Microsoft Word qurani-kerim-de-qida-kinci-n-r-2015. doc



Yüklə 16,12 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/32
tarix06.02.2017
ölçüsü16,12 Mb.
#7828
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32
Microsoft Word - QURANI-KERIM-DE-QIDA-kinci-n-r-2015.doc

Hacı Əhməd-Cabir Hacı  smayıl oğlu 

(Prof. Əhmədov Əhməd-Cabir  smayıl oğlu) 

Ə

məkdar müəllim 



 

 

 

“QURAN -KƏR M”DƏ  

Q DA MƏHSULLARI  

VƏ  

SLAMDA Q DALANMA 

(Türk, rus və ingilis dillərində xülasə ilə yenidən 

işlənmiş ikinci nəşr) 

 

 

 

Oxuculara halal qida və sağlam həyat arzusu ilə 

 

Möhtərəm _____________________________ 



 

Hormətlə ______________ Hacı Əhməd-Cabir  

 

 

 

 

 

 

B A K I – 2 0 1 5 


 

2

Məsləhətçi:  Hacı Salman Musayev 



Qafqaz Müsəlmanları  darəsinin sədr müavini-müfti 

 

Rəyçi: prof. Hacı Məmmədhəsən Meybullayev 

 

 Əhmədov  Əhməd-Cabir  smayıl  oğlu.  “Qurani- 



Kərim”də  qida  məhsulları  və  islamda  qidalanma. 

Bakı, “Çaşıoğlui”  2015. 400 səh. 

 

Kitabın  yazılmasında  “Qurani  Kərim”in  100-dən  çox  ayə-



lərindən,  Peyğəmbərimizin  (s.ə.v.)  hədislərindən,  imamların  və 

dahilərin  kəlamlarından,  bir  çox  mənbələrdən  (kitablardan)  və 

dövrü  mətbuatda  rast  gəldiyim  materiallardan,  eləcə  də,  müəllifin 

qida  məhsullarının  əmtəəşünaslığına  və  texnologiyasına  həsr 

olunmuş onlarla kitablarındakı məlumatlardan istifadə olunmuşdur. 

Kitabda su, süd, ət, yumurta, balıq, zeytun yağı, çörək, meyvə-

tərəvəz, bal, şəkər, sirkə, xörək duzu və digər qida məhsullarından 

müsəlmanların  istifadə etmələrinin  islam dininin tələblərinə  uyğun 

olaraq  geniş  izahı  verilmişdir.  Eyni  zamanda  qida  qəbulu 

mədəniyyəti, yeyib-içmək ədəbi, islamda və müasir dövrdə səmərəli 

qidalanmanın  əsas  prinsipləri  kitabda  öz  əksini  tapmışdır.  Kitabda 

Ramazan orucunun mənası, tarixi, orucluğun insan sağlamlığı üçün 

ə

həmiyyəti,  oruc  tutmağın  islami  qaydaları  haqqında  da  ətraflı 



məlumat  verilir.  Kitabda  şərabın  haram  olması  və  siqaretin  insan 

orqanizminə zərəri haqqında məlumatlar da öz əksini tapmışdır. 

Kitabda Quran ayələrindəki qida məhsullarına həsr olunan Allah 

kəlamlarına istinad edildiyindən oxuculara məsləhətimiz budur ki, bu 

kitabı natəmiz yerlərə qoymasınlar. 

Kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. 



 

əlliflik hüququ qorunur və kitabın 

icazəsiz nəşr olunması qadağandır 

 

 

© Əhməd-Cabir, 2013 

© Əhməd-Cabir, 2015 

 

 

3

Qafqaz  Müsəlmanları  darəsinin  sədr 



müavini  –  müfti  vəzifəsində  çalışş 

(aprel 1969 – fevral 1986) atam Hacı 

smayıl  Hacı  Qədir  oğlunun  əziz 

xatirəsinə ithaf edirə

 

 



SÖZ ÖNÜ 

 

B SM LLAH R-RƏHMAN R-RƏH M 

(Rəhimli, Mərhəmətli Allahın adı ilə

 

Allaha həmd olsun, şükür Ondadır, tərif Onundur, 



fəzilət sahibi Odur, mərhəmət Onun əlindədir, səna və 

ehsan  da  Onun  ünvanınadır.  Mən  şəhadət  verirəm  ki, 

Ondan başqa Tanrı yoxdur, Ondan başqa Rəbb yoxdur. 

Mən  iqrar  və  etiraf  edirəm  ki,  O,  Muhəmmədi  (Ona 

Allahın  salavatı  (xeyir-duası)  və  salamı  olsun-  (s.ə.v.) 

huda  yolu  (doğru  yol)  və  haqq  dini  ilə  göndərmişdir. 

O, gələn vəhyləri bizə çatdırmış, millətə möhtac olduq-

larını  öyrətmişdir.  Allahın  ən  ülvi  salavatı,  ən  kamil 

salamı  ona  və  onun  ailəsinə,  onun  bütün  səhabələrinə 

(tərəfdar, silahdaş) və ardıcıllarına ünvanlanmışdır. 

Kitab bəşər maarifi və mədəniyyətinin tərəqqi və tə-

kamülü  yolunda  lazım  olan  bütün  xüsusiyyətlərə  malik 

olmaqla insan fikrini daşımaqda, onu başqalarına çatdır-

maqda və mədəniyyətin yüksəlişində mühüm rol oynayır. 

Ş

übhəsiz  ki,  islam  təfəkkürü  və  mədəniyyəti  zən-



gin qaynaqlara və real dünyagörüşünə malik olduğuna 

görə, insan təfəkkürü və fikrinin ən üstün və mütərəqqi 

düşüncələrindəndir. 

Biz  bu  həqiqətə  vararaq  və  bu  gerçəyi  dərindən 



 

4

başa  düşdükdə  imkan  daxilində  bu  böyuk  işdə  (islam 



düşüncəsini  insanlara  çatdırmaqda)  şərik  olub,  bu 

yolda  səy  göstərib  çalışmaq  istədik.  Bu  böyük  islam 

işində  qadir  Allahdan  izin,  kömək  və  müvəffəqiyyət 

diləyirik. Həqiqətən, O, duaları qəbul edəndir.  

nsanlar uzun illərdən bəri öz təlabatlarını ödəmək 

üçün  müxtəlif  qida  məhsulları  ilə,  o  cümlədən  ovlan-

mış  heyvan  əti,  yabanı  dənli  bitkilər  və  meyvə-

tərəvəzlərlə  qidalanmışlar.  nsan  orqanizmi  qidalan-

madan  uzun  müddət  yaşaya  bilmədiyi  üçün  hələ 

qədimdən bizim əcdadlarımızın əsas məqsədi müxtəlif 

qida  məhsullarını  əldə  etmək,  onları  yeniləşdirmək, 

təkmilləşdirmək və insan qidası üçün zərərsiz olmasını 

müəyyənləşdirmək  qayğısı  olmuşdur.  Lakin  tarixdə 

insanların  sağlam  və  səmərəli  qidalanmasına  mane 

olan bir çox təbii fəlakətlər, quraqlıq, subasma və digər 

hadisələr insanların düzgün qidalanmasına da, şübhəsiz 

təsir etmişdir. Dünyanın ayrı-ayrı bölgələrində insanlar 

təbiətin  onlara  bəxş  etdiyi  məhsullarla  qidalanmışlar. 

Lakin həmin məhsulların heç də hamısı insan sağlam-

lığı  üçün  yararlı  olmamışdır.  Xüsusən  isti  iqlim şərai-

tində  tez  xarab  olan  məhsullar  insan  səhhətinə  mənfi 

təsir göstərmişdir. 

nsan səhhətinin ən mühüm amilini təmiz və key-

fiyyətli,  yüksək  qidalılığa  malik  və  sağlamlığa  uyğun 

qida  məhsulları  təşkil  edir.  Allah  Təbarəkə  Təala  in-

sanlara, xalqlara yeməklərin halal və haram olması ba-

rədə  Səmavi  kitablarda  müəyyən  ayələr  buyurmuşdur. 

Allah tərəfindən Cəbrayıl (ə) vasitəsilə islam Peyğəm-

bərinə (s.ə.v.) nazil olan “Qurani-Kərim”də buyrulmuş 

ayələrin  və  kəlamların  çoxu  müasir  elmi  biliklərlə 

sübuta yetirilmişdir.  


 

5

“Qurani-Kərim”  insanların  həyatı,  əxlaqı,  yaşayış 



tərzi,  ədəbi,  mərifəti,  bir-birinə  münasibəti  və  cəmiy-

yətdəki  mövqeyi,  həmçinin  bu  cəmiyyətdə  hər  fərdin 

vəzifəsini göstərən Səmavi kitabdır. Burada insanın hə-

yatında mümkün olan hər cür şeyə dair münasib ayələr 

vardır.  Belə  də  olmalıdır,  çünki  “Qurani-Kərim” 

insanın  həyat  təlimatıdır,  həm  də  elə  bir  insanın  ki, 

onun  əxlaqı  və  yaşayış  tərzi,  rəftarı  və  amalı  onun 

xilqətinə  və  yaranma  məqsədinə  uyğun  olsun,  onu 

heyvanatdan fərqləndirsin. 

nsana aid olan heç bir söz, heç bir məsələ qalma-

yıb  ki,  “Qurani-Kərim”  o  barədə  bizə  məlumat 

verməsin. 

Qida  məhsulları  haqqında  “Qurani-Kərim”in  bir 

çox  surələrində  100-dən  çox  ayədə  müxtəlif  kəlamlar 

buyrulmuşdur.  Qidalanma  haqqında  islami  şərtlər  və 

buyuruqlar  isə  Peyğəmbərimizin  (s.ə.v.)  və  mamların 

hədislərində,  islam  dininin  elmi  mahiyyətini  insanlara 

olduğu  kimi  çatdırmaq  istəyən  din  xadimlərinin  və 

tarixi  şəxsiyyətlərin  yazılarında  və  nəsihətlərində  öz 

ə

ksini tapmışdır. 



Uzun  illər  ərzaq  məhsullarının  istehsal  texnolo-

giyası,  əmtəəşünaslığı  və  ekspertizası  ilə  məşğul  ol-

maqla  bərabər,  bu  sahədə  300-dən  çox  elmi  əsərin,  o 

cümlədən  60  kitabın  müəllifi  olduğum  üçün,  eyni 

zamanda qəlbimdəki Allah sevgisi və islam dininə olan 

böyük marağım və ehtiramım məni islamda qidalanma 

məsələləri haqqında araşdırmalar aparmağa və nəhayət 

bu barədə sanballı monoqrafiya yazmağa sövq etmişdi. 

Hələ keçən əsrin sonlarında mən “Qida məhsulları 

və  qidalanmanın  islami  şərtləri”  mövzusunda  institut-

daxili elmi-praktiki konfransda çıxış etmişdim. Mövzu 


 

6

üzrə  etdiyim  məruzə  dinləyicilərin  çox  böyuk  ma-



rağına  səbəb  olmuşdu.  Həmin  dövrdən  14  ildən  çox 

keçməsinə  baxmayaraq  mən  dayanmadan  bu  günə 

qədər  həmin  mövzuya  aid  müxtəlif  səpgili  materiallar 

toplamağa  başladım.  Hər  dəfə  bu  mövzuya  qayıdanda 

dərindən  düşünür  və  belə  bir  mövzuda  monoqrafiya 

yazmağın  məsuliyyətini  hiss  edirdim.  Artıq  toplanmış 

materialları  sistemləşdirib  bir  kitab  halında  yazmaq 

qərarına gəldim. 

Kitabın yazılmasında müxtəlif mənbələrdən, dövrü 

mətbuatda  mövzuya  aid  dərc  olunan  məqalələrdən  və 

ə

sasən  də  “Qurani-Kərim”in  100-dən  çox  ayələrindən 



istifadə  olunmuşdur.  “Qurani-Kərim”in  ayələrindən 

verilən istinadlar Z.M.Bünyadov və V.M.Məmmədəli-

yevin ərəb dilindən tərcümə etdikləri “Qurani-Kərim”-

in  dördüncü  nəşrindən  (“Məhdiyyə”  nəşriyyatı, 

1420/2000) götürülmüşdür. 

Hər  bir  insanın  həyatdakı  uğuru  da,  uğursuzluğu 

da bir olan Allahın izni ilə baş verir. Odur ki, insan hə-

mişə Allaha şükür etməlidir. Mən də həyatda nə qazan-

mışamsa,  uğurlarıma  və  xoş  günlərimə  görə,  hətta  çə-

tinliklərlə  üzləşdikdə  belə  həmişə  Allaha  şükür  etmi-

şə

m.  ndi  də  şükür  edirəm  ki,  uzun  illərdir  arzusunda 



olduğum  və  nəşrini  görmək  istədiyim  “Qurani- 

Kərim”də  qida  məhsulları  və  islamda  qidalanma  

kitabımı oxuculara təqdim edə bildim.  

Bu kitabı oxuduqlarım, öyrəndiklərim və bildiklə-

rim əsasında yazıb oxuculara çatdırmaq məqsədilə nəş-

rə hazırladım. Əsl həqiqət bir olan Allaha məlumdur. 

Kitabdakı  araşdırmalarla  əlaqədar  verilən  məlu-

matlardan faydalananlar olsa, özümü bəxtiyar sanaram.  

 


 

7

Kitabda aşağıdakı qısaltmalar verilmişdir. 



 

(s.ə.v.) – Səlləllahü əleyhi və alihi və səlləm. 

(ə) – Əleyhüssəlam. 

(A.o.r.) – Allah ondan razı olsun. 

kq – kiloqram. 

q – qram. 

mq – milliqram. 

mmq – mikroqram 

mq% - 100 qram məhsulda milliqramla miqdar. 

l – litr. 

ml – millilitr. 

BV – Beynəlxalq vahid. 

kkal- kilokalori. 

kCoul - kilocoul 

 


 

8

MÜSƏLMANIN  NANC TƏMƏLLƏR  



 

Müsəlmanlıq  iki  böyük  inanc  təməl  üzərində 

qurulmuşdur. 

1.  Allahdan başqa ibadət ediləcək Tanrı olmadığı, 

2.  Muhəmməd  Peyğəmbərin  (s.ə.v.)  Allah  tərəfin-

dən bütün insanlara göndərilmiş bir Peyğəmbər olduğu. 

  slam dini bunu bir düstur kimi: - La ilahə illəllah 

Muhammedin-Rəsulüllah  –  cümləsində  toplamışdır. 

Bu  mübarək  cümləni  dili  ilə  söyləyib,  qəlbi  ilə  təsdiq 

edən bir kəs,  slam Dinini qəbul etmiş olur. 

Bu inanca:  man, 

nana da: Mömin – Müsəlman deyilir. 

Peyğəmbər  Əfəndimiz  (s.ə.v.)  imana  belə  tərif 

vermişdir: 

“Aməntü  billahi  və  məlaikətihi  və  kütübihi  və 

rusulihi  vəl-yevmil-axiri  və  bil-kadəri,  hayrihi  və 

şə

rrihi  minallahi  Təala  vəl-basü  badel-mevt.  Hak-



kun  əşəhədü  ən  la  ilahə  illəllah  və  əşhədü  ənnə 

Muhammedin abdühü və Rəsulühü.” 

1-  man  Allahdan  başqa  bir  Tanrı  olmadığına,  Mu-

həmmədin (s.ə.v.) Allahın qulu və Peyğəmbəri olduğuna, 

2- Allahın mələklərinə, 

3- Allahın kitablarına, 

4- Allahın bütün Peyğəmbərlərinə, 

5- Öləndən sonra dirilməyə (Axirət gününə), 

6-  Yaxşılıq  və  pisliyin  Allahın  təqdiri  və 

yaratmasıyla olduğuna, inanmaqdır. 

Bu  altı  prinsip  imanın  kökləri,  islam  inancının 

təməlidir. 

slam  -  Allahın  və  Peyğəmbərinin  buyruqlarına 

inanmaq və boyun əymək, Allaha təslim olmaq, daxili, 



 

9

xarici  təmiz,  sözü  özünə,  özü  sözünə  uyğun  olmaq 



deməkdir. 

Allahın  və  Peyğəmbərin  buyruqlarına  boyun  əyib 

təslim olana Müsəlman deyilir. 

nsan ağlı ilə, düşüncəsiylə hər nə qədər yaradanına 

inana bilirsə də, Allahın rizasının, əmr və qadağalarının 

nədən ibarət olduğunu sezə bilməz. 

Bunun üçün Allah Peyğəmbərlərinin vasitəsilə əmr 

və  qadağalarını  bildirmiş,  insanlara  dünya  və  axirətdə 

səadətə qovuşan yollarını bəyan etmişdir. 

Bildirilən ilahi əmr və qadağaların hamısına “Din” 

deyilir.  

Dinimizin adı  slam dinidir. Bu adı Allah vermişdir. 

Bunun  üçün  slam  Dini  bir  xalqın,  bir  millətin  dini 

olmayıb,  bütün  insanların  dinidir;  son  dindir;  ağıl  və 

bilik  dinidir;  əxlaq  dinidir;  barış  və  intizam  dinidir; 

inandıqlarını yaşama dinidir. 



Mələklərə  iman.  Allahın  müxtəlif  yaratdıqları 

vardır.  

Ulu  Tanrı  mələkləri  ayrı-ayrı  işlərin  meydana  gəl-

məsinə səbəbkar kimi yaratmış, qüvvət və qüdrətini on-

larla  göstərmişdir.  Cəbrayıl,  Əzrayıl,  Mikayıl,  srafil 

adındakı  mələklər,  mələklərin  Allaha  ən  yaxın  olanları 

və ən böyükləridir. 

Mələklər  yerlərdə,  göylərdə  və  yerlə  göy  arasında, 

hədsiz, hesabsız olaraq, Allahın əmrlərini yerinə yetirir-

lər.  Saylarını  Allahdan  başqa  heç  kim  bilməz.  Mələk-

lərin  böyüklərindən  olan  Cəbrayıl  Allahın  Kəlamlarını 

Peyğəmbərlərə çatdırmaqda vasitəçilik edər. 



Kitablara  iman.  Adəm  (ə)  ilə  bizim  Peyğəm-

bərimiz  (s.ə.v.)  arasında  gəlib  keçən  bütün  peyğəm-

bərlərə göndərilən kitabların hamısı haqdır. 


 

10

Kitabların bir qismi səhifələrdən ibarətdir.  Bunlara 



“suhuf” deyilir. Bir qismi də böyük kitablardır. 

Səhifələr bu Peyğəmbərlərə göndərilmişdir: 

10 suhuf Adəm Əleyhüssəlama 

50 suhuf Şit Əleyhüssəlama 

30 suhuf  dris Əleyhüssəlama 

10 suhuf  brahim Əleyhüssəlama 

Böyük Kitablar: 

1.  Tövrat: Musa Peyğəmbərə(ə) enmişdir. 

2.  Zəbur: Davud Peyğəmbərə(ə) enmişdir. 

3.  ncil:  sa Peyğəmbərə(ə) enmişdir. 

4.  “Quran-Kərim”:  Bizim  Peyğəmbərimiz  Həzrəti 

Muhəmmədə (s.ə.v.) enmişdir. 

“Qurani-Kərim” son kitabdır. Yalnız bir zamana, bir 

qəbiləyə,  bir  millətə  məxsus  deyildir,  bütün  insanların 

kitabıdır. Onun hökmü qiyamətə qədər davam edəcəkdir. 

 “Qurani-Kərim”  Peyğəmbərimizin  (s.ə.v.)  ən 

böyük möcüzəsidir. 

 Muhəmməd  Peyğəmbərə  (s.ə.v.)  Ramazan  ayında 

nazil  olan  Quran  114  surədən,  6204,  yaxud  6236  (bəzi 

mənbələrdə 6666) ayədən, 77934 sözdən ibarətdir. Qu-

ranın təxminən 90 surəsi Məkkədə, 24 surəsi Mədinədə 

nazil  olmuşdur.  Quran  hər  biri  20  səhifə  olmaqla  30 

cüzə ayrılır.  

Peyğəmbərlərə iman.  

Cənab  Haqq  qullarına  doğru  yolu  göstərmək  üçün 

ə

mrlərini,  yasaqlarını  peyğəmbərləri  vasitəsilə  bildir-



mişdir. 

Peyğəmbərlər  Allahla  qulları  arasında  vasitəçi  və 

elçidirlər. 

Peyğəmbərlik  Allah  vergisidir.  Dilədiyinə  verir, 

çalışıb  çabalamaqla  əldə  edilməz.  Adəmdən  (ə)  bizim 


 

11

sevgili Peyğəmbərimiz Muhəmmədə (s.ə.v.) qədər gəlib 



keçmiş  bütün  millətlərə  Allah  tərəfindən  peyğəmbərlər 

göndərilmişdir. 



 

“Qurani Kərim”də adları bildirilən peyğəmbərlər: 

 

1 - Adəm (ə)     10 – Yaqub (ə)      19 – Əlyəsə (ə) 

2 -  dris (ə)        11 – Yusif (ə)        20 – Yunus (ə) 

3 – Nuh (ə)        12 – Əyyub (ə)      21 – Zülkifl (ə) 

4 – Hud (ə)        13 – Şuayb (ə)       22 – Zəkəriyyə (ə) 

5 – Salih (ə)       14 – Musa (ə)        23 – Yəhya (ə) 

6 –  brahim (ə)   15 – Harun (ə)      24 –  sa (ə) 

7 – Lut (ə)          16 – Davud (ə)      25 – Həzrəti  

8 –  smayıl (ə)   17 – Süleyman (ə)   Muhəmməd (s.ə.v.) 

9 –  shak (ə)      18 –  lyas (ə) 

 

Üzeyr,  Loğman,  Zülqərneyn  adındakı  üç  şəxsin 



peyğəmbərlikləri mübahisəlidir.  

Bizə bildirilən və bildirilməyən bütün peyğəmbərlə-

rin hər birini bir-birindən ayırmadan hamısına inanırıq. 

slamın beş təməli.  

Sevgili Peyğəmbərimiz (s.ə.v.) belə buyurmuşdur. 

Müsəlmanlıq beş təməl üzərində qurulmuşdur: 

1.  Allahın  varlığına,  birliyinə,  Həzrəti  Muhəm-

mədin  (s.ə.v.)  Allahın  qulu  və  Peyğəmbəri  olduğuna 

qəlbi ilə inanması və dili ilə də bunu: 



Əşhədü  ən  la  ilahə  illəllah  və  əşhədü  ənnə 

Muhemmeden Rəsulüllah” deyə söyləməsi, 

2.  Dinin  dirəyi  olan,  gündə  beş  vaxt  namazı 

qılması, 

3.  Ramazan ayında oruc tutması, 

4.  Dində  zəngin  sayılanların  ildə  bir  dəfə  malının 

zəkatını verməsi, 


 

12

5.  Bədəni  sağlam  və  kifayət  qədər  pulu  da  varsa, 



omründə bir dəfə həcc ibadətini etməlidir. 

Zəkat:  Dində  zəngin  sayılan  kişi,  qadın,  hər  bir 

Müsəlmanın ildə bir dəfə malının qırxda birini kasıblara 

verməsi borcdur, fərzdir. Borcundan və keçinəcəyindən 

başqa  80,18  qram  (20  misqal)  qızılı  və  ya  561  qram 

(200  dirhəm)  gümüş,  və  yaxud  da  bunların  dəyərində 

pulu və ticarət malı olan şəxs dində zəngin sayılır.  

Bəzi adamlar zəkatla xümsü qarışdırırlar. Xüms in-

sanın bu və ya digər vaxtda ələ keçirdiyi qənimətin beş-



də  birini kasıblara, xüsusən də Peyğəmbərlərin qohum 

ə

qrabasına, yetimlərə, yoxsullara və müsafirlərə verilən 



pul və maldır. Bu barədə “Qurani Kərim”in əl-Ənfal su-

rəsinin 41-ci surəsində buyurulur: 



(Ey möminlər!) əgər  siz  Allaha  və  haqla  batilin 

ayırd  edildiyi  gün  –  iki  dəstənin  bir-birilə  qarşılaş-

ğı  gün  (Bədr  günü)  bəndəmizə  (Muhəmmədə)  nazil 

etdiyimizə (ayələrə) iman  gətirmisinizsə,  bilin  ki,  ələ 

keçirdiyiniz hər hansı qənimətin beşdə biri, Allahın, 

Peyğəmbərin,  onun  qohum-əqrabasının,  yetimlərin, 

yoxsulların  və  müsafirlərindir  (pulu  qurtarıb  yolda 

qalan  yolçularındır).  Allah  hə

r  şeyə  qadirdir!”(  əl-

Ə

nfal, 8/41



“Beşdə  biri”  ərəbcə  “Xüms”  deməkdir.  Bu  ayəti-

kərimədən  aydın  olur  ki,  xüms  yalnız  əldə  edilən  qə-

nimətdən  verılir.  Zəhmətlə  qazanılan  və  ehtiyat  üçün 

saxlanılan qızıla, gümüşə, pula və keçinəcəyindən artıq 

olan hər hansı bir mala görə xüms verilməz. Qənimətin 

miqdarı təfsirlərdə aşağıdakı kimi göstərilir. 

Qənimətə  115  dəvə,  14  at,  parça,  silah,  ərzaq  və 

digər qiymətli mallar aid edilir.  



Qeyd:  slam dini haqqında heç bir bilgisi olmayan 

 

13

oxucuların  bu  kitabdan  daha  səmərəli  və  düzgün  bəh-



rələnməsi  üçün,  müəllif  onları,  çox  qısa  da  olsa,  islam 

dininin  əsas  inanc  təməlləri  ilə  məlumatlandırmağı 

özünə borc bilir. 

 

Q DA MƏHSULLARI VƏ ƏSAS Q DA 



MADDƏLƏR  

 

Qida  məhsulları  dedikdə  insanların  gündəlik 

qidalarında istifadə etdikləri müxtəlif ərzaq məhsulları 

nəzərdə  tutulur.  Qida  məhsulları  oxşar  əlamətlərinə 

görə aşağıdakı kimi təsnifləşdirilir. 

1.  Taxıl-un məhsulları. Bu qrupa dənli və paxlalı-

dənli  bitkilər,  un,  yarma,  çörək-kökə  və  makaron  mə-

mulatı, eləcə də yeyinti konsentratları aiddir. 

2.  Qənnadı  məhsulları.  Bu  qrupa  nişasta,  şəkər, 

bal,  şəkərli  (meyvə-giləmeyvə  qənnadı  məmulatı,  o 

cümlədən marmelad, pastila, mürəbbə, cem, povidlo və 

s.,  şokolad,  kakao  tozu, karamel,  konfetlər,  iris,  draje, 

halva) və unlu qənnadı məmulatı (peçenyelər, pryanik, 

vafli  məmulatı,  tort  və  pirojna,  keks,  və  ruletlər)  və 

şə

rq şirniyyatı aiddir. 



3.  Meyvə,  tərəvəz,  göbələk  və  onların  emalı 

məhsulları.  

4.  Tamlı  mallar.  Bu  qrupa  çay,  qəhvə,  ədviyyat, 

tamlı qatmalar, spirtsiz, azspirtli və spirtli içkilər, tütün 

məmulatı aiddir. 

5.  Yeyinti  yağları.  Bu  qrupa  bitki  və  heyvanat 

yağları,  marqarin,  mətbəx,  qənnadı  və  çörəkçilik  yağ-

ları, eləcə də mayonez aiddir. 

 6.  Süd  və  süd  məhsulları.  Bu  qrupa  müxtəlif  ev 

heyvanlarının südü və onun emalından alınan qaymaq, 



 

14

xama, kəsmik, turşudulmuş pəhriz süd məhsulları, kərə 



yağı,  pendir,  süd  konservləri,  quru  süd,  dondurma, 

milli  ağartı  məhsulları  olan  qurut,  süzmə,  şor,  ayran, 

motal pendiri aiddir. 

7.  Yumurta, ət və ət məhsulları. Bu qrupa təzə yu-

murta,  dondurulmuş  yumurta  melanjı,  yumurta  tozu, 

müxtəlif  ev  heyvanlarının  təzə,  soyudulmuş  və  dondu-

rulmuş ətləri, ət-sub məhsulları, ev və ov quşlarının əti, 

kolbasa  məmulatı,  hisə  verilmiş  ət  məhsulları,  ət  kon-

servləri, ət yarımfabrikatları aiddir. 

8.  Balıq və balıq məhsulları. Bu qrupa təzə, soyu-

dulmuş,  dondurulmuş,  duza  və  sirkəyə  qoyulmuş,  qu-

rudulmuş və qaxac edilmiş, hisə verilmiş balıqlar, balıq 

konservləri  və  preservlər,  kürü  və  balıq  olmayan  su 

xammalı aiddir. 

Qida  məhsulları  mənşəyinə,  tərkibinə,  təyinatına 

və s. əlamətlərinə görə bir-birlərindən kəskin fərqlənir-

lər.  Mənşəyinə  görə  onlar  bitki,  heyvanat  və  mineral 

mənşəli məhsullara ayrılırlar. 

Kimyəvi  tərkibinə  görə  karbohidratlarla  (şəkər, 

nişasta,  un),  zülallarla  (ət,  balıq),  yağlarla  (bitki  yağı, 

kərə yağı) və mineral maddələrlə (meyvə-tərəvəz) zən-

gin olan məhsullar fərqləndirilir. 



Yüklə 16,12 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin