TÜrkməN ŞEİRİ antologiyasi (XVII – XIX əsrləR) Bakı – 2011



Yüklə 2.4 Mb.
səhifə5/17
tarix02.12.2016
ölçüsü2.4 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

EYLƏR
Xəsis adam mehman alsa,

Var zadını pünhan eylər.

Bir yurdun bazarı qızsa,

Hər bir adam dükan eylər.


Fələkdən çəkdim amanı,

Könlümdən getdi dumanı,

Daim hicran bu vətəni

Özü üçün məkan eylər.


Qaçmaz fanidən utanıb,

Gələrmiş qanadın yayıb,

Mərd igidin ərkin alıb,

Görün, fələk nadan eylər.


Cahanda öyüd verərəm,

Öyüd tutuşun görərəm,

Bihudə ağlar, yürürəm,

Fələk daim güman eylər.


Qəflətdən çıxmadı başım,

Daim fələkdir yoldaşım,

Oturmuşdır yaxın qonşum,

Bu sözümdən giryan eylər.


Çıxmışam zünnar bağlayıb,

Canü ciyərim dağlayıb,

Məxdumqulu, qan ağlayıb,

Bir həsrətli dastan eylər.




DÜŞMƏZ
Gözlərimin rövşəni

Əcəb nurana düşməz.

Baği-İrəm gülşəni

Fani cahana düşməz.


Boş qoyubsan bu səri,

Vurdu eşqin əsəri,

Can şəhrində bir pəri

Bazar-dükana düşməz.


Sevdiyim şirin candır,

Ol pəriyə qurbandır,

Külli aşiq heyrandır,

Atəş-suzana düşməz.


Mən fəqirəm, neyləyim,

Dərdi-halım söyləyim,

Yarım tərif eyləyim,

Qeyri zəbana düşməz.


Türküstandır xəyalım,

Açgil, tanrım, sən yolum,

Hicran qərq edən salım

Dəli ümmana düşməz.


Siyahdır bitən gülü,

Amma şirindir dili,

Dəşt içrə ərəb eli

Adil fərmana düşməz.


Gözüm görmüş Hindistan,

İran ilə həm Əfqan,

Ümman, Xəzər, Dehistan...

Yürsəm, mizana düşməz.


Mərd igidə ver qeyrət,

Viranı qılgil abad,

İti qılınc, ərəb at

Feli-yamana düşməz.


Qibləyə tutdum üzüm,

Qələt deyildir sözüm,

Məxdumqulu der, gözüm

Qeyri vətənə düşməz.



HİCRAN HANSI, BİLMƏDİM
Fələk mənə qəm badəsin verəli,

Vüsal hansı, hicran hansı, bilmədim.

Haqq işinə tən vermişəm, görəli,

Arzu hansı, ərman hansı, bilmədim.


Bəndə olsan, gözlə haqqın rizasın,

Cəbr eyləsə, çəkməlisən cəzasın,

Əcəl atar bir gün tiri-qəzasın,

Kiriş hansı, kaman hansı, bilmədim.


Bir surətəm, baxman, bu gün özümə,

Arif olsan, qulaq vergil sözümə,

Dünya dibi yox görünər gözümə,

Dövr hansı, dövran hansı, bilmədim.


Az ömrümü çox sevdaya satmışam,

Bu canımı ol dəryaya atmışam,

Nə ümmandır, nə dənizdir, batmışam,

Zəmin hansı, zaman hansı, bilmədim.


Hər kim girsə ol dənizə-ümmana,

Başın alıb çıxa bilməz bir yana,

Qədəm qoydum ol səhraya, meydana,

Can hansıdır, cahan hansı, bilmədim.


Mən dünyanı asmandakı rəng bildim,

İsti-isti anlamadım, son bildim,

İndi onun varın-yoxun mən bildim,

Xeyir hansı, ziyan hansı, bilmədim.


Məxdumqulu, yolun önü, ardı var,

Çəkər yükün, hər kişinin mərdi var,

Ürəyimdə pünhan eşqin dərdi var,

Dərd hansıdır, dərman hansı, bilmədim.



TUT
Dünya görməz, tutqun qalsan bir küncdə,

Badi-pa tək yer üzünə gəldim tut.

Çin-Maçində, Rumda, hinddə, həbəşdə

Olan-olmuş hünərləri bildim tut.


Ac da olsan, varma yada diləyə,

De: «Köşkdəyəm, başım çatmış fələyə»,

Çöldə qalsan, heç tapmasan bir sayə,

İrəm bağı içrə sayə buldum tut.


Aş görəndə, özün atma irəli,

Gərçi ac olsan da, tez çəkil geri,

Zər tökübən, bəslə gerçək ərləri,

Tez ölsən də Nuh yaşına gəldim tut.


Möhtaclığın haqdan özgə bilməsə,

Ol ruzigar heç üzünə gülməsə,

Hindi kimin əynin-başın olmasa,

Sən şahların xələtini geydim tut.


Suya, yelə hökmü keçən Süleyman,

Baxsan, ondan nə nam qaldı, nə nişan,

Təşnə qalsan, yerin olsa çölüstan,

Dərya içrə mən İskəndər oldum tut.


Yoldaş olsan dilə düşməz mur ilə,

Fərş tapmayıb yerdə yatsan mar ilə,

İyirmi altı kərə yüz min ər ilə

Qarun xəzinəsin ələ aldım tut.


Məxdumqulu, çəksən cəfa, cəbr, bil,

Xudaya xoş gələr, şükr, səbr, bil,

Bu qıl cana qızıl təni qəbr bil,

Qızıl dilin sözlər ikən öldüm tut.



EHSAN HANSI, BİLİNMƏZ
Dərdim çoxdur diyarımdan, dövrümdən,

Xeyir hansı, ehsan hansı, bilinməz.

Zalımların cəfasından, cəbrindən

İslam hansı, iman hansı, bilinməz.


Söhbətlərdə haq kəlamı söylənməz,

Məclislərdə bir nəsihət eylənməz,

Halal hansı, haram hansı, söylənməz,

Xeyir hansı, ziyan hansı, bilinməz.


Xəlaiqdə görənək yox, görüm yox,

Baylarında səxavət yox, verim yox,

Əyallarda həya, qızda şərim yox,

Ədəb hansı, ərkan hansı, bilinməz.


Başqasının mal-mülkünü aldırar,

Təəssüblə qəlbinə kin doldurar,

Bir-birini nahaq yerə öldürər,

İnsaf hansı, aman hansı, bilinməz.


Məxdumqulu, can mehmandır, gövdə leş,

Yaxşıya dost çoxdur, pisə - yox qardaş,

Bu əyyamda baş ayaqdır, ayaq - baş,

Yaxşı hansı, yaman hansı bilinməz.



VAR
Səhər durdu peyğəmbər,

Məscid içrə Bilal var,

Çıxdı Bilal içərdən,

Gördü iki hilal var.


Davud əlində polad,

Bunca tutmaz nə halət,

Yetmiş iki, dörd millət,

Yüz on dörd də dəllal var.


Çarən yox, bitədbirsən,

Söylə, nə cavab versən,

Niyə haram yeyirsən,

Haq verdiyi halal var.


Yeddi dərviş, əhli-hal,

İsfəndiyar, Rüstəm Zal,

Qırx aşiq var, qırx abdal,

Hər başda bir xəyal var.


Məxdumqulunun bəndi, −

Dəştdir, bil, bəndlər bəndi,

Bütün işin sərbəndi,

Yaradan – zülcəlal var.



SƏNİ
Həbibulla, səni sevən,

Tapar hansı yolda səni?

Vallah, görməyə müştaqdır,

Bəy də, xan da, qul da səni.


Aşiqlər gül üzü solar,

Min gün ağlar, bir gün gülər,

Bülbül sənədə arzular,

Tazə qönçə, güldə səni.


Nə gövhərsən, yox qiymətin,

Cahanı tutmuş hümmətin,

Durmaz, yad edər ümmətin

Dağda, düzdə, çöldə səni.


Ərənlər yolunu izlər,

Dərvişlər sirrini gizlər,

Məşriq-məğrib tamam gözlər

Hamı sağda-solda səni.


Dövlət fələk ilə dönər,

Kimdən uçar, kimə qonar,

Görməsə, aşiqlər yanar,

Həftə, ayda, ildə səni.


Biz həm ümmətin xasların −

Yad edərik həvəslərin,

Çağırıb mədəd istərik

Yaxşı-yaman halda səni.


Məxdumqulu der, odum var,

Ərzim var, haqqa dadım var,

Şəfaətdən umudum var –

Qıl körpüdə dalda səni.



RƏVAN OLDU
Məkkədən çıxdı bir gözəl,

Mədinəyə rəvan oldu.

Görən tac etdi sərinə,

Görməyən bağrı qan oldu.


Haqdan ona endi kəlam,

Adı şam, çirağül-islam,

Müti oldu cümlə aləm,

Böylə sahib zaman oldu.


Dosta yetdi vara-vara,

Yeddi göyü yara-yara,

Hər kim münkirdir ol ərə,

Kafirdir, biiman oldu.


Əl götürüb, rəsul ağlar,

Saraldı qönçələr, bağlar,

Bədr vuruşında dağlar

Yeddi ayla duman oldu.


Səf çəkdi batır bəngilər,

Döyüşə çıxdı zəngilər,

Qana batdı üzəngilər,

Əlinin dəsti qan oldu.


Müqadil etmədi təşviş,

Əli ilə saldı döyüş,

Torpaq, dəmir, polad, gümüş,

Qalaları viran oldu.


Məxdumqulu, Rumistana,

Çaldı qılınc Hindistana,

Bədəxşana, Türküstana,

Yeddi iqlimə xan oldu.



GÖRSƏM
Dehistanın bayrında

Badi-səbanı görsəm.

Bəhaəddin Mirqulal,

Zəngi Babanı görsəm.


Nəleyni ərşə tacdır,

Adı aləmə bacdır,

İki cahan möhtacdır,

Ərəb zəbanı görsəm.


Gələn keçər çeşt edib,

Əylənməz güzəşt edib,

Könül deyər gəşt edib,

Gəzsəm, cahanı görsəm.


Xıdır kimi çöllərdə,

İlyas kimi sularda,

Kavus kimi dağlarda,

Yaxşı-yamanı görsəm.


Yuxarda Hindistanı,

Arxada Türküstanı,

Övliyalar ümmanı

Ol Rumistanı görsəm.


Can dəli, cahan şeyda,

Bundan gələrmi fayda,

Yeddi dağ, yeddi dərya, –

Dəli ümmanı görsəm.


Məxdumqulu xoş olsa,

Axsa didəm, yaş olsa,

İmanım yoldaş olsa,

Varsam, Kəbəni görsəm.



XARAB EYLƏR
Mömin olan münkir olmaz sözümə,

Cabbar bu cahanı, gör, xarab eylər,

Çox nərsələr gələr-keçər gözümə,

Bu dünyanı bəd-bəd kar xarab eylər.


İşi rəvaç tapar bəd iş tutanın,

Diləyi tuş gəlməz haq deb yatanın,

Yer üzündə olar güc-güc yetənin,

Cahanı zülümlə zor xarab eylər.


Alimlər irfana, elmə yad olar,

Yox işlər yol olar, var iş bəd olar,

Şəriət nist olar, bəd iş səd olar,

Ölkəni bir neçə tövr xarab eylər.


Bəlxi zülüm dərdi, Nişapuru daş,

Əmman şəhrin dərya, Bəsrəni atəş,

Mədinəni aclıq, Məkkəni həbəş,

Herat, Qəndaharı mar xarab eylər.


Rum şəhrin eyləyər ildırım xarab,

Yəməni hülac yıxar, Mosulu əqrəb,

Kufəni türk pozar, Bağdad şəhrin ab,

Reyi də dəlinib, yer xarab eylər.


Sözümə qulaq ver, aqil, həmişə,

Termizə taun düşər, rənç şəhri-Kişə,

Övladi-Süfyanda adı Gümişə,

İsfahanı sahibkar xarab eylər.


Səmərqəndi qıbti ağlar, bəy basar,

Buxaranı nan qıtlığı, türk basar,

Səraxsı mərg pozar, Mərvi qum basar,

Şirazı türk, çayan, mur xarab eylər.


Kaşğarı, Xotəni kafir hind əyər,

Çinə asimandan əqrəblər yağar,

Hər əqrəb dəvə tək bir-birnə dəyər,

Hindistanı vəba, zar xarab eylər.


Ədən şahı etcək Lahora əzmi,

Dönüb yurdun tapmaz, dağmı, ya düzmü,

Abi-Ceyhun xarab eylər Xarəzmi,

Dışında hər mülk ki var, xarab eylər.


Darqana şəhrinə göydən səs gələr,

Ol bir yavuz səsdir, eşidən ölər,

Bulğarın şəhrini ol urus alar,

Urusu Dəccalla nar xarab eylər.


Məxdumqulu, hər kim dinləsə candan,

Bu işlər ön gələr axır zamandan,

Mehdi yerdən çıxar, İsa asmandan,

Dəccalı ol iki ər xarab eylər.



OTURMUŞ

Qövs ərə bərabər bir kimsə yoxdur,

Tərki-dünya olub, çıxıb oturmuş.

Ağtab bir mənzildir, mənzəri haqdır,

Ol fərşi-əlaya çöküb oturmuş.
Sağ-solda iki ər, imameyn derlər,

Sağındakı — göyə eylər tədbirlər.

Solundakı — yerə sərəncam verər,

Yer əncamı ilə baxıb oturmuş.


Anladığım işi eyləyim izhar,

Babi-həqdən kəşf olmuşdır bu əsrar,

Orda Övtad derlər daha dördü var,

Dünyanın dörd küncün çəkib oturmuş.


Bunca arı, bunca pakdır zatları,

Cahan içrə onlar yaxar odları.

Yeddi ər var, Budaladır adları,

Olacaq şər işə baxıb oturmuş.


Həqiqət yolundan xəbərli ərlər,

Bu sözüm eşitcək, qulaq verərlər,

On iki ər vardır, Rüqabə derlər,

Hər işi boynuna taxıb oturmuş.


Bunlar cahana can, cahan sanki tən,

Söyləyim bəyanın, qulaq vergil sən,

Adları Nücəba, özləri çiltən,

Ərbəində müdam oxub oturmuş.


Yeddinci güruhu Nüqəba, bilin,

Üç yüz ərdir, sözə bir qulaq verin,

Üç yüz altmış altı ərən hər ilin

Hər gününə biri çıxıb oturmuş.


Bunlar kimə baxsa, o gələr coşa,

Salar dünya məstin həqiqət eşqə,

Əfradi-mənna var bunlardan başga,

Xəlqi məlamətə yaxıb oturmuş.


Məxdumqulu deyər, dostlar, mən gümrah,

Heyran qaldım, bir mənzildə tapmam rah,

Üç yüz gəlib etdi özünə həmrah,

Yanıq bağrım yaşın töküb oturmuş.



YAŞIL ZÜMÜRRÜD
İlk asiman tutmuş əxtərdən zinət,

Adı Rəfa, əsli yaşıl zümürrüd,

Fəriştəsi vardır sığır surətli,

Böyükləri vardır İsmayıl adlı.


İkinci qat göyü desəm bu başdan,

Adı Əzlaundur, əsli gümüşdən,

Fəriştəsi vardır qartal surətli,

Böyükləri vardır Qəbayıl adlı.


Üçüncü göy rəngi seçilməz oddan,

Adı Kaydum, əsli qızıl yaqutdan,

Fəriştəsi vardır börü sifətli,

Böyükləri vardır Göybayıl adlı.


Dördüncü qat göyü sorsan nədəndir,

Adı Məun, əsli ağ incidəndir,

Fəriştəsi vardır ağ at sifətli,

Böyükləri vardır Nunyayıl adlı.


Deyim göyün qoy beşinci qatından,

Adı Rətqə, əsli qızıl-altından,

Fəriştəsi vardır hüri sifətli,

Böyükləri vardır Səftayıl adlı.


Altıncı qat asman çıxmasın yaddan,

Adı Dəfnə, əsli sarı yaqutdan,

Fəriştəsi vardır vildan1 surətli,

Böyükləri vardır Əbayıl adlı.

Soran yeddinci qat göydəki sirdən,

Adı Əcibədir, asmanı nurdan,

Fəriştəsi vardır adam surətli,

Böyükləri vardır Nurbayıl adlı.


Yerdə, asimanda olan səriştə,

Nizam verənləri bu dörd fəriştə:

Mikayıl, İsrafil, Əzrayıl adlı,

Dördüncüsü vardır Cəbrayıl adlı.


Məxdumqulu, faş eyləsən sirrin həm,

Yiyəsi var dəryanın həm, yerin həm,

Yerin bəyi olsun Sərsayıl adlı,

Dəryalar böyüyü Qərqayıl adlı.



ONDA VAR
Birinci qat yerin adı Rəmkadır,

Akım adlı yavuz yellər onda var,

Yetmiş min fəriştə onda saxlanır,

Min qaim əzəli bağlar onda var.


İkinci qat yerin adı Hüldadır,

Quyruğu nizə tək xərçəng ondadır,

Asi adam üçün gözü yoldadır,

Nər-buğra biləkli bövlər onda var.


Altı yüz altmışdır onurğa daşı,

Hər birin altı yüz altmışdır başı,

Hər başda altı yüz altmışdır dişi,

Dağlar dözməz bəd ağılar onda var.


Üçüncü yer adı Arxayi-Afaq,

Odunu dəmirdən, dözməyir torpaq,

Duzəx ənquru var dağdan uluğraq,

Gerçəkdən imansız qullar onda var.


Dördüncü qat yerin adıdır Hürpa,

İlanlarnın dişi dərəxti-xurma,

İstisı yandırar, öldürər sərma,

Tən, can dözməz, dinməz vaylar onda var.


Beşinci yer adı Səlman zəmindir,

Almaz daş vurarlar hər kim bidindir,

Altıncı qat yerin adı Siccindir,

Tamuluq olacaq canlar onda var.


Yeddinci yer adı Qəribə dildə,

Duzəxdən qorxub gəz, xudanı bil də,

Şeytan ordan enib-çıxar hər ildə,

Fəraqi der, yaman günlər onda var.



vardır
Qonar, burdan başqa yerə köçərlər,

Kirişsiz qurulan yayları vardır.

Yaxasız, ətəksiz bir don biçərlər,

Qapısız, bacasız öyləri vardır.


Axirət öyünə rahat qoyarlar,

«Haq rəhmət eyləsin» - dua qılarlar,

«Mən rəbbük?» söyləyən qullar gələrlər,

Kim cavab verməsə, vayları vardır.


Əməlin pis olsa, yer səni sıxar,

Sümüyün şaqqıldar, qəlbin tıncıxar,

Sağından-solundan od-alov çıxar,

Binamazın belə köyləri vardır.


«Əsfələs-səfilin» ona dərkardır,

Şeytan onun üçün çox mədədkardır,

Cəhənnəm deyilən bir duzəx vardır,

Qeybətkeşin onda cayları vardır.


Haramidir, neçə gündür izləyir,

Tapa bilsə, pünhan yerdə gizləyir,

Oğru gəldi, mal yiyəsi sözləyir,

Siccin, Veyl adlı cayları vardır.


Görə bilməz qardaşını, elini,

Kecə bilməz onda sirat yolunu,

Tamsına-tamsına çeynər dilini,

Burda neçə-neçə ayları vardır.


Bismillah de, oxu Qurani-yasin,

Könlündən çıxarma haqqın sənasın,

Məxdumqulu, haq keçirsin günasın,

Cənnətül-məva tək cayları vardır.



VAR
Sofular, səfilər, hazır olunuz,

Əcəl vardır, həyat vardır, vəfat var.

Yaman işdən həmmə nazir olunuz,

Soraq vardır, sual vardır, heyhat var.


Münkər-Nikir dar məzara gələrlər,

«Tanrın, rəsulun kim?» deyib sorarlar,

Bilməz isən çox əzablar verərlər,

Gürzü vardır, qəhər vardır, heybət var.


Ol qaranlıq gor içində yatarsan,

Biçarəsən, haq buyruğun tutarsan,

İsrafil surunda yerdən çıxarsan,

Məhşər vardır, mizan vardır, sirat var.


Onda mizan tərəzəsin qurarlar,

Əməllərin həmin yerdə sorarlar,

Asiləri duzəx sarı sürərlər,

Məlik vardır, duzəx vardır, həm od var.


Məxdumqulu, yaşın eyləgil giryan,

Ol gün heybətindən qılsın haqq asan,

Ölsə axır dəmdə həmrahı iman,

Cənnət vardır, möhnət vardır, nicat var.



DURDU ŞAİR MƏXDUMQULU
Durdu şair:

− Bizdən salam Məxdumqulu ustada,

Atamız Adəmin donun kim biçdi?

Dumanlı sərinə qurban olalı,

Bilmədik, məlaik meyin kim içdi?
Məxdumqulu:

− Bizdən cavab olsun Durdu şairə,

Cəbrayıl gətirdi, rizvanlar biçdi.

Qüdrət ilən şol şeytanın şərbətin

Adəm ata ilə Həvv ana içdi.
− Aləm dairəsi nə rəngli dağdır?

Ol nə quşdur, daim onda dustaqdır?

Aşiqlər sevdiyi o nə bulaqdır?

Həftayıl əbvabın varıb kim açdı?


− Qaf dağı zəbərcət rəngbərəng dağdır,

Kaknus bir quş, daim onda dustaqdır,

Mükəsat deyərlər əcəb bulaqdır,

Həftayıl əbvabın aşiqlər açdı.


− Təlamun dağında kimdir gəzənlər?

Mömin burda, kimdir orda yazanlar?

Şəmaətdə farağatı düzənlər

Neçə ildə yerdən göyə yetişdi?


− Təlamun dağında zahid gəzdilər ―

Mömin burda, bərat orda yazdılar,

Şəmaətdə farağatı düzdülər,

Hər qırx ildən Zöhrə göyə yetişdi.


− Tanrının cahanda, bil, dağı neçə,

Behiştdə tubunun budağı neçə,

Üzünün məşqinin varağı neçə,

Behiştin kılidi kimə qovuşdu?


− Yeddi iqlim vardır, yeddidir dağı,

Yetmiş mindir ol tubunun budağı,

«La ilahə» olar məşqin varağı,

Behişt qıldı, rəsulüllah qovuşdu.


− De harda yaratdı səkkiz cənnəti,

Neçə binası var, neçə kümbəti,

Neçə arxı vardır, nəmədir adı,

Teyrin əbabillər kimə qovuşdu?


− Asmanda yaratdı səkkiz cənnəti,

Altı min binadır, birdir kümbəti,

İçində dörd arx var, Müsəvvər adı,

Əbabil əshabil-filə qovuşdu.


− De harda yaratdı sağər duzəxi?

Neçə quyusu var, neçə bulağı?

İçində bir ilan, nədir sorağı?

Qüdrət ilə ol mar kimə dolaşdı?


− Yeddi qat yerdədir sağər duzəxi,

Veyldir quyusu, Siccin bulağı,

Harış ilan, qeybətkeşdir sorağı,

Yalançı, zinaxar, oğru dolaşdı.


− Durdu şair deyər, yollar uzaqdır,

Mən bilmənəm, fani kimə duzaqdır?

Özünü bilməsən, yerin duzəxdir,

Doxsan doqquz min ər harda qovuşdu?


− Məxdumqulu, eşq meydanı uzaqdır,

Fani dünya möminlərə duzaqdır,

Allah bilər, kimin yeri duzəxdir,

Doxsan doqquz min ər surda qovuşdu.



AZADİ – MƏXDUMQULU
Azadi:

− Şeytanın hansı oğludur

Adəm ata ilən düşdü?!

Haqqın rəsulu peyğəmbər

Xeybərdə necə vuruşdı?!
Məxdumqulu:

− Şeytanın Hənnas oğludur,

Adəm ata ilən düşdü.

Xeybər dağında peyğəmbər

Düz yeddicə ay uruşdu.
− Hazır yiyəsi Düldülün

Bilirsənmi kimdir, bilin!

Hansı gün Qabil Habilin

Öldürüb qanını içdi?!


− Hazır yiyəsi Düldülün

Mələk-fəriştədir, bilin!

Şənbə gün Qabil Habilin

Öldürüb qanını içdi.


− Nədir, qalxıb, hava uçdu,

Nəsindən zəminə düşdü?

Neçə gündə Nuhun kişti

Cunidin dağına düşdü?


− Dərya qalxıb, hava uçdı,

Kopüyündən yerə düşdü.

Yetmiş gündə Nuhun kişti

Cunidin dağına düşdü.


− Rum şəhrinin sərdarı

Harda saldırmış gülzarı?

Hansı qalanın divarı

Məhəmmədlə merac aşdı?!


− Şəddad ol Rumun sərdarı,

Şamda saldırmış gülzarı,

Müqəddəs şəhrin divarı

Məhəmmədlə merac aşdı.


− Azadi söyləyər: yetmiş,

Nədir bu dünyanı tutmuş,

Hansı peyğəmbərdir itmiş,

Harda qardaşa uğraşdı?


− Məxdumqulu deyər: yetmiş,

İqlimdir, dünyanı tutmuş,

Yusif peyğəmbərdir itmiş,

Misirdə elə uğraşdı.




DURUBDUR
Bir çürük qoz ilə cahan cövhərin

Ol nə qumarbazdır ütüb durubdur.

Çürük saman etmiş məta bazarın,

Gövhərə bərabər satıb durubdur.


Nə döşəkdir, ona basan yarımaz,

Nə gəmidir, suya batmış, yürüməz,

Nə anadır, ölməz, itməz, qarımaz,

Öz balasın özü udub durubdur.


Nə çıraqdır, gözsüzlərin yarıdır,

Nə güzgüdür, bu aynadan arıdır,

Nə saqidir, piyaləsin yürüdür,

Bir əli boğazdan tutub durubdur.


Nə məxluqdur, nə erkəkdir, nə dişi,

Bir gözü dümağdır, bir gözü çaşı,

Rəngi qara, ala, on iki başı,

Yeri-göyü birdən tutub durubdur.


Başı varıb çıxmış ərşin üstünə,

Ayağı enmişdir yerin altına,

Canlı, cansız, hər nə gəlsə dəstinə,

Durmadan ağzına atıb durubdur.


Dostum, həvəs etmə qəhbə əyalı,

Aldadar, çox-çoxdur onun xəyalı,

Bu dünya bir kor siçanın misalı,

Kökləri birbəbir kərtib durubdur.


Dostlar, bir misaldır dilimə gələn,

Zehni olsa, bilər ağılı olan:

Cahan üzün tutmuş bir qüdrət ilan,

Quyruğu başından ötüb durubdur.


Məxdumqulu, məğrur olma bu sözə,

Heç böylə canavar dəyməmiş gözə,

Yenə bir qüdrət var, yeddi kəlpəzə,

Ol böyük ilanı udub durubdur.



ÜRƏYİN QAN İÇİNDƏ
Könül, nə iş bitirdin, gəldin, cahan içində,

Qaldın dünya qəmində, ürəyin qan içində,

Abad deyib el verdin, tamam viran içində,

Tən torpaqdır, əylənməz cövhəri-can içində,

Rüstəm quma bataraq, qaldı yeksan içində,

Sən oların yanında gəlməzsən san içində.


Dünya deyib yüyürsən, ta içində dəm vardır,

Dəm içindən çıxınca, başında min qəm vardır,

Qəm altında yatarsan, nə ona məlhəm vardır,

Doymaz gözün dolmağa iki ovuc qum vardır,

Bu cahanda, adəmzad, səndən qafil kim vardır,

Qurda, quşa nəzər qıl, külli fərman içində.


Ey dostlar, ol dünyaya varan var da, gələn yox,

Ölü-diri halından xəbər, ətər bilən yox,

Çərxi-fələk əlindən ağlayan var, gülən yox,

Ağıl edin, qardaşlar, köhnələrdən qalan yox,

Kainatın vəfası yoxdur desəm, yalan yox,

Dünyaya bel bağlayan, qaldı ziyan içində.


Ya ilahi, sən saxla qaçaqlardan yollarda,

Sağda-solda deyirlər: «Buraxmayın çöllərdə»,

Könül dünya eşqində, haram sözlər dillərdə,

Mən bir aciz bəndəyəm, kəminəyəm qullarda,

Çox günahlar qazandım, az fürsətli illərdə,

Xəcalətə qoymagil yaxşı-yaman içində!


Məxdumqulu, aldadır qəhbə dünya bəzənib,

Könlünü mail qılma ona qarşı düzənib,

Nə farağat yatırsan əl-ayağın uzanıb,

Əcəl yatır marıqda oxun-yayın gəzənib,

Məhşər günü bərabər imanını qazanıb,

Quru gəldin, boş getmə axır zaman içində!



DEDİM – DEDİM
Dedim: «Üzün tabana». Dedi: «Bənzər!» Mənli xan,

Dedim: «Qoydun ərmana». Dedi: «Könüldür viran»,

Dedim: «Ölürəm indi». Dedi: «Qalarsan aman»,

Dedim: «Ox kirpiklərin». Dedi: «Qaşlarım kaman»,

Dedim ki: «Puşeş geymiş». Dedi: «Doni-zərəfşan».
Dedim: «Üzdə xallar var». Dedi: «Ruyda güllər, hey»,

Dedim: «Qumru zəbandır». Dedi: «Şəhdi-dillər, hey»,

Dedim: «Gəl, sən xəbərləş». Dedi: «Bilər ellər, hey»,

Dedim: «Ol nə sərvdir?» Dedi: «İncə bellər, hey»,

Dedim: «Tavus bəs hardan?» Dedi: «Cayi-Hindistan».
Dedim: «Gecən qaranlıq». Dedi: «Uyğuda ayım»,

Dedim: «Kimlər yasavul?» Dedi: «Kirpiyim − yayım»,

Dedim: «Harda məskənin?» Dedi: «Laməkan cayım»,

Dedim: «Zərəfşan olar». Dedi: «Kövsərdir çayım»,

Dedim: «Ondan ver mənə!» Dedi: «İstərmiş bican».
Dedim: «Bu nə tütündür?» Dedi ki: «Qara marlar»,

Dedim: «Qorxaram ondan». Dedi: «El-oba zarlar»,

Dedim: «Sözün əslini». Dedi: «Sorar, duyarlar»,

Dedim: «Sirri faş etdin». Dedi: «Demiş əğyarlar»,

Dedim: «Ölüm var sənə». Dedi: «Sənə həm fərman».
Dedim: «Ey Məxdumqulu!» Dedi: «Gözlər yaş olar!»

Dedim: «Ol nə oğlandır?» Dedi: «Sizə baş olar»,

Dedim: «Yaxındır Kəbə». Dedi: «Köhnə daş olar»,

Dedim: «Yaxşı zamandır». Dedi: «Bu həm düş olar»,

Dedim: «İndi gedərəm». Dedi: «Getsən, var aman!»

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə