Penitensiar sistemdə Vərəmə nəzarət üzrə TƏLİmat



Yüklə 1.96 Mb.
səhifə12/32
tarix25.11.2016
ölçüsü1.96 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   32

Vərəmin müalicəsi

Azərbaycan PS-də VƏD-lər 1-ci və 2-ci kateqoriyalı xəstələrin müalicəsində həftədə 7 gün, 4-cü kateqoriyalı xəstələrin müalicəsində həftədə 6 gün təyin edilir.


Kimyaterapiya rejimlərinin kodlaşdırılması


Rejimlərin kodlaşdırılması ÜST tərəfindən tövsiyə olunmuş müalicə kateqoriyaları ilə uyğunlaşdırılıb:

  • I – ilk dəfə aşkar olunmuş, II - əvvəllər müalicə olunmuş, IV – ÇDD və GDD xəstələr üçün

  • “a” hərfi - əvvəllər müalicə olunmuş ÇDD vərəmi olan xəstələrin müalicə rejimini göstərir

  • “S” hərfi - streptomisinə qarşı mono-davamlı vərəmi olan xəstələrin müalicə rejimlərini göstərir

  • “H” hərfi - izoniazidə qarşı mono- və poli-davamlı vərəmi olan xəstələrin müalicə rejimlərini göstərir

  • “R” hərfi - rifampisinə qarşı mono- və poli-davamlı vərəmi olan xəstələrin müalicə rejimlərini göstərir

  • “G” hərfi - GDD vərəmi olan xəstələrin müalicə rejimini göstərir.



Kimyəvi terapiyanın rejimlərini və müalicənin müddətini aşaqıdaki amillər şərtləndirir:


  • Xəstəlik halının növü

  • Dərmanlara qarşı davamlılıq növü və

  • Prosesin yayılması dərəcəsi

Vərəmli pasiyentlərə müalicə təyin edilməsi üçün təqdim olunan sxemdə ən azı üç effektiv VƏD olmalıdır. Bu şərt olmadıqda konsilium pasiyentin palliativ qayğıya keçirilməsinin məqsədəuyğunluğu məsələsini həll edir. Palliativ qayğı və müalicə zamanı 1-ci sıra VƏD-lərin tətbiqinə yol verilir.

Standart kimyəvi terapiyanın rejimləri



Xəstəlik halının növü

VM-nin 2-ci sıra dərmanlara davamlılıq növü*

Prosesin yayılması və müalicənin müddəti

Kimyəvi terapiyanın rejimi

Müalicənin kateqoriyası

Həssaslıq qorunmuşdur

İlk dəfə aşkar olunmuş

Bir pay hüdudunda (6 ay)

2HRZE/4HRE


I

Bir paydan artıq (8 ay)

2SHRZE/1HRZE/5HRE


II

Əvvəllər müalicə olunmuş

Hər hansı biri (8 ay)

2SHRZE/1HRZE/5HRE


II

Mono-davamlılıq (S)

İlk dəfə aşkar olunmuş

Bir pay hüdudunda

(6 ay)


2HRZE/4HRE


I

Bir paydan

artıq (8 ay)



2Km#HRZE/1HRZE/5HRE


IIS

Əvvəllər müalicə olunmuş

Hər hansı biri (8 ay)

2KmHRZE/1HRZE/5HRE


IIS

Mono-, Poli-davamlılıq (H) : H, HS, HE, HSE

Bütün tiplər


Km(s), Ofl(s)

Km(s), Ofl(r)

Km(r), Ofl(s)

Km(r), Ofl(r)



Hər hansı biri

(12 ay)**



KmLfxEthREZ/LfxEthREZ

KmMfxEthREZ/MfxEthREZ

CmLfxEthREZ/LfxEthREZ

CmMfxEthREZ/MfxEthREZ



IIH

Mono-, Poli-davamlılıq (R) : R, RS, RE, RSE

Bütün tiplər


Km(s), Ofl(s)

Km(s), Ofl(r)

Km(r), Ofl(s)

Km(r), Ofl(r)



Hər hansı biri

(12 ay)**



KmLfxEthHEZ/LfxEthHEZ

KmMfxEthHEZ/MfxEthHEZ

CmLfxEthHEZ/LfxEthHEZ

CmMfxEthHEZ/MfxEthHEZ



IIR

ÇDD: HR, HRS, HRE, HRSE

İlk dəfə aşkar olunmuş

Km(s),Ofl(s)

Km(s),Ofl(r)

Km(r),Ofl(s)


>=20 ay ***

KmLfxEthCsPasZ/LfxEthCsPasZ

KmMfxEthCsPasZ/MfxEthCsPasZ

CmLfxEthCsPasZ/LfxEthCsPasZ


IV

Əvvəllər müalicə olunmuş

Km(s),Ofl(s)

Km(s),Ofl(r)

Km(r),Ofl(s)


>=24 ay ***

KmLfxEthCsPasZ/LfxEthCsPasZ

KmMfxEthCsPasZ/MfxEthCsPasZ

CmLfxEthCsPasZ/LfxEthCsPasZ


IVa

GDD: ÇDD + Km və/yaxud Am və/yaxud Cm və Ofx davamlı

Bütün tiplər

>= 24 ay ***

CmMfxEthCsPasZ/MfxEthCsPasZ

IV G

* s – həssaslıq qorunmuşdur; r – dərman vasitələrinə davamlılıq

# bütün tövsiyə ediləm rejimlərdə Kanamisin Amikasin ilə əvəz edilə bilər

** Dərmanlara qarşı Mono- və Poli-davamlı tiplərin (S, H, R, E, HS, HE, HSE, RS, RE, RSE) müalicəsi zamanı intensiv fazanın müddəti 3 aydan az olmamaqla, bəlğəmin konversiyasından sonra daha 2 ay davam edir və o, bəlğəm konversiyasının gecikməsi, kliniki və rentgenoloji dinamikanın ləng olması şərtləri ilə 6 aya qədər uzadıla bilər.

*** ÇDD və GDD vərəmin müalicəsi zamanı müalicənin intensiv fazasının müddəti 8 aydan az olmamaqla, bəlğəmin konversiyasından sonra daha 6 ay (ümumilikdə 10 aydan çox olmamaqla) davam edilir.

Bədən çəkisindən asılı olaraq vərəməleyhinə dərman vasitələrinin standart dozaları (böyüklər üçün)




Dərman vasitələri

< 33 kq

33 – 50 kq

51 – 60 kq

> 60 kq

İzoniazid (100, 300 mq)

4-6 mq/kq

200-300 mq

300 mq

300 mq

Rifampisin (150, 300 kq)

10-20 mq/kq

450-600 mq

600 mq

600 mq

Etambutol (100, 400 mq)

25 mq/kq

800-1200 mq

1200-1600 mq

1600-2000 mq

Pirazinamid (500 mq)

30-40 mq/kq

1000-1750 mq

1750-2000 mq

2000-2500 mq

Streptomisin (1 q ampul)

15-20 mq/kq

500-750 mq

1000 mq

1000 mq

Kanamisin (1 q ampul)

15-20 mq/kq

500-700 mq

1000 mq

1000 mq

Amikasin (1 q ampul)

15-20 mq/kq

500-700 mq

1000 mq

1000 mq

Kapreomisin (1 q ampul)

15-20 mq/kq

500-700 mq

1000 mq

1000 mq

Levofloksasin (250mq,

500 mq)


ÇDD vərəmi olan böyüklərdə adətən 750 mq təyin olunur

750 mq

750 mq

750 mq

Moksifloksasin (400 mq)

ÇDD vərəmi olan böyüklərdə adətən 400 mq təyin olunur

400 mq

400 mq

400 mq

Etionamid (250 mq)

15-20 mq/kq

500 mq

750 mq

1000 mq

Protionamid (250 mq)

15-20 mq/kq

500 mq

750 mq

1000 mq

Sikloserin (250 mq)

15 mq/kq

500 mq

750 mq

1000 mq

PAST və ya digər formalar ekvivalent miqdarda

150 mq/kq

8 q

8 q

8 q

Rifabutin (150 mq)

5 mq/kq

200-300 mq

300 mq

300 mq

Qeyd: gündəlik dozalar göstərilmişdir. Adətən aşağıdakı dərman vasitələri gündə 2 dəfə qəbul edilir: etionamid, protionamid, sikloserin, PAST. Məsələn, etionamidin gündəlik dozasını (750 mq) – 500 mq səhər və 250 mq axşam. Bir sıra preparatlar hazırda Azərbaycanda qeydiyyatdan keçmədiyindən və vərəmin müalicəsində tətbiq edilmədiyindən cədvəldə göstərilməyib. Həmin preparatların təchizatı və qeydiyyatı təmin olunduqda, onların vərəmin müalicəsi sxemlərində tətbiq edilməsinə baxılacaqdır.
DHT molekulyar üsullarının (standart müalicə rejimlərinin seçilməsi üçün yardım məqsədi ilə) nəticələri əsasında dərmanlara qarşı davamlılığın əsas növləri:

LPA testləri üzrə DHT-nin nəticələri

İnterpretasiya (dərmanlara davamlılığın növü)

H(s*), R(s), E(s)

Qorunmuş həssaslığı olan vərəm

H(r**), R(s), E(s)

Mono-davamlılıq (H) və mümkündür Poli-davamlılıq (HS)

H(s), R(r), E(s)

Mono- davamlılıq (R) və mümkündür Poli- davamlılıq (RS)

H(s), R(s), E(r)

Mono- davamlılıq (E) və mümkündür Poli- davamlılıq (SE)

H(r), R(s), E(r)

Poli- davamlılıq (HE və mümkündür HSE)

H(s), R(r), E(r)

Poli-davamlılıq (RE və mümkündür RSE)

H(r), R(r), Km (s), Ofx (s)

ÇDD vərəm

H(r), R(r), Km (r), Ofx (s)

ÇDD vərəm (Km qarşı davamlılıq)

H(r), R(r), Km (s), Ofx (r)

ÇDD vərəm (Ofx qarşı davamlılıq)

H(r), R(r), Km (r), Ofx (r)

GDD vərəm

* s – həssaslıq qorunmuşdur; ** r – dərman vasitələrinə davamlılıq

AKV-in müalicəsi barədə bax: Əlavə 9

Müştərək İİV-infeksiyası və vərəmin müalicəsi barədə bax: Əlavə 10

Hamiləlik zamanı vərəmin müalicəsi barədə bax: Əlavə 11



Uşağı əmizdirən analarda vərəmin müalicəsi barədə bax: Əlavə 12

Müalicə nəticələri


Dərmanlara qarşı hər-hansı davamlılıq növü olan vərəmli xəstələrin müalicə proqramının effektivliyini qiymətləndirmək məqsədilə ÜST və digər beynəlxalq təşkilatlar müalicə nəticələrinin standart təyini təqdim ediblər:

  • Sağalma

  • Müalicə başa çatdı

  • Müalicənin izlənilməsi itirilib

  • Uğursuz müalicə

  • Ölüm

  • Qiymətləndirilməyib

Qorunmuş həssaslıqlı və rifampisinə hər hansı davamlılıq istisna edilən xəstələrin müalicə nəticələrinin təyini*


  • Sağalma – müalicənin başlanğıcında bakterioloji olaraq pozitiv AV xəstədə müalicənin son və ondan əvvəlki ən azı bir müayinəsində bəlğəmin yaxma və ya əkmə üzrə nəticəsi neqativ müəyyən olunur.

  • Müalicə başa çatdı – xəstə, “uğursuz müalicə”yə dair əlamətlər olmadan tam müalicə kursunu başa çatdırmışdır, lakin bəlğəmin son və ya ondan əvvəlki ən azı bir müayinəsi zamanı yaxma və ya əkmə üzrə nəticəsinin neqativ olduğunu təsdiq edən qeydlər yoxdur (müayinələr aparılmayıb və ya nəticələr əldə edilməyib).

  • Müalicənin izlənilməsi itirilib – xəstə müalicəyə başlamayıb və ya müalicə başlandıqdan sonra ən azı 2 ardıcıl aydan çox fasilə vermişdir.

  • Uğursuz müalicə – xəstədə müalicənin 5-ci ayında və ya daha sonrakı dövründə bəlğəmin yaxma və ya əkmə üzrə nəticəsi pozitivdir.

  • Ölüm – müalicədən əvvəl və ya müalicə fonunda vərəmli xəstənin hər hansı səbəbdən vəfatı.

  • Qiymətləndirilməyib – müalicə nəticəsi müəyyənləşdirilməmiş vərəmli xəstə. Buraya başqa tibb müəssisəsinə köçürülmüş xəstələr habelə müalicə nəticələri məlum olmayan xəstələr aid edilirlər.

*Qeyd: Müalicə müddətində xəstədə rifampisinə davamlılıq (RD) və ya ÇDD müşahidə olunduqda, onlar 2-ci sıra VƏD-lə müalicə sxeminə keçirilməlidir. Belə xəstələr 1-ci sıra VƏD-lə müalicə alan xəstələrin kohort təhlilindən çıxarılır və onların müalicə nəticəsi 2-ci sıra VƏD-lə müalicə alan xəstələrin kohortunda qiymətləndirilir. Əgər belə xəstənin 2-ci sıra VƏD-lə müalicəsi mümkün olmursa, onun müalicəsinin nəticəsi yuxarıda göstərilən kimi təyin edilir.

2-ci sıra VƏD-lərlə müalicə qəbul etmiş RD, ÇDD və GDD vərəmli xəstələrdə müalicə nəticələrinin təyini


  • Sağalma – Müalicə yuxarıda qeyd edilən müddətlərə və kateqoriyalara müvafiq olaraq, “uğursuz müalicə”yə dair əlamətlər olmadan başa çatmışdır və İntensiv Fazadan sonra ən azı 30 gün ara ilə aparılmış üç və daha artıq ardıcıl neqativ əkmə nəticəsi vardır.

  • Müalicə başa çatdı – Müalicə yuxarıda qeyd edilən müddətlərə və kateqoriyalara müvafiq olaraq, “uğursuz müalicə”yə dair əlamətlər olmadan başa çatmışdır, lakin İntensiv Fazadan sonra ən azı 30 gün ara ilə aparılmış üç və daha artıq ardıcıl neqativ əkmə nəticəsinin olması barədə məlumat yoxdur.

  • Müalicənin izlənilməsi itirilib – xəstə müalicəyə başladıqdan sonra ən azı 2 ardıcıl aydan çox fasilə vermişdir.

  • Uğursuz müalicə – Aşağıda qeyd edilən səbəblərdən müalicə dayandırılıb və ya daimi müalicə sxemində ən azı 2 VƏD-in dəyişdirilməsi zəruridir:

- İntensiv Fazanın sonunda konversiya1 yoxdur və ya

- Davamedici Fazada bakterial reversiya2 baş verib və ya

- Flüorxinolonlara və ya 2-ci sıra inyeksion preparatlara əlavə qazanılmış davamlılığın olduğunu təsdiq edən məlumat varsa və ya

- Arzuedilməz dərman reaksiyası.



  • Ölüm – müalicə kursu zamanı vərəmli xəstənin hər-hansı səbəbdən vəfatı.

  • Qiymətləndirilməyib – müalicə nəticəsi müəyyənləşdirilməmiş vərəmli xəstə. Buraya başqa tibb müəssisəsinə köçürülmüş xəstələr habelə müalicə nəticələri məlum olmayan xəstələr aid edilirlər.

Müalicə zamanı kliniki, rentgenoloji və laborator nəzarət


Kimyaterapiya kursu zamanı müalicə rejimi dəyişilməz olduqda müayinə növlərinin müddətləri bütün xəstələr üçün aşağıda qeyd olunur:
Kimyaterapiya dövründə xəstələrin müayinəsi

Müalicə kateqoriyası

Mikroskopiya

Əkmə

DHT


Ağ ciyərlərin rentgenoqrafiyası

I

2-ci, 4-cü və 6-cı aylarda

2-ci və 4-cü aylarda

əkmənin nəticəsi pozitiv olduqda

3-cü və 6-cı aylarında

II, IIS

2-ci, 5-ci və 8-ci aylarda

2-ci və 5-ci aylarda

əkmənin nəticəsi pozitiv olduqda

3-cü və 8-ci aylarında

IIH, IIR, IV, IVa, IVG


Intensiv fazada hər ay, Davamedici fazada hər iki aydan bir

Intensiv fazada hər ay, Davamedici fazada hər iki aydan bir

əkmənin nəticəsi pozitiv olduqda, lakin üç aydan tez olmamaqla

Hər üç aydan bir

ÇDD/GDD vərəmi olan xəstələrin müayinəsi



Müayinə

Tövsiyə olunan tezlik

Həkim tərəfindən müayinə

Müalicəni başlayarkən, konversiya baş verənə qədər hər ay, və sonra hər 2-3 aydan bir

Bəlğəm yaxmasının mikroskopiyası və əkməsi

Müalicənin intensiv fazası müddətində hər ay, sonradan isə 2 aydan bir. Müalicənin son 12 ayı ərzində əkmə müayinələrin ümumi sayı 5-dən az olmamalıdır.

Çəki

Müalicənin əvvəlində, sonra isə hər ay

DHT-nin təyini

Müalicənin əvvəlində, sonra isə müalicənin hər 3 ayında

Döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası

Müalicənin əvvəlində, sonra isə hər 3 aydan bir

Kreatinin

Müalicənin əvvəlində, inyeksion dərman vasitələri təyin olunduqdan sonra isə hər ay. İİV-müsbət, şəkərli diabet və böyrək çatışmazlıq riski yüksək olan xəstələrdə -hər 1-3 həftədən bir.

Kalium

İnyeksion dərman vasitələri təyin olunduqda – hər ay.

İİV-müsbət, şəkərli diabet və böyrək çatışmazlıq riski yüksək olan xəstələrdə -hər 1-3 həftədən bir.



Tireotrop hormonu (ТТH)

Etionamid/protionamid/yaxud PAST qəbulu zamanı hər 6 aydan bir; əlavə olaraq hipotireodizmin simptomlarına aylıq nəzarət. Hipotireodizmi aşkar etmək üçün ТТH təyin olunması kifayətdir; digər tireod hormonların səviyyəsini müəyyən etməyə ehtiyac yoxdur.

Qaraciyər fermentləri

Uzun müddət pirazinamid qəbul edən və yaxud hepatit riski ya əlamətləri olan xəstələrdə müntəzəm nəzarət (hər 1-3 aydan bir). İİV-müsbət olan pasiyentlərdə aylıq nəzarət.

İİV (İİV/QİÇS) testi

Müalicənin əvvəlində, və təkrarən kliniki göstəriş zamanı

Hamiləlik testi

Müalicənin əvvəlində fertil yaşda olan qadınlar üçün və təkrarən göstərişlər zamanı.

Hemoqlobin və leykositlər*

Linezolid qəbulu zamanı əvvəlcə hər həftə ərzində, sonra isə hər ay yaxud göstəriş zamanı; uzadılmış istifadə üzrə kliniki təcrübəsi azdır. İİV-müsbət olan və retrovirus əleyhinə dərman vasitələri (o cümlədən, zidovudin) qəbul edən pasiyentlərə əvvəlcə aylıq, sonra isə göstərişlərə əsasən nəzarət olunur.

Lipazalar*

Linezolid və retrovirus əleyhinə dərman vasitələri (D4T, ddI, ddc.) qəbul edən xəstələrə pankreatitin yaranmasının qarşısını almaq məqsədilə abdominal ağrıların aradan qaldırılması üçün təyin olunur.

Südlü asidoz*

Südlü asidozun qarşısını almaq məqsədi ilə linezolid və retrovirus əleyhinə dərman vasitələri qəbul edən pasiyentlərə təyin olunur.

Qlükoza*

Qatifloksasin qəbulu zamanı həftəlik nəzarət. Pasiyentlərə hipo- və hiperqlikemiya əlamətlərini aşkar etmək bacarığını aşılamaq.

* Kimyəvi terapiya sxeminə linezolid, retrovirusa qarşı dərman vasitələrinin (ART:

AZT,D4T, ddI, ddc) və yaxud qatifloksasinin daxil olması halda tövsiyə olunur


Vərəmli xəstələrin müalicəsində cərrahiyənin rolu


Cərrahi müalicə yardımçı üsul kimi yalnız kimyəvi terapiya vasitəsi ilə sağalması mümkün olmayan xəstələr üçün nəzərdə tutulub. Cərrahi müalicə dəqiq göstərişlər əsasında, dəqiq göstərilən müddət ərzində və əks göstərişləri nəzərə almaq şərti ilə aparılır.

Vərəm xəstələrində cərrahi müalicəyə göstərişlərin əsas istiqamətləri aşağıdakılardır:



  • Müalicə uğursuzluğunun qarşısının alınması;

  • Vərəm residivinin qarşısının alınması;

  • Vərəm nəticəsində ağırlaşmalarının müalicəsi.

Planlı cərrahi müdaxilələr vərəm prosesinin fəallığının mümkün olan maksimal aşağı səviyyəsində olduğu vaxtda aparılmalıdır. Xəstələrin əksəriyyətində bu müalicənin 2-ci ayından 6-cı ayına qədər olan müddətidir.

Cərrahi müalicəyə göstərişin müəyyən olması kimyəvi terapiyaya başlamazdan öncə proqnozlaşdırma yolu ilə aparılır: proqnoz mənfi olduğu halda cərrahi müalicə planlaşdırılır və vərəm fəallığının mümkün olan maksimal aşağı səviyyəsində olduğu vaxtda aparılır.

Cərrahi müalicəyə əks-göstərişlər əsasən qan-damar sisteminin və ağciyərlərin ehtiyat funksiyasının vəziyyəti əsasında müəyyən olunur.

Birbaşa müşahidə olunan müalicə (DOT)


DOT PSVNP-nin icbari hissəsi olmaqla vərəmə görə müalicə alan bütün şəxslərə tətbiq olunur. Bu, müalicədən yayınma və imtina riskini azaldır. DOT müalicəyə sadiqlik ilə birbaşa bağlıdır.

Müalicəyə riayət sağalma şansını yüksəltmək üçün çox vacibdir. Hissəvi və xaotik qəbul edilən müalicə labüd olaraq dərmanlara davamlılığa gətirib çıxarır. Həkim-psixoloqun cəlb olunması, pasiyentlərin stimullaşdırılması və sövqedilməsi (əlavə qida, gigiyenik və s. vasitələri), daimi aparılan səhiyyə maarifçiliyi işi və xəstələrin qoxumları ilə diqqətli iş daxil olmaqla bütün heyətin ahəngdar işi hesabına müalicəyə sadiqliyə nail olmaq olar. Müalicə tamamlanmadan azadlıqdan məhrum etmə yerlərindən çıxandan sonra da xəstələr eyni həcmdə dəstəkdən bəhrələnirlər.

Tam müalicə kursuna riayət olunmasına təkcə tibbi heyət məsuliyyət daşımır. Inzibati heyət və təhlükəsizlik xidməti daxil olmaqla azadlıqdan məhrum etmə yerlərinin əməkdaşları, vəkillər, müstəntiqlər, hakimlər müalicənin fasiləsiz aparılması üçün cavabdehlik daşıyırlar. Istintaq, məhkəmə və digər tədbirlər keçirildiyi hallarda məhbuslar təyinatlara müvafiq olaraq tam həcmdə müalicə almaqda davam edirlər.

Palliativ qayğının təmin edilməsi və etik məsələlər


Palliativ dəstək – tibbi və sosial yardımın müxtəlif səviyyələrində həyata keçirilən, həyat üçün təhlükə təşkil edən xəstəliklə üz-üzə qalmış xəstələrin və onların ailə üzvlərin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırılması məqsədi daşayan yanaşmadır. Buna psixo-sosial və mənəvi dəstək göstərilməsi, ağrı və digər ağır fiziki simptomların erkən aşkarlanması, onların diqqətlə qiymətləndirilməsi və aradan qaldırılması hesabına əziyyətlərin qarşısını alınması və yüngülləşdirilməsi yolu ilə nail olunur.

Palliativ müalicəyə ehtiyacı olan xəstələrə qayğının təmin edilməsində etik məsələlər üzrə ÜST işçi qrupunun tövsiyələri əsas götürülür:



  • Ölümü təbii qanunauyğun proses kimi qəbul edir; 

  • Həyat müddətini uzatmaq və ya qısaltmaq məqsədi daşımır;

  • Palliativ qayğının məqsədi xəstənin həyatının son günlərini mümkün qədər keyfiyyətli şəkildə yaşamasını təmin etməkdir;

  • Pasiyentin tələbatlarının ödənilməsi məqsədilə müxtəlif peşə mütəxəssislərinin köməyindən istifadə edir;

  • Pasiyentin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır və xəstəliyin gedişinə müsbət təsir göstərə bilir;

  • Digər müalicə üsulları ilə müştərək və vaxtında tətbiq edildikdə xəstənin həyatını uzada bilir.

Digər müalicə növləri artıq səmərəli olmadığı zaman, xəstə ölüm barədə danışmağa başlayanda, həyata vacib orqanların fəaliyyəti pozulduqda palliativ qayğı tədbirlərinə başlanılmalıdır. Bu, pasiyentin təkcə fiziki deyil, eləcədə psixoloji, sosial və ruhi tələbatlarının ödənilməsinə yönəlməlidir. Xəstənin psixoloji durumunu dəstəkləmək və inamını saxlamaq məqsədi ilə həssaslığı itirilmiş olsa belə 1-ci sıra VƏD-lərıə müalicəyə yol verilir. Palliativ qayğının başlıca məqsədi xəstənin həyatını uzatmaq deyil, qalan ömrünü mümkün qədər rahat etməkdir.

Müalicə başa çatdıqdan sonra məhbuslar üzərində müşahidənin təminatı


Müalicəsi uğurla başa çatmış xəstələr dispanser şöbəsinə keçirilirlər və burada 3-6 ay müddətində saxlanılırlar. Bu müddət ərzində onlar hər 3 aydan bir bəlğəm analizi verirlər (mikroskopiya/əkmə) və həkim müayinəsindən keçirilirlər. Əks göstərişlər olmadığı təqdirdə məhbuslar cəza çəkdikləri əsas müəssisələrə geri göndərilirlər. Həmin müəssisələrə gəldikdən sonra onlar TSH-lərdə qeydiyyata alınırlar. Növbəti bir il ərzində bu məhbuslar ağır fiziki əməyə cəlb olunmurlar və hər 6 aydan bir bəlğəm analizi verirlər.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   32


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə