Xx fəsil Riyaziyyatda fənn proqramı Ümumi hissə a Giriş



Yüklə 0.96 Mb.
səhifə1/14
tarix01.12.2016
ölçüsü0.96 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
XX Fəsil

Riyaziyyatda fənn proqramı

1.Ümumi hissə

a) Giriş

Müasir dövrdə riyaziyyat həyatın ayrılmaz hissəsidir. Ondan insan fəaliyyətinin bütün sahələrində istifadə olunur: elmdə və texnologiyada, təbabətdə, iqtisadiyyatda, ətraf mühitin qorunmasında və bərpa-abadlaşdırılmasında, sosial qərarların qəbul olunmasında. Eləcə də, bəşəriyyətin inkişafında və müasir sivilizasiyanın formalaşdırılmasında riyaziyyatın xüsusi rolu qeyd olunmalıdır. İnformasiya və hesablama texnologiyalarının inkişafı, məkan-zaman strukturunun daha yaxşı düşünülməsi, təbiətdə mövcud olan bir çox qanunauyğunluqların aşkar edilməsi və təsviri riyaziyyatın elmi və mədəni dəyərlərini parlaq şəkildə əks etdirir. Burası da xüsusi əhəmiyyətə malikdir ki, riyaziyyat insanın zehni imkanlarının inkişafına kömək göstərir. O, effektli, lakonik və birmənalı kommunikasiya imkanını verir. Riyaziyyatdan istifadə etməklə, mürəkkəb vəziyyətin önəmli şəkildə təqdim edilməsi, hadisələrin aydınlaşdırılması və onların nəticələrini qabaqcadan görmək mümkündür. Riyaziyyatda yaradılmış mücərrəd sistemlər və nəzəri modellər qanunauyğunluqların öyrənilməsində, vəziyyətin təhlil olunmasında və problemlərin həllində istifadə olunur.

Problemi həll edərkən onun məğzinə varmaq, adekvat riyazi aparatı seçmək, beləsinin mövcud olmadığı halda isə - onun işlənib-hazırlanması vacibdir; öyrəniləsi prosesin və ya obyektin düşünülmüş modelinin yaradılması, alınmış modelin vasitəsi ilə zəruri nəticələrin əldə edilməsi və bundan sonra onların interpretasiyası zəruridir. Praktiki və ya elmi problemlər, öz tərəfindən riyaziyyatı əhəmiyyətli və maraqlı vəzifələrlə təchiz edir. Bununla əlaqədar, tədris zamanı bizi əhatə edən mühitin dərk edilməsində, sosial-iqtisadi və ya texniki proseslərin idarə olunmasında, məişət və ya elmi problemlərin həllində və riyazi biliyin, məntiqi cəhətcə möhkəmləndirilmiş elm sistemi kimi formalaşdırılmasında və verilməsində riyazi metodlardan istifadə olunmasına əhəmiyyətli diqqət yetirilməlidir. Bundan başqa, riyaziyyatın tədrisi zamanı əsas nəzər-diqqətin həm praktiki və həm də elmi xarakterli problemlərin həllinə yönəldilməsi şagirdlərin motivasiyasını gücləndirir və onlarda riyaziyyata maraq oyadır.

b) Fənnin tədrisinin məqsəd və vəzifələri


  • Şagirdlərdə düşünmək qabiliyyətini inkişaf etdirmək;

  • Deduktiv və induktiv mülahizə, baxışların əsaslandırılması, hadisələrin və faktların təhlili qabiliyyətini inkişaf etdirmək;

  • Riyaziyyatı, kainatı təsvir etmək və elmin universal bir dili kimi mənimsəmək;

  • Riyaziyyatı, ümumbəşəri mədəniyyətin tərkib hissəsi kimi dərk etmək;

  • Tədrisin sonrakı mərhələsi üçün və ya peşəkar fəaliyyətə hazırlıq;

  • Həyati vəzifələrin həlli üçün zəruri biliyin verilməsi və bu bilikdən istifadə etmə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi.

Riyaziyyatın məktəb kursunun işlənib-hazırlanmasına kömək göstərən əsas qabiliyyət-vərdişlər:

Riyaziyyatı bilmək riyazi anlayışlara və prosedurlara yiyələnmək, real problemlərin həlli zamanı onlardan istifadə etmək qabiliyyəti deməkdir; eləcə də kommunikasiyanın riyazi dildən və vasitələrdən istifadə etməklə informasiyanı almaq və vermək kimi zəruri olan imkanlarına yiyələnməkdir.



Formalaşmasına müasir riyazi təhsilin xidmət etdiyi əsas qabiliyyət-vərdişlər:

Mülahizə - əsaslandırma

  • Ehtimalın deyilməsi və xüsusi hallarda onun tədqiqi;

  • Başlanğıc göstəricilərinin seçilməsi və təşkili (o cümlədən, aksiomların və ya/artıq məlum faktların); mühüm xüsusiyyətlərin və göstəricilərin ayrılması;

  • Sübutetmə, əsaslandırma üsulunun seçilməsi (məsələn, əsaslandırma zamanı əks mühakimə metodundan istifadə etmək, evristik metodu tətbiq etmək);

  • Müxtəlif növ ifadələrdən adekvat istifadə etmə; məsələn: şərti deyimin (“əgər ... o zaman”), miqdar məzmununun deyilişi, yolverilmənin, müəyyənləşdirmənin, teoremlərin, hipotezlərin, təsadüflərin sadalanması;

  • Seçilmiş strategiyanın yararlılığı və ondan istifadə olunma sərhədlərinin müzakirəsi;

  • Mülahizə xəttinin inkişafı, alternativ yolun axtarılması, qəbul olunmuş qərarın düzgünlüyü və səmərəliyini təsdiq etmək;

  • Ümumiləşdirmək və ya deduksiya yolu ilə alınmış nəticələri izah etmək və əsaslandırmaq;

  • Bir və ya bir neçə şərtin, məhdudiyyətin azaldılması və ya çıxarılması ilə teoremlərin, isbatların nəticələrinin təhlili;

  • Müstəsna hallarının qeyd olunması və onların ümumiləşdirilməsinin əks misalın tapılması ilə qeyri-adiliyinin isbatı.

Kommunikasiya

  • Terminlərdən, qeydlərdən və rəmzlərdən ehtiyatla istifadə etmək;

  • İnformasiya təqdimatı üsullarına və metodlarına yiyələnmək, onlardan istifadə etmək; müxtəlif yollarla təqdim olunmuş informasiyanın interpretasiyası, onun barəsində mülahizə, bir-biri ilə əlaqələndirmə;

  • Başqaların fikrini başa düşmək və təhlil etmək;

  • Auditoriyanın və məsələnin nəzərə alınması ilə informasiyanı qəbul etmək və ötürülməsinin uyğun vasitələrinin seçilməsi;

  • İnformasiyanın verilməsi zamanı məsələnin məğzinin (məsələn, obyektin əsas xüsusiyyətlərinin) üzə çıxması.

Modelləşdirmə

  • Fiqurların və obyektlərin ölçülərinin, eləcə də onlar arasındakı məsafələrin, kütlənin, temperaturun və zamanın ölçülməsi yollarının və metodlarının tapılması və onlardan istifadə; prosesin və ya real şəraitin modelləşdirilməsi üçün zəruri göstəricilərin seçilməsi və tapılması;

  • Adi mühitdə (gündəlik həyatda) riyazi obyektlərin və proseslərin nəzərə çarpması və onların xüsusiyyətlərindən modelin qurulmasında, praktiki (məişət) vəzifələrin həllində istifadə olunması;

  • Verilmiş modelin elementlərinin təsvir etdiyi real kontekstdə interpretasiyası və ya əksinə - real vəziyyətlə əlaqələr nəticəsində alınmış göstəricilərin müvafiq modelin dilində interpretasiyası;

  • Verilmiş modelin təhlili və qiymətləndirilməsi, xüsusilə də, onun əməliyyat arealının və modelinin adekvatlarının müəyyən olunması; mümkün alternativ təhlil və müqayisə.

Problemlərin həlli

  • Vəzifənin məzmununun dərk edilməsi, vəzifənin göstəricilərinin və axtarılası böyüklüklərin düşünülməsi – uyğunlaşdırılması;

  • Problemin müəyyənləşdirilməsi və onun o cümlədən, qeyri-standart şəraitdə formalaşdırılması (məsələn, nə zaman ki, problemin həlli üçün zəruri riyazi prosedur bir mənalı qaydada müəyyənləşdirilməmişdir);

  • Kompleks (mürəkkəb) problemlərin pillələrə, sadə vəzifələrə bölünməsi və mərhələlərlə həlli (açılması), o cümlədən standart yanaşma və proseduralardan istifadə etməklə qaydaya salınması;

  • Problemlərin həlli üçün zəruri strategiyaların və resursların seçilməsi, onlardan istifadə olunması və səmərəliyinin monitorinqi;

  • Artıq məlum faktların və strategiyaların seçilməsi və yüksək çətinlikli problemlərin həlli zamanı onların bir-biri ilə əlaqələndirilməsi;

  • Kontekstin nəzərə alınması və hədd hallarının tədqiqi zamanı alınmış nəticənin tənqidi qiymətləndirilməsi;

  • Problemin həlli zamanı adekvat köməkçi texniki vasitələrin və texnologiyaların seçilməsi və onlardan istifadə etmək.

Münasibət

  • Qrup halında işin yerinə yetirilməsi zamanı əməkdaşlıq; müəllimə və dostlara münasibətdə diqqətli olmaq;

  • İşin təşkili və planlaşdırılması üsulları və metodlarına yiyələnmək;

  • Müxtəlif fənlərdə, biznesdə, incəsənətdə və insan fəaliyyətinin müxtəlif sahələrində riyaziyyatın yerinin və əhəmiyyətinin qiymətləndirilməsi;

  • İnformasiya texnologiyalarından istifadə zamanı etik/sosial xarakterli problemlərin dərk edilməsi və etik normalara əməl olunması.

c) İstiqamətlərin təsviri

Riyaziyyatın fənn proqramında dörd istiqamət ayrılmışdır: ədədlər və əməllər; həndəsə və məkanın dərk edilməsi; göstəricilərin təhlili, statistika və ehtimal; qanunauyğunluqlar və cəbr.

Bu istiqamətlər bir-biri ilə sıx əlaqədədir və şagirdin ümumtəhsil məktəbində əldə etməli olduğu bilik və qabiliyyət-vərdişləri əhatə edirlər. İstiqamətlərə bölünmə kursun analoji bölünməsi demək deyildir, o, yalnız öyrəniləsi materialın spektrini əks etdirir və bunu göstərməyə imkan verir ki, tədrisin bu və ya digər pilləsində nəyə daha çox diqqət yetirmək vacibdir.


  1. Ədədlər və əməllər:

  • Ədədlər, onların tətbiqi və rəqəmin təqdim olunma vasitələri;

  • Ədədlər üzərində əməliyyatlar və rəqəm nisbətləri;

  • Miqdarların qiymətləndirilməsi və yaxınlaşdırılması;

  • Kəmiyyətlər, ölçü vahidləri və rəqəmlərdən başqa istifadə olunmalar.



  1. Həndəsə və məkanın dərk edilməsi:

  • Həndəsi obyektlər: onların xüsusiyyətləri, qarşılıqlı münasibətləri və onların quraşdırılması;

  • Ölçü və ölçmə vasitələri;

  • Çevirmələr və fiqurların simmetrikliyi;

  • Həndəsədə koordinatlar və onların tətbiqi.



  1. Göstəricilərin təhlili, ehtimal və statistika:

  • Göstəricilərin mənbələri və mənbələrin tapılması vasitələri;

  • Göstəricilərin nizamlanması üsulları və göstəricilərin təqdim edilməsi vasitələri;

  • Göstəricilərin yekun rəqəmlərinin xüsusiyyətləri;

  • Ehtimal modelləri;

  • Seçmə metodu və seçmənin ədədi xüsusiyyətləri.



  1. Qanunauyğunluqlar və cəbr:

  • Çoxluqlar, asılılıqlar, funksiyalar və onlardan istifadə etmək;

  • Diskretik riyaziyyatın elementləri və onlardan istifadə etmək;

  • Alqoritmlər və onlardan istifadə etmək;

  • Cəbri əməllər və onların xüsusiyyətləri.

ç) Müxtəlif pillələrdə riyaziyyatın tədrisi

Ümumtəhsil məktəbi üç pilləyə bölünmüşdür: ibtidai (I-VI siniflər), baza (VII-IX siniflər) və orta (X-XII siniflər). Riyaziyyatın tədris kursunun quraşdırılması prinsipi bu bölünməni nəzərə alır və hər bir pillədə riyaziyyatın tədrisinin dəqiq formalaşdırılmış məqsədləri vardır.



Ədədlər və əməllər

Bu istiqamətin əsas məqsədi “sayın anlanılmasının” inkişaf etdirilməsi, sayma prinsiplərinin mənimsənilməsi, hesab əməliyyatlarının və onlara yiyələnmələrin öyrənilməsi, hesablama üsullarına yiyələnmək və nəticələrin qiymətləndirilməsidir; yazının fiziki sistemlərinin tədrisi, onların qarşılıqlı müqayisəsi və hesab əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi və praktiki vəzifələrin həlli zamanı onlardan istifadə etmək; rəqəm sistemlərinin öyrənilməsi.



İbtidai. Bu pillədə hesab əməliyyatlarının və onlardan adekvat istifadə etmək qabiliyyətlərinin formalaşdırılması baş verməlidir; hesab əməliyyatlarının xüsusiyyətləri və onlar arasında əlaqələrin dərk edilməsi; hesab əməliyyatlarının nəticəsi və rəqəmli təsvirin əhəmiyyətinin qiymətləndirilməsi qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi. Bundan başqa, şagirddə onluqların mövqeli sistemlərinin tam şəkildə başa düşülməsi və çoxrəqəmli ədədlər üzərində əməliyyatların yerinə yetirilməsi zamanı onlardan istifadə etmək qabiliyyəti formalaşdırılmalıdır; bölünənin müxtəlif aspektlərinin (necə ki, tamın hissəsi, vahidin hissəsi, ədəd oxunda yerləşməsi və bölünmənin nəticəsi) dərk edilməsi.

Baza. Bu pillədə şagird bütün saylarla, kəsrlərlə, onluqlarla və faizlərlə əlaqədar öz biliyini elə dərinləşdirməlidir ki, pilləni başa vurduqdan sonra nisbətin və faizlərin misallarının həlli zamanı və real şəraitdə kəsrlərin ekvivalentliliyindən, onluqlardan istifadə edə bilsin. Rəqəm anlayışının başa düşülməsi səmərəli rəqəmlərədək genişləndirilməlidir. O, ədəd oxunda rasional ədədin yerləşməsini təqribən göstərməyi bacarmalıdır. Şagird irrasional rəqəmlər üzrə ilkin təsəvvür yaratmağı bacarmalıdır.

Orta. Rəqəmlər üzrə hesab əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi qabiliyyəti və onlara yiyələnmək bilik-istifadə etmə qabiliyyəti cəbri strukturların və qanunauyğunluqların daha yaxşı dərk edilməsinin əsasına çevrilməlidir. Bu pillədə şagird say sisteminin və hesab əməliyyatları anlayışlarının genişləndirilməsinə və qanunauyğunluqlarına hazır olmalıdır (məsələn, vektorlar və matrislər üzərində). Bundan başqa, rəqəm nəzəriyyəsi elementlərindən istifadə etməklə bütün saylar sisteminin daha dərindən öyrənilməsi baş verməlidir.

Qanunauyğunluqlar və cəbr

Bu istiqamətin əsas məqsədi şagirdə qanunauyğunluqların cəbri istiqamətlərin və funksional münasibətlərin tanınmasından və təsvirindən, eləcə də onların vasitəsi ilə hadisələrin modelləşdirilməsindən və problemlərin həlli qabiliyyətlərini formalaşdırmadan ibarətdir.



İbtidai. Bu pillədə istiqamətin məqsədi sadə qanunauyğunluqlar və kəmiyyətlər arasında münasibətin tanınması qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən, hesab əməliyyatlarının xüsusiyyətləri və yüzlüklərlə qeyd olunmasından istifadə etməyi öyrənməkdən ibarətdir.

Baza. Bu pillədə istiqamətin məqsədi kəmiyyətlər arasında münasibətlərlə əlaqədar anlayışların və prosedurların öyrənilməsindən, eləcə də onları əks etdirməyin müxtəlif üsullarının bir-biri ilə əlaqələndirilməsindən və müqayisə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsindən ibarətdir; problemin həlli zamanı yüzlüklərlə ifadədən istifadə edilməsindən, o cümlədən bərabərliklərin tərtib edilməsindən və həll qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsindən; çoxluq anlayışları və əməliyyatları üzrə ilk təsəvvürlərin yaradılmasından ibarətdir.

Orta. Bu pillənin məqsədi funksiyalar qrupunun, onların müqayisə tədqiqatı metodlarının öyrənilməsindən, müxtəlif kontekstdə mövcud olan münasibətlərin əks etdirilməsi zamanı iterativ və rekursiv formalardan istifadə etmək qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən; strukturun təsviri və tədrisi zamanı diskretik riyazi aparatdan istifadə etmək qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən ibarətdir.

Həndəsə və məkanın dərk edilməsi

Bu istiqamətin başlıca məqsədi həndəsi obyektlərin və onların xüsusiyyətlərinin, ölçülmələrin, həndəsi yenidənqurmaların və həndəsədə cəbri metodların istifadə olunmasını öyrənməkdən ibarətdir.



İbtidai. Bu pillədə istiqamətin başlıca məqsədi həndəsi obyektlərin qarşılıqlı yerləşdirilməsinin təsvirindən və nümayiş etdirilmə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsindən; həndəsi obyektlərin kompetensiyalarının tanınması və onların qarşılıqlı münasibətlərinin təsviri qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsindən; atributlara əsasən fiqurların qruplaşdırılması, sözlə təsvirə əsasən fiqurların tanınması və onun modelinin yaradılması qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən ibarətdir.

Baza. Bu pillənin istiqamətinin məqsədi həndəsi obyektləri öyrənərkən, münasibətləri müəyyən edərkən və həndəsi obyektlərin təsnifatı zamanı, ölçmə, müqayisə etmə və həndəsi dəyişikliklərdən istifadə etmək qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən ibarətdir. Təbiətdə orientasiya zamanı koordinatlardan istifadə etmək və dolayı yolla obyektlərin ölçülərinin müəyyən olunmasının öyrənilməsindən; induktiv/deduktiv düşüncə və ehtimalın deyilməsi-yoxlanılması qabiliyyətini inkişaf etdirməkdən ibarətdir.

Orta. Qeyd edilən pillədə deduktiv/induktiv mülahizə və həndəsi tədqiqatın nəticələrinin ümumiləşdirilməsi qabiliyyətini möhkəmləndirməkdən ibarətdir. Praktiki həndəsi problemlərin həllində koordinatlardan, triqonometriyadan, həndəsi çevirmələrdən istifadə etmək və bu üsullar arasında ən səmərəli üsulun seçilməsi qabiliyyətini inkişaf etdirməkdir.

Rəqəmlərin analizi, ehtimal və statistika.

Ümumtəhsil məktəbində statistik anlayışların və aparatın daxil edilməsindən məqsəd rəqəmlər barədə şagirdlərin intuitiv təsəvvürlərini qaydaya salmaqdan, struktur kimi formalaşdırmaqdan və şagirdlərin cəbri-statistik üsullardan istifadə etmə qabiliyyətini və intuisiyasını inkişaf etdirməkdən ibarətdir.



İbtidai. Bu pillədə istiqamətin öyrənilməsindən məqsəd şagirdləri təsviri statistikanın elementləri – xassəli və diskretiv miqdar saylarının toplanması, qaydaya salınması, təsəvvür olunması və interpretasiya vasitələri ilə tanış etməkdən ibarətdir.

Baza. Bu pillədə istiqamətin tədrisindən məqsəd şagirdləri təsviri statistikanın əsas anlayışları və metodlarına yiyələndirməkdən ibarətdir ki, onların vasitəsi ilə rəqəmlərin özünəməxsusluqlarını aydınlaşdırsınlar və rəqəmlərə istinad etməklə ehtimal söyləməyi bacarsınlar. Bundan başqa, tədrisdə məqsəd, şagirdləri ehtimal nəzəriyyəsinin başlanğıcları ilə tanış etməkdən və deterministik və təsadüfilik əhatə edən şəraitlər arasında fərqi dərk etdirməkdən ibarətdir.

Orta. Bu pillədə istiqamətin tədrisində məqsəd ehtimal nəzəriyyəsi və statistika barədə şagirdlərdə ardıcıl təsəvvür yaratmaqdan ibarətdir ki, ölçüyə gəlməz şəraitdə nəticələr çıxarsın və qiymətləndirsinlər; bu və ya digər başlanğıcda təsadüfiliyin rolunu bilsin və qərar qəbul etmək üçün onun miqdar qiymətləndirilməsini həyata keçirsinlər.

d) Fənnin tədrisinin təşkili

Ümumtəhsil məktəbinin hər bir pilləsinin hər bir sinfində riyaziyyat məcburi fənn kimi tədris olunur.



e) Riyaziyyatda qiymətləndirmə

Riyaziyyatda qiymətləndirmənin komponentləri

  1. Ev və sinif tapşırıqlarının komponentləri

Aşağıdakı bilik və qabiliyyət-vərdişlər qiymətləndirilə bilər

  1. Riyazi anlayışlardan və isbatlardan istifadə etmək;

  2. Əlaqələrin və istiqamətlərin müəyyən olunması;

  3. Riyazi obyektlərin təsəvvür edilməsi və riyazi dilə yiyələnmək;

  4. Mülahizə - təsdiq etmək;

  5. Məsələnin formalaşdırılması;

  6. Modelləşdirmə;

  7. Məsələnin həlli yolu və onun reallaşdırılması;

  8. Hesablamalar;

  9. Köməkçi texniki vasitələrdən və informasiya texnologiyalarından istifadə etmək.

Həyati qabiliyyət-vərdişlər

  1. Yaradıcılıq;

  2. Əməkdaşlıq (cütlüklə, qrupun üzvləri ilə);

  3. Tədris fəaliyyətinə kömək göstərmək məqsədi ilə strategiyalardan düşüncə ilə istifadə etmək;

  4. Tədris obyektlərində iştirakın keyfiyyəti.

Qabiliyyət-vərdişlər aşağıdakı kriterilər ilə qiymətləndirilir:

  1. Şagird məsələnin məzmununu dərk edir, düşünür və məsələnin rəqəmlərini və axtarılası kəmiyyətləri bir-birinə yaxınlaşdırır. Göstəricilərin (o cümlədən, problemi həll etmək üçün zəruri olan göstəricilərin) təşkilini və onların təsəvvürünü həyata keçirir;

  2. Ötürərkən riyazi terminlərdən və qeydlərdən düzgün və səmərəli istifadə edir. Tələbkarlıq səviyyəsini adekvat seçir və lazım gəldiyi zaman, əsaslandırarkən ciddi riyazi mülahizədən (o cümlədən induktiv və deduktiv mülahizədən) istifadə edir;

  3. Fiqurların və obyektlərin ölçüsü, eləcə də onlar arasında məsafənin, kütlənin, temperaturun və zamanın ölçülməsi üçün yollar və metodlar (o cümlədən, texnologiyalar) tapır, seçir və onlardan istifadə edir. Prosesin və yaxud real şəraitin modelləşdirilməsi üçün lazımi rəqəmləri seçir və tapır;

  4. Verilmiş modelin elementlərini modeli təsvir etdiyi və əksinə - real vəziyyətə diqqət yetirmək nəticəsində alınmış rəqəmlərin interpretasiyasını müvafiq modelin dilinə çevirdiyi zaman reallıqlar kontekstində interpretasiya edir. Modelin yararlılığını müəyyənləşdirir və ondan istifadə etmə sərhədlərini qiymətləndirir;

  5. Kompleks (mürəkkəb) problemini pillələrə, sadə misallara ayırır və mərhələlərlə həll edir (aydınlaşdırır), bu zaman standart yanaşmalardan və prosedurlardan istifadə edir;

  6. Misalların həlli zamanı riyazi obyektlərdən, proseslərdən və onların xüsusiyyətlərindən istifadə edir;

  7. Səmərəli strategiya seçir və problemin həlli pillələrini qısa təsvir edir. Seçilmiş strategiya ilə gedir. Seçilmiş strategiyanı təhlil edir və seçilmiş strategiyanın səmərəliliyini əsaslandırır, mümkün alternativ strategiyaları şərh edir və onların üstünlükləri və nöqsanları barədə fikir yürüdür;

  8. Hesablamaların adekvat/optimal üsullarını seçir və onların reallaşmasını həyata keçirir;

  9. Əlaqələr yaradır (məsələn, başqa riyazi strukturlarla, obyektlərlə və ya başqa fənlərlə) və bu əlaqələrdən həm problemin həlli zamanı, həm də alınmış nəticələrin təhlilində istifadə edir;

  10. Alınmış nəticələrin ümumiləşdirilməsini həyata keçirir, əlaqələr yaradır (məsələn, başqa riyazi strukturlarla, obyektlərlə və ya fənlərlə) və bu əlaqələrdən həm problemin həlli zamanı, həm də alınmış nəticələrin təhlilində istifadə edir;

  11. Əsaslandırılmış üsul seçir (məsələn: isbat etmə zamanı əks fərziyyədən istifadə etmək, isbat zamanı evrika metodundan istifadə etmək);

  12. İnformasiyanı ötürərkən məsələnin məğzini nəzərə çarpdırır (məsələn, riyazi obyektin əsas xüsusiyyətlərini);

  13. Müəllimə və dostlarına münasibətdə nəzakətlidir. Özgələrinin fikirlərini başa düşür və təhlil edir;

  14. Qrup halında işi yerinə yetirərkən sinif yoldaşları ilə əməkdaşlıq edir;

  15. Auditoriyaya və təqdimat materialına əsasən təqdimatın formasını və köməkçi vəsaitləri (o cümlədən, informasiya texnologiyalarını) seçir. Təqdimat üçün ayrılmış vaxtdan səmərəli istifadə edir;

  16. Problemin qaydasını auditoriya üçün başa düşülən formada aydınlaşdırır, problemin aktuallığını və əhəmiyyətini əsaslandırır (problemin praktiki və ya/sırf elmi aktuallığı nəzərdə tutulur);

  17. Nümayiş etdirərkən həm real vəziyyət, eləcə də riyazi misallardan istifadə edir;

  18. Tapşırıqları vicdanla yerinə yetirir (vaxt və say nöqteyi-nəzərindən).
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə