Xx fəsil Riyaziyyatda fənn proqramı Ümumi hissə a Giriş



Yüklə 0.96 Mb.
səhifə7/14
tarix01.12.2016
ölçüsü0.96 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

Riy.VIII.9. Şagird fiqurun və onun elementlərinin ölçülərini axtara bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Fiqurun elementinin məchul ölçüsünü axtarmaq üçün fiqurların xüsusiyyətlərindən və bərabər fiqurların müvafiq elementlərinin müqayisə metodundan istifadə edirsə.

  • Fiqurun və ya onun elementinin məchul ölçüsünü axtarmaq üçün dekart koordinatlarından istifadə edirsə;

  • Sadə fiqurlara bölmək və ya sadə fiqura qədər doldurma üsulu ilə fiqurun sahəsini tapa bilirsə;

  • Həcmin addiktivliyindən doldurulmayan fiqurların kombinasiyası ilə alınmış fiqurların həcmləri ilə tutuşdurulması/axtarılması üçün istifadə edirsə.

Riy.VIII.10. Şagird həndəsi qaydaların düzgünlüyünü əsaslandıra bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Mülahizə zamanı ilkin şərtləri və nəticəni (o cümlədən – aksiomanı və teoremi) fərqləndirə bilirsə;

  • Deduktiv və induktiv mülahizə nümunələrində buraxılmış pilləni/pillələri bərpa edə bilirsə;

  • Cəbri çevirmələr, bərabərlik və bərabərsizliklər xassələrindən həndəsi qaydalarla əsaslandırılma zamanı istifadə edirsə;

  • Dekart koordinatlarından həndəsi obyektlərin xassələrini müəyyənləşdirmək və əsaslandırmaq üçün istifadə edirsə (məsələn, düzbucaqlının dioqonallığının bərabərliyini göstərmək üçün);

  • Müstəvi üzərində fiqurlar arası nisbətləri əsaslandırmaq üçün həndəsi çevrilmələrdən və onların kompozisiyalarından istifadə edirsə (məsələn, bərabərlik).

Göstəricilərin təhlili, ehtimal və statistika

Riy.VIII.11. Şagird göstəriciləri tapa və onları qoyulmuş məsələnin həlli üçün əlverişli formada təqdim edə bilər. .

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Təsadüfilik yarada bilən hər hansı bir avadanlıqla təsadüfi eksperimentlər keçirirsə, göstəriciləri toplaya və onları tezlik cədvəli şəklində təqdim edə bilirsə;

  • Sadə sorğu yarada bilir, respondentləri müəyyənləşdirir, göstəricilər toplayır və onları qrafik formada təqdim edə bilirsə;

  • Bir qrafik formada təqdim olunmuş göstəriciləri fərqli qrafik formada təqdim edir və hər bir formanın əlverişli və əlverişsiz cəhətlərini üzə çıxara bilirsə.

Riy.VIII.12. Şagird təsadüfi hadisələri tanıya və olanların ehtimalını əlverişli şəkildə hesablaya bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Zəruri və gözlənilməz hadisələri, hadisənin əksi olan hadisəni, eyni gözlənilən hadisələri, verilmiş hadisələrdən artıq/əskik gözlənilən hadisələri sadalayırsa;

  • Təsadüfi eksperiment hadisələrinin məcmusunu təsvir edirsə, hadisələrin ehtimallarının hesablanması üçün variantların sayılması üsulundan istifadə edirsə;

  • Hadisələrin ehtimallarını hesablamaq üçün ehtimal xüsusiyyətlərindən istifadə edirsə, hadisələrin ehtimallarının kəsr, onluq kəsr, və faizlərin vasitəsi ilə əks etdirə bilirsə.

Riy.VIII.13. Şagird baş verənlərin ehtimallarını qiymətləndirə və ehtimalların gözlənilməsi barədə nisbi tezlik və təsadüfilik arasında əlaqədən istifadə etməklə mülahizə yürüdə bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Göstəricilərin ilkin hazırlanmasını həyata keçirir və onun əsasında baş verənlər barədə ehtimal bildirir – iki və ya bir neçə hadisənin eyni gözlənilməsi mümkündürmü, hər hansı bir hadisənin o birisinə nisbətən daha gözlənilən və neçə dəfə baş verəcəyi barədə mülahizə yürüdə bilirsə.

  • Təsadüflərin yaradıcıları olan avadanlıqlarla təsadüfi eksperimentlər aparırsa və baş verənlərin ehtimalının nisbi tezliyinin vasitəsi ilə nəzəri (gözlənilən) nəticələr və empirik (eksperimental) nəticələr arasında fərqlər barədə mülahizə yürüdə bilirsə;

  • Nisbi tezliyin xüsusi əhəmiyyətini almaq üçün təsadüfiliyin doğurduğu avadanlığı yarada bilirsə.

Proqramın məzmunu.

  1. Rasional ədədlər və onların ekvivalent formalarda yazılışı.

  2. 1-dən az faiz; 100-dən çox faiz.

  3. Ədədin yazılışının standart forması və onun mövqeli sistem ilə əlaqəsi.

  4. Tamüstlü kəmiyyət.

  5. Hasilin, nisbətin və qüvvətin dərəcəyə yüksəldilməsi.

  6. Bərabərköklü dərəcələrin hasili və nisbi.

  7. Ədəddən hesab kökü; ədədin kub kökü.

  8. Ədədlərin və ədədi ifadələrin (o cümlədən dərəcələrin və ya hesabi köklərin əhatə etdiyi ifadələrin) müqayisəsi.

  9. Ədədlər üzərində hesab əməlləri, əməllərin nəticəsinin qiymətləndirilməsi.

  10. 2-yə, 3-ə, 5-ə, 9-a və 10-a bölünmənin əlamətləri.

  11. Qalıq.

  12. Qalığın bölmə əlamətləri ilə əlaqəsi.

  13. Ölçü vahidləri, onlar arasında əlaqələr və istifadə etmə: uzunluğun və sahənin vahidləri arasında nisbilik; bir sistemin vahidinin başqa sistemin müvafiq vahidində əks olunması.

  14. “İstehlak hesabı”: sadə köçürülmüş faiz tarifi; müxtəlif cür endirim: sadə xərc qeydiyyatı.

  15. Xətti asılılıq və onun qrafika, cədvəl və tənliklər vasitəsi ilə əks olunması.

  16. Sonlu çoxluqlar arasında uyğunluqlar və onların əks edilməsi üsulları.

  17. Bir çoxluqdan digərinə əks olunma.

  18. Köməkçi çoxluğun əksi.

  19. İkiməchullu xətti tənliklər sistemi və mətnli məsələlərin həlli zamanı onlardan istifadə olunması.

  20. Tənliklərin və tənliklər sisteminin həlli və həllər çoxluğu anlayışları.

  21. Bərabər tənliklər sistemləri.

  22. Birməchullu xətti bərabərsizliklər.

  23. Dördbucaqlılar: elementləri, təsnifatı, xassələri.

  24. Bucağın tənböləni və onun xassəsi.

  25. Həmsərhəd və şaquli bucaqlar.

  26. Düz xəttin perpendikulyarı.

  27. İki paralel düz xəttin üçüncü düz xətlə kəsişməsindən alınmış bucaqların xassələri.

  28. Fales teoremi.

  29. Üçbucağın daxili bucaqlarının cəmi.

  30. Çoxbucaqlının daxili bucaqlarının cəmi.

  31. Üçbucaqlının medianı, tənböləni, xassələri.

  32. Üçbucağın orta xətti və onun xassəsi.

  33. Bərabər yanlı/bərabər tərəfli üçbucaqlının xassələri.

  34. Trapesiyanın elementləri: oturacağı, yanı, hündürlüyü, orta xətti.

  35. Trapesiyanın xüsusi növləri: bərabəryanlı trapesiya, düzbucaqlı trapesiya və onların xassələri.

  36. Düzbucaqlının, paraleloqramın, trapesiyanın, düzgün çoxbucaqlının sahələri, düzbucaqlı prizmanın və düzgün piramidanın üst səthinin sahəsi.

  37. Həcm. Həcmin xassəsi: cismin həcmi bu cismin tərkib hissələrinin həcmlərinin cəminə bərabərdir.

  38. Pifaqor teoremi.

  39. Bucağın sinusu, kosinusu, tangensi.

  40. Koordinatlar sistemi: müstəvi üzərində iki nöqtə arasında məsafəni əks etdirən koordinatlar, fiqurların xassələrinin tədqiqində koordinatlardan istifadə olunması.

  41. Müstəvi üzərində həndəsi çevrilmələr: çevirmə, çevrilmələrin kompozisiyaları, onlardan fiqurların bərabərliyini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunması.

  42. Dairənin sahəsinin və vətərinin xassələri: qarşılıqlı kəsişmə vətərlərinin xassələri, bir nöqtədən dairəyə keçən xətlərin və kəsişmənin xassəsi.

  43. Aksiom və teorem.

  44. Göstəricilərin toplanması vasitələri: sorğu/anket tərtib etmək və respondentlərin sorğusu (nümayəndəli qrupun seçilməsindən kənar) ; təsadüfi eksperimentlər, təsadüfiliyi yaradan avadanlıqlar-sikkə, qutu, zər, rulet.

  45. Göstəricilərin qaydaya salınmış məcmularının miqdarı və kəmiyyət əlamətləri; göstəricilərin nisbi tezliyi göstəricilərin təqdim olunması vasitələri: xətti diaqram, nisbi tezliyin diaqramı.

  46. Ehtimal: adi hadisələr məkanı.

  47. Hadisə və hadisələr üzərində əməllər.

  48. Zəruri və qeyri-mümkün hadisələr, verilmiş hadisənin əksi olan hadisə.

  49. Uyğun olmayan hadisələr .

  50. Variantların hesablama üsulları: yerdəyişmələrinin miqdarı, qrupların miqdarı, yerləşdirmələrin miqdarı.

  51. Təsadüfi eksperimentləri təsvir etmək üçün (məsələn, ağacvari diaqram və başqa sxemlər) variantların hesablanması üsullarından istifadə etmək; hadisənin ehtimalı, ehtimalın xassələri; nisbi tezlik və yəqinlik arasında əlaqə və fərq.

IX sinif

Riyaziyyat

Standart

İlin sonunda istiqamətlər üzrə nail olunası nəticələr:

Ədədlər və əməllər

Qanunauyğunluqlar və cəbr

Həndəsə və fəzanın dərki

Göstəricilərin təhlili, ehtimal və statistika


Riy.IX.1. Şagird rasional ədədləri müqayisə və təsnifatlaşdıra bilir.

Riy.IX.2. Şagird rasional ədədlər üzərində əməllər apara və onların nəticəsini qiymətləndirə bilər.

Riy.IX.3. Şagird mülahizə-əsaslandırmanın bəzi üsullarından istifadə edə bilər.

Riy.IX.4. Şagird hesablamalarla və miqdarın qiymətləndirilməsi ilə əlaqədar məsələləri həll edə bilər.


Riy.IX.5. Şagird problemləri həll edərkən diskretik riyaziyyatın elementlərindən istifadə edirsə.

Riy.IX.6. Şagird kəmiyyətlər arasında asılılığı əks etdirmək və yoxlamaq üçün funksiyalardan və onların xüsusiyyətlərindən istifadə edir.

Riy.IX.7. Şagird problemin həlli zamanı bərabərliklər sistemi və bərabərsizliklərdən istifadə edə bilər.


Riy.IX.8. Şagird fiqurların və ya onların elementlərinin ölçülərini tapa/qiymətləndirə bilirsə və praktiki problemlərin həllində onlardan istifadə edə bilər.

Riy.IX.9. Şagird həndəsi çevirmələri və onların kompozisiyalarını tədqiq edə və istifadə edə bilir.

Riy.IX.10. Şagird obyektlərin təsviri və onların xüsusiyyətlərini

əks etmək üçün “nöqtələrin həndəsi yerləri” anlayışından istifadə edə bilir.



Riy.IX.11. Şagird göstəriciləri tapa və onları qoyulmuş məsələnin həlli üçün əlverişli formada təqdim edə bilir.

Riy.IX.12.

Şagird müstəqil hadisələrin ehtimallarını təsadüfi eksperimentlər üçün qayıtma və qayıtma xaricində hesablaya/qiymətləndirə bilir



Riy.IX.13.

Şagird anlayışları

analiz edir və nəticələr formalaşdıra bilir.


İlin sonunda nail olunası nəticələr və onların indikatorları

İstiqamət: ədədlər və əməllər

Riy.IX.1. Şagird rasional ədədləri müqayisə və təsnif edə bilir.

  • Müxtəlif formada verilmiş rasional ədədləri yuvarlaqlaşdırır, müqayisə edir və düzür.

  • Dövri və qeyri-dövri onluq kəsrləri kimi rasional və irrasional ədədləri fərqləndirir və irrasional ədədlərə misal gətirir;

  • Natural ədədlərin ardıcıl bölünməsi zamanı birrəqəmli ədədin üzərində qalığın dövriliyini qeyd edirsə; nəzərə çarpan qanunauyğunluqları izah edirsə;

  • Ekvivalent (o cümlədən standart) formada rasional ədədləri yazır; müxtəlif formalarda verilmiş rasional ədədləri (kəmiyyət, standart forma və s.) müqayisə edir və düzür.

Riy.IX.2. Şagird rasional ədədlər üzərində əməllər apara və onların nəticəsini qiymətləndirə bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Rəqəmlər və hesabi əməllərin nəticələrinin xüsusiyyətləri üzərində mülahizə yürüdərkən bölmənin əlamət və qalığın əlamətlərindən istifadə edirsə (məsələn, “2345-i 3-ə bölsək qalıqda neçə alarıq?”);

  • Rasional ədədlər üzərində riyazi əməliyyatlardan, eləcə də dərəcəyə artırma və kökün alınması əməliyyatlarının yerinə yetirilməsinin optimal üsullarını seçir və istifadə edirsə (məsələn, ədədləri sadə vuruqlara ayırır və bu ədədin kökün əhəmiyyətini tapır ).

  • Məsələnin kontekstini nəzərə alaraq, nəyin daha məqsədəuyğun olduğunu - əməllərin nəticələrinin qiymətləndirilməsi, nəticənin təqribi və ya dəqiq əhəmiyyətinin tapılmasını seçir. (Məsələn, bir neçə əşyanın alınması üçün lazımi məbləğin olub/olmaması ilə bağlı olan “məişət” məsələsi).

  • Rasional ədədlər üzərində əməllərin (o cümlədən tamüstlü qüvvət və cəbri kökün ) əhatə etdiyi ifadələrin sadələşdirilməsi üçün əməllərin xassələrindən, ardıcıllıq və onlar arasında əlaqədən istifadə edirsə ;

  • Ədədi üzvləri yuvarlaqlaşdırır (məs., toplama zamanı -toplananları) və rasional ədədlər üzərində cəbri əməllərin nəticənin təqribi mənasını tapırsa.



Riy.IX.3. Şagird mülahizə-əsaslandırmanın bəzi üsullarından istifadə edə bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Ədədlər arasında əlaqələr, onların xassələri və ya üzərində əməllər haqqında sadə qaydalar formalaşdırır və əsaslandırır; müvafiq vəziyyətdə deyiləni inkar edir (məsələn, əks-misal göstərir); əks qaydanı formalaşdırırsa;

  • Məsələləri həll edərkən ədədi çoxluqlar arşında əlaqələrin ifadəsinin bəzi üsullarından istifadə edirsə (məsələn, diaqramlar və ya digər qrafiki təsvirlər);

  • ədədlərin orta cəbri və orta həndəsi interpretasiyasını yerinə yetirir və bir-biri ilə müqayisə edir; məsələləri həll edərkən onların xüsusiyyətlərindən istifadə edirsə;

  • Qalığın cəbri qaydalarını əsaslandırır və məsələlərin həlli zamanı qalığın cəbri elementlərindən istifadə edirsə (məsələn, 12, 60 və ya 360 modulu ilə ədədlərin toplanması/çıxılması; saat , yaxud dərəcə çevirmələri ilə bağlı məsələləri həll edərkən).



Riy.IX.4. Şagird hesablamalarla və miqdarın qiymətləndirilməsi ilə əlaqədar məsələləri həll edə bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Hesablamalar aparır və iki sadə şəkildə hesablanmış faiz dərəcəsini , müxtəlif cür endirimləri, vergiqoymanı müqayisə edirsə; onlar arasında fərq barədə mülahizə yürüdürsə;

  • Tam gəlir/qazanc və pərakəndə qiymət arasında, tələbat və məşhur sərflərlə ötürmə arasında verilmiş xətti münasibət əsasında əlaqə yaradırsa ;(məsələn, əgər kitabın qiyməti 20 laridirsə, onda 2000 ədəd satılacaq. Təcrübədən məlumdur ki, pərakəndə qiymətin hər 3 larilik artımı satışın 500 ədəd azalmasına səbəb olur. Minimum pərakəndə nə qədər olmalıdır ki, gəlir 576000 lari olsun?);

İstiqamət: qanunauyğunluq və cəbr

Riy.IX.5. Şagird problemləri həll edərkən diskret riyaziyyatın elementlərindən istifadə edir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Real prosesləri diskret modelləşmə ilə təsvir edərkən rekurentiv qaydadan istifadə edirsə (məsələn, əhalinin illik daimi faiz artımı); rekurentiv qayda ilə verilmiş ardıcıllığı genişləndirirsə (n həddi düsturundan kənar);

  • Çoxluq əməliyyatlarını (birləşdirmək, üzərinə gəlmək) müvafiq məntiqi əməliyyatlarla əlaqələndirirsə (və ya, və, yox).



Riy.IX.6. Şagird ölçülər arasında asılılığı əks etdirmək və yoxlamaq üçün funksiyalardan və onların xüsusiyyətlərindən istifadə edir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird :



  • Real vəziyyəti əks etdirən verilmiş funksiya üçün funksiyanın mənasını, sıfırlarını, maksimum/minimumlarını, artma/azalmasını və ədədi sonsuzluğun ortalarını tapırsa və bu vəziyyət kontekstində onların interpretasiyasını həyata keçirirsə;

  • Qrafikin xassələrinin (əyilmə əmsalı və koordinat oxuna keçmə ) ölçülər arasında əlaqələrin analiz etmək üçün interpretasiyasını həyata keçirirsə;

  • Funksiyanın parametrlərini dəyişir və bu funksiyada əks olunan bu dəyişikliklərin prosesdə interpretasiyasını təsvir edir (məsələn, gedilmiş yolun zamanla münasibətini təsvir edən funksiya S(t)=vt+S0 gedilmiş məsafəyə sürət dəyişməsi nə kimi təsir göstərir?).

Riy.IX.7. Şagird problemin həlli zamanı bərabərliklər sistemi və bərabərsizliklərdən istifadə edə bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Mətni məsələləri həll etmək üçün ikiməchullu xətti bərabərlik sistemini qurur və həll edirsə; sistemin həllini məsələnin kontekstini nəzərə alaraq interpretasiyasını yerinə yetirirsə;

  • Mətni məsələlərin həlli zamanı və ya real vəziyyətin modelləşdirərkən birməchullu bərabərsizlik sistemini qurur və həll edirsə; cavabı çoxluqla interpretasiya edirsə ;

  • Real prosesi ifadə edən (məsələn, elə çoxluqları tapır, hansında ki, bir funksiya ikinci funksiyadan çoxdur/azdır , yaxud da ikinci funksiyaya bərəbərdir) iki elə funksiyanı müqayisə edir və müqayisənin nəticəsinin məzmununu interpretasiya edirsə;

İstiqamət: həndəsə və müstəvinin dərki

Riy.IX.8. Şagird fiqurların və ya onların elementlərinin ölçülərini tapa/qiymətləndirə bilir və praktiki problemlərin həllində onlardan istifadə edə bilər.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Müstəvidə verilmiş çevrəyə qövs vasitəsilə toxunursa və bu metoddan çevrənin uzunluğunu qiymətləndirərkən və təqribi hesablayarkən istifadə edirsə. (Məsələn, əyri xətt üzrə hərəkət marşrutunun uzunluğunun təqribi hesablanması; dairənin uzunluğunun təqribi hesablanması);

  • Fiqurların ölçüləri arasında əlaqənin tipini müəyyən edir və bu əlaqələrdən məsələlərin həll edilməsi üçün istifadə edirsə (məsələn, kvadratın sahəsinin tərəflərdən asılılığı; çevrənin sahəsinin onun radiusundan asılılığı);

  • Real vəziyyətdə obyektlərin ölçüləri və ya obyektləri arasında məsafələri müəyyənləşdirmək üçün düzbucaqlı üçbucağın tərəfləri və bucaqları arasında triqonometrik nisbətlərdən istifadə edir (məsələn, bu obyektin hündürlüyünün ölçülməsi, hansının ki, kökü əlçatmazdır, sonsuz nöqtəyə qədər məsafənin hesablanması).

Riy.IX.9. Şagird həndəsi çevirmələri və onların kompozisiyalarını tədqiq edə və istifadə edə bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • İki həndəsi qurma kompozisiyasından hansı həndəsi çevirmənin verilə biləcəyi haqqında mülahizə yürüdürsə; öz mülahizələrini əsaslandıra bilirsə;

  • Fiqurlar haqqında müxtəlif göstəricilər əsasında verilmiş qurmadan istifadə edərək, verilmiş bir fiqurdan ikinci verilmiş fiquru almağın mümkün olub olmamağı haqqında fikir söyləyirsə;

  • Müstəvinin doldurulmasının mümkün olub olmadığını əsaslandırmaq üçün həndəsi fiqurun xassələrindən və həndəsi qurmalardan istifadə edirsə; müstəvinin bir hissəsində doldurmanı nümayiş etdirirsə.

Riy.IX.10. Şagird obyektlərin təsviri və onların xüsusiyyətlərini əks etmək üçün “nöqtələrin həndəsi yerləri” anlayışından istifadə edə bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Nöqtələrin həndəsi yerinin hərfi ifadəsinə əsasən bu ifadəyə uyğun gələn (məsələn, verilmiş bucağın tərəflərindən bərabər məsafədə yerləşmiş nöqtələr çoxluğu bu bucağın tənbölənidir”) həndəsi fiquru və ya fiqurun elementini sadalayır və ya təsvir edirsə;

  • “Nöqtənin həndəsi yeri metodundan” qurma məsələlərinin həlli zamanı istifadə edirsə (məsələn, “bucağın tənböləni bu bucağın tərəflərindən bərabər məsafədə yerləşən nöqtələr çoxluğudur, yəni tənbölən qurmaq üçün ... lazımdır ”).

  • Nöqtənin həndəsi yeri müxtəlif ifadələrə əsasən müvafiq fiqurlar arasındakı münasibəti müəyyən edirsə (məsələn, bu fiqurlar eynidir, ya yox? Bir fiqur digər fiqurun hissəsidirmi? ).

İstiqamət: göstəricilərin analizi. Ehtimal və statistika

Riy.IX.11. Şagird göstəriciləri tapa və onları qoyulmuş məsələnin həlli üçün əlverişli formada təqdim edə bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Kəmiyyət göstəricilərini interval siniflərində qruplaşdırır və müvafiq cədvəl/histoqram qurursa ( o cümlədən, texnologiyalardan istifadə etməklə);

  • Qruplaşdırılmış kəmiyyət göstəricilərinin təqdimatının münasib qrafiki formasını seçirsə, seçimini əsaslandırır və cədvəl/diaqram qurursa (texnologiyalardan istifadə etməklə və ya onsuz);

  • Bir qrafiki formada təqdim olunmuş göstəriciləri fərqli qrafiki formada təqdim edir və hər bir formanın sərfəli və sərfəli olmayan tərəflərini aşkar edirsə.

Riy.IX.12. Şagird müstəqil hadisələrin ehtimallarını təsadüfi eksperimentlər üçün qayıtma və qayıtma xaricində hesablaya/qiymətləndirə bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Hadisələrin ehtimallığını hesablamaq üçün ehtimallığın xassələrindən və düsturlardan (cəm və qismət) istifadə edirsə;

  • Təsadüfi eksperimenti planlaşdırır, təsadüfi eksperimentin həyata keçirilməsi üçün bir təchizatı digəri ilə əvəz edib seçimini əsaslandırırsa;

  • Mürəkkəb hadisəyə səmərəli elementar hadisələri adlandırırsa və hadisənin ehtimallığını hesablamaq üçün ehtimalın klassik müəyyənləşdirilməsindən istifadə edirsə.

Riy.VIII.13. Şagird anlayışları analiz edir və nəticələr formalaşdıra bilir.

Nəticə göz önündədir, əgər şagird:



  • Məsələnin kontekstini nəzər alaraq müvafiq yekun ədədi xarakteristikalardan istifadə edir, öz seçimini əsaslandırır, onların göstəricilərinin eyniliklərini xarakterizə/müqayisə etmək üçün sayır və istifadə edirsə;

  • Statistika məğzinin mülahizə/arqumentlərini formalaşdırmaq və ya qiymətləndirmək üçün qrafiki formada təqdim olunmuş göstəricilərdən istifadə edirsə;

  • Göstəricilər əsasında baş verə biləcək hadisənin ehtimalları haqqında ehtimal söyləyirsə (məsələn, nisbi tezliyin əsasən) və ehtimalın qanunauyğunluğunu əsaslandırırsa.

Proqramın məzmunu

  1. Rasional ədədlərin çoxluğu və onun alt çoxluqları (natural və tam ədədlərin çoxluğu).

  2. İrrasional ədədlər.

  3. Cəbri əməllər və onların nəticələrinin qiymətləndirilməsi.

  4. n-ci dərəcənin kökü. Kökün xassələri.

  5. Kökün tərkibində olan sadə ədədi ifadələrin əhəmiyyətinin qiymətləndirilməsi.

  6. Müxtəlif formalarda verilmiş ədədlərin müqayisəsi.

  7. Tənasüb və tərs mütənasiblik.

  8. Tənasübün əsas xassəsi tənasübün məchul həddinin tapılması.

  9. Verilmiş nisbətlər əsasında ədədin bir neçə hissəyə bölünməsi.

  10. Qalığın cəbri elementləri .

  11. Ölçü vahidləri, onlar arasında əlaqə və istifadə; sahə və həcm vahidləri arasında münasibətlər.

  12. “İstehlak cəbri” : sadə və mürəkkəb faiz hissələri; itkinin hesablanması; müxtəlif ödəmələr.

  13. Funksiya. Funksiyanın təyin oblastı və qiymətlər çoxluğu.

  14. Funksiyanın artması, azalması, cütlüyü, təkliyi, dövriliyi.

  15. Funksiyanın ən böyük və ən kiçik qiyməti.

  16. Funksiyanın kompozisiyası .

  17. Kvadrat üçhədli: diskriminantlar, köklər. Kvadrat üçhədlinin vuruqlara ayrılması. Viyet teoremi.

  18. Xətti funksiya, kvadrat funksiya, onların təyin oblastı və qiymətlər çoxluğu, qrafiklər və xassələr: artmaq/azalmaq, sonsuzluğun aralıqları, sıfırlar, verilmiş intervalda maksimum/minimum nöqtələr və müvafiq qiymətlər

  19. Birməchullu bərabərsizliklər sistemi.

  20. İkiməchullu bərabərliklər (tənliklər)sistemi (heç olmasa bir tənlik xəttidir, lakin ikincinin qüvvəti ikidən çox deyil).

  21. İkiməchullu xətti bərabərsizlik və bərabərsizlik sisteminin həllinin koordinat müstəvisində göstərilməsi.

  22. Rasional ifadə və rasional ifadələr üzərində əməllər.

  23. Ədədi/həndəsi silsilə və bəzi başqa rekkurent (təkrarlanan) qaydada verilmiş ardıcıllıq (məsələn, Fibonnaçi ardıcıllığı).

  24. Ədədi/həndəsi silsilənin n-ci həddi və birinci n həddinin cəminin hesablanması düsturları.

  25. Oxşar çoxbucaqlılar.

  26. Üçbucağın oxşarlıq əlamətləri.

  27. Oxşar üçbucaqların perimetr və sahələrinin nisbiliyi.

  28. Sinus, kosinus və tangensin qiymətləri, arqumentin növbəti qiymətləri: 0, , , ,, .

  29. Düzbucaqlı üçbucaqda triqonometrik nisbətlər.

  30. Həndəsi qurmalar və onların kompozisiyaları: oxşarlığın qurulması, çevirmənin kompozisiyaları arasında istiqamətlər.

  31. Dairə və çevrə: onunla əlaqəli olan parçalar və onların xassələri, mərkəzi və daxilə çəkilmiş bucaqlar.

  32. Dairənin uzunluğu və dairənin sahəsi (isbatsız).

  33. Üçbucağın daxilinə/xaricinə çəkilmiş dairələr.

  34. Düzgün çoxbucaqlının daxilinə və xaricinə çəkilmiş dairələr.

  35. Həndəsi yer anlayışı və qurulma məsələlərində ondan istifadə.

  36. Müstəvidə nöqtənin koordinatları.

  37. Müstəvidə vektorlar. Vektorların toplanması və vektorun skalyara vurulması.

  38. Prizma və onun elementləri: oturacaq, yan səth, yan tillər, hündürlük, diaqonal.

  39. Prizmanın xüsusi növləri: düzgün prizma, düz prizma, düz paralelepiped, düzbucaqlı paralelepiped, kub.

  40. Düz prizmanın diaqonal kəsiyi.

  41. Piramida və onun elementləri: təpə, yan til, yan səth, hündürlük. Düzgün piramida, apofem.

  42. Bucaq, perpendikulyar və düz xətt. Nöqtədən düz xəttə qədər olan məsafə.

  43. Göstəricilərin təşkili: interval sinifləri üzrə kəmiyyət göstəricilərinin qruplaşdırılması.

  44. Kəmiyyət və qruplaşdırılmış göstəricilər üçün göstəricilərin ifadə vasitələri: yarpaqvari diaqramlar; tezlik poliqonu, histoqrama.

  45. Kəmiyyət göstəriciləri üçün yekun ədədi xarakterlər: mərkəzi tendensiyanın ölçüsü –median; göstəricilərin dağınıqlığının ölçüsü –orta kvadrat perpendikulyar.

  46. Ehtimal: elementar və mürəkkəb ehtimal.

  47. Müstəqil ehtimallar və asılı ehtimalların hasilinin hesablanması.

  48. Ehtimallığın cəmləri və onların hesablanması.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə