Elmи мяъмуяси



Yüklə 3,55 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə11/37
tarix05.05.2017
ölçüsü3,55 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   37

 

Tabelilik bağlayıcıları 

Bu bağlayıcılar,, adətən, tabeli mürəkkəb cümlələrin tərkibində işlənərək 

baş cümlə ilə budaq cümləni bir-birinə bağlayır. Onlar əsasən səbəb, 

məqsəd, nəticə, şərt kimi məna qruplarına bölünür:. 

a)

 

məqsəd bildirənlər: نا ،نأ ،ل ،نلا ،ىك ،ىكل ،ىتح ،لائل ،لاأ ،لايك ،لايكل 



b)

 

 səbəb bildirənlər: ذا ،نذا ،نلا  



c)

 

nəticə bildirənlər : نذا , ا ذا 



Ərəb dilçiliyində və Azərbaycan ərəbşünaslığında bağlayıcıların müqayisəli tədqiqinə dair 

137 


d)

 

şərt bildirənlər:  ،نإ ،ذا ،اذا ،ناذا ،ول ،نأول ،ناول ،لاا 



a) Burada نأ

ﱠ   və  نأْ bağlayıcılarını xüsusi olaraq qeyd etmək olar. Bu 

bağlayıcının cümlədək bəzi vəzifələrinə görə  məqsəd bildirən bağlayıcılar 

qrupunda verərək, dilimizdəki “ki” bağlayıcısı kimi çox işlənən bağlayıcı 

olub mübtəda, xəbər, tamamlıq budaq cümlələrində  işlənən  نا 

bağlayıcısından sonra ad qrupundan olan sözlər təsirlik halda işlənir. 

 ةرھاقلا ىلا رف اسيس انقيفر نأ ىنغلب

 

.



 

 اندلب ىف ماعلا اذھ ىرجتس ىملاعلا بابشلا ناجرھم نأ تعمس

 

.

 



 هسفنب كولسلا هذھ بختني هنأ مھملا

 

.



 

 نأ-ki, ona görə ki, onun üçün ki, mənasını verən bu bağlayıcı arzu, istək, 

qadağan, əmr, öhdəlik, imkan, bacarıq və s. bildirən fellərdən sonra işlənir. 

سردي نأ ىف بغري 

Bu zaman bu bağlayıcı fellə birlikdə məsdərə bərabərdir və onunla əvəz 

edilə bilər 

 ةساردلا ىف بغري 

نأ bağlayıcısı bu səbəbdən ةيردصملا نا adlanır (9, 263). 

 

Zənn və mühakimə bildirən fellərdən sonra bu bağlayıcı “ki” 



mənasını verir və ondan sonra fel xəbər  şəklində olur və keçmiş zamanda 

işlənə bilər. 

Eşitdim ki, Zeyd qayıdıb.  ديز عجر نأ تعمس 

Bu zaman fel xəbər şəklindədir. 

Sən elə zənn edirsən ki, sənin vəziyyətin sənə xeyir gətirəcək? 

 كلاح كعفنيس نأ نظتأ

ُ

 

Burada felin arzu şəklində yox, məhz xəbər şəklində işləndiyi vurğulanır. 



 Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, ərəb qrammatikləri  ىاbağlayıcısı ilə 

bərabər  نأ bağlayıcısını  ربسفتلا  فرح - aydınlaşdırma bağlayıcısı kimi təhlil 

edir. Lakin ondan sonra gələn fel əmr şəklində olmalıdır (9, 258). 

 Ona yazdım ki, hazır olرضحا نأ هل تبتك  

 كلفلا عنصآ نأ هيلا انيحوأف

)

 ،نونمؤملا ةروس



28

(

 



Ona belə vəhy etdik, gəmini düzəlt.  

Məqsəd budaq cümləli tabeli mürəkkəb cümlələrdə  işlədilən 

bağlayıcıları təsdiq və inkarlıq bildirilməsinə görə iki qismə ayırmaq olar: 

 



təsdiq bildirənlər:  ل ،نا ،ىك ،ىتح- bunlar əsasən üçün, ona görə, onun 

üçün, ondan ötrü mənasını verir. 

 

inkar bildirənlər:  لاأ ،لايك ،لايكل ،لائل 



 f.e.n. Hüseynova S.N. 

138 


 ل - Bu qrupa daxil olan bağlayıcı yerinə görə ön qoşma, yerinə görə 

bağlayıcı kimi işlədilir. 

 ةحورطلاا ىلع عفادا قشمد ىلأ ترفاس 

Çox zaman ل ىك ilə işlənir )

ىكل

 (

 ىك ملا



adlanır və eyni məna ifadə edir. 

ىتح  ىك  ،ىكل  ،نلا bu bağlayıcılar da məqsəd bildirir. İşləndikləri budaq 

cümlələri baş cümlədən əvvəl və sonra gələ bilər. 

 ىك ناديز ىجرجل تاياور تارق

)

نلا ،ىتح ،ىكل



 (

بثك نع ملاسلاا خيرات ىلع علطا

 

 

 ىك ناديز ىجرجل تاياور تارق بثك نع ملاسلاا خيرات ىلع علطا



)

نلا ،ىتح ،ىكل

(

 

Bu bağlayıcıların inkar formaları da məqsəd bildirmək üçün işlədilir. 



 مكتنيدم ىلع ىنعلطا

)

لائل ،لاأ



 (

اھيف لضأ


 

.

 



b)Tabelilik bağlayıcılarından  ذا ،نذا ،نلا- çünki, ona görə, ondan ötrü ki 

və  s.  kimi  tərcümə edilir. Əsasən səbəb budaq cümləsini baş cümləyə 

bağlayır. 

  هنا  ذا  تارضاحملا  ةعاق  انلخد

)

هنلا


  (

  قد


 ةضيرم  اھناذا  سردلا  ميرم  ترضح  ام  سرجلا

)

3،190



(

 

Lakin bəzi  ərəb qrammatilər bu bağlayıcıya zərflik bildirən bağlayıcı 



kimi baxır. Onlar “nə zaman”, “nə vaxt” və s. kimi tərcümə edilir. Bu zaman 

həmin bağlayıcının işləndiyi cümlələr zərflik budaq cümləli tabeli mürəkkəb 

cümlə sayıla bilər. 

O, Ömər öləndən sonra doğuldu.  رمع تام ذا دلو 

Nəticə bildirən bağlayıcılar ذا və  نذا“elə isə, onda” mənasını verir.  

Səni ziyarət edəcəyəm –(deməli)  كمركأ نذا كروزاس 

demək sənə hörmət edirəm.  

 هزنتن بھذن نذأ ديج سقطلا 

Hava çox yaxşıdır, elə isə gəzməyə gedək. 

Göründüyü kimi, buradakı cümlələr elə bil bir növ sual-cavab xarakteri 

daşıyır. Ikinci cümlədə bağlayıcıdan sonra fel arzu şəklində  işlədilir və 

birinci cümlədəki feli-hərəkətin nəticəsi kimi başa düşülür. 

Ərəb dilindəki bağlayıcıların böyük bir qismi  "

ام

"  sözü ilə düzəlir. O, 



sual əvəzliyi, nisbi əvəzlik, inkar ədatı və s. kimi işlədilir. Bu söz  ماد- davam 

etmək mənası verən fellə işlənərək aşağıdakı kimi tərcümə edilir: 

Həyatda olduqca mənə namazı vəsiyyət etdi .

ا 

ايح تمد ام ةلاصلاب ىناصو  



Çox zaman  ماد امfeli köməkçi fel kimi çıxış edir, əsas fel indiki-gələcək 

zamanda işlədilir: 

 بتكي ماد ام 


Ərəb dilçiliyində və Azərbaycan ərəbşünaslığında bağlayıcıların müqayisəli tədqiqinə dair 

139 


Nə  gədərki yazmaqdadır; Nə  qədərki, yazmağa davam edir. Hələ  də 

yazmaqdadır. 

Cümlədəki belə  vəzifəsinə görə bu söz 

وميدلا  ام

  ةم

(davamiyyət "



ام

"   –si  ) 

adlanır.  Ərəb dilində 

"

ام



"   –nın iştirakı ilə yaranan bir çox bağlayıcılar 

mövcuddur. Azərbaycan dilində bunlar bağlayıcı (nisbi) sözlər adlanır və 

onlara “hər kim, hər vaxt, nə zaman, haçan, nə qədər ki, nə cür və bu kimi 

sözlər daxildir (4, 447). 

 "

 ام


"

 – nin iştirakı ilə düzələn bağlayıcılar: 

 harada kı, harada olursa – امثيح ; hər nə, hər necə - امھم 

nə ki, hansı ki – اميا ; nə zaman ki -  امنإ 

nə qədər ki, -  ام اذا; harada ki –  امنيأ 

nə zaman ki -ام ىتم  necə ki –  فيك ، امفلل

 ام

 

hər dəfə, nə vaxt ki -  املك



ﱠ ; hər nə -  املكﱡُ 

Ərəb dilində bağlayıcıları quruluşca iki hissəyə bölmək olar. Sadə  və 

mürəkkəb bağlayıcılar. 

Sadə bağlayıcılar bunlardır: 

،امأ ،نإ ،ل ،ذا ،اذا ،نأ ،نأ ،ىك ،ول ،نكل ،نكل ،لب ،و ،ف ،وا ،ما ،امإ

ﱠ ِ


ِ

َ

َ



ْ

 

Mürəkkəb bağlayıcılar iki və daha artıq bağlayıcının birləşməsindən və 



yuxarıda qeyd etdiyimiz “ام” – nin müxtəlif nitq hissələri – sual əvəzlikləri, 

zərfliklər və s. birləşməsindən əmələ gəlir. 

نم sual əvəzliyi də nisbi əvəzlik və bağlayıcı kimi bəzi nitq hissələri ilə 

birlikdə mürəkkəb bağlayıcı əmələ gətirir. 

kim ki -  نمبا; hər kəs –  نملك 

Mürəkkəb bağlayıcıların əmələ gəlməsində  ل,  نأvə  نإbağlayıcıları və  لا

inkar ədatı da çox iştirak edir: 

نلا


-

ل 

+



 لائل ،نا

ل 



+

نا

+



 لاأ ،لا

 نأ 



+

 لاا ،لا


 نإ 


 +

لا

 



Beləliklə, mürəkkəb bağlayıcıları bu cür qruplaşdırmaq olar:  نأvə  نأ – 

nin iştirakı ilə düzələnlər: 

نا لبق ،نا دعب ،ناول ،ناريغ ،ناديب ،لائل ،لاا ،نلأ ،نلأ

ﱠ ِ


ِ

ْ َ  


ل -nin iştirakı ilə düzələnlər: 

 لائل ،نلأ ،لايكل ،ىكل 

لا inkar ədatı ilə düzlənlər: 

لائل ،لاول ،لايك

 

 

ام –nin iştirakı ilə düələn mürəkkəb bağlayıcılar: 



امل ،ام لبق ،امدنع ،اماذا ،املك ،املك ،ام ىتم ،اميا ،امثيح ،امفيك ،امينا ،اھنا ،امھم

 



 f.e.n. Hüseynova S.N. 

140 


Deməli,  ərəb dilində bağlayıcılar tabesizlik və tabelilik bağlayıcılarına, 

onlar da öz ifadə etdiyi sintaktik-semantik və qrammatik vəzifələrinə görə 

müxtəlif növlərə bölünür. Quruluşca bağlayıcılar sadə və mürəkkəb olmaqla 

iki növə ayrılır. Bu məqalə bu sahədə ilk tədqiqat işi olduğu üçün iştər sadə, 

ya mürəkkəb, istərsə  də tabeli və tabesiz bağlayıcıların dəqiq say haqqında 

konkret bir söz söyləmək hələ bir qədər tezdir. Çünki bir çox dillərdə olduğu 

kimi  ərəb dilində  də  hər hansı bir köməkçi nitq hissəsinin hansı növə aid 

olduğu barədə mübahisə doğuran səbəblər vardır.  

 

İSTİFADƏ EDİLMIŞ ƏDƏBİYYAT 

 

Azərbaycan dilində: 



1.

 

Qurani-Kərim (Azərbaycan dilinə tərcüməsi, tərcüməçilər: Bünyadov 



Z.M., Məmmədəliyev V.M.) 

2.

 



Qarayev M.İ. Müasir ərəb dilinin tədris proqramı, Bakı, 2000. 

3.

 



Məmmədov Ə.C. Ərəb dili, Bakı, 2000. 

4.

 



Müasir Azərbaycan dili, II c. Morfologiya, Bakı, 1980. 

5.

 



Rüstəmov R.Ə. Müasir türk dilində köməkçi nitq hissələri, Bakı, 

1996. 


6.

 

Zeynalov F.R. Müasit türk dillərində köməkçi nitq hissələri, Bakı, 



1971. 

Ərəb dilində: 

7.

 

ميركلا نارقلا 



8.

 

توريب ،لولاا ءزجلا ،باتك ،نامثع نب رمع وبا هيوبيس 



9.

 

 ،ةيبرعلا سوردلا عماج ،ىنييلاغلا ىفطصم خيشلا



توريب ،ثلاثلا ءزجلا

 

Rus dilində 



10.

 

Брагина  А.А.  Косвенно-вопросительные  предложения.  В.  Кн.: 



Современный русский язык, Раздел: синтаксис сложного предложения, 

М. 1986. 

11.

 

Гранде  Б.М.  Курс  арабской  грамматики  в  сравнительно  -



историческом освещении, М. 2001. 

 


Ərəb dilçiliyində və Azərbaycan ərəbşünaslığında bağlayıcıların müqayisəli tədqiqinə dair 

141 


 

РЕЗЮМЕ 

 

Данная  статья  посвящена  исследованию  союзов  в  арабском 

языкознании,  а  так  же  в  ней  рассматривается  научный  подход  к 

изучению этой проблемы со стороны азербайджанской арабистики. Как 

известно,  в  изучении  этих  вспомогательных  частей  речи  имеются  и 

разногласия и общие взгляды среди арабских грамматиков и арабистов. 

В  статье  дается  классификация  союзов  по  значению  и  структуре, 

приводятся  примеры,  демонстрирующие  конкретные  виды  союзов  и 

даются переводы этих примеров. 

 

 

SUMMARY 

 

This article is dedicated to conjunctions in the Arabic linguistics. The 



scientific approach to the studying of this problem by Azerbaijan oriental 

studies is also considered in the above-stated article. As is known, there are 

disagreements equally with the similar outlooks among the Arabic 

grammarians in studying these auxiliaries. Classification of conjunctions by 

the meaning and structure, also specific kinds of conjunctions and their 

translations, equally with the concrete examples, were also given by the 

author in this article. 

 


Modal Verbs Dare, Need 

143 


 

 

MODAL VERBS DARE, NEED 

 

Yegana GARASHOVA  

 

 



Modal verbs are used to show the speaker’s attitude toward the action or 

state indicated by the infinitive, i.e. they show that the action indicated by 

the infinitive is considered as possible, impossible, probable, improbable, 

obligatory, necessary, advisable, doubtful or uncertain, etc. The modal verbs 

are : can (could), may (might), must, should, ought, shall, will, would, need, 

dare. The modal expressions to be + Infinitive and to have + Infinitive also 

belong here. 

Modal verbs are called defective because all of them (except dare and 

need) lack verbals and analytical forms (i.e.compound tenses, analytical 

forms of the Subjunctive mood, the passive voice). 

Besides they do not take-s in the third person singular. They also have 

the following peculiarities: 

1.

 

All of them (except ought and sometimes dare and need) are followed 



by the infinitive without particle to. 

2.

 



All of them (accept dare and need) form the negative and interrogative 

form without the auxiliary do. 

3.

 

All the modal verbs have two negative forms – a full one and 



contracted one ; 

Should – shouldn’t 

May not – mayn’t 

Must not – mustn’t 

Need not – needn’t 

Dare not – daren’t 

Note the peculiar contracted form of some modal verbs : 

Cannot – can’t 

Shall not – shan’t 

Will not – won’t 



Yegana GARASHOVA 

 

144 


Dare means to have the courage (or impertinence) to do something. In 

the negative it denotes the lack of courage to do something. 

How dare you say such a thing? (6) – Siz belə şey deməyə necə cəsarət 

edirsiniz? 

How does the dare to return home so late. Why didn’t you dare it before? 

(7) – O evə belə gec qayıtmağa necə cəsarət edir? Siz öncə (əvvəl) nə üçün 

buna cəsarət etmirdiniz? 

Ann thinks what I have dared to do.(8) – Ann fikirləşir ki, mən nə 

cəsarətlə etməliydim. 

The verb dare as well as need has some pecularities which make it 

different from other modal verbs. 

It is used both as a normal verb (taking the auxiliary do in the 

interrogative negative forms) – 5 in the third person singular and the 10 – 

Infinitive and as on anomalous verb ( without any auxiliary in its 

interrogative and negative forms, without-s in the third person singular and 

without the particle to before the infinitive which follows it). Dare has two 

forms – dare for the Present and dared for the past. 

Note - "Durst " is only rarely used in modern English, and then only 

negatively. " Dare" may bu used anomalously or regularly as may be seen 

from the foregoing conjugation. 



Dare 

Present Simple Tense 

 

Affirmative Negative Inrogative 

I dare 

 

You dare 



 

He dare or dares 

 

She dare or dares 



We dare 

 

They dare 



  

I dare not or 

I do not dare 

You dare not or you do 

not dare 

He dare not or he does 

not dare 

She dare not 

We dare not or we do 

not dare 

They dare not or they 

do not 


Dare I ? or Do I dare? 

Dare you? Or Do you 

dare? 

Dare he? Or Does he 



dare? 

Dare she? Or Does she 

dare? 

Dare we? Or Do we 



dare? 

Dare they? Or Dothey 

dare? 


Modal Verbs Dare, Need 

145 


Past Simple Tense 

 

Affirmative Negative  Interrogative 

I durst? Or I dared 

You durst? Or you 

dared 

He durst? Or he 



dared 

It durst? Or It dared 

I durst not I dared not 

I did not dare 

Durst I? Dared I? Did I 

dare? 


 

Did he dare to strike me when I was dawn? (13)– Mən aşağıda olanda o 

məni cəsarətlə vurdu? 

He dared the danger of the girl’s family.(9) – O, qızın ailəsinin qəzəbinə 

məhəl qoymadı. 

I dared him to jump. He won’t dare to deny it(10). Mən hoppanmaq üçün 

ona ürək-dirək verdim. Onun bunu inkar etməyə cəsarəti çatmaz. 

Its meaning is then either to venture or to challenge, as(2)  

How do you dare (to) say such a sthing (to venture). He dares (dared) to 

insult me (to venture). He dares (dared) me to do it (to challenge). (13) 

Siz necə  cəsarət edib belə  şeyi deyirsiniz? O cəsarətlə  məni alçaldır 

(alçaltdı). O cəsarətlə onu mənə etdirir. 

Compare: She doesn’t dare to dare him to do that. She hasn’t the courage 

to challenge him (10). O onun onu etməsinə cəsarət etmir. O onun igidliyinə 

cəsarət etmir. 

Dare is mostly used in interrogative and negative sentences. However, 

we often come across I dare say which has become a stock phrase and 

acquired a new meaning "I suppose". Dare is used with the. Indefinite 

Infinitive. 

I dare say, məncə, mənə görə, mənə elə gəlir ki. 

 

Note – The idiom " I dare say" means "perhaps". 



 

I dare say he will come by the night train (14).  

 

Məncə / mənə belə gəlir ki, o gecə qatarı ilə gələcək. 



_ need _ 

" To need ", but for the exceptions given below, is conjugated regularly. 

It is a principal anomalous. Verb meaning to be necessary? 


Yegana GARASHOVA 

 

146 


Present Simple Tense 

 

Affirmative Negative  Interrogative 

I need 


He need or needs 

Need’ not I do not 

need 

He need not He does 



not need 

Need I? Do I need? 

Need he? Does he need? 

 

Need expresses necessity. It is mostly used in negative and interrogative 



sentences. 

You needn’t be in such a tright. My arm. (13 ) - Belə qorxmaq lazım 

deyil. Qolumdan tut. 

Note. – When need is used in the meaning of to be in want of it is treated 

as a normal verb. 

He felt the need of money. Onun pula ehtiyacı vardı. 

He needs a new pair of shoes. 

Need has only one tense form – The present. In the same way as dare, 

need is used as a normal and as anomalous verb, the latter is much more 

common in colloquial English. 

One need to be careful (14). – Ehtiyatlı olmaq lazımdır. 

He did not need to be told twice (14) - Ona iki dəfə demək lazım deyil. 

The farmers need rain. This need no saying (12) – Fermerlərə yağış 

lazımdır. Bunu demək lazım deyil. 

It its object is an infinitive without to the 3 rd person singular of the 

affirmative, negative, and Interrogative is need. The auxiliary verb do is not 

used, as, He need not come. Need he come? 

Note – The affirmative construction "He need come" is rarely used. It is 

more usual to say, "It is necessary for him to come or "He must come". 

For the past or future, have to or necessary is substituted as – 

He will have to come. It will be necessary for him to come. He had to 

come. He did not need to come. If its object is a noun, a pronoun, a gerund, 

or an infinitive with, to, the 3 rd person singular is needs. The auailiary ’do’ 

is then used, as:  

She needs a new hat. 

It needs to be handled carefully (10) 



Modal Verbs Dare, Need 

147 


What the child needs is a good whipping. – Bununla ehtiyatla davranmaq 

lazımdır. – Bu uşaq yaxşıca  şallaqlamağa layiqdir. Note the difference 

between: 

She needs a newhat. (It is necessary ) 

She wants a new hat. (She wishes to have) 

Note the Expressions. Must I go there now? – No, you need not. (11) 

Mən indi ora getməliyəmmi ? – Xeyr, ehtiyac yoxdur.  

 

  



 

 

 



 

Yegana GARASHOVA 

 

148 


 

LİTERATURE 

 

1.



 

Бархударов  Л.С.  Стелинг  Д.А.  Грамматика  английского  языка. 

М., 1965. 

2.

 



В.М. Каушанская, Р.Л.Ковнер, О.Н.Кожевникова. A. Grammar of 

the English Language. Baku- 2004. 

3.

 

Ганшина М, Василевская Н, Английская грамматика, М, 1945. 



4.

 

Долгополова З. Модальные глаголы английского языка, М, 1961. 



5.

 

Cyril Miller, A Grammar of modern English for Foreign Students. 



1946-1957. 

6.

 



Fleet ’Flam Mysterions 1958. 

7.

 



Galswarthy ’In Channel 1950. 

8.

 



Galswarthy ’Island’s Aharaoh 1948. 

9.

 



Galswarthy ’The Roof’ 1962. 

10.


 

Greenwood ’Mr.Bunting 1969. 

11.

 

Galswarthy Iwan Song 1956. 



12.

 

Aardy Return of the Night 1979. 



13.

 

Show B.Piqmalion 1960. 



 

Modal Verbs Dare, Need 

149 


 

XÜLASƏ 

İngilis dilində dare, need modal feillərin həm əsas, həm də modal 

feil kimi işlənmə xüsusiyyətləri 

 

Qeyd etdiyimiz kimi, modallıq kateqoriyası haqqında müxtəlif dil 

materialları  əsasında xeyli elmi-nəzəri  ədəbiyyatın mövcudluğuna 

baxmayaraq, indiyə  qədər haqqında söhbət gedən modal feillərin ayrı-

arılıqda izahına böyük ehtiyac var. Məsdərlə  işlənərək, modal feillər 

hərəkətin mümkünlüyünü, qeyri-mümkünlüyünü, vacibliyini, gərəkliyini, 

lazımlığını  və s. bildirir. Modal feillər adi feillərə xas olan bir sıra qram-

matik xüsusiyyətlərə malik deyil : adi feillərdən fərqli olaraq onlar indiki 

qeyri-müəyyən zaman formasında III şəxs təkdə - s- şəkilçisi qəbul etmir, 

onların məsdər və analitik formaları yoxdur. Bu kimi xüsusiyyətlərə görə 

feillərə  bəzən naqis (defective) feillər də deyilir. Müxtəlif məqalədə modal 

feillər içərisində iki modal feilin (dare, need) ikili xüsusiyyətə malik olma-

sını, azərbaycan dili ilə müqayisəli şəkildə ayrı-ayrılıqda həm modal, həm də 

əsas feil kimi işlənməsini nəzərdən keçirir və öz qənaətlərini sübut üçün 

müxtəlif alimlərin fikirlərinə istinad edir. 

 

 



RESUME 



Yüklə 3,55 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   37




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə