AZƏrbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu qarabağ: folklor da bir tariXDİr V kitab



Yüklə 2.7 Mb.
səhifə14/29
tarix02.12.2016
ölçüsü2.7 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   29

ALLAH XOFU

Günnərin bir günü bir yahudi olur, bu yahudinin iki övladı olur. Özü də sərkərdə olur həmən yahudi. Bu yahudi oğlannarın çağırtdırır yanına. Deyir:

– Oğlum, sizdən bir xayişim var. Mən sizə vəsiyə eliyim. Kimin qəlbində Allah xofu varsa, mənim yarağımı, yasağımı, atımı ona verərsız.

Bu vəsiyyəti eliyənnən sora canın tapşırır. Qırxı da çıxır. Kiçik qardaş böyük qardaşın çağırır. Deyir ki, mənim qəlbimdə Allah xofu var, yarax-yasax maa çatajax. Böyük qardaş deyir, yox maa çatajax, ortancıl deyir, yox maa çatajax. Deyir, yox, bu işdəri aşsa-aşsa Əli Əleyhsalam açajax. Gəlillər üçü də Əli Əleyhsalama qonax olurlar.

– Salamı əlöykü.

– Əlöykət salam.

Əli Əleyhsalam buları çağıtdırır çay işməyə. Xanım Fatmeyi Zəhra təndir odduyurmuş. Deyir:

– Xeyir ola.

Bular əhvalatı açıf deyillər. Deyir:

– Yaxşı, onnan asand nə var ki?

Qəmbər ləqəbin Əli Əleyhsalam qoyuf ona, əsl adı Qulamdı. Bu Qəmbər də oturmuşmuş. Fatmeyi-Zəhranı Əli Əleyhsalam çağırır, deyir ki, əmi qızı, təndir qızaranda bizə xəbər eliyərsən. Deyir ki, baş üsdə. Məqam çatır, Əli Əleyhsalamı çağırır ki, təndir qızarır. Üç qardaşın üçün də götürür, Qəmbər də qapıda hərrənirmiş, gətirif təndirin başına. Deyir:

– Allah xofu var qəlbizdə?

Deyillər:

– Bəli var.

Deyir:

– Əgər qəlbizdə Allah xofu varsa, özüzü atın təndirə.



Neyniyir, bu üş qardaşın heş biri özün təndirə atmır. Çağırır, Qəmbər, Qəmbər. Qəmbər gəlir. Deyir, eşidirəm, ağa. Deyir, Qəmbər özu at təndirə. Qəmbər özünü atır təndirə. Üsdünün gül ləçəklərin çırpa-çırpa çıxır təndirdən. Deyir:

– Qəlbində Allah xofu olan Qəmbər kimi olar. Sizin heç birizin qəlbində Allah xofu yoxdu. Amma bu gecə qonağımsız.

Heç birinə heç nə demir. Gecənin bir aləmində buların üçün də durğuzur, Qəmbəri də durğuzur ki, durun səfərə çıxırıx. Az gedillər, çox gedillər. Bir xeylax gedənnən sora başqa bir məmləkətin yaxınnığında səhərə yaxın deyir, üçünüz gedin odun-ojax dalınca, mən Qəmbəri göndərirəm getsin ət alsın. Qəmbər gedir ət almağa. Görür kü, sallaxxana doludu ətnən. Hər tərəfdə gözəl-gözəl ətdər var. Amma bir qəssab var, bunun sallaxxanasında ətdər dümsarıdı, dakqanax sümükdü. Amma deyir ki, Əli hakqı nə bir qıram kəm çəkmərəm, nə bir quruş artıx almaram. Bu adamın nööbəsi hədinnən artıx çoxdu. Gəlir durur nööbəyə. Qara pulları da Əli Əleyhsalam tökmüşmüş bunun ovcuna. Nööbəsi çatanda deyir, maa dörd kilo ət ver. Tay demir dolmalıx ver, souzdux ver, kabablıx ver. Elə deyir maa dörd kilo ət ver. Pulu da tökür avcına. Sayır görür ki, dörd kilo ətin qiymətidi. Qəmbər əti gətirir. Əli Əleyhsalam deyir ki, Qəmbər, bu nə ətdi alıf gətirmisən? Bu heş nəyə yarıyan deyil. Get ət al gətir. Gedir gənə nööbəyə durur. Qəssab deyir:

– Nə isdiyirsən?

Deyir:

– Ağam dedi ki, ayrı ət versin, verdiyi teyxa sümükdü.

Gətirir bu dəfə də teyxa ət verir. Əli Əleyhsalam deyir:

– Qəmbər, bu dolma bişirmək üçündü. Burda nəyin üsdündə bunu doğruyajeyih, dolmalıx eliyəjeyih? Get denən ağam deyir ki, mənim pulumu versin, ət lazım deyil.

Gedir nööbəyə durur. Qəssab deyir ki, indi nə isdiyirsən? Deyir ki, ağam dedi, mənim öz pulumu versin, ət isdəmirəm. Gətirir dörd kilo ətin pulun verir. Amma baxır görür ki, bu tamam başqa puldu. Bullar süpürrəşillər, o içəridən, bu çöldən. Qəmbər sərkərdə, bu da ki, qəssab. Əli Əleyhsalama agah idi, bilirdi nədən ötəri gedir. Bular başdıyır bir-birin qırmağa. Əli Əleyhsalam çatırır, deyir ki, nədi, niyə dalaşırsız? Qəssab deyir, bəs belə-belə. Deyir, düz deyir, öz pulunu verəydin. Deyir, mən nə bilim onun pulu hansıdı? Deyir, daxılı çək, öz pullarım özümə gələjək. Daxılı çəkir, pullar bir-bir dolur Əli Əleyhsalamın ovcuna. Deyir, bəli, mənim öz pullarım düzdü. Qəssab tükanı bağlıyır. Deyir, de görüm sən kimsən? Deyir, bil və agah ol ku, mən Əli Əleyhsalamam. Qəssab deyir ki, mən səni göydə gəzirdim, yerdə tapmışam. Bu gün mənim qonağımsız. Həmən o üç yahudini də çağıtdırıf gətirdir. Bular hamısı düşür bunun dalınca gedir. Getdikləri məmləkətdə də şah elə bir xəsdəliyə düçar olur ki, buna müsəlman qanı lazım olur. Bu məmləkətdə də yeganə müsəlman insan bu qəssab olur, onun ayləsi olur, bir də bir övladı var, o olur. Əli Əleyhsalam deyir:

– Neyçün məni gəzirdin?

Deyir:

– On yeddi ildi evlənmişdim, mənim övladım olmurdu. İndi mənim əlhəmdülillah beş yaşında bir oğlum var. Bir imarət tikdirmişəm, o imarətə quş quşduğuynan ayax qoymuyuf. Arz eləmişəm ki, Əlinin adına and verirəm, Allah-taala mana bir övlad versin, bir imarət tikdirim, o imarətə birinci Əli Əleyhsalam ayax bassın. Əlhəmdülillah, gəlmisən.

Gedillər girillər içəri. Salam-kalamdan sora bu körpə Əli Əleyhsalamdan əl çəkmir. Gedir-gəlir bunun əbasınnan öpür, əlinnən öpür, üzünnən öpür. Yemək bişir, hala gəlmək məqamında darvaza döyülür.

– Qəssab evdədi?

– Bəli, evdədi.

Çağırır, qəssab gəlir.

– Eşidirəm.

– Bəs ya sən getməlisən, ya övradın getməlidi, ya oğlun getməlidi. Şahın hüzurunda kəsilməlisiz, isdi-isdi şah qanızı işsin ki, sağalsın. Bu məmləkətdə sizdən başqa müsəlman yoxdu.

Arvad kişinin üzünə baxır, kişi arvadın üzünə baxır. Uşax da Əli Əleyhsalamın yanındaymış. Uşax gəlir atasın-anasın yanına. Qəssab arvadına deyir ki, qonağın yanında mən səni kəssəm, düz gəlmiyəjəh, mən o uşağı saxlıya bilmiyəjəm. Mən kəsilsəm sən uşağı saxlıya bilmiyəssən. Gətir uşağı kəsək, qanın verək bu məlun aparsın. Belə də eliyir. Qanın yığıf aparıllar. Məqam çatır, yemək ortalığa gələndə Əli Əleyhasalam az gözdüyür, uşax gəlmir, çox gözdüyür, gəlmir. Qəssabın adı Məhəmməd imiş. Deyir:

– Məhəmməd, uşax nejoldu? Mənim çox xoşuma gəlirdi?

Deyir:

– Çöldə oynuyur, anasının yanında.



Bir deyir, iki deyir, beş deyir, on deyir. Deyir:

– Məhəmməd, sənin rəngin bayaxkı rəng deyil. Uşax hanı?

Qəssab başına gələni Əli Əleyhsalama danışır. Deyir:

– Get uşağı qüsulla, götür gəl.

Uşağı qüsulluyuf gətirir. Əli Əleyhsalam bəlğəminnən çəkir uşağın kəsilmiş yerinə, oturur iki rükət namaz qılır, Allaha dua eliyir, uşax ayılır. Bu yahudilər də həmən məqamda Əli Əleyhsalama baxırdılar. Deyir:

– Qəlbində Allah xofu olan Məhəmməd kimi olar, Məhəmmədin övradı kimi olar, Məhəmmədin oğlu kimi olar. Qəmbəri gördün, qızarmış təndirə necə atıldı düşdü? Bu günkü günü də sizə gösdərmək üçün sizi mən qonax saxladım. Heç birizin qəlbində Allah xofu yoxdu.

Onnan sora yahudinin oğlannarı iman gətirillər, şəhadət verillər, dönüf olurlar müsəlman.


  1. İBADƏT YAXŞIDI, YOXSA SƏXAVƏT?


I mətn

Günnərin bir günü İmam Hüseyn Əleyhsalamnan İmam Həsən Əleyhsalam biri beş yaşında, biri altı yaşındaymış. Əli Əleyhsalam da namazdan təzəcə qutarmışmış. Daxil olurlar içəri. Deyir ki, ağa, olar sizə bir sual verəm? Deyir, buyur. Deyir, ibadət yaxşıdı, yoxsa səxavət. Özü qəlbində fikirrəşir ki, bərlah pərvədigar, bu körpə tifillər gör mənnən indi nə sorunçur. Bulların gələcəyi nədi? Bunu belə soruçanda deyir, inşallah gedərsınız, özünüz görərsınız.

Ardan bir il, iki il keçir. Bullar iki qardaş əl-ələ tutuşullar məmləkətdən başqa yerə səmt alıllar. Bir neçə yerə gedillər, heş kim bulları Allah qonağı saxlamır. Gedillər bir naxırçının evinə varis olullar. Bir qadın çıxır evdən. Qadına deyillər ki, Allah qonağı isdiyərsınız? Deyir, Allaha da qurban olum, göndərdiyi qonağa da. Əl-ayağları hamısı tozun-torpağın içindədi. İkisinin də əlin-ayağın yuyur, qabaxlarına da bir iskan çay qoyur. Pendirdən-zaddan bullara verir. Bullar bir az özdərinə gələnnən sora ev yiyəsi gəlif çıxır. Camaatın naxırın otararmış. Hər günorta da ya oğlu, ya arvad özü bunun çörəyin apararmış. Gələn kimi deyir, qonağımız var deyəsən. Deyir, bəli, var. – “Nəysə vermisən?” Deyir, vermişəm. Arvada deyir ki, qonaxdan soruş gör ürəkləri nə isdiyir? Deyir, ürəyız nə isdiyir? İmam Həsən deyir ki, qara qoyunun böyrəklərinin qara qavırmasını yeyirəm. İmam Hüseyn deyir ki, qara qoyunun ürəyinin qara qavırmasını yeyirəm. Bunun da vur-tut ikicə qoyunu var imiş. Tutur qoyunnarı kəsir, soymamış qarnın yarır, ürəyin də, böyrəyin də çıxardır verir. Arvadına deyir, sən tez bunu qara qavırma elə, mən dərisini soyum. Bunu qəşəhcənə düzəldir. Yeyillər, içillər. Yatmax məqamı gələndə arvadına deyir ki, oğlum mənnən o biri otaxda yatsın, bullar ana uşağıdılar, sən hər qolu üsdünə birin al, buları qucağında yatırt. Alır qucağında yatırdır. İmam Həsənnən İmam Hüseyn gecəni səhərə qədər yatmırlar. Səhər açılır, çoban namazın qılır, düşür yolun ağına. Çıxır gedir işinə. İmam Hüseyn durur deyir, qardaş, Allah-taala sənin səsı tez eşidir. Elə elə bu arvadın yeri cənnətdik olsun. Durur Allaha dua eliyir, arvad dünyasın dəyişir. Deyir, qardaş. Deyir, nədi? Deyir, bu uşax əl-ayaxda qalajax, Allaha dua elə bunun da yerin behiştdik eləsin. Uşax da dünyasın dəyişir. Bular düşüllər yola, gedillər.

Çoban az gözdüyür, günorta buna çörək gətirən olmur. Çox gözdüyür, çörək gətirən olmur. Elə ajqarına gəlir, içəri girəndə baxır görür əyal da yoxdu, oğul da yoxdu. Car çəkir ki, ay camaat, tay bu günnən belə mən çobannıx eləmiyəjəm. Hərə bir tərəfdən deyir ki, evlənərsən, inşallah, övladın olar. Deyir, mən onnar üçün əlləşirdim, onnar üçün çalışırdım. Özüm ibadət eliyən adamam, gedif bir küşdə oturuf ibadətimi eyliyəjəm, orda da canımı nə vaxd Allah alarsa, onda alar. Düşür yolun ağına, gedir başqa bir məmləkətə çıxır. Bir məçidin həyət-bacasın təmizdiyirmiş. Burda gətirif gül-çiçək əkir, qəşəh bərpa işiynən məşğul olur. Gecə də düşəndə girir məçitdə ibadətin eliyir, məçitdə yatır.

Bir gün belə, beş gün belə, bir ay belə. Axırı bir gün deyillər ki, niyə evlənmirsən? Gözəl, ibadətcil insansan, əlinnən hər iş gəlir. Deyir, maa lazım deyil. Axırı şahın bir qalıx bajısı varmış. Bunnan məjburu nişannıyırlar. Bir gün deyillər ki, şahın canına elə bir xəsdəlik düşüf ki, dərdinin davası yoxuymuş. Dərdinin davası yeganə behişt almasıymış. Nağarax, neyniyək? Bekaf gəzdikləri yerdə kürəkən çıxır buların qabağına. Deyir, noluf, niyə bekafsız? Deyillər, bəs behişt alması şahın dərdinin dərmanıdı, o da tapılmır. Deyir, mən gedərəm, inşallah, tapsam tez gələjəm. Məlül-müşkül getdiyi yerdə həmən tifillər salam verir kişiyə. Salamın əlöyküm. Əlöykət salam. Deyir, əmi, olmuya qonağı tanımadın? Deyir, heylə şey ola bilərmi ki, mən qonağımı tanımıyam? Uşaxlar deyir, niyə bekafsan? Deyir, neynirsən, dərdimə şərik olansan? Bir deyir, iki deyir, üş deyir. Deyir ki, şah mənim qaynım sayılır, onun dərdinin dərmanı behişt almasıdı. Deyillər, onnan hasant nə var? Dalımızca gəl. Bular iki qardaş düşür dal-qabax. Bir qapı keçillər, iki qapı keçillər, üçüncü qapını keçəndə kişi baxır ki, bərlah pərvədigara, tay cənnətməkandı. Deyir, get nə qədər lazımdı dər. Deyir, yox, bircəciyini qırajam (kişidə tamahsızdığa bax). Deyir, onda bu nətər olajax? Deyir, bunun sarı tərəfin yeyən on beş, on altı yaşında cavan oğlan olur, qırmızı tərəfin yeyən nə qədər qada-bəlası, dərdi-səri varsa, hamısı sağalıf gedir. Kişi tez almanı dərif qayıdır geri.

Şahın arvadı deyir, noldu, nə tez gəldin? Deyir, bəs belə-belə, tapmışam. Deyir, nətər tapdın? Deyir, tapdım da. Deyir, şah yatıf, durğuzma. Güj-bəlaynan yatıf. Bunu nətər yemək lazımdı? Bu da deyir ki, sarı tərəfin yeyəndə on beş, on altı yaşında cavan olursan, qırmızı tərəfin yeyəndə nə qədər dərdin, bəlan varsa, hamısı çəkilir. Arvad əla dönmüyüm heç, götürür kəsir qırmızı tərəfin yeyir, sarı tərəfin aparır verir şaha. Şah yeyir cavan oğlan olur, amma xəsdəlik elə üsdündədi. Arvad düşür kişinin dalına ki, bunnan gətir. Gedir tapır, sözün deyir. Deyir, nəkqədərnə deyirsən gətirərəm.

Genə gəlir İmam Həsənnən İmam Hüseynin üsdünə. Deyir, gəl. Bayaxları keçəndə üç qapı keçmişdi, indi otuz dokquz qapı keçif qırxıncı qapıda girir behiştə. Deyir, get ürəyin nə qədərnə isdiyir yığ. Uşaxlar qayıdır. Çönüb arxaya baxırlar ki, kişi getmir. Gəlirlər yaxına, deyillər niyə getmirsən? Get yığ dana. Deyir, üşənnəm. Bir dəfə deyir, iki dəfə deyir. Deyir, onnar da sənin kimi insandı dana, orda istirahət eliyirlər. Get nə qədər isdiyirsən yığ. Kişi yaxına gələndə baxıf görür biri əyalıdı, biri oğlıdı. İmam Həsənə İmam Hüseyn deyir ki, Allah sənin səsı tez eşidir, qoyma bunu çıxsın çölə. Allaha dua elə, qoy elə bunun da canı burda çıxsın.

İmam Həsənnən İmam Hüseyn səxavətin nətər olduğun öz gözdəriynən görüllər. Səxavətsiz ibadət də bir şey deyil, ibadətsiz səxavət də bir şey deyil. Hər ikisi qarşılıxlıdı. Çünki Allah-taala nəyi xəlq eliyifsə cüt xəlq eliyif.


II mətn

Bir oğlan institutda oxuyurmuş. İmtahan vaxdı məllim bunun qiymətin vermir. Deyir, sən məəm qiymətimi niyə vermirsən? Mən yaxşı oxuyanam, beləyəm, heyləyəm. Deyir, yox, bir söz var, səxavət yaxşıdı, ibadət? Get onu öyrən gəl, onda mən sənin qiymətini verəjəm. Deyir, ə, mən nətər eliyim, kimnən öyrənim? Gəlir, deyir, ata, məllim mənim qiymətimi vermədi. Deyir, niyə, oğlum? Deyir, maa dedi ki, get bunu öyrən gəl, sora mən sənin qiymətini verəjəm – səxavət yaxşıdı, yoxsa ibadət? Deyir, yaxşı, oğlum, onda ikimiz də gedəjih, kətbəkət öyrənəjiyih. Heç mən özüm də bilmirəm.

Gedillər. Axşama düşüllər. Deyillər, burda qalax, sabah yola düşərih. Qarannıxdı. Deyir, gedir ki, bir kişi namaz qılır, dəsdəmaz alır. Deyir, bu gejə bizi qonağ eliyin də. Deyir, məəm yerim nəəzir sizi qonax eliyim? Deyir, niyə? Evində yer yoxdursa, palqonunda yatarıx. Palkonda axşamlıyıllar. Səhər durullar. Deyir, neçə uşağın var? Deyir, bir ildi evlənmişəm, hələ uşağım yoxdu. Peyğəmbər “Allah sana yeddi oğul versin” deyif yola düşür.

Gedillər, gedillər. Deyir, genə axşamlıyıllar. Görüllər bir balaca çavıstan kimi ev var. Deyir, gedəh görəh orda axşamlıya bilərih? Gedillər, deyir:

– Ay oğlum, daldanacax ver bizə.

Görüllər ki, təzə evləniflər. Deyir:

– Əmi, bu ev-eşih saa qurbandı. Gəlin qalın.

Bular qalır. Özdəri gedir palkonda yatır. Yedizdirillər, içirdillər. Səər durur, deyir:

– Ay oğlum, Allah sizə yeddi qız versin!

Deyir:


– Ay ata, o biri oğlan bizə yer vermədi, hörmətsizdih elədi, sən ona heylə dedin, özü də namaz qılırdı.

Deyir:


– Ay oğul, sən birinci de görüm, ibadət yaxşıdı, yoxsa səxavət?

Deyir:


– Ata, ibadətdən səxavət yaxşıdı. Nolsun namaz qılır, oruş tutur, birinə bir şey eləmir. Amma elə adam var ki, birinə kömək eliyir, o hamısın yuyuf aparır. Deyir, sən ona niyə dedin ki, Allah sana yeddi oğul versin?

Deyir:


– Ay oğlum, elə oğlannar ver demişəm ki, o oğlannar onu küçələrə salajax. Ona da elə qızdar demişəm ki, o qızdar onu şah kimi saxlıyajax. İndi get, məəlimına de ki, səxavət yaxşıdı, ibadət yox.

Gedir məlliminin yanına. Məllimi deyir, indi hansı yaxşıdı? Deyir, səxavət. Deyir, ala beş. Qiymatın yazıf verir.





  1. ALLAHA PƏNAH

Günnərin bir günü bir nəfər şəxsin il boyuna ancax beş qoyunu olur. Nə artmırmış, nə azalmırmış. Musa peyğəmbər bir günnəri gəlif keçəndə görür gənə də bu beş qoyunu qabağında hərriyir. Salam verir, əleyk alır. Deyir ki, ya Musa, hara belə, Allah qoysa? Deyir, Allah-taalaynan kəlmə kəsməyə gedirəm. Deyir, gedərsən min danışarsan, min birincidə deyərsən ki, yolda bir şəxsi gördüm, neyniyir qoyunu beşdən yuxarı qalxmır. Gəldi min danışdı, min birincidə dedi ki, ya bir olan Allah, sizin özüzə agahdı, bəs bir şəxsi deyir ki, mənim qoyunum beşdən artıx olmur. Deyir, onun qoyununu elədim yüz, ömrünü verdim üç gün. Gəldi dedi. Dedi, Allah kərimdi.

Bir müddət sora Musa peyğəmbər genə Allah-taalaynan kəlmələşməyə gedəndə baxdı gördü ki, yüz dənə qoyun qabağındadı, həmən şəxs otarır. Bir də salam verdi, əleyk aldı. Həmin şəxs dedi, deyərdin mənim qoyunumu bir az da artırsın Allah-taala. Getdi Allahnan min danışdı, min birincidə dedi ki, yüz qoyun verdiyin şəxs deyir ki, mənim qoyunumu bir az da artırsın. Dedi, get denən ki, ömrünə əlavə üç gün caladım, qoyunu elədim beş yüz. Gəldi dedi. Bu sözü deyəndə dedi ki, Allaha pənah, hələ o günə çox var.

Musa peyğəmbər iki-üç aydan sora genə Allah-taalaynan kəlmələşməyə gedəndə gördü bu kişi hələ ölmüyüb, qabağında beş yüz qoyun otarır. Da salamsız, kalamsız bunun yanınnan keçif getdi. Min danışdı, min birincidə dedi ki, ya bir olan Allah, sizdə də yalan? Dedi:

– Niyə yalan?

Dedi:


– Birincidə dedin yüz qoyun verirəm, üç gün də ömür verdim. İkincidə beş yüz qoyun verdin, əlavə də ömrünü üç gün artırdın. Amma kişi hələ də yaşıyır.

Deyir:


– Onu verəndə sən eşitmədin o nə dedi?

Dedi:


– Eşitdim. Birincidə dedi, Allah kərimdi. İkincidə də dedi, Allaha pənah.

Dedi:


– Əgər o mənim adımı çəkirsə, mən onun necə canını ala bilərəm?


  1. ALLAHDAN DİLƏK İSTƏYƏN KİŞİ

Pis vəzyətdə yaşıyan bir şəxs olur, bunun altı qızı olur. Arvadı çox əzazil olur, kişi də künə20 kişi olur. Gedirmiş, onun-bunun qapısın qazırmış, bir tikə çörək qazanıb gətirif verirmiş, balaların saxlıyırmış. Bir gün belə, beş gün belə. Bu arvad hardansa eşidir ki, dilək isdiyirsən, Musa peyğəmbər onu Allaha çatdırır. Bir gün əri gedəndə deyir, əşi, buyünnük çörək lazım deyil. Get dur yolun qırağında, Musa peyğəmbər gələndə denən Allahdan bizə də bir ruzu diləsin. Gəldi durdu.

– Salaməlöyküm.

– Əlöykümətsalam.

– Hara belə, Allah qoysa.

Dedi:


– Allah-taalaynan kəlmə kəsməyə gedirəm.

Dedi:


– Mənim də ərzi-bəndəliyimi çatdırarsan?

Dedi:


– Baş üsdə.

Dedi ki, mən çox pis vəzyətdəyəm, maa da bir tikə çörək qismət eləsin. Getdi Allah-taalaynan min danışdı, min birincidə bu kişinin xayişin dedi. Deyəndə dedi, onnar elə belə dolanajaxlar, amma yerləri cənnətdikdi. Belə deyəndə kişi sevinə-sevinə gəldi ki, şükür, Allah-taala bizi eşidif, bizi yada salıf. Arvadı deyir, əşi, nədi, nə verdi? Dedi, yerimiz cənnətdikdi. Dedi, kül sənin başa, kişi. Deyirəm, deyəydin bir tikə bizə çörək verəydi, qismət verəydi. Getdi yazıx kişi bir də yolun qırağında durdu. Musa peyğəmbər Allaha dedi, ya bir olan Allah, o kişi yalvardı, yapışdı ki, ona da bir ruzu verəsən. Dedi, get denən verdim. Gəldi. Kişi durmuşdu yolun qırağında. Dedi, Allah-taala verdi qismətinizi, get. Kişi əliboş gəlir, amma sevinə-sevinə gəlir. Arvad deyinə-deyinə yola saldı, çıxdı getdi kiminsə qapısın belləməyə. Getdi qapını bellədi. Bir təpik vurdu, iki təpik vurdu, üş təpik vurdu. Gördü lapatka dirəndi. Əliynən ayna-bayna elədi, gördü bir küpədi, içi teyxa qızıldı. Bu da bədbaxın oğlu, mənim kimi tanımırmış. Nə var hamısın yığdı qoynuna, qoltuğuna, ciblərinə, birin saxladı əlində. Qayıtdı evə. Dedi:

– Arvad, bu nədi? Arvad, bu nədi? Arvad, bu nədi?

Dedi:


– Bu qızıldı. A kişi, bunu hardan tapmısan? Tez məni də çatdır ora.

Dedi:


– Arvad, dinmə, nə var hamısın götürmüşəm.

Günü-günnən bunnarın vəzyəti yaxşılaşdı. Kişi tay geyimin də dəyişdi, yeməyin də düzəltdi. Kefinin lap kök vaxdı gördü camaat bu taydan o taya keçəndə çox çətinnik çəkir. Varı-dövləti hədinnən artıxdı dana. Gətdi çayın üsdünnən körpü atdırdı. Duruf gedəni-gələni seyr eliyirdi. Gedif-gələn hamısı rəhmət diliyirdi. Musa peyğəmbər də gəldi, burdan keçəndə salam verdi, əleyk aldı. Dedi:

Ya peyğəmbər, Allahnan kəlmələşəndə deyərsən ki, o kasıb kişi deyir mənim yerim cənnətdi, cəhənnəmdi?

Getdi min danışdı, min birincidə dedi ki, ya bir olan Allah, sənin öza agahdı. O kasıb kişi deyir ki, mənim yerim cənnətdi, cəhənnəmdi? Dedi:

– Onu cəhənnəmə vasil eliyəjeydim. O camaat onu behişlik elədi.


  1. EVƏ GƏLƏN BƏLA

Günnərin bir günü Musa peyğəmbər əyləşmişdi. Bir şəxs gəlir ki, ya Musa, nolar bu heyvannarın dilin maa örgət. Bir deyir, iki deyir, beş deyir, on deyir. Bunnar qonşuymuşdar. Deyirmiş, ə, yer get işi dalınca. Bunun canın boğazına yığır, axırda itnən pişiyin dilin buna örgədir. Bu çıxır gedir.

Aradan bir ay keçmiş kişi görür ki, öz itiynən pişiyi qapıda gülə-gülə oynaxlaşır. İt deyir, sabahları xozeynimizin inəyi öləjək, sürüyüf atajax meşəyə. Gedif orda rahat leş yeyəjeyik. Kişi bunu eşdir. Eşidən kimi inəyi aparır satır, pulun qoyur cibinə, gəlir. Kişi arxayındı ki, inək gəlmiyəjək. Az gözdüyür, çox gözdüyür. Arvad deyir ki, əşi, Allah tifağı dağıtsın. Bir inəyimiz vardı, onu da apardın satdın. Deyir, arvad, dinmə. İnək öləjeydi, onun üçün apardım satdım. Aradan bir on-on beş gün keçənnən sora bir atı varmış. İtnən pişik gülə-gülə oynaxlaşırmış. İt bu dəfə deyir ki, at öləjək, sürüyüf atajax dərəyə, gedif yeyəjeyik. Aparır atı da satır. Aradan bir ay, iki ay keçmiş görür kü, itnən pişik oynaxlaşa-oynaxlaşa deyir ki, səhər xazeynimiz öləjək, o ki var ehsan verəjəhlər, doyuncan yeyəjeyih. Deyəndə kişi özü satılmalı deyil satsın, qaçır Musa peyğəmbərin üsdünə.

– Ya Musa, mən nağarım, neyniyim?

Onda deyir ki, ay bədbaxt, biri qapını qoruyur, biri evı qoruyur. Sən ki Allahın göndərdiyi qoruyucuları aj qoyursan, sənə heş nə düşmür. Birinci ehsan olarınkıdı. Biri evin için qoruyur, biri də çölün qoruyur.


  1. YAZIYA POZU YOXDUR

Günnərin bir günü Vəzir Allahverdi xannan Şah Abbas uzunmüddətli gəzməyə çıxıllar. Həmişə də kasıb adamın evində qalırlarmış. Az gedir, çox gedir, başqa məmləkətdə kasıb evə ürcah çıxıllar. Vəzir Allahverdi xan o qədər bijəh adam oluf ku, otduğu yerdə gözü hər yeri gəzirmiş. Baxır görür kü, bu kasıb evdə bunun qabağına çörəyi ev yiyəsinin əyalı deyil, başqası qoydu. Gejə yatır. Yatanda zarıltı səsi eşidir və uşaq səsi eşidir. Bu vaxdı pəncərənin ağzınnan bir şəxs qaçır. Bu əl atır bu şəxsi tutur. Deyir, sən kimsən? Deyir, mən taleh yazanam. Deyir, nağarırdın? Deyir, sənin şahıın qızı oldu, bu ev yiyəsinin oğlu oldu. Bunun talehini o qıza yazdım.

Səhər açılır, şah durur ayağa. Duran kimi deyir, muşduluğumu ver, qızın oldu. Deyir, ə, sən burda, mənim qızım harda. Deyir, vallah, bu ev yiyəsinin axşam oğlu oldu, mələk sənin qızının talehini ona yazdı. Deyir, ə, mən o talehi pozajam. Deyir, nətər pozassan? Deyir, gör indi nətər pozuram. Kişini çağırtdırır. Deyir, neçə övladın var? Deyir, altı, bir nökərız da axşam dünyaya gəlif. Deyir, o uşağı özü ağırrıxda qızıl versəm verərsən maa, mənim uşağım yoxdu? Deyir, niyə vermirəm? Kasıbdı da bu onsuz da. Uşağ ağırrıxda qızılı verir, elə onu bükülü də verir Vəzir Allahverdi xanın qucağına. Götürüllər gedillər. Bir xeylax gedənnən sora sıldırım qaya görünür. Deyir, çıx o qayadan bu uşağı tulla, tikə-tikə olsun, ələ gəlməsin. Xanım da uşax olmamışdan qabax öz əliynən gözəl bir bələkbağı hörmüşmüş, bunu da bağlamışdı bələyin üsdünnən. Allah-taala izdiyirmiş. Cənabi Cəbrayıla deyir ki, o uşağı tulluyajax sıldırımdan. O tulluyanda uşağı al qanadının arasına, onu yavaşca qoy bir kolun dibinə. Gedir dırmaşır, yuxarıdan tulluyanda Cənabi Cəbrayıl yavaşca endirir qoyur kolun dibinə. Da bular arxayın olurlar ki, uşağ öldü getdi. Bu məqamda ziyarətdən bir şəxs gəlirmiş. Uşax həsrətindeymiş. Görür qarağan kolunun dibində körpə uşağ ağlıyır. Deyir, şükür saa bərlah pərvədigara, mənim öz əyalımdan özümə uşax qismət eləmədin, bu körpəni məə övlad qismət elədin. Götürür gətirir bu uşağı böyüdür, boya-başa çatdırır. Uşax gəlir beş-altı yaşına çatır. Kişi deyir ki, bu uşağı mən ziyarətnən qazanmışam (özü də çayçıymış). Karbalanın girişində gedif bir çayxana açajam, ömrümün axırına qədər orda ehsan verəjəm. Gəlir burda çayxana tikdirir, öz uşağın da, arvadın da götürür gəlir.

Aradan bir on il keçir, Vəzir Allahverdi xannan Şah Abbas hərrənif gəlir. Burda oturuf çay içən vaxdı Vəzir Allahverdi xanın uşağa gözü sataşır. Uşax artıx on beş-on altı yaşındaymış. Deyir ki, sən kimin oğlusan? Deyir, filan çayçının. Baxır görür ki, bunun belindəki qurşağ həmən bələkbağıdı. Şah Abbasa deyir, bu uşağı tanıyırsan? Deyir, yox. Deyir, o uşax bizim dağdan atdığımız uşaxdı. Deyir, yox. Bir deyir, iki deyir, beş deyir, on deyir. Şah Abbas deyir, kişini çağır bura. Çağırır. Deyir, bu uşax sənindi? Deyir, bəli. Deyir, mən filankəsəm, yadımdan çıxıf bir söz deməmişəm. Görürəm bu uşax çox qoçax uşaxdı. Bir namə yazsam aparar, buna da xeylax barat verəm? Deyir, niyə aparmır? Aparar. Namədə yazır ki, cəllad, bu uşax ora çatan kimi iki şaqqa elə, yarısın darvazanın bir tərəfinnən as, yarısın bir tərəfinnən as. Yazır, naməni qəşəh bükür qoyur papağının qulağına. Uşax yola düşür gedir. Üş gün imiş yol gedir. Gəlir buların öz həyətinə girir. Çarhouz var imiş. Çarhouzun üsdündə başın qoyur, elə orda da yatır. Vəzirin, vəkilin, bir də şahın qızı baxçada gəzdikləri yerdə görüllər ki, gözəl-göyçək bir uşax çarhouzun üsdündə başın qoyuf yatır. Bu şahın qızı eləmir tənbəllik, baxır görür ki, papağın qulağında namə var. Rəvayətə görə, şahın qızının yazısıynan şahın özünün dəsti-xətti eyni olur. Götürür naməni oxuyur. Görür cəlladın üsdünə yazıf ki, ora çatan kimi bunu iki şakqala, yarısın darvazanın bir tərəfinnən, yarısın bir tərəfinnən as. Bunu belə görür, götürür ayrıdan özü bir namə yazır ki, vəzir, bu uşax çatan kimi mənim qızımnan evləndir, qırx gün, qırx gejə toy vurdur, evimin də iki otağın ver bullara. Götürür aparır verir vəzirə. Vəzir qırx gün, qırx gejə bu oğlannan bu qıza toy vurdurur. Məqam çatır bulların bir övladı da dünyaya gəlir. Bullar da səfərdən gəlməli olur. Baxır görür ki, vallah, buların qarşısına heş çıxan yoxdu. Fikirrəşillər kimi göndərək, kimi göndərək? Şahın qarşısına şahın qızı, kürəkəni və qucağındakı uşax çıxır. Şah Abbas deyir ki, vallah, bizim qarşımıza iki nəfər çıxıf. Vəzir Allahverdi xan deyir ki, iki deyil, üşdü. Gözün əməlli görsün. O deyir ikidi, bu deyir üşdü. Gəlir baxır, görür həmən oğlandı, öz qızıdı, qucağında da uşağı. Onda buyurur ku, doğrudan da, Allah-taalanın yazdığın heş kim poza bilməz.



1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   29


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə