A. M. Vəliyev Elmi redaktorlar: R. A. Səlimov, S. A. Sadıqova, T.Ə. Paşayev



Yüklə 17,41 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/182
tarix21.04.2017
ölçüsü17,41 Mb.
#14975
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   182

AQRAR  İSLAHAT

  –  1) 

iqtisadi  islahatın 

tərkib 

hissəsidir, 



onun 

səmərəliliyinin 

yüksəldilməsinə 

yönəldilmiş 

aqrar-sənaye 

istehsalının 

kompleks 

şəkildə 


yenidən 

qurulmasıdır;  2)  torpaq  mülkiyyətçisinin  və 

torpaqdan  istifadə  sisteminin  dəyişdirilməsi, 

təkmilləşdirilməsi  ilə  əlaqədar  həyata  keçirilən 

dövlət 

tədbirləridir. 



Aqrar 

islahatların 

aparılmasında  əsas  məqsəd  xüsusi  mülkiyyətə 

olan  münasibətin  dəyişməsindən  (torpağın  və 

istehsal  vasitələrinin  müəssisənin  işçilərinin, 

onların  kollektivlərinin  və  ayrı-ayrı  şəxslərin 

mülkiyyətinə  keçməsindən);  mülkiyyətin  xüsusi, 

dövlət,  bələdiyyə,  şəxsi  və  digər  formaları 

əsasında  çox  quruluşlu  aqrar  iqtisadiyyatın 

formalaşdırılmasından;  bazar  şəraitində  istehsalın 

d

aha səmərəli aparılmasına qabil  olan iri, orta və 



kiçik  müəssisə  və  təsərrüfat  sistemlərinin 

yaradılmasından  və  bazar  münasibətlərinə 

keçməkdən;  kəndin  sosial  məsələlərinin  həll 

edilməsi 

və 

istehsalın 



hərtərəfli 

intensivləşdirilməsi 

üçün 

təşkilati-iqtisadi, 



maliyyə və hüquqi şərtlərin təşkilindən ibarətdir.

 

 



AQRAR-

SƏNAYE  KOMPLEKSİ

  –  k

ənd 


t

əsərrüfatı  xammalından  cəmiyyətin tələbatını 

öd

əmək məqsədilə  istehlak  malları  (ərzaq və 



qeyri-

ərzaq)  hazırlayan  iqtisadiyyatın  sahə  və 

altsah

ələrinin məcmusudur. Aqrar-sənaye 



kompleksinin sah

ələri kənd təsərrüfatı 

m

əhsullarının  istehsalı,  emalı  və  malın 



istehlakçıya  çatan  son  məhsula çevrilməsi 

əməliyyatlarının ardıcıl yerinə yetirilməsini təmin 

edir. Aqrar-s

ənaye kompleksinin müəssisə

t

əşkilat  və  təsərrüfatlarının  qarşılıqlı  əlaqəsi, 



kooperasiya v

ə  aqrar-sənaye  inteqrasiyası 

prinsipl

əri ilə  bazar  şəraiti  əsasında  həyata 

keçirilir. (Bu termind

ən  SSRİ  dövründə  daha 

geniş istifadə edilmişdir). 

 

ALƏT 



– v

əziyyətinin dəyişməsi məqsədilə əmək 

al

ətlərinə  təsir üçün nəzərdə  tutulmuş  texnoloji 



l

əvazimatlardır.  Alətlərin müəyyənləşdirilmiş 

meyarlara cavab ver

ən (xidmət müddəti bir ildən 

çox, m

əbləği  müəyyən dəyərdən yüksək)  hissəsi 



əsas  fondların  tərkibinə, qalan hissəsi isə 

azqiym


ətli və tez köhnələn alətlərə daxil edilir. 

Avadanlıq vahidlərindən istifadənin kəmiyyəti 

göst

əriciləri  özündə  mövcud ümumi və  ya 

qurulmuş  avadanlıqların  sayında  faktiki  işləyən 

avadanlıqların    payını  əks etdirir. Mövcud 

avadanlıqlara  müəssisənin  balansında  olan  bütün 

avadanlıqlar,  qurulmuşlara  isə  istismara  verilmiş 

avadanlıqlar aid edilir.  



İstismar  vaxtı  üzrə  alətlər  aşağıdakı  göstəriciləri 

xarakteriz

ə  edir: 1) hər  bir  avadanlığın  gün 

ərzində  orta hesabla neçə  növbə  işlədiyini 

göst

ərən,  quraşdırılmış  (işləyən)    avadanlığın    



növb

əlilik  əmsalını. Dövr ərzində  iş  günlərinin 

sayının  müəyyən  olunmuş  (işləyən)  avadanlıq 

vahidinin  orta  sayının  hasilinə  bərabər olan 

işlənmiş  dəzgah-növbə  sayının  dəzgah-günlərin 

maksimum  mümkün  olan  sayına  nisbəti ilə 

hesablanır.  Avadanlığın  növbəli  iş  rejimindən 

istifad

ə 

göst



əricisi növbəlilik 

əmsalının 

əssisənin növbəsi üçün müəyyən olunmuş sayı 



il

ə  müqayisə  nəticəsində əldə  edilir; 2)  qurulmuş 

avadanlığın faktiki iş vaxtının, onun istifadə edilə 

bil


əcəyi vaxta olan nisbəti ilə  müəyyənləşdirilən    

ekstensiv  yükl

ənmə  əmsalı. Sonuncu    vaxtın 

t

əqvim fondu (saatların sayını təqvim dövrünə və 



avadanlıq vahidinin orta sayına vurmaqla), yaxud 

vaxtın  rejim  fondu  (təqvim  vaxtından  fərqli 

olaraq, qeyri-

iş günlərində və növbə fasilələrindən 

k

ənar vaxtlar), yaxud da vaxtın plan fondu (planlı 



t

əmir  vaxtını  çıxmaqla,  vaxtın  rejim  fondu)  ilə 

xarakteriz

ə  olunur. Plan fondunun tərkibinə 

faktiki  işlənmiş  vaxt  və  boşdayanmalar  daxil 

edilir. 


Avadanlığın  boş  dayanması  tam günlük 

(avadanlıq  bütün  günü  işləməyib), tam növbəli 

(avadanlıq  işləyib, amma  gün  ərzində  bütün 

növb


ələrdə yox) və  növbə  daxili boşdayanmalara 

(növb


ə  çərçivəsində  boşdayanmalar)  bölünür. 

 

21 


Boşdayanmaların  səbəbləri  işçilərin,  xammalın, 

yanacağın,  enerjinin  çatışmaması,  avadanlığın 

nasazlığı və s. hesab edilir.  

Avadanlığın  orta  faktiki gücünün maksimum 

gücün

ə (güc dedikdə, vaxt vahidi ərzində istehsal 



olunmuş  məhsul  başa  düşülür)  olan  nisbəti ilə 

əyyən olunan güc üzrə alət intensiv yüklənmə 



əmsalını  əks  etdirir.  İntensiv  yüklənmə  əmsalı 

avadanlığın  texniki  imkanlarından  istifadə 

d

ərəcəsini əks etdirir. 



İşlənmiş  məhsulun və  ya yerinə  yetirilmiş  işlərin 

faktiki h

əcmini maksimum mümkün olan həcmə 

bölm


əklə, yaxud ekstensiv yüklənmə  əmsalının 

inteqral yükl

ənmə əmsalına vurmaqla hesablanan, 

ad

ətən istifadənin səmərəliliyini artırmaq hesabına 



istehsalın 

həcminin 

artma 

ehtiyatını 



əyyənləşdirməyə  imkan verən  inteqral 



yükl

ənmə  əmsalı  istismar  müddəti üzrə  və  güc 

üzr

ə  alətin ümumiləşdirici  xarakteristikasına 

xidm


ət edir. 

 

ALİ  İXTİSAS  TƏHSİLİNİN  TƏHSİL 



MÜƏSSİSƏLƏRİ

  (ali t

əhsil müəssisələri)  – 

hüquqi  şəxs  statusuna malik olan və  ali ixtisas 

t

əhsilinin peşə təhsili proqramlarını həyata keçirən 



əssisələrdir. Ali təhsil almaq məqsədilə  təhsil 

verm

əni təhsil müəssisələrinin  aşağıdakı  növləri 



h

əyata keçirir: akademiyalar, universitetlər, 

institutlar, konservatoriyalar, kollecl

ər. Bu təhsil 

əssisələrinin  filialları,  fakültələri,  kafedraları, 



hazırlıq  bölmələri, elmi-tədqiqat  laboratoriyaları, 

magistraturaları,  doktoranturaları,  peşə  təhsilinin 

t

əhsil bölmələri, təcrübə  təsərrüfatları,  təhsil 



teatrl

arı və digər struktur bölmələri ola bilər.  

 

ALİ 

TƏHSİL 

MÜƏSSİSƏLƏRİNİN 

NÖVLƏRİ

 

– 

universitet, akademiya v

ə 

institutdan ibar



ətdir.  Universitet  –  fəaliyyəti 

fundamental  elmi  axtarışların  keçilməsi yolu ilə 

t

əhsil, elm və  mədəniyyətin  inkişafına  və  ali, ali 



t

əhsildən sonra və  əlavə  təhsilin bütün 

s

əviyyələrində  təbii-elmlərin, humanitar elmlərin 



v

ə  elmin,  texnikanın  və  mədəniyyətin sair 

istiqam

ətlərinin  geniş  spektri  üzrə  öyrədilməsinə 



yön

əldilmiş ali məktəb müəssisəsidir. Akademiya 

– 

f

əaliyyəti fundamental elmi  axtarışların 



keçilm

əsi yolu ilə  təhsil, elm və  mədəniyyətin 

inkişafına  və  ali, ali təhsildən sonra  və  əlavə 

t

əhsilin bütün səviyyələrində  əsasən elm, texnika 



v

ə  mədəniyyət sahələrindən  yalnız  biri  üzrə 

öyr

ədilməsinə 



yön

əldilmiş 

ali 

məktəb 


əssisəsidir.  İnstitut  –  elm, texnika və 

m

ədəniyyətin  bir  sıra  istiqamətləri üzrə  peşəkar 



t

əhsil  proqramlarını  reallaşdıran  və  elmi 

t

ədqiqatlar həyata keçirən müstəqil ali məktəb 



əssisəsidir və  ya universitet və  akademiyanın 

bir hiss

əsidir (struktur bölməsidir).  



AL

İ  TƏHSİLİN  DÖVLƏT  TƏHSİL 

STANDARTI

 – 

ali peşə təhsil strukturuna və ali 

t

əhsil  proqramına,  onların  həyata keçirilmə 



şərtlərinə, təhsil  alanların  normativ  yüklərinə  və 

onların  maksimal  həcminə  olan ümumi tələbləri 

özünd

ə birləşdirən sənədlər toplusudur.  



 

A

Lİ TƏHSİLİN  PİLLƏLƏRİ

  –  Az

ərbaycan 

Respublikasında  ali  təhsil müəssisələrində 

müt


əxəssislər və  elmi-pedaqoji    kadrlar  hazırlığı  

üç s


əviyyəlidir: bakalavriat (tibb təhsili istisna 

olmaqla);   magistratura (tibb t

əhsili istisna 

olmaqla); doktorantura.  



 

ALİ  TƏHSİLİN  ÜMUMİ  QEYDİYYAT 

ƏMSALI

  –  ali t

əhsil  yaşında  olan  əhalinin ali 

t

əhsil məktəblərində  oxuyan tələbələrə  olan 



nisb

ətidir. Ali təhsil  yaşında  olan  əhali 

YUNESKO-nun tövsiy

ələrinə uyğun olaraq 17-20 

yaş həddində olan əhali götürülür.  

 

ALİ VƏ ORTA İXTİSAS TƏHSİL ALMA 



FORMALARI

  –  ali v

ə  orta ixtisas təhsilinin 

t

əhsil 


proqramları 

müxtəlif formalarda 

m

ənimsənilə  bilər. Bu formalar müəllimlərin 



t

əhsil alanlara keçdikləri mütləq dərslərin həcmi 

il

ə  fərqlənir: əyani, əyani-qiyabi  (axşam),  qiyabi, 



eksternat formada. 

 

ALICI BAZARI



  -  t

əklifin tələbi keçdiyi və 

satıcının alıcı axtardığı, onun tələbatına yönəldiyi 

(istiqam


ətləndiyi) vəziyyətdir. 

 

ALICILARIN  SİFARİŞİ  ÜZRƏ  PROQ-



RAM  TƏMİNATI

  – 

alıcıların  tələbatına 

uyğunlaşdırılmış xüsusi proqram təminatıdır.  

 

ALICIL



ARIN 

TİPLƏRİ 

ÜZRƏ 

DÖVRİYYƏ

 

(yalnız topdansatış ticarət üçün) 

–  “T


əkrar  satış  məqsədi ilə  əmtəələrin  alınması 

üzr


ə 

ticar


ət fəaliyyətindən dövriyyə” 

göst


əricisinin 

alıcıların 

tipləri üzrə 

bölüşdürülməsidir. Təxmini qiymətləndirmək 

mümkündür.  İqtisadiyyata  əmtəə  axınında 

topdansatış  müəssisələrinin rolunu və  yerini 

əyyənləşdirir.  



Müxt

əlif  tipli  alıcıların  bölgüsü  yekuna nisbətən 

faizl

ərlə ifadə oluna bilir. 



 

ALICILARIN  YAŞAYIŞ  YERLƏRİNİN 

YAXINLIĞINDA  YERLƏŞƏN  MAĞAZA

 

  kiçik v

ə  ya orta ticarət sahəsi olan, əsasən 

yaxınlıqda  yerləşən məhəllələrdə  və  küçələrdə 

yaşayan, mağazaya piyada gələn alıcılarla işləyən 

mağazalardır.  Belə  mağazalar  bir  sıra  əmtəələri, 


 

22 


h

ər  şeydən  əvvəl tez və  hazırlıqsız  düzəldilmiş 

şeyləri təklif etməklə,  gündəlik tələbatın 

öd

ənilməsini təmin edir. Bir qayda olaraq, 



qanunvericiliyin imkan verdiyi ölk

ələrdə  bu 

mağazalar alıcılar üçün gecəyarıyadək açıq olur.  

 

ALICILIQ  QABİLİYYƏTİ  PARİTETİ 



(AQP)

  –  1)  müxt

əlif ölkələrin pul vahidləri, 

valyutaları  arasında  nisbətin eyni əmtəə  və 

xidm


ətlər arasındakı  nisbətin eyni əmtəə  və 

xidm


ətlər səbəti  əsasında  hesablanan  alıcılıq 

qabiliyy


əti üzrə  müəyyən edilməsidir. Yəni B 

ölk


əsinin (bazis ölkəsi) 1 pul vahidinə  və  ya 

ölk


ələr qrupunun 1 şərti (ümumi) valyuta vahidinə 

alınması  mümkün  olan,  əmtəə  və  xidmətlərin 

standart d

əstinin A ölkəsindən  alınması  üçün 

lazım  olan  pul  vahidinin  miqdarıdır.  AQP-nin 

köm


əyi ilə milli valyutadan müqayisəli valyutaya 

çevrilmiş  göstəricinin qiyməti “real həcmlər” 

adını  daşıyır.  Valyuta  kursu  üzrə  müqayisəli 

valyutada  hesablanmış  milli valyuta göstəriciləri 

v

ə beynəlxalq müqayisə üçün qiymətlər “nominal 



h

əcmlər” adlanır. Əgər qiymət indeksi dinamikası 

vaxta gör

ə  bir ölkənin  valyutasının  alıcılıq 

qabiliyy

ətindəki dəyişməni ölçürsə, onda AQP 

m

əkanda müxtəlif ölkələrin valyutalarının alıcılıq 



qabiliyy

ətindəki müxtəlifliyi ölçür. Bununla 

yanaşı,  AQP-nin  bir  sıra  xüsusiyyətləri 

mövcuddur:  1)  milli  iqtisadiyyatın  miqyası  üzrə 

müxt

əlif olan ölkələr müqayisə  oluna bilər; 2) 



müqayis

ə bazis ili müddətində həyata keçirilir. 

Hazırda  makroiqtisadi göstəricilərin beynəlxalq 

müqayis


əsinin həyata keçirilməsi üçün qiymətlər 

üzr


ə  AQP hesablanan təmsilçi  malların  “səbət”i 

əsasında  indeks  metodundan  istifadə  edilir. 

T

əmsilçi  malların  siyahısına  ÜDM-in son 



istehlakını  təşkil  edən (ev təsərrüfatlarının 

i

stehlakı,  investisiya  malları  (maşın  və 



avadanlıqlar),  tikinti  işləri) mal və  xidmətlərin 

m

əcmusundan  seçilmiş  mallar,  xidmətlər,  şərti 



obyektl

ər aiddir. “Səbət”ə  təmsilçi mal və 

xidm

ətlərin seçilməsi AQP-nin və  “real 



h

əcmlərin”  düzgün  hesablamalarının  alınması 

üçün beyn

əlxalq müqayisələrin  aparılmasında 

əsas problemlərdən biri hesab edilir. 

Alıcılıq qabiliyyəti pariteti müəyyən əmtəə qrupu 

üzr

ə  hesablandıqda  fərdi, bütün ümumi daxili 



m

əhsul üzrə hesablandıqda isə ümumi olur.  

Valyutaların  alıcılıq  qabiliyyətinin paritetləri 

insan  inkişafı  indeksinin  hesablanmasında  əsas 

vasit

ələrdən biridir.  



 

ALICININ  QİYMƏTİ

  –  (I)  - 

alınma 


m

əntəqəsində  əmtəə  vahidinə  görə  alıcının 

öd

ədiyi qiymətdir.  O,  alıcı  tərəfindən ödənilən 



istehsalçının  qiyməti üstə  gəlinsin ticarət  və 

n

əqliyyat əlavələrinə bərabərdir. 



(II)  

alış  anında  alıcının  qiyməti  –  alıcının 

m

əhsula görə  faktiki ödədiyi qiymətdir. Bura, 



subsidiyalar  çıxılmaqla  (ƏDV  kimi  vergilər 

istisna olmaqla), ayrıca olaraq tələb olunan vaxtda 

v

ə  yerə  çatdırılması  üçün  alıcılar tərəfindən 



öd

ənilən istənilən nəqliyyat xərcləri daxil 

olmaqla;  geniş  çeşidlənməmiş  partiya  və  ya 

mövsümi olmayan mallara gör

ə  endirimlər 

(standart qiym

ətləri ilə  müqayisədə)  çıxıldıqdan 

sonra; kreditin t

əqdim edilməsi  şərtlərindən irəli 

g

ələn xidmətlərə görə faiz və ya ödəmələr istisna 



olmaqla;  alış  zamanı  razılaşdırılmış  vaxta 

öd

əmədən imtina edilməsi nəticəsində  yaranan 



ist

ənilən  əlavə  xərclər istisna olmaqla, bütün 

vergil

ər daxildir. 



 

ALINDIĞI  VƏZİYYƏTDƏ  TƏKRAR 

SATILMAQ  ÜÇÜN  ALINMIŞ  ƏMTƏƏ-

LƏRİN EHTİYATLARININ DƏYİŞMƏSİ

 

– 

əlavə  dəyər  vergisiz,  alıcıların  qiymətləri ilə 



qiym

ətləndirilir. Bu göstərici yenidən  satılmaq 

üçün alınmış məhsulların dəyərini ölçür və  təkrar 

satış  üçün  əldə  olunmuş  malların  ehtiyatları  ilə, 

ehtiyatlardan 

götürülmüş 

belə 

m

əhsullar 



arasındakı fərqi əks etdirir. 

Ehtiyatların  bu  kateqoriyasına    yalnız  alındığı 

v

əziyyətdə təkrar satılmaq məqsədilə alınmış mal 



v

ə  xidmətlər daxildir. Üçüncü tərəfə  komisyon 

əsaslarda təkrar  satılan  mal  və  xidmətlər bu 

kateqoriyaya daxil edilmirl

ər. 

T

əkrar  satılmaq  üçün  alınmış  və  müəssisə 



t

ərəfindən  xidmət  sferasının  ehtiyatlarına 

yön

əldilmiş 



məhsullara mal (mühəndis 

sövd


ələşmələri  “açar  altı”  həyata keçirildikdə, 

s

ənaye  avadanlıqları  və  ya  daşınmaz  əmlakla 



əməliyyatlar  zamanı  binalar  və  s.) və  xidmətlər 

(reklam üçün yerl

ər, nəqliyyat, verilən yerlər və 

s.) daxil edil

ə bilər. 

Bu göst


ərici (müsbət və  ya mənfi kəmiyyətlə) 

qalıqların 

və 

istehsalın 



həcmini 

əyyənləşdirməyə imkan verir. 



 

ALINDIĞI  VƏZİYYƏTDƏ  YENİDƏN 

SATILMAQ  ÜÇÜN  ALINMIŞ  MAL  VƏ 

XİDMƏTLƏR

  -  emal edilm

ədən üçüncü tərəfə 

satılmaq  üçün  alınmadır.  Onlara  həmçinin 

dövriyy


əsi təkcə  xidmətlərin göstərilməsi üzrə 

(

əmlakla  əməliyyatlar  halındakı  kimi)  agentlik 



yığımlarından  (qonorar)  ibarət olmayan, eyni 

zamanda xidm

ətin göstərilməsi üzrə əməliyyatlara 

daxil olan, m

əsələn, nəqliyyat agentliklərindən 

n

əqliyyat xidmətlərinin  alınması  kimi,  şirkətlər 



t

ərəfindən yerinə  yetirilən faktiki həcmlərlə 

toplanan xidm

ətlərin  alınması  da  daxil  edilir. 

Komisyon 

əsasda üçüncü tərəfə  satılan  mal  və 

xidm

ətlərin dəyəri istisna edilir. Belə  ki, 



komisyon alan agent t

ərəfindən  bu  mallar  alınıb 



 

23 


satılmır,  bu  da  agentin  alıcı  ilə  satıcı  arasında 

vasit


əçi olması ilə əlaqədardır.  

Alındığı vəziyyətdə yenidən satılması üçün alınan 

xidm

ətlərə, digər təşkilatlarla bağlanmış müqavilə 



üzr

ə işlər və sifarişi birinci almış təşkilata edilən 

öd

əmələr də daxil edilir. Məsələn, bu, ixtisas üzrə 



h

əmkara verilən iş ola bilər.  

Alındığı vəziyyətdə yenidən satılması üçün alınan 

mal v


ə  xidmətlərdən dəyər ifadəsində  istehsalın 

h

əcminin müəyyən edilməsində  istifadə  olunur. 



Bu, sah

ə  sektorları  və  istehsal vahidləri  arasında 

müqayis

ənin  aparılması  üçün  daha  faydalı 



d

əyişəndir.  

 

ALINIB-SATILMAQ ÜÇÜN MALLAR

  – 

sonradan emal edilm

ədən (alıcı  üçün cəlbedici 

hala g


ətirilməsi  istisna  olmaqla),  alınıb-satılmaq 

m

əqsədilə  müəssisələr (məsələn, topdan və 



p

ərakəndə  satış  ticarət müəssisələri) tərəfindən 

alınan mallardır. 

 

ALINMA DƏYƏRİ

  – 

əmtəənin  alınma  dəyəri 

aşağıdakı  elementlərin  toplanması  ilə  müəyyən 

edilir: 


razılaşdırılmış  alış  qiyməti, yəni ticarət 

əməliyyatının baş verdiyi tarixə, tərəflər arasında 

müqavil


ə  tərtib edildiyi zaman müəyyən  edilmiş, 

pul ifad


əsində olan ümumi məbləğdir;  

qaytarılmayan vergilər və transfer ödəmələri; 



əlavə xərclər, yəni əmtəənin alınmasına birbaşa 

v

ə ya dolayı yolla aid olan və komisyon haqqı və 



yaxud saxlanma x

ərcləri (məsələn, nəqliyyat 

x

ərcləri, avadanlıqların  quraşdırılması  və  montajı 



x

ərcləri, 

komisyon 

haqqı 


və 

dig


ər 

mükafatlandırma növləri) daxil olan xərclər. 



 

ALINMA VƏ ÖDƏMƏLƏRƏ AİD OLAN 

FAİZLƏR

  –  bu termin

ə  bank fəaliyyəti 

n

əticəsində  meydana  çıxan  bütün  mənfəət və 



z

ərərlər, o cümlədən aşağıdakılar daxil edilir: 

mühasibat  balansının  “Aktivlər” maddəsinin 1-



5-ci b

əndlərində  qeyd edilən aktivlərin 

dövriyy

əsindən  əldə  edilən bütün gəlirlər. Bu 



g

əlirlərə, eyni zamanda  faizlərin ödənilməsi 

müdd

əti üzrə  ödənilən məbləğdən kiçik məbləğ 



üzr

ə  əldə  edilən aktivlərin faiz dərəcələri ilə 

faizl

ərin ödənilmə  müddətinin  yetişməsi üzrə 



öd

əmələrə  aid olan məbləğdən  yuxarı  məbləğ 

t

ərtib edən müqavilə üzrə borcların faiz dərəcələri 



a

rasındakı fərqlər nəticəsində əldə olunan gəlirlər 

d

ə daxil edilməlidir; 



-  “Passivl

ər” maddəsinin 1, 2, 3 və  8-ci 

bölm

ələrində  qeyd edilən öhdəliklər üzrə 



hesablanan x

ərclər. Belə xərclərə ödəmə  müddəti 

üzr

ə ödənilən məbləğdən yuxarı məbləğ üzrə əldə 



edil

ən aktivlər üzrə  sığorta  ödəmələri ilə  ödəmə 

müdd

əti üzrə  ödənilən məbləğdən  aşağı  məbləğ 



t

əşkil  edən müqavilə  üzrə  passivlər üzrə  sığorta 

öd

əmələri  arasındakı  fərqlər nəticəsində  həyata 



keçiril

ən ödəmələr də daxil edilməlidir. 

-  müqavil

ənin qüvvədə  olduğu  faktiki müddət 

ərzində  müddətli müqavilələrlə  sığortalamalarla 

əlaqədar gəlir və xərclər; 

-  t

ələblərin və  öhdəliklərin  vaxtı  və  məbləğindən 



asılı olaraq hesablanan və faizlərə uyğun yığım və 

komisyon haqları. 



 

ALINMAYA  VƏ  ÖDƏNMƏYƏ  AİD 

OLAN  KOMİSYON  HAQQI

  – 

alınmaya  və 

öd

ənməyə aid olan faizlərlə ziddiyyətdən qaçmaq 



üçün  alınan  komisyon  haqlara    üçüncü  tərəfə 

göst


ərilən bütün xidmətlərdən gələn gəlirlər daxil 

edilm


əlidir, ödənməyə aid olan komisyon haqlara 

is

ə  üçüncü tərəfin göstərdiyi bütün xidmətlərə 



ç

əkilən xərclər daxil olmalıdır, o cümlədən: 

dig


ər  kreditorların  adından  kreditləri 

idar


əetməyə  və  üçüncü tərəf  adından  qiymətli 

kağızlarla əməliyyatlara zəmanətə görə komisyon 

haqları; 

-  t


ədiyyə  əməliyyatlarından  komisyon  haqları  və 

x

ərclər və  digər gəlirlər,  hesabların  idarə 



edilm

əsindən xərclər və  qiymətli  kağızların 

saxlanılmasına və idarə edilməsinə görə komisyon 

haqları;  

- xarici valyutalarla 

əməliyyatlara və üçüncü tərəf 

adından  qiymətli  metalların,  sikkələrin  alınması 

v

ə satışından olan komisyon haqları;  



əmanət və  sığorta  müqavilələri və  kreditləri ilə 

bağlı  broker  xidmətlərinə  görə  alınan  komisyon 

haqları. 



Yüklə 17,41 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   182




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin