AZƏrbaycan öLKƏ ÜZRƏ gender qiYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ Asiya İnkişaf Bankı


Ölkə Üzrə Gender Qiymətləndirilməsi - Azərbaycan Gender/yoxsulluq



Yüklə 89.48 Kb.
Pdf просмотр
səhifə16/17
tarix22.04.2017
ölçüsü89.48 Kb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

 Ölkə Üzrə Gender Qiymətləndirilməsi - Azərbaycan
Gender/yoxsulluq 
öl
çü

ri
2003-2005-ci ill
ər
 
üçü

YA
İİ
DP-n
ın 
m
üvafiq

sili
Gender
 yana
şmas
ın
ın istifad
əsi 
üçü

potensial 
əsas b
əndl
ər
Daxil edil
ən m
əlumat (t
əl
əb olunan 
ara
şd
ırmalar/tr
eyninql
ər/
əsas f
əaliyy
ət)
M
üdafi
əsizliyin 

viyy
əsinin 
artmas
ı 
• 
Sosial s
ığ
orta 
və 
sosial yard
ım 
islahatlar
ı (F
əsil 
3.1)
• 
Ə
n z
əif qruplar
ın 
sosial m
üdafi
əsi 
(F
əsil 3.2)
    • 
Qad
ınlara qar
şı 
ayr
ı-se
çkiliy
ə 
yol verm
əy
ən v
ə 
qad
ınlar
ın 
m
ənafeyin
ə 
zidd olmayan t
əqa
üd 
proqramlar
ı. 
• 
Qad
ınlara qar
şı 
ayr
ı-se
çkiliy
ə 
yol verm
əy
ən v
ə 
qad
ınlar
ın 
m
ənafeyin
ə 
zidd olmayan sosial 
m
üdafi
ə 
proqramlar
ı.
• 
Qad
ınlara qar
şı 
zorak
ılı

üzr
ə 

vl
ətin 
şü
urlulu
ğun art
ırı
lmas
ı 
kampaniyalar
ın
ı (y
əni, 
m
əkt
əbl
ərin, universitetl
ərin, 

vl
ət idar
əl
ərinin vasit
əsil
ə)  

st
əkl
əm
əy
ə 
dair 
öhd
əlikl
ər
.
• 
Zorak
ılı
q qurban
ı olmu
ş qad
ınlar
ın 

hl
ük
əsiz m
ənzil, m
üdafi
ə 
(y
əni 
m
əsl
əh
ət) xidm
ətl
əri il
ə 

min 
edilm
əl
ərin
ə 
dair 
öhd
əlikl
ər
.
• 
B
üt
ün t
əklif edil
ən islahatlar
ın v
ə 
ya 

klifl
ərin 
ətrafl
ı gender t
əhlilin
ə ə
saslanmas
ı, 
qad
ınlar
ın v
ə 
ki
şil
ərin m
üxt
əlif ehtiyaclar
ın
ı 


rə 
almas
ı, qad
ınlara qar
şı 
ayr
ı-se
çkiliy
ə 
yol verm
əm
əsi v
ə 
onlar
ın m
ənafeyin
ə 
zidd 
olmamas
ı t
əmin edilm
əlidir (m
əs
əl
ən, t
əqa
üd 
islahatlar
ı). 
• 
H
əm sosial m
üdafi
ə 
siyas
əti, h
əm d
ə 
proqram 
inki
şaf
ı kontekstind
ə 

susil
ə 

if qruplar  
(ail
ə 
ba
şçı
sı 
kas
ıb qad
ınlar olan v
ə 
ya  yaln
ız 
bir valideyn olan ail
əl
ər)
 m
üə
yy
ən edilm
əli 
və 
bu qruplar m
üvafiq
       sosial m
üdafi
ə şə


si il
ə 

min edilm
əlidir
.
• 
Qad
ınlara qar
şı 
zorak
ılı
q hallar
ın
ın m
üxt
əlif 

lg
əl
ərd
ə 
m
üqyas
ın
ın v
ə 

qdim edil
ən 
haz
ırki m
üdafi
ə 
xidm
ətl
ərinin s
əviyy
əsinin 

vl
ət qiym
ətl
əndirilm
əsi ke
çirilm
əli, 
gerilikl
ər v
ə 
ehtiyaclar m
üə
yy
ən edilm
əlidir
.
• 
M
üvafiq
treyninq
proqramlar
ı 
haz
ırlanmal
ıd
ır.
• 
M
üxt
əlif s
əviyy
əl
ərd
ə, o c
üml
əd
ən m
ərk
əzi 
və 
yerli hakimiyy
ət t
əsisatlar
ında, polis 
də 
daxil olmaqla, t
əhl
ük
əsizlik q
üvv
əl
əri 
sistemind
ə, silahl
ı q
üvv
əl
ər v
ə 

mr
ük 
xidm
əti hey
ətl
ərind
ə, t
əhsil m
üə
ssis
əl
ərind
ə 

 k
ənd v
ə şə

r qad
ınlar
ı aras
ında qad
ınlar 
və 
ki
şil
ər 
üçü
n h
üquq savadl
ılığı ü
zr
ə 
treyninql
ər haz
ırlanmal
ı v
ə 

st
əkl
ənm
əlidir


113
Əlavə 2
  Gender/yoxsulluq 
öl
çü

ri
2003-2005-ci 
ill
ər
 üçü

YA
İİ
DP-n
ın m
üvafiq

sili
Gender
 yana
şmas
ın
ın istifad
əsi 
üçü

potensial 
əsas b
əndl
ər
Daxil edil
ən m
əlumat (t
əl
əb olunan 
ara
şd
ırmalar/tr
eyninql
ər/
əsas f
əaliyy
ət)
Qad
ınlar
ın 

lahiyy
ətl
ərinin 
m
əhdudla
ş-


lmas
ın
ın artmas
ı 
• 
D
övl
ət  
idarəçiliyində
 
islahatlar (F
əsil 
5.1)
• 
Desentralizasiya:  bə

diyy
əl
ərin yox-
sullu
ğun 
azald
ılma-

nda rolu (F
əsil 
5.3).
• 
Ə
m
əkda
şl
ıq 
prosesi 
(F
əsil 6).
• 
M
ərk
əzi, regional v
ə 
yerli 
hakimiyy
ətl
ər s
əviyy
əsind
ə 
qad
ınlar
ın 

vl
ət strukturlar
ında i
ştirak
ın
ı 
art
ırma
ğa y
ön
əlmi
ş ictimai 
şü
urluluq 
kampaniyalar
ın
ın d
əst
əkl
ənm
əsin
ə 
dair 

vl
ət 
öhd
əlikl
əri.
• 
Qad
ınlar
ın yerli hakimiyy
ət s
əviyy
əsind
ə 

rarlar
ın q
əbul edilm
əsi s
əviyy
əsind
ə 

msil olunmalar
ı bir h
əd
əf kimi m
üzakir
ə 
edilm
əlidir
.
• 
V
ilay
ət v
ə 
rayon s
əviyy
əsind
ə 
qad
ınlar
ın 

msil
çiliyi bir h
əd
əf kimi m
üzakir
ə 
edilm
əlidir
.
•     
Qad
ınlar
ın yerli v
ə 
m
ərk
əzi siyas
ı strukturlarda 
daha 
çox i
ştirak etm
əkd
ə 
qar
şı
lar
ına 
çı
xan 
mane
ə 
və çə
tinlikl
ərin qiym
ətl
əndiril-m
əsi 
ke
çirilm
əli v
ə 
m
üvafiq
siyas
ət v
ə 
proqram 

vsiy
əl
əri edilm
əlidir
.
• 
B
üt
ün yerli hakimiyy
ət i
şç
ilə
ri 
üçü
n  gender 
şü
urlulu
ğu v
ə 

hlili 
üzr
ə 
treyninql
ər h
əyta 
ke
çirilm
əlidir
.
• 
Yerli, regional v
ə 

vl
ət s
əviyy
əl
ərind
ə 

-

nda
şc
əmiyy
əti t
əmsil
çil
əri v
ə 
QHT
-lə
r/
       
İT
-r
ı il
ə m
əsl
əh
ətl
əş
m
əl
ər 
üçü
n m
ünt
əz
əm 
       mexanizml
ər yarad
ılmal
ı, qad
ınlar
ın bu 
m
əsl
əh
ətl
əş
m
əl
ərd
ə 
tam i
ştirak
ı t
əmin 
       olunmal
ıd
ır.
İT
 – 
icma t
əş
kilat
ı; BM
İ – 

rab
ər m
əşğ
ulluq imkanlar
ı; 
İİ
V/Q
İÇ

– 
insan immun
çat
ış
mazl
ığı 
virusu/
qazanılmış
 immun
çat
ış
mazl
ığı 
sindromu; 
M
İM 
– 
Minilliyin İnki
şaf 
M
əqs
ədl
əri; QHT
 – 
qeyri-h
ökum
ət t
əş
kilat
ı; 
YA
İİ
DP
 – 
yoxsullu
ğun azald
ılmas
ı v
ə 
iqtisadi inki
şafa dair d
övl
ət proqram
ı; CYYX
 – 
cinsi yolla 
yoluxan x
əst
əlikl
ər; QQZ 
– 
qad
ınlara qar
şı 
zorak
ılı
q.
M
ənb
ə:  
m
üə
llifin
ara
şd
ırmalar
ı.

Beynəlxalq MİM
Milli MİM
Məqsəd #1
İfrat yoxsulluğun və aclığın kökünün kəsilməsi.
Hədəflər
1. 1990 -2015 -ci illər arasında gündə 1$-dan 
az xərcləyənlərin sayını iki dəfə azaltmaq.
2. 1990-2015 -ci illər arasında aclıqdan əziyyət 
çəkənlərin sayını iki dəfə azaltmaq.
Məqsəd 1. 
Gəlir yoxsulluğunun azaldılması.
Hədəflər
1.  2002- 2015-ci illər arasında adambaşına 
     düşən aylıq istehlak xərcləri ölkənin ümumi 
     yoxsulluq həddindən aşağı olanların sayını 
     azaltmaq.
2.  2002 -2015-ci illər arasında  son dərəcə yox-
     sulluq içində yaşayanların sayını azaltmaq. 
     Yoxsulluq həddindən aşağı səviyyədə yaşayan- 
     ların sayını iki dəfə azaltmaq.
Məqsəd #2
Universal ibtidai təhsilə nail olmaq.
Hədəf
3.   2015-ci ilə qədər hər yerdə uşaqlar, həm oğ- 
      lanlar, həm də qızlar, ibtidai təhsili  
      tamamlamaq imkanına malik olmalıdırlar.
Məqsəd 2
Universal təhsilə yaxın orta təhsilə nail olmaq.
Hədəf
3.  2015-ci ilə qədər uşaqlar hər yerdə, həm oğlan-
     lar, həm də qızlar, orta təhsil kursunu tamamla-
     maq imkanına malik olmalıdırlar (11 sinif).
Məqsəd #3
Gender bərabərliyini həyata keçirmək və qadınların 
imkanlarını genişləndirmək.
Hədəf
4.   2005-ci ilə kimi ibtidai və orta təhsildə, 2015-ci
      ilə kimi isə təhsilin bütün səviyyələrində gender
      bərabərsizliyini aradan götürmək.
Məqsəd 3
Gender bərabərliyini həyata keçirmək və qadınların 
imkanlarını genişləndirmək.
Hədəf
4.   İbtidai və orta təhsildə gender bərabərliyini 
     qoruyub saxlamaq və ali təhsildə gender 
     bərabərliyinin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq.
Məqsəd #4
Uşaq ölümü faizini aşağı salmaq
Hədəflər
5.   1990 -2015-ci illər ərzində 5 yaşdan aşağı 
      uşaqların ölüm faizini üçdə iki qədər azaltmaq.
Məqsəd 4
Uşaq ölümü faizini aşağı salmaq
Hədəf
5.   1990 -2015-ci illər ərzində 5 yaşdan aşağı 
      uşaqların ölüm faizini üçdə iki qədər azaltmaq.
Məqsəd #5
Anaların sağlamlığı sahəsində vəziyyəti 
yaxşılaşdırmaq
Hədəf
6.   1990 -2015-ci illər ərzində ana ölümü faizini 
      dörddə üç qədər azaltmaq.
Məqsəd 5
Anaların sağlamlığı sahəsində vəziyyəti 
yaxşılaşdırmaq
Hədəf
6.   2015-ci ilə kimi ana ölümü faizini 1990-cı il 
      səviyyəsinə qədər azaltmaq və və bu səviyyəni 
      qoruyub saxlamaq.
Əlavə 3.
Azərbaycanda Minilliyin İnkişaf Məqsədləri: beynəlxalq və milli hədəflər

116
 Ölkə Üzrə Gender Qiymətləndirilməsi - Azərbaycan
Məqsəd #6
İİV/QİÇS, malariya və digər xəstəliklərə qarşı 
mübarizə aparmaq
Hədəflər
7.   2015-ci ilə kimi İİV/QİÇS-nun yayılması 
      dayandırılsın və bu yayılmanın azaldılmasına 
      başlansın.
8.   2015-ci ilə kimi malariyaya və digər xəstəlik- 
      lərə tutulma hallarının qarşısı alınsın və 
     azaldılmasına başlansın.
Məqsəd 6
İİV/QİÇS, malariya və digər xəstəliklərə qarşı 
mübarizə aparmaq
Hədəflər
1.   2008 -ci ilə kimi İİV/QİÇS-nun yayılması 
      dayandırılsın və bu yayılmanın azaldılmasına 
      başlansın.
2.   ___ ilə kimi (ili müəyyən etmək üçün qərar 
      verilməlidir) malariyaya tutulma hallarının 
      qarşısını almaq; vərəm və brüsellozla əlaqədar
      xüsusi hədəflər müəyyən etmək.
Məqsəd #7
Ətraf mühitin müdafiə olunmasını təmin etmək.
Hədəflər
9.   Ölkə siyasəti və proqramlarına uzunmüddətli 
      inkişaf prinsiplərini inteqrasiya etmək və ətraf 
      mühitin ehtiyatlarının itkisini azaltmaq.
10.  2015-ci ilə kimi təhlükəsiz içməli su əldə edə 
       bilməyən adamların sayını iki dəfə azaltmaq.
11.  2020-ci ilə kimi xarabalıqlarda yaşayan ən azı 
       100  milyon adamın yaşayışında əhəmiyyətli 
       dərəcədə yaxşılaşmaya nail olmaq .
Məqsəd 7
Ətraf mühitin müdafiə olunmasını təmin etmək.
Hədəflər
9.   Ölkə siyasəti və proqramlarına uzunmüddətli
      inkişaf prinsiplərini inteqrasiya etmək və ətraf 
      mühitin ehtiyatlarının itkisini azaltmaq.
10.  2015-ci ilə kimi təhlükəsiz içməli su əldə edə 
       bilməyən adamların sayını iki dəfə azaltmaq.
11.  Seçilməlidir.  

117
Əlavə 3
Məqsəd #8
İnkişaf üzrə qlobal əməkdaşlıq yaratmaq.
Hədəflər
12.  Gələcəkdə açıq, qanunlarla idarə olunan, gələ-
       cəyi qabaqcadan görünən, ayrı-seçkiliyə yol 
       verməyən ticarət və maliyyə sistemi yaratmaq.
13.  Ən az inkişaf etmiş ölkələrin xüsusi ehtiyacla-
       rına diqqət yetirmək. Hər tərəfdən quru  tor- 
       paqlarla əhatə olunmuş ölkələr və adalarda 
       yerləşən inkişaf etməkdə olan kiçik dövlətlərin
       xüsusi ehtiyaclarına diqqət yetirmək.
14.  İnkişaf etməkdə olan ölkələrin borcları prob-  
       leminə diqqətlə yanaşmaq, həm dövlət 
       daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə tədbir-
       lər görməklə, borcların uzun müddətə saxlan- 
       masına nail olmaq. 
15.  İnkişaf etməkdə olan ölkələrlə əməkdaşlıqda 
      gənclər üçün ləyaqətli və produktiv iş imkanları
       yaradılmasına dair strategiyalar hazırlamaq və 
       tətbiq etmək.
16.  Farmaseptik kompaniyalarla əməkdaşlıqda
       inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müvafiq
       qiymətlərlə əsas dərmanları  əldə etmək 
       imkanları yaratmaq.
17.  Özəl sektorla əməkdaşlıqda yeni  texnologiya- 
       lar, xüsusilə də informasiya və rabitə vasitələ-
       rinin nailiyyətlərindən yararlanmaq üçün
       imkanlar yaratmaq.
       
Məqsəd 8
İnkişaf üzrə qlobal əməkdaşlıq yaratmaq.
Hədəflər
12.  Qeyri-neft sektorunda birbaşa xarici 
       investisiyaları artırmaq.  
13.  Qeyri-neft sektorunda ixracatı artırmaq.
14.  Dünya Ticarət Təşkilatına daxil olmaqla  
       gələcəkdə açıq, qanunlarla idarə olunan, gələ-
       cəyi qabaqcadan görünən, ayrı-seçkiliyə yol 
       verməyən ticarət və maliyyə sistemi yaratmaq.
15.  Yeni donorların meydana çıxması sahəsində    
        inkişafa xarici yardım strategiyası layihəsi 
        hazırlamaq.
16.  Xarici borcları münasib səviyyədə saxlamaq.
17.  Geniş ictimaiyyətin informasiya və rabitə 
       texnologiyalarından  istifadə edə bilməsinə 
       imkan yaratmaq.
Məqsəd 9
Səmərəli idarəçilik yaratmaq və onu 
möhkəmlətmək.
Hədəflər
18.  2015-ci ilə kimi ədliyyə, qanunların idarə edil- 
       məsi və bazar iqtisadiyyatına dair Avropa 
       Şurasının standartlarına müvafiq olaraq,   
       dövlət administrasiyası, qanunvericilik və 
       siyasət sahəsində islahatlar keçirmək.
19.  İstehsal sənayesində şəffaflığı artırmaq.
Mənbə: Azərbaycan Respublikası, 2005b: 147—165.

Beyn
əlxalq M
İM
Milli M
İM
Gender
 ö
lçü

ri/f
əaliyy
ətl
əri
M
əqs
əd 
#1
İfrat
 yoxsullu
ğun v
ə
acl
ığı
n k
ök
ün
ü 

sm
ək.
H
əd
əfl
ər
1.   1990-2015-ci ill
ər 
      ə
rzind
ə 

nd
ə 
1$-dan az 
      x
ərcl
əy
ən adamlar
ın
      say
ın
ı iki d
əf
ə 
azaltmaq.
2.  1990-2015-ci ill
ər 
ərzind
ə
     acl
ıqdan 
əziyy
ət
     
çə

nl
ərin say
ın
ı iki d
əf
ə
     
azaltmaq.
M
əqs
əd 1
G
əlir yoxsullu
ğunu azaltmaq.
H
əd
əfl
ər
1.   2002-2015-ci ill
ər 
ərzind
ə 
      adamba
şı
na d
üşə
n ayl
ıq 
      istehlak  x
ərcl
əri 
ölk
ənin
      
ifrat
 yoxsulluq h
əd-
      dind
ən a
şa
ğı 
olanlar
ın 
      say
ın
ı azaltmaq.
2.  2002-2015-ci ill
ər 
ərzind
ə
     
ifrat
 yoxsulluq i
çind
ə
     
ya
şayanlar
ın say
ın
ı
     
zaltmaq.
 Ö
lk
ənin
     yoxsulluq h
əddind
ən a
şa
ğı
     
ya
şayan 
əhalisinin say
ın
ı
    
 iki d
əf
ə 
azaltmaq.
Ail
ə 
ba
şçı
sı 
qad
ın olan ail
əl
ərin g
əlir v
ə 
istehlak yoxsullu
ğu 
üzr
ə 
illik 
monitorinql
ər ke
çirilm
əli, m
əruz
əl
ər haz
ırlanmal
ı, buraya h
əm yerli, h
əm 
də 
köç

n/qa
çq
ın ail
əl
ər dax
ıl edilm
əlidir
.
Ki
şi v
ə 
qad
ın ail
ə 
ba
şçı
lar
ın
ın, o c
üml
əd
ən k
öç

n/qa
çq
ın ail
əl
ərind
ə,  
çə
tinlikl
ərin 
öhd
əsind
ən g
əlm
ək i
şind
ə 
m
üxt
əlif strategiyalar
ı a
şkara 
çı
xarmaq m
əqs
ədil
ə 
ara
şd
ırmalar v
ə 
sor
ğular apar
ılmal
ıd
ır.
Ə

r ail
ə 
ba
şçı
lar
ı ki
şil
ər olan hallarda yoxsulluq h
əddi daha y
üks
ək olarsa, bunun 


bini m
üə
yy
ən etm
ək 
üçü
n ayr
ıca ara
şd
ırmalar (yuxar
ıda qeyd edil
ən 
ara
şd
ırmalar
ın bir hiss
əsi kimi) apar
ılmal
ıd
ır.

hlill
ərd
ə “
gender
” 
yoxsullu
ğunun ara
şd
ırı
lmamas
ı  (y
əni, yoxsullu
ğun 

rinliyi) n
əz
ər
ə 
al
ınmal
ıd
ır.
İstehlak/g
əlir b
ərab
ərsizliyini t
əhlil ed
ərk
ən ail
ə 
ba
şçı
lar
ın
ın cinsi v
ə 
onlar
ın yoxsulluq/g
əlir b
ərab
ərsizliyi s
əviyy
əl
əri n
əz
ər
ə 
al
ınmal
ıd
ır 
(y
əni, ail
ə 
ba
şçı
lar
ı ki
şi v
ə 
qad
ın ail
əl
ər 
üçü
n Gini  
əmsal
ından istifad
ə 
edilm
əlidir).
Qad
ınlar
ın v
ə 
ki
şil
ərin illik 
əm
ək haqqlar
ın
ın yoxsulluq h
əddin
ə 
nisb
ətinin 
monitorinqi ke
çirilm
əlidir

Vaxta
şı
rı 
m
ünt
əz
əm olaraq sor
ğu aparmaq yolu il
ə 

aqlar aras
ında (14 
ya
şdan a
şa
ğı
) z
əif inki
şaf etm
ə 
və 
az
çə
kili  olma hallar
ın
ın yay
ılmas
ı ü
zr
ə 
gendery
önl
ü 
monitorinq ke
çirilm
əlidir

U
şaqlar aras
ında (14 ya
şdan a
şa
ğı
) zob (Y
Ç
P) v
ə 
qanazl
ığı 
hallar
ın
ın 
yay
ılmas
ı ü
zr
ə 
gender
- y
önl
ü 
monitorinq ke
çirilm
əlidir
.
İş


n u
şaqlar
ın (5-15 ya
şl
ı) say
ı m
üə
yy
ən edilm
əli v
ə 
bu sah
əd
ə 
m
ünt
əz
əm olaraq gendery
önl
ü 
monitorinq ke
çirilm
əlidir
.
Ə
lav
ə 
4.
Beyn
əlxalq v
ə 
milli MIM-l
ərin x
ülas
əsi v
ə 
onlar
ın gender
 ö
lçü

ri
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə