TƏBİƏt elmləRİ VƏ Tİbb seriyasi series of natural sciences and mediCİNE



Yüklə 5.01 Kb.
PDF просмотр
səhifə6/28
tarix28.11.2016
ölçüsü5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28

                                                     Нахчыванской Автономной Республике.  
 
Для  изучение  аутэкологию  славок  и  орнитологические  исследования  в  различных 
территориях  Нахчыванской  А.Р.  Установленю  что  на  этих  территориях  распространени  12  
видов славок и 3 вида мухоловок. 
 
 
 
NDU-nun  Elmi  Şurasının  28  aprel  2015-ci  il  tarixli  qərarı  ilə  çapa  tövsiyə 
olunmuşdur  (protokol  № 09) 
         Məqaləni  çapa təqdim  etdi:  Biologiya  üzrə elmlər doktoru  E.Məmmədov
 
 
 
 

- 37 - 
 
 
 
 
 
 
 
 
НАХЧЫВАН  ДЮВЛЯТ   УНИВЕРСИТ ЕТ И.  ЕЛМИ  ЯСЯРЛЯР,  2015,  № 3 (68) 
 
NAKHCHIVAN ST AT E UNIVERSIT Y
.
  С ЖЫЕНТЫФЫЖ  WО РКС ,  2015,  № 3 (68) 
 
НАХЧЫВАНСКИЙ  ГОСУДАРСТ ВЕННЫЙ  УНИВЕРСИТ ЕТ .  НАУЧНЫЕ  ТРУДЫ,  2015,  № 3 (68) 
 
ƏLİYAR  İBRAHİMOV 
AMEA Naxçıvan Bölməsi 
E-mail: aliyaribragimov@mail.ru     
AYNUR  İBRAHİMOVA 
Naxçıvan Dövlət Universitetinin Dissertantı 
FATMAXANIM  NƏBİYEVA 
                                                                             AMEA Naxçıvan Bölməsi 
E-mail: fatmakhanym_58@mail.ru 
UOT:  58 
ALİ BİTKİ  ŞÖBƏLƏRİNİN VƏ BİRLƏPƏLİLƏRİN  
TƏYİN  ETMƏ CƏDVƏLİ 
 
          Məqalədə  Naxçıvan  Muxtar  Respublikası  ərazisində  bitki  aləminin  mövcud  olan  iri 
şöbələrinin  və  birləpəlilərin  fəsilə,  cins  və  növlərinin    təyinetmə  cədvəli  verilmişdir.  Tədqiqat 
zamanı  məlum  olmuşdur  ki,  ərazidə  6  şöbə,  birləpəlilər  sinifində  66  fəsilə,  120  cins  və  1200  növ 
vardır.  Onlardan  24  fəsilə,  70  cins  545  növ  su-bataqlıq  ekosisteminə  məxsusdur.  Bir  neçə  fəsilə, 
cins və növ yeni aşkar edilmişdir. Taksonların təyinində onların ən əsas əlamətləri götürülmüşdür.  
 
 
Açar  sözlər: şöbə, birləpəli,  fəsilə, cins, növ,  əlamət, təyin, cədvəl, su-bataqlıq 
 
Key words:  department, monocotyledonous,  family, genus, species, sign, determinant, table, 
wetlands 
 
Ключевые  слова:  отдел,  однодольное,  семействa,  род,  вид,  признак,  определитель, 
таблица, водно-болотные, растительности.  
 
         
Bitkilərdən  düzgün  və  səmərəli  istifadə  etmək  üçün  ilk  növbədə  onun  istənilən  bitki  olub-
olmadığına  əmin  olmaq  lazımdır.  Ona  görə  bitkini  təyin  etmək  qaydalarını  bilmək  vacib  şərtdir. 
Bitkini  nəyin  etmək  dedikdə  onun  bitki  aləminin  hansı  şöbəsinə,  fəsiləyə,  cinsə  və  növə  mənsub 
olduğu  nəzərdə  tutulur.  Bitkiləri  dəqiq  təyin  etmək  üçün  onun  morfoloji  əlamətlərini,  yəni  gövdə, 
qabıq,  yarpaq,  çiçək,  erkəkcik,  dişicik,  meyvə,  toxum  və  digər  əlamətləri  ayırd  etmək  lazımdır. 
Həmin  əlamətlər  teza  və  antitezalardada  yerləşdirilmiş  təyinetmə  cədvəllərindəki  əlamətlərlə 
uyğunluğu  yoxlanılır.  Təyin  olunacaq  bitkinin  təzə  yığılmış  tam  forması  (ağac  və  kolların  hissələri, 
otların  kökü,  kökümsovu,  soğanaı,  yerüstü  hissəsi)  yaxud  herbari  nüsxəsi  təyinat  avadanlığı 
(mikroskop,lupa,  pinset,  xətkeş  və b.) ilə  birlikdə  qarşıda  olmalıdır.    
    Bitki aləminin  iri  şöbələrini  təyin etmək üçün  cədvəl: 
1.
 
Bitki,  heç bir  vaxt  çiçək əmələ  gətirmir  və sporlarla  çoxalır   
Bitki,  çiçək  əmələ  gətirir   və toxumlarla  çoxalır  --------------------------------------------------------2
 
 
 
               Ali sporlular  - Sporophyta 
 
2.  Yaşıl  iynəşəkilli  və  ya  pulcuqşəkilli  ağac  bitkilərdir;  bəzən  yarpaqları  tam  inkişaf 
etməmişdir,  qısa  pərdəşəkilli  qın  şəklindədir,  yumurtacıq  yumurtalıqla  əlaqədar  deyildir  və  toxum 
kimi  açıq  yerləşmişdir;  meyvə  əmələ  gətirmir.  Çiçəkləri  çiçəkyanlıqsızdır. 

- 38 - 
                         Çılpaqtoxumlular  - Gymnospermae 
 
Otşəkilli  və  ağacşəkilli  bitkilər  olub,  tipik  yarpaqlı  və  ya,  əksər  yarpaqları  pulcuqludursa, 
onda  bitki  otvaridir.  Yumurtacıqları  yumurtalıqda  yerləşir,  toxumları  meyvəyanlığında  olur,  hansı 
ki, birlikdə  meyvə  əmələ  gətirirlər  ----------------------------------------------------------------------------  3 
 
3.  Rüşeym  bir  ləpəlidir.  Adətən  çiçəkləri  üçüzvlüdür.  Yarpaqları  demək  olar  ki,  həmişə 
paralel  və ya  qövsvari  damarlıdır. 
              Birləpəlilər  – Monocotyledonae sinfi 
 
Ruşeym  adətən  iki  ləpəlidir.  Çiçəkləri  4-5  üzvlüdür,  nadir  hallarda  3-  üzvlüdür.  Yarpaqları 
adətən  torvari  damarlanandır. 
İkiləpəlilər-  Dicotyledonae sinfi 
 
           Birləpəlilər  sinifinin  fəsilələrini  təyin etmək üçün  cədvəl 
                                        Adiantkimilər  - Adianthaceae  Newm. fəsiləsi 
             Fəsilənin  ümumi  əlamətləri:  Sorusları  uzunsovdur,  girdədir,  yaxud  xətvaridir,  kənarları 
qatlanmış  pərdə  şəkilli  yarpaqlarla  örtülmüşdür.  Orta  böyüklükdə  qınlardır,  yarpaq  saplaqları 
bağlaşmamışdır.  Yarpaq ayası  bölümlüdür.  Adiantum  L. - Adiant  cinsi                                                                        
 
Cinsin  dünya  miqyasında  əsasən  tropik  zonada  yayılmış  185  növündən  Qafqazda  və 
Azərbaycanda  və o cümlədən  Naxçıvan  MR-də 1 növü  vardır.    
1.  Olduqca  kiçik  su bitkiləri  olub,  sərbəst halda  su səthində  üzəndirlər.  Yarpaqları  yoxdur.  Bitki  1-5 
mm  enində  yarpaq ayası  formasındadır.  Bir  və ya  bir neçə  kökü vardır,  yaxud  tamamilə  köksüzdür. 
Çılpaq  bircinsli  çiçəkləri  nadir  halda  yarpaq ayasının  əsasında  büküşdə   inkişaf  edir. 
 
                                       
                                                           Sugülükimilər  - Lemnaceae  S.F. Gray  fəsiləsi 
 
 
2. Çiçəkyanlığı  yaşıldır,  otvaridir,  və ya qurudur,  pərdəlidir,   
Altıyarpaqlıdır  -------------------------------------------------------------------------------------------------   2 
 Çiçəkyanlığı  başqa rəngə  boyanmışdır  ---------------------------------------------------------------------- 3 
3.  Çiçəkyanlığı  qurudur,  zarlıdır,  sütuncuq  üç  sapşəkilli  ağızcıqlıdır.  Meyvə-  çoxtoxumlu 
qutucuqdur,  açılan  qapaqcıqlıdır.   
                                             Cığkimilər  - Juncaceae Juss. fəsilə 
 
Çiçəkyanlığı  otvaridir  (травянистый).  Sütuncuğu  yoxdur,  ağızcıq(рыльца)  oturaqdır. 
Meyvəsi  birtoxumlu  fındıqcıq  və ya 3 çalovludur,  bir  ikitoxumludur. 
                                                         Fəsilə - Juncaqinaceae  Juss. 
          1.  Dişicik  üç  birləşmiş  meyvəyarpaqcıqlarından  ibarətdir.  Erkəkcik  6-dır.  Dişicik  altı  və  ya 
başqa sayda  sərbəst meyvəyarpaqcıqlarından  ibarətdir.   Erkəkcik  6 – dan çoxdur  ---------------------2 
         2. Erkəkciklər 6 və ya çoxdur.  -------------------Baqəvərkimilər  -Alismataceae Vent. fəsiləsi                                                          
 
Erkəkciklər  9 - dur. ---------------------------- Suoxukimilər-Butomaceae  Mirb.   fəsiləsi                                                                            
1.
 
Sünbüləbənzər  çiçək  qrupu  olan  və ya tək-tək, yaxud  cütçiçəkli  su  
   bitkiləridir  ---------------------------------------------------------- ----------------------------------- 2  
= Quru  vəya  bataqlıq  bitkisidir.----------------------------------------------------------------------- 3 
 
2.  Erkək  və  dişi  çiçəkləri  çiçəkyanlıqsızdır.  Çiçəkdə  erkəkciklər  2-4  ədəddir.  
Meyvəyarpaqcıqları  sərbəstdir,  sayca  1-6 ədəddir. 
Suçiçəyikimilər  - Potamodetonaceae  Dumort.  fəsiləsi 
 
= Erkək çiçəklər  borulu  çiçəkyanlıqlıdır  və bir  erkəkciklidir.  Dişi  çiçəkləri  çiçəkyanlıqsızdır. 
 
15.  Çiçəkqrupu-ətli  qıcadır,  əsasından  yuxarı  çiçək  yarpağı  ağ  örtük  görünüşlü  və  ya  uzun 
qılıncgörünüşlü  yaşıl  yarpaqlıdır.  Meyvəsi  giləmeyvə  görünüşlüdür.-   
                                    Danaayağıkimilər-Araceae  Adans.  fəsiləsi 
 
= Çiçəkqrupu  əvvəlki  görünüşlüdür.  Meyvə  fındıqcıq  görünüşlüdür  ----------- ---------------16 
 
16.  Çiçəklər  sünbül  əmələ  gətirən  pərdəli  pulcuğa  birləşmişdir,  axırıncı  müxtəlif  şəkilli 
çiçək  qrupu  əmələ  gətirir------------------------------------------------------------------------------------------
----17 
 
= Çiçəkləri  pərdəli  pulcuqla  birləşməmişdir.  Və sünbül  əmələ  gətirmir  -----------------------18 
 
17.  Gövdəsi  dəyirmidir.  Yarpaqları  adətən  xəttidir,  qın  boyu  parçalanmışdır,  və  adətən  qının 
yarpaq  ayasına  keçid  yerində  qısa  pərdəşəkilli  dilciklidir.  Çiçəkləri  adətən  ikicinslidir.  Ayrı-ayrı 
çiçəklər  iki  çiçək pulcuğu  arasında  yerləşmişdir  Erkəkcik  sapı  tozluğun  ortasına  bərkimişdir. 

- 39 - 
Qırtıckimilə r  - Poaceae Barnhart  (Taxıllar)  fəsiləsi 
 
= Gövdəsi  adətən  üçtillidir.  Yarpaqları  xəttidir,  qapalı  qınlı  və  dilciksizdir.  Çiçəkləri  adətən 
bircinsli  olub,  çiçək  pulcuqlarının  qoltuğunda  yerləşmişlər.  Erkəkcik  sapı  tozluğun  əsasına 
bərkimişdir.   
 Cilkimilər  - Cyperaceae Juss. fəsiləsi 
18.  Çiçəkqrupu  -  qara  və  ya  açıqqəhvəyi  rəngli  sıx  silindirik  sünbüldür;    çiçəkqrupunun  
yuxarı  hissəsində  erkəkcik  çiçəklərdən  ibarət  olan  hissəsi,  aşağıda  dişi  çiçəklər  olan  hissədən 
ayrılmışdır. 
 Ciyənkimilər  - Typhaceae L. fəsiləsi 
 
= Çiçəkqrupu  şarşəkilli  başcıqlardan  ibarətdir,  salxım  və ya  süpurgədə  yerləşmişdir,  yuxarı 
başcıqlar  erkək, aşağı  başcıqlar  dişi  çiçəklidir. 
Qurbağaotukimilər  - Sparganiaceae Rudolphi  fəsiləsi 
Cins və növlərin  təyin etmə cədvəli 
                                                        Ciyən -Typha  L. cinsi 
Yoğun  kökümsovu  erkən  tökülən  iki  cərgə  yerləşmiş  pulcuqlu  yarpaqlarla  örtülmüşdür.  Aşağı 
yarpaqları  qın  şəklindədir,  qalanları  silindirik  qınlıdır,  enli-xətti  və  ya  dar-xətlidir.  Çiçək  qrupunun 
erkək  və  dişi  hissəsi  qıcanın  oxu  hissəsində  bir-birinə  toxunur  və  ya  sərbəst  sahə  ilə  ayrılırlar. 
Tozluqları  dördyuvalıdır. 
Cinsin  18  növündən  Qafqazda  -  8,  Azərbaycanda  7  növü    vardır.      Onlardan  Naxçıvan 
MR ərazisində  6 növü  yayılmışdır. 
 
 1.Qıcanın  erkək  və  dişi  hissəsi  bir-birinə  toxunur.  Dişi  çiçəklər  çiçəkyanlıqsızdır. 
Yarpaqları  enli-xətlidir.  ---------------------------------------------T.  latitolia  L.                
 
= Qıcanın  erkək və dişi  hissəsi   müəyyən  məsafədə  çılpaq  sahə  ilə  ayrılmışdır  --------------- 2 
 
2. Qıcanın  dişi  çiçəkli  hissəsi  oval  və ya uzunsov  formadadır.  Dişi  çiçəkləri 
çiçəkyanlıqsızdır.  -------------------------------------------------------T.  laxmannii  Lepech.                                                                                 
 
= Qıcanın  dişi  hissəsi  silindirik  və çiçəkyanlıqlıdır  ------------------------------------------------ 3 
 
3. Gövdəsi  nazikdir,  hündürlüyü  1-m -dən artıq  deyildir,  yarpaqsızdır.  Qıcanın  erkək 
hissəsinin  qələmi  çılpaqdır.  --------------------------------------------T.  minima  Funck                                                                             
 
= Gövdəsi  yoğundur,  1-2 (4) m hündürlükdədir.  Qıcanın  erkək hissəsinin  qələmi 
tükcüklüdür  ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4  
 
4. Dişi  çiçəkqrupu  1-1,5 sm  enində  olub,  görkəmli   uzun  ağızcıqlıdır.----  T. angustifolia  L.                                                                                
 
= Dişi  çiçəkqrupu  0,5-0,8 sm  enindədir  və kənara  çıxan)  ağızcıqlıdır,  onlara  bərabər olan 
kürəkli   sivriləşmiş  çiçəkyanlıqcıqlıdır.  ---T. domingensis  Pers. (T. anguststa  Bory et Chaub) 
              T. alexevii Mavrod. - Aleksey ciyəni Fedds Repert. Bu  ciyən  növü  Dağıstandan  təsvir 
olunub.  Tip:  «Qızıl  –Yurtovski   rayonu  Prorva çayına  yaxın,  Sulak  qəsəbəsindən  10 kilometr 
cənubda.  4 .VI. 1961, N. Svelyov,  S. Çerepanov,  Q. Nepli,  A. Bobrov  . N.203,  (LE).  Şərqi 
Önqafqaz:  Ərazi  - Sulak;  Həmçinin  Cənubi  Zaqafqaziyada  Naxçıvan  MR ərazisində  olan  yeni  və 
endemik  bitkidir.  ( İlk dəfə  olaraq  Naxçıvan  MR florasına  daxil  edilir).                          
Qurbağaotu  - Sparqaniaceae  Rudolphi  fəsiləsi 
 
Çiçəkləri    bircinslidir,  Şarşəkilli  başcıqda,  salxımşəkilli  və  ya  süpürgəvari  çiçəkqrupunda 
toplanmışdır.  Yuxarı  hissədə  erkək,  aşağı  hissədə  dişi  çiçək  başcıqları  yerləşir.  Erkək  çiçəklərin 
çiçəkyanlığı  yoxdur,  3  erkəkciklidir.  Dişi  çiçəklər  çiçəkyanlıqlı  olub,  3-6  pərdəvari  yarpaqcıqdan 
ibarətdir,  yuxarı  yumurtalıqlıdır,  biryuvalıdır.  Meyvəsi-  quru  meyvəyanlıqlı  çəyirdəkdi. 
         Fəsilənin  şimal  yarımkürənin,  mülayim  və soyuq  qurşaqlarında  yayılmış  1 cinsi  vardır. 
 
               Qurbağaotu  - Sparyanium  L. cinsi 
 
Cinsin  30-40  növündən  Qafqazda,  Azərbaycanda  və  o  cümlədən  Naxçıvan  MR-  də  5  növü 
vardır.  Onlardan  4 növ   Nax. MR florasında  yeni  aşkar edilmişdir.   
 
       Qurbağaotu  növlərinin  təyin etmə cədvəli.  
 
1. Meyvəsi  tərsinə-pramidaldır,  yuxarı  hissəsi  şişkinləşmişdir.  -S. erectum  L.                                                                                           
Bu  növ  1999-cu  ildə  Nax.MR  ərazisində  T.H.  Talıbov  və  Ə.Ş.  İbrahimov    tərəfindən  yeni 
aşkar edilib.  Meyvəsi  iy  şəkillidir  -------------------------------------- ---------------------------------------2 
           2. Yetkin  meyvəsi  6-11 mm  uzunluqdadır,  orta hissəsində  kəmərsizdir.  -S. neqlectum  Beeby                                                                                                       

- 40 - 
 
= Yetkin  meyvəsi  5-6 mm  uzunluqdadır,  orta hissədə  kəmərlidir.-  S. emersum  Rehm.                                                                              
           3. Yetkin  meyvəsi  fərqlidir,  orta hissəsində  kəmərsizdir.------------ S. simplex Huds. 
                                                                                           
           =Meyvələri  sünbül  çiçək qrupuna  toplanmışdır.  Yarpaqları  su üzərində  üzəndir.  S.natans  L.                                                                                                           
                           Suçiçəyikimilər  - Potamogetonaceae Dumort.  fəsiləsi 
        
Fəsiləyə  mənsub  olan  nümayəndələrin  çiçəyi  bircinsli  və  ya  ikicinslidir,  süpürgəşəkilli 
çiçəkqrupunda  tonlanmışdır,  yaxud  tək-tək  yarpaqların  qoltuğunda  yerləşmişdir.  Çiçəkyanlığı 
yoxdur  və  ya  o  pərdəvari  örtücü  yarpaqcıqla  əvəz  olunmuşdur.  Erkəkcikləri  2-4  ədəd  olmaqla,  qısa 
saplı  və  bəzən  qanadşəkilli-  genişlənmiş  əlaqələndiricilidir.  Dişicik  1-4  -  dür  və  adətən  sərbəstdir. 
Meyvəsi  fındıqcıqvari  və  ya  çəyirdəkvaridir.  Toxumu  endospermsizdir,  oraqşəkilli  və  ya  sipralvari-
burulmuş  qatlanmış  rüşeyimlidir.  Fəsilənin  9  cinsindən  Qafqazda  və  Azərbaycanda  4  cinsi  vardır. 
Qeyd  olunan  cinslərə:  Zannichellia  L.,  Ruppia  L.,  Zostera  L.  və  Potamogeton  L.  aiddir. 
Potamogeton  L.  cinsində  1  növ  müstəsna  olmaqla,  qalan    heç  bir  cins  və  növ    Naxçıvan  MR  florası 
ücün  verilməmişdir.  Onlar  Ə.Ş.  İbrahimov  tərəfindən  yeni  aşkar  olunmuş  və  floraya  daxil 
edilmişdir.  Potamogeton  L.  cinsinin  1  növü  olduğu  halda  8  növü  əlavə  tapılmışdır.  Digər  tərəfdən 
Suçiçəyikimilər-  Potamoqeyunaceae  Engl.  fəsiləsində  olan  Zannichellia,  Ruppia,  Zostera  cinslərinə 
yeni  sistematik  nomenklaturaya  görə fəsilə  statusu  verilmişdir.    
Təyinetmə cədvəli: 
 
1. Çiçəkləri  çoxsaylı  olub  sünbülşəkilli  çiçəkqrupunda  toplanmışdır  --------------------------- 3 
 
=Çiçəkləri  tək-təkdir  və ya iki  çiçəkli  yarımçətir  çiçəkqrupunda  toplanmışdır  ---------------- 2 
2. Çiçəyi   bircinslidir,  qoltuqda  yerləşir,  tək-təkdir  və ya  2-dir (cüt-cütdür). 
 
Zannixelliyakimilər  - Zannichelliaceae  Dumort.  fəsiləsi 
= Çiçəkləri  ikicinslidir,  uzun  nazik  çiçəksaplağında  cüt-cütdür. 
                                                           Ruppiyakimilə r  - Ruppiaceae Hutch.  fəsiləsi 
3. Çiçəkqrupunu  oxu  sıxdır.  Çiçəkləri  1 erkəkcik  və 1 dişicikdən  ibarətdir.                                                         
= Çiçəkqrupunun  oxu  silindirikdir.  Çiçəkləri  4 erkəkcik  və 4 dişicikdən  ibarətdir. 
              Suçiçəyi  -  Potamogeton  L. cinsi 
Suçiçəyi    cinsinin  ümumi  əlamətləri:  Çiçəkləri  bircinslidir,  bu  və  ya  digər  dərəcədə  çox 
saylı  çiçəkləri  axırıncı  sıx  silindrik  sünbülşəkilli  çiçəkqrupunda  toplanmışdır.  Çiçəkyanlığı  yoxdur. 
Erkəkcikləri  4-dür,  Nər  bir  erkəkciyin  əlaqələndiricisi  aşağı  hissədə  dəyirmi  qanadşəkilli 
çiçəkyanlığını  yarpaqcıqlarına  bənzər  çıxıntı  ilə  təchiz  olunmuşdur.  Dişicik  4-dür,  sərbəstdir, 
olduqca  qısa  sütuncuqludur  və  ya  oturaq  ağızcıqlıdır.  Yumurtacıq  1-dir,  əyilmişdir.  Toxum  oraqvari 
və  ya  spiralvari  əyilmiş,  qatlanmış  rüşeyimlidir.  Şirin  su  bitkiləridir,  suya  batmış  və  ya  su  üzərində 
üzən  qınla  təhciz  olunmuş  növbəli  yarpaqlıdır.    
 
Cinsin  yer  hər  iki  yarımkürənin  isti  və  mülayim  qurşaqlarındakı  şirin  sularda  yaşayan  87 
növündən  Qafqazda-15  Azərbaycanda  12  növünün  olduğu  verilir.  Azərbaycan  florasının  I  cildində 
Nax.  MR  florası  üçün  heç  bir  növ  verilməmişdir.  I  cildin  nəşrindən  sonra  son  dövrlərdə  1  növ  - 
Patamogeton  filitormis  növü  aşkar  edilmişdir.    1989-cu  illərdə  Ə.Ş.  İbrahimov  tərəfindən  bu 
fəsiləyə  aid  əlavə  8  yeni  növ  aşkar  edilmişdir.  T.  Qasımova  suçiçəyi  cinsinin  təyin  etmə  cədvəli 
vermiş,  ancaq Nax. MR növləri  barədə məlumatlar  verməmişdir, 
                                Suçiçəyi - Patomogeton  L. növlərinin  təyinetmə cədvəli 
1.
 
Yarpaqları  qarşı-qarşıya  yerləşmişdir.-------------------Potamogeton  densus L                                                                                           
=Yarpaqları  növbəli  yerləşmişdir  ---------------------------------------------------------------------2 
1.
 
Bütün  yarpaqları  suyabatmışdır,  dar  ensiz  xəttidir  və  ya  sapşəkillidir,  yaxşı  inkişaf  etmiş 
qınlıdır  -----------------------------------------------------------------------------------------------  3 
=  Yarpaqları  müxtəlif  formalıdır,  suyabatmış  və  ya  su  üzərində  üzəndir,  qınsızdır,  yarpaq 
ayasının  əsasında  yaxşı  inkişaf  etmiş  dilciklidir   ------------------------------------------------------------ 5 
3. Meyvəsi  yaxşı  inkişaf  etmiş  sivri,  azca daxilə  tərəf  qatlanmış  buruncuqludur.   
= Meyvəsi  nisbətən  yaxşı  inkişaf  etmiş  qısa və kütvari  buruncuqludur  ------------------------- 4 
4. Meyvəciyi  4 mm  uzunluqdadır,  uc hissədən  ayrılmış  buruncuqludur.----  P. pectinatis  L.                                                                                                  
= Meyvəciyi  2 mm-dən  uzun  deyildir,  çəpinə-ovaldır  və uc hissəsindən  aşağıda   
    ayrılmış  buruncuqludur.  -------------------------------------------------------  P. filiformis Pers..                                                                                                                                                                               
5. Bütün  yarpaqları  sapşəkilli  və ya qılcıqşəkillidir  ----------------------------------------------- 6 

- 41 - 
=  Yarpaqlarının  hammısı,  aşağıdakılardan  başqa, 3 mm-dən  enlidir,  ovaldır,   
     lansetli  və ya elliptikdir  ---------------------------------------------------------------------------  7 
6. Yarpağı  tükşəkillidir,  eni  1 mm-dən  azdır.  Meyvəciyi  dəyirmidir.   
                                                                                                   P.trichoides  Cham.  et Schlecht. 
=Yarpağı  daha enli  olub,1mm-dən  2 mm-ə  qədər enindədir.  ---------------------P.  pusilus  L.                                                                                               
7. Yarpaqlarının  hammısı  oturaqdır  ------------------------------------------------ -----------------8 
=  Yarpaqlarının  hammısı  saplaqlıdır,  suya  batmışdır,  bəzən  öz  formasına  görə  saplağa 
bənzəyir  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 9 
8. Yarpaqlarının  kənarı  qıvrımdır,  ürəkşəkilli  əsası  yoxdur.  ------------------------P.crispus.  L.                                                                                                   
=  Yarpaqlarının  kənarı  qıvrım  deyil.  Onların  əsası  aydın  seçilən  ürəkşəkillidir,  gövdəni  əhatə 
edəndir.  ------------------------------------------------------------------------------------------ P.perfoliatus L.                                                                                     
9. Yarpaqlarının  hammısı  5-15 mm  uzunluqda  qısa  saplaq  üzərindədir,   
    enli-  lansetlidir.  --------------------------------------------------------------------------P.  lusens L. 
=  Üzən  yarpaqları  uzun  saplaq  üzərindədir,  sualtı  yarpaqları  dar-  xətli-  lansetlidir  və  ya  
saplağabənzərdir  ----------------------------------------------------------------------------------------------- 10 
10.  Sualtı  yarpaqları  saplağabənzərdir,  bəzən  tez  dağılandır,  üzən  dərivaridir,  ürəkşəkilli  və 
ya pazşəkilli  əsaslıdır  ------------------------------------------------------------------------------------------ 11 
11.  Üzən  yarpaqları  əsasından  ürəkşəkillidir,  uzun  saplaq  üzərindədir,  sualtı  yarpaqları 
saplaqşəkillidir.--------------------------------------------------------------------------------P. natans L.                 
= Üzənyarpaqları  aşağıya  doğru  sivriləşmişdir,  əsası  ürəkşəkilli  deyil,  sualtı  yarpaqları 
saplaqşəkillidir,  bəzən  tez  töküləndir.  -----------------------------------------------------P.  nodosus Poir. 
                                                 Ruppiyakimilə r  -  Ruppiaceae L. fəsiləsi 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə