığı
 
şəklində
  daxil  idi. 
Əvvəlcə
  bu 
xanlığın
 
mərkəzi
  Xudat 
şəhə
ri  idi,  az  sonra  Quba 
xanı
 
Hüseynə
li 
Qubanı
 
öz
 
xanlığın
 
mərkəzinə
 
çevirdi
 

  i
qamətgahını
 
oraya 
köçürdü.
 
 
Şamaxı
 
xanlığı
.  
XVIII 
əsrdə
  indiki 
Azərbaycan
 
ərazisində
  feodal 
dövlət
 
olmuşdur.
 
Şamaxı
 
xanlığında
 ik
ihakimiyyətlilik
 
mövcud
 ol-
muş
dur. Bir 
hissəsində
 
Məhəmməd
 
Həsən
 xan, 
digər
 his-
səsində
 
isə
 
Məhəmməd
 
Səid
 

 
Ağası
  xan 
qardaşlarının
 
hakimiyyəti
 
mövcud
 idi. 1763-

 
ildə
 
Məhəmməd
 

id xan 
x
anlığı
 
birləşdirdi
 

  onun 
mərkəzi
 
Şamaxı
 
şəhəri
  oldu. 
1767-ci 
ildə
 Quba 

 
Şəki
 
xanlıqları
 
Şamaxıya
 
hücum
 et-
di, onun 
zəbt
 
edilmiş
 
ərazisi
 onlar 
arasında
 
bölüşdürüldü.
 
1790-

 
ildə
 
Şirvan
 xan
ları
 
hakimiyyətləri
 
bərpa
 
etdilər.
 
 
Şəki
 
xanlığı
.  
P
aytaxtı
  Nuxa 
(Şəki)
 
şəhəri
  olmaqla,  1445-ci 
ildə
  ya-
ran
mışdır.
 
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisin
in 
xanlıqları.
 
 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
272
  
Ərdəbil
 
xanlığı
.  
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 
xanlıq.
  (XVIII 
yüzili
iyin 
40-

 
illə
ri-XIX 
yüzili
yinin 
əvvəlləri).
 
Ərazisi
 
Talış,
  Qara-
dağ,
 
Təbriz,
 
Marağa
 

  Gilan 
xanlıqları
 
ilə
 
hüdudlanırdı.
 
Mərkəzi
 
Ərdəbil
 
şəhəri
 idi. 
 
Marağa
 
xanlığı
.  
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 
xanlıq.
  (XVIII 
yüzili
iyn 
40-

, XIX 
yüzili
yin 20-ci 
illəri).
 
Cənubdan
 
Saqqız
 
mahalı,
 
şərqdən
 
Miyanə,
 
şimaldan
 
Təbriz,
 
qərbdən
  Urmiya 
gölü
 

 Sulduz 
mahalı
 
ilə
 
hüdudlanırdı.
 
Mərkəzi
 
Marağa
 
şəhəri
 
idi. 
 
Maku 
xanlığı
.  
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 
xanlıq.
 (XVIII 
yüzilin
 40-

-1922-ci  il
ləri
). 
Mərkəzi
  Maku 
şəhəri.
  Xoy, 
Qaradağ,
 
Nax
çıvan,
 
İrəv
an 
xanlıqları
 

 
Osmanlı
 
imperiyası
 
ilə
 

-
dudlanırdı.
 
 
Qaradağ
 
xanlığı
.  
1747-ci 
ildə
 
yaranmış
 

 
Cənubi
 
Azərbaycanda
 feodal 
dövlət
 
olmuşdur.
 
Mərkəzi
 
Əhər
 
şəhəri
  idi. 
Qərbdə
n  Xoy, 
Şərqdən
 
Lənkə
ran, 
cənubdan
 
Təbriz
 

 
Ərdəbil
 
xanlıqları
 
ilə
 
həmsərhəd
 idi. 
 
Sərab
 
xanlığı
.  
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 
xanlıq.
 (XVIII 
yüzilin
 40-

 
illəri
  -XIX 
yüzilin
 
əvvəlləri).
 
Ərazisi
 
Ərdəbil,
 
Qaradağ,
 
Təbriz,
 
Marağa
 
xanlıqları
 

 
İraq
la 
hüdudlanırdı.
 
Mərkəzi
 
Sərab
 
şəhəri
 idi. 
 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
273
  

briz 
xanlığı
.  
M
ərkəzi
 
Təbriz
 
şəhəri
 olmaqla 
Azərbaycan
 
xanlıqların
-
dan  biridir. 
Ən
 
görkəmli
 
xanlarından
  biri 
Əmir
-Aslan  Xan 
ol
muşdur.
  Onun 
hakimiyyəti
 
dövründə
 
Təbriz
 
xanlığı
 
Ər
-

bili, 
Xalxalı,
 
Azərbaycanın
 
cənub
 
torpaqlarının
  bir  his-

sini  tutmaqla 
sərhədlərini
  xeyli 
genişləndirdi.
  Lakin 
çox
 
keçmədi
  ki, 
Təbriz
 
xanlığı
  Fateh-
Əli
  xan 
Əfşar
 
tərəfindən
 
ələ
 
keçirildi
, onun 
xanlığı

paytaxtına
 
çevrildi.
 
Təbriz
 xan-
lığının
 
idarə
 
edilməsi
 
Nəcəf
-Qulu xana 
tapşırılır.
 Fateh-
Əli
 
xanın
 
ölümündən
 sonra 
Təbriz
 
xanlığı
 
yenidən
 
müstəqillik
 
əldə
 edir. 
 
Urmiya 
xanlığı
, 
(ingiliscə:
 Khanate of Urmia).  
XVIII 
əsrin
 
ortaları
-1768-1869-cu 
illər
 
arasında,
 
mərkəzi
 
Urmiya 
şəhəri
  olmaqla, 
Cənubi
 
Azərbaycanın
 
qərbində
 
yerləşmiş
 
ən
 
nüfuzlu
 
xanlıqlardan
 biri 
olmuşdur.
 
 
Xoy 
xanlığı
.  
Cənubi
 
Azərbaycan
 
ərazisində
 
xanlıq.
 (XVIII 
yüzilin
 or-
ta
ları
-
sonları).
 
Mərkəzi
 Xoy 
şəhəri.
 
Naxçıvan,
 Maku, Urmi-
ya, 
Təbriz
 
xanlıqları
 

 
Türkiyə
 
ilə
 
hüdudlanırdı.
 
 
Azərbaycanın
 
müasir
 tarixi 
 
Azərbaycan
 Demokratik 
Respublikası
 
(Azərbaycan
 
Xalq 
Cümhuriyyəti)
. 1918-1920 
 
Azərbaycan
  Demokratik 
Respublikası
  (
Azərbaycan
 
Xalq 
Cümhuriyyəti
)-
Yaxın
 
Şərqdə
  ilk  demokratik 
dövlə
t, 
27 may 1918-ci 
ildə
 Tiflis 
şəhərində
 
Azərbaycan
 Milli 
Şu
-
ra

 
tərəfindən
 
yaradılması
 
bəyan
 
edilmişdir.
 
İrəvan
 
şəhəri
 

 quberniya 
əraziləri
 
güzəştə
 
gedildikdən
 sonra, 1918-ci 
il 
mayın
  28-

 
özünün
 
müstəqilliyini
  elan 
edən
 
Azər
bay-

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
274
  
can Xalq 
Cümhuriyyətinin
 
ərazisi
 99908,86 kilometr 
təşkil
 
edirdi.  13983,1  kilometr 
ərazi
 
isə
 
mübahisəli
 
ərazi
  kimi 
qəbul
  olunaraq 
gələcək
 
danışıqlar
 
prosesində
 
həll
  olun-
ması
 
nəzərdə
 tutulurdu. 
 
Azərbaycan
 Sovet Sosialist Re
spublikası
,  
(1920-1991). 
 
Azərbaycan
 Milli 
Hökuməti
, (1945-1946). 
Azərbaycan
  Milli 
Hökümə
ti,  (
ingiliscə:
  Azerbaijan 
People's  Government;  rusca: 
Азербайджанское
 
народ
-
ное
 
правительство)
 ya 21 
Azər
 
Hərəkatı,
 1945-ci ilin no-
yabr 
ayından
  1946-

  ilin  noyabr 
ayına
 
qədər
 
Cənubi
 
Azər
baycanda 
fəaliyyət
 
göstərmiş
 
hökümə
t. P
aytaxtı
 
Təb
-
riz 
şəhəri
 
olmuşdur.
 
Cəmi
 bir il 
mövcud
 
olmasına
 

 bila-
vasitə
 Sovet 
İttifaqının
 
İrana
 
qarşı
 siyasi, ideoloji 

 
hərbi
 
müdaxiləsi
 
nəticəsində
 
yaranmasına
 baxmayaraq, 
tarixdə
 
ilk 
dəfə
 
Cənubi
 
Azərbaycanda
 
müstəqil
 
müasir
  milli 
döv
-
lətçilik
 
cəhdi
 
göstərmişdir.
  Sovet  ordusu 
İrandan
 
çəkil
dik-
dən
  sonra,  dekabr,  1946-

 
ildə
 
İran
  ordusunun 
hissələri
 
Təb
riz 
şəhərinə
 daxil olaraq bu 
hökümətin
 A
varlığına
 son 
qoymuşlar.
 
 
Müstəqil
 
Azərbayc
an,  (18  oktyabr  1991-ci  il).  Hal-ha-
zırda
 
mövcud
 olan bu 
ölkədə
 
yaşayırıq.
 
 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
275
  
Dahil
ə
rin erm
ə
nil
ə

haqqın
da dedikl
ə
ri 
 
Ə
mir  Teymur,  (Fateh-
hökmdar):
 
«E
rm
ə
nil
ə
ri  bir  mill
ə
t  kimi 
yer 
üzündə
n silm
ə
diyim 
üçün
 g
ə
l
ə
c
ə
kd
ə
 ya m
ə
ni 
alqışlayacaq,
 
ya da l
ə
n
ə
tl
ə
y
ə
c
ə
kl
ə
r

   
 
A,S.Puşkin
, (rus 
şairi):
 
«Sə

kölə
s
ə
n, s
ə
n qorxaqsan, 
çünki
 
s
ə
n erm
ə
nis
ən.»
  
 
Aleksandr 
Düma

(Fransız
 
yazıçısı
 v
ə
 s
ə
yyah): 
«E
rm
ə
nil
ə

h
əmişə
 
başqa
  din
ə
  qulluq  ed
ə

hökmdarların
  hakimiyy
ə
ti 
altında
 
olmuşlar.
 N
ə
tic
ə
d
ə
 
öz
 fikir v
ə
 duy
ğularını
 gizli saxlayan, 
hiyl
ə
g
ə
r v
ə
 k
ə
l
ə
kbaz adamlara 
çevrilmiş
l
ər.»
  
 
Qraf  De 
Şole
,  (
Fransız
  s
əyyahı):
  Erm
ə
nil
ə
rin  yoxsulluq  v
ə
 
ə
zab-
ə
ziyy
ə

çə
km
ə
si  m
ə
nd
ə
  onlara 
qarşı
 
böyük
  r
ə
hm 
oyatmasına
  baxmayaraq, 
onların
 
haramzadalığı,
  k
ə
l
ə
kbaz
lığı

o d
ə
r
ə
c
ə
d
ə
 
biabırçı,
 o q
ə
d
ə
r hidd
ə
tl
ə
ndirici idi ki, m
ə

heç
 vaxt 
onlara 
bağlana
 bilm
əzdim.»
  
 
Adam  Mets, 
(İsveç
  s
əyyahı):
 
«Də
risi 

 
qulların
  pisi  erm
ə
-
nil
ə
rdir. 
Abır
-h
əyaları
  yoxdur, 
oğurluqları
  olduqca  m
əş
hurdur. 
Onlar 
yalnız
 d
ə
y
ə
n
ə
k v
ə
 qorxu 
altında
 
yaxşı
 
işlə
yirl
ər.»
  
 
«
Qabusnam
ə»

«E
rm
ə
nil
ə
rin  eybi:  b
ə
dfel, 
kündə
b
ə
d
ə
n, 

-
ru, 
gözügötürmə
y
ə
n,  bir 
ayağı
 
qaçmaqda
  olan, 
ə
mr
ə
  baxma-
yan,  yersiz  hay-
küy
  salan,  v
əfasız,
  riyakar, 
söyüş
 
söyə
n, 
ürə
yi 
xıltlı,
 
ağasına
 
düşmənçilikdir.»
  
 
Tatsit: 
«Bu
  xalq  (erm
ə
ni),  ist
ə
r  xasiyy
ə
tin
ə
,  ist
ə
rs
ə
  d
ə
 
coğ
-
rafi  v
ə
ziyy
ə
tin
ə
 
görə
  q
ə
dimd
ə

ikiüzlü
  v
ə
 
riyakardır.
  Bunlar 
daimi 
romalılara
  nifr
ə
td
ə
n, 
parfiyalılara
  is
ə
  h
ə
s
ə
dd
ə
n  az  qala 
partlayırlar.»
  
 
Musa Xorenatsi: 
"İndi
 
olduğu
 kimi, 
keçmişdə
 d
ə
 q
ə
dim hay-
ların
 
ağızdan
-
ağıza
 
keçə
n  n
əğmə
l
ə
r
ə
  h
ə
v
ə
sl
ə
ri  olma
yıb.
  Ona 
görə
 d
ə
 k
əmağıl,
 nadan v
ə
 v
əhşi
 adamlar haq
qında
 
danışmaq
 
artıqdır."
  

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
276
  
An.N.Y.Marr. Erm
ə
ni 
xalqı
 kimi, erm
ə
ni dili d
ə
 hibrit (calaq) 
dilidir.»
  
 
Jemçuj
nikov, 
(Yazıçı):
 
«Qışqıra
-
qışqıra
 
danışmaq
  bu  xal-
qın
 x
ə
st
ə
liyidir. 
Özgə
 mill
ə
tl
ə
ri d
ə
 
özlə
rinin xeyrin
ə
 
qışqırmağa,
 
yalan informasiya 
yaymağa
 c
ə
lb ed
ə
 bilirl
ər.»
 
 
Olqa  Smurnova, 
(Yazıçı):
 
"Əgə
r  yuxuda  erm
ə
ni 
görüb
-
sünüzsə

çox
 
ehtiyatlı
 olun, bilin ki, sizi aldadacaqlar, v
ə
 yaxud, 
siz
ə
 x
ə
yan
ə
t ed
ə
c
ə
kl
ə
r."  
 
Alferd  Kerte,  (Alman  s
ə
yyah
ı):
 
«Türklə
rl
ə
 

 
görə
nd
ə
 
sözlə
 
danışmaq
 kifay
ə
tdir, 
müqavilə
 
bağlamağa
 da ehtiyac 
yoxdur…
 
Ə
g
ə
r  yunanla 

 
görmə
k  ist
ə
yirsinizs
ə

müt
l
ə

müqavilə
 
bağ
la-
yın,
 erm
ə
ni il
ə
 bel
ə
 bir fikriniz olarsa, onda 
heç
 bir s
ə
n
ə
dl
əşmə
 
aparmağın
 
ə
h
ə
miyy
ə
ti  yoxdur,  sad
ə
c
ə
 
şə
r
ə
  rast  g
ə
l
ə
c
ə
ksiniz. 
Erm
ə
ni il
ə
 
rastlaşmaq
 t
ə
h
lükə
lidir, onu yuxuda 
görmə
k d
ə
 xeyir 
g
ətirmir...»
  
 
S
ə
di 
Şirazi
,  (Fars 
şairi):
 
«E
rm
ə
ni  yer 
üzünün
 
ilanı,
  in-
sanlığın
 
düşmənidir.»
  
 
Vilson, 
(İngilis
  s
ə
yyah
ı):
 
«E
rm
ə
nil
ə

acgöz
  v
ə
  tamahkar
dır.
 
Onlar ist
ə
nil
ə
n bir c
ə
f
əngiyatı
 
böyütmə

üzrə
 
abırsız
 d
ə
r
ə
c
ə
d
ə
 
mahirdirl
ə
r v
ə
 
yalnız
 
bunları
 
özlə
rind
ə

başqalarına
 edirl
ər.»
  
 
Yaltaqlıq
, tabe olma p
ə
rd
ə
si 
altında
 
hökmranlıq
 etm
ə

üçün
 
edilir. (N. 
Çernışevski)

 
 
Yaltaqlıq
 cinay
ə

üçün
 
şə
rait 
yaradır.
 (C. Gey, ingilis 
şairi)
. 
 
Yalan  z
ə
ifl
ə
rin 
daldalanacağı
  yeri  v
ə
 
sığınacağıdır.
  (Fran-
sua. Bekon, ingilis filosofu). 
 
Bir 
adamı
  h
əmişə
  aldatmaq  olar,  b
ə
zi 
adamları
 
müə
yy
ə

vaxt  aldatmaq  olar,  lakin 
bütün
 
xalqı
  daim  aldatmaq  olmaz. 
(Avraam Linkoln). 

___________________
________Üç dağ qoynunda yatan T
arovlum 
 
 
277
  
Dahil
ə
rin dahi fikirl
ə
ri 
 
İki  şeyin  əldən  getmədən  dəyərini  təqdir  etmək  çətindir; 
sağlamlıq və gənclik. 
 Həzrəti ƏLİ 
 
Məlumat elmi meydana gətirər, həyat isə müdrikliyi... 
Emman Kant  
 
Kompleks problemlərin sadə, asanca anlaşıla bilən amma səhv 
həlləri vardır.  
Kainatda ən çox olan iki şey var: Hidrogen və axmaqlıq 
Harlan Ellison 
 
Həyatda  müvəffəqiyyətli  olmaq  üçün  ağılsız  görünməli,  amma 
ağıllı olmalıyıq. 
Şarlu Lui Monteskyö 
 
Sadə  bir  insanın  əlindən  gələni  edə  bilməsi,  ağıllı  bir  insanın 
tənbəlliyindən çox daha qiymətlidir. 
Baltasar Bracia 
 
Bir çiçəyin qoxusu nə isə, bir insanin şəxsiyyəti də odur. 
C. W. Shwab 
 
Heç səhv etməyən insan ümumiyyətlə heç bir şey etməz. 
E. J. Phelps 
 
Həqiqi  dostluq  saxtadan  fərqsizdir,  qiyməti  ancaq  əldən  get-
dikdən sonra aydın olar 
Golti 

El
şad Eyvazov_____________________
______________________ 
 
 
278
  
Bağlanmayan tək yara vicdan yarasıdır. 
Publius Cyrus 
 
Dünyada  on  növ  insan var;  ikilik  sayı  sistemini  anlayanlar  və 
anlamayanlar.  Döyüş  kimin  haqlı  olduğunu  deyil  kimin  geriyə 
qalacağını təyin edər.  
Bertrand Russell 
 
Üç növ yalan vardır: yalan, qəhr olası yalan və statistika. 
Benjamin Disraeli 
 
Yalanlamaq  və  rədd  etmək  üçün  oxuma.  İnanmaq  və  hər  şeyi 
qəbul  etmək  üçün  də  oxuma.  Öyrənmək,  müqayisə  etmək  və 
düşünmək üçün oxu! 
Francis Bacon. 
 
Həyat,  yalnız  qazanan  nömrələrin  göründüyü  böyük  bir 
piyangodur. Yaşamaq üçün bir "səbəb"-i olan, hər cür "necə"-lərə 
dözə bilər. 
Fridrix Nitşe 
 
Güc və səbr arasında seçmə vəziyyətində qalsan Səbr seç. 


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   44


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə