TÜrkməN ŞEİRİ antologiyasi (XVII – XIX əsrləR) Bakı – 2011



Yüklə 2.4 Mb.
səhifə8/17
tarix02.12.2016
ölçüsü2.4 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17

İSTƏRLƏR
Bir məhvəşə aşiq oldum, yaranlar,

Başlıq üçün dünya malın istərlər.

Yeddi qatar maya gəlib almağa,

Yeddi min, yeddi yüz pulun istərlər.


Səksən min qarabaş, səksən min qulu,

Səksən min at gərək, hamısı doru,

Yəhəri qızıldan, zərbafdan çulu,

Gümüşdən vurulan nalın istərlər.


Səksən min kəndirbaz oyun qurmağa,

Səksən min şah gərək onu görməyə,

Qolu bağlı qulluğunda durmağa

Külli-Xorasanın elin istərlər.


Yüz min şəhər gərək ola toyxana,

Yüz min hafiz gərək, yüz min divana,

Yüz min tirəndazı qoyub nişana,

Yüz min də İsfahan yayın istərlər.


Səksən min şeyx, rəhnəmalar cəm olub,

Səksən min də adil şahlar cəm olub,

El arası kətxudalar cəm olub

Yığışsın, dildarın toyun istərlər.


Səksən min at gərək qonaq-qaraya,

Səksən min nər gərək fəqirə, baya,

Bökənin bayrağı səksən min maya,

Yenə səksən minin payın istərlər.


Səksən min at gərək gümüş buxaqlı,

Səksən min qul gərək yundan qurşaqlı,

Qu tükü yastıqlı, zərbaf döşəkli,

Qızıl taxt üstündə cayın istərlər.


Talibi, gərdəni ləli-gövhərli,

Yüz min kəniz gərək, gürcü şəhərli,

Poladdan qəbzəli, tovuz quş pərli,

Qızıldan mürəssə öyün istərlər.



BİAR OLSA
Namərdlərə boyun əyər,

Əgər igid biar olsa.

Özün dağa-daşa vurar,

İgiddə qeyrət var olsa.


Ər ərlərdən örnək alar,

Feli yamandan gen qalar,

Öyü məclisxana olar,

Xatın bietibar olsa.


Dağın daşı yekrəng olmaz,

Hər aynadan firəng olmaz,

İgidin əli gen olmaz,

Əzəldən könlü dar olsa.


Yaxşı sözə daş yarılar,

Yağlar ballara qarışar,

İgid ağıldan ayrılar,

Xatını ər sevər olsa.


İti qılınc iti kəsər,

Elə ar olar gicbəsər,

Vadiləri duman basar,

Dağ başında qubar olsa.


Bahar gəlsə, köçər baylar,

Qurt oyanar, çaqqal yaylar,

Görsə qaplan, həzər eylər.

Ovçu yoldaşı ər olsa.


Talibi der, daşdır almaz,

Fəhmsizlər qədr bilməz,

Mayaların yükü qalmaz,

Əgər qatarda nər olsa.



ORAZPOLAD QURDOĞLU

(XVIII-XIX əsrlər)
Şairin öz adı Orazpolad, atasının adı isə Annaqurddur. O, atasının adına oğlu kəlməsini əlavə edərək Qurdoğlu təxəllüsü­nü almış, lakin xalq arasında daha çox «Viran bəxşi» adı ilə ta­nın­mışdır. Bu ləqəbin xüsusi bir tarixçəsi var.

Doğum və ölüm tarixləri dəqiq bilinməyən Qurdoğlu, bö­yük ehtimala görə, XVIII əsrin üçüncü rü­bün­də Göytəpə böl­gəsinin bir kəndin­də anadan olmuş, ilk təhsilini burada al­mış, daha sonra iki dos­tu ilə birlikdə oxumaq üçün Xivəyə getmiş­dir. Mədrəsədə ikən dütar çalmağa başlamışdır. Bundan xəbər tutan xocası ona kəndə qayıtmağı və mu­siqi ilə məşğul olmağı, bəxşilik etməyi məsləhət görmüşdür. O, xocasına etiraz edərək dostları kimi oxuyub alim olmaq istədi­yini söyləmişdir. Xocası «Sən onlardan məşhur və varlı olacaq­san» dediyi üçün Oraz­po­lad kəndə qayıtmışdır. Atası onu fərsiz oğul kimi evdən qov­muşdur. Çarəsiz qalan Orazpolad viran bir evə sığınmış, dəvə ço­banı olmuş, bütün vaxtı­nı dütar çalıb türkü söyləməklə keçir­miş, mahir bəxşi kimi yetişmişdir.

Bir dəfə kənddə keçirilən toyda öz məharətini göstərmiş və bəxşilər arasında birinci yerə çıxmışdır. Bunu atasına xəbər vermişlər. O, toya gələrək oğlunu dinləmiş və ona «Viran bəx­şi» adını vermişdir. Orazpolad bu adla məşhurlaşmışdır.

Orazpolad Qurdoğlunun poetik irsi mövzu və məzmun ba­xımından xey­li zəngindir. Şeirlərinin böyük əksəriyyəti əxla­qi və tərbi­yə­vi səciy­yə daşıyır. Gənclərə öyüd, nəsihət verən şair onları düz yola dəvət edir, mərliyə, halallığa səsləyir.

Qurdoğlunun vətənpərvərlik şeirləri də az deyil. Öz şeir­lə­ri ilə ha­mını düşmənə qarşı müqəddəs savaşa ruhlandıran şair şəhid olamğı bir şərəf sayaraq bir şeirində yazmışdır:

İgidin savaşdır söhbəti, sazı,

Namərdin meydanda qaradır üzü.

Ölən şəhid olur, öldürən qazi,

Ölənin yoldaşı imandır, bəylər.

Qurdoğlu ömrünün son illərini (XIX əsrin birinci yarısı) Axal, Mərv, Bayramlı bölgə­lə­rində yaşamış, Aşqabadın Kələlli məhəlləsində dəfn edil­mişdir. Şairin törəmələri hazırda Təcən­də və Bayramlıda yaşayırlar.

Orazpolad Qurdoğlu tərcümə ilə də məşğul olmuşdur. O, Vəfainin «Rövnəq ül-islam» adlı əsərini və bəzi şeirlərini türk­mən dilinə çevirmişdir.

Qurdoğlunun ədəbi irsi Aşqabadda Milli Əlyazmalar İns­titutu­­nun fondlarında saxlanır.




QURTULMAZ
Təbil çalıb şahin salsan,

Sona gölündən qurtulmaz.

Gizli gəlib canın alsan,

Ceyran çölündən qurtulmaz.


Şeyda bülbül qonar bağa,

Gül ömrü getməz uzağa,

Kəklik ötüb çıxar dağa,

Turac dilindən ayrılmaz.


Bu dünyada yoxdur qalan,

Ölüb gedər, olar yalan,

İçki içən, zina qılan

Şeytan felindən qurtulmaz.


Ruzin bir oxdur, atılar,

Hər yerdə sana qatılar.

Adam adamdan qurtular,

Adam alından qurtulmaz.


Qurdoğlu bildiyin desə,

Dostu, yarı hey dinləsə.

Kim ki yetim malı yesə,

Hicran əlindən qurtulmaz.



GÖRMƏDİM
Səni deyib sevən yarım yad oldu,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.

Dostlar qəmgin, düşmənlərim şad oldu,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.


Çox adamın sənə nəzəri düşdü,

Bağrı kabab oldu, qızardı, bişdi,

Tezdən gəlib qonan günorta qaçdı,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.


Heç kimsənin sənlə işi bitmədi,

Neçə aşiq yar əlini tutmadı,

Qarışqa mal yığdı, alıb getmədi,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.


Zorun yaman Rüstəm-Zalın zorundan,

Sevənləri ayırdın bir-birindən,

Zülmlə ayırdın yarı yarından,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.


Sənə gələn bir gün qalaraq getdi,

Həsrət çəkib bağrı yanaraq getdi,

Şahlar yığdı, malın qoyaraq getdi,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.


Qurdoğlu der, bivəfasan sən, dünya,

Sənə gəlib lərzanədir tən dünya,

Səndən əsla razı olmam mən, dünya,

Dünya, sənin heç vəfanı görmədim.




OLMASA
Ey yaranlar, qoç igidin

Könlündə kaş qəm olmasa.

Qohum-qardaş, oğul-qızdan

Ölməsə, matəm olmasa.


Adam adamdan dərs alar,

Dərs almayan cahil qalar,

Yaxşı bir at yabı olar,

Torbasında yem olmasa.


Mərd oğlundan namərd olmaz,

Namərd oğlundan mərd olmaz,

Xəsis oğlu cömərd olmaz,

Uğrunda Hatəm olmasa.


Biqəm olan qayğı yeməz,

Dövranın ötdüyün bilməz,

Pərizad xatın ər sevməz,

Bir taxtası kəm olmasa.


Xidmət edən qəlbi-dildən,

Muzdun alar, verməz əldən,

Dua etsə saf könüldən,

Gözlərində nəm olmasa.


Qurdoğlu gəlmədi sana,

Rüsva oldu bu cahana.

Ölüb gedər yana-yana,

Bu dərdinə əm1 olmasa.




GƏLSİN
Gedib dostuma deyin,

Qaşları qara gəsin.

Canıma sitəm edən,

Birbaşa bura gəlsin.


Gəlib halımı görsün,

Dərdimə şəfa versin,

Çöldə-dağda yürüsün,

Ol ahu ora gəlsin.


Hicran yelini dadıb,

Elin gözün aldadıb,

Gah yerə özün atıb,

Gah yerdə dura gəlsin.


Canım çıxacaq təndən,

Əlac gözlərəm ondan,

Əl üzməyibsə məndən

Dərmanı verə gəlsin.


Tən zəhməti nardandır,

Bilməm ki, nə hardandır,

Dərmanı ki yardandır,

Dərdimə görə gəlsin.


Yarın gözləri xumar,

Gərdanda saçı tumar,

Qurdoğlu deyər, o yar

İstənən yerə gəlsin.




SAVAŞMAĞA GEDƏLİM
Dedilər İbrahim Əmin gəlibdir,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!

Qulun qayıtması müşkül olubdur,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


Çapar getdi dörd tərəfə səy edib,

Ərlər gəlsin, at-yarağın şay edib,

Götürün mərgəni iki pay edib,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


Qoç igidin ömrü olsun ziyada,

Yağılar yıxılıb qalsın arada,

Əcəlsiz ölüm yox, girsən də oda,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


İnşallah, bir ovdur bu gələn bizə,

Qafildir, dağlardan enibdir düzə,

Ər üstə yürümək ar deyil bizə,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


Ərənlər duası müstəcəb olar,

Yuxum çin çıxarsa çox əcəb olar,

Cana biri olar, çoxun kim bilər,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


Rəvac olsun görüm islamın yolu,

Bir çıraq yandırdım məşəldən ulu,

Tamam-kamal yox edəlim o qulu,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!


Qurdoğlu der, güvənmişəm bu işə,

Döyüşməkdən özgə bəs nədir peşə,

Yüzdən əlli igid çəkməz əndişə,

Haydı, bəylər, savaşmağa gedəlim!



İLƏ
Qocalıqda dövlət getsə bir ərdən,

Dönüb ala bilməz işləmək ilə.

Qərib olsa, ayrı düşsə diyardan,

Gözə yuxu getməz düşləmək ilə.


Uçan quşa qanad gərək, pər gərək,

Nər yükünü götürməyə nər gərək,

Güvənməyə gümüş gərək, zər gərək,

Misdən üzük olmaz işləmək ilə.


İki yaxşı bir-birinə eş olar,

Biri üzük olsa, biri qaş olar,

Yamana yar olan elə faş olar,

Örtülməz belə şey gizləmək ilə.


Cübbə kimi əndamı dörd göz olar,

Dilindən çıxan şey quru söz olar,

Ağızdan diş gedər, saqqal boz olar,

Ah çəkib dodağı dişləmək ilə.


Arif olan mərifətlə söz açar,

Mərifətdən qanar, yalandan qaçar,

Pişik pələng ilə dost olmaz, keçər

Bir öydə yazlayıb qışlamaq ilə.


Boyası pozulsa, bənzəməz xətlər,

Şah olmasa, viran olar sərhədlər,

Qurdoğlu der, bu idraksız igidlər

Yola sığmaz doğru başlamaq ilə.




OLMAZMIŞ
Bir adam ki ovdan qalsa, yaşlansa,

Oğul-qız yanında sözü olmazmış.

İqbal yatıb, dövlət geri yürüsə,

Qardaşın yanında üzü olmazmış.


Hər kəs yaxşı olar, əldə var olsa,

Bir igid neyləsin əli dar olsa?

Bir qoca şir əldən düşüb xar olsa,

Alnına vursan da razı olmazmış.


Qoç igidlər qəriblərə əl tutsa,

Ağlar gələn gülsə, qəmli şad getsə,

Övlad fərsiz olub yolu itirsə,

Kordur, ağlamaqdan gözü olmazmış.


Namərd də bəy olar, dövləti gəlsə,

Eli, xalqı, əqrəbası çox olsa,

Kasıb igid ağzı ilə quş tutsa,

Yer üzünə bassa, tozu olmazmış.


Qurdoğlu der, yaxşı azdır, çox olmaz,

Əkin-biçin işləməyən tox olmaz.

Ərdən oğul, nərdən isə döl olmaz,

Bəzi şeylər var ki, izi olmazmış.


OLAR
Ağalar, yaman xatının

Hünəri dizində olar.

Kəndi gəzər başdan-başa,

Köpəklər izində olar.


Çənə vurar, heç yorulmaz,

İstədiyin yerdə olmaz,

Yaxın yerə getsə gəlməz,

Çöllərin düzündə olar.


Yetilməz yerlərə yetər,

Gecə gəzib, gündüz yatar,

Hər yetənə bir söz atar,

Zəhəri sözündə olar.


Örpəyi olmaz boyunda,

Səsi gələr hər oyunda,

Aş bişirməz öz öyündə,

Aş ərin gözündə olar.


Səsi pis duzəx narından,

Tərpənər şillə zorundan,

El-aləm görər ərindən,

Yamanlıq özündə olar.


Qurdoğlu der, söz yerində,

Ha üzdə bil, ha dərində.

Bu xatının el içində

Qarası üzündə olar.




MƏMMƏDVƏLİ KƏMİNƏ

(1770 – 1840)
Türkmən ədəbiyatının şöhrətli şairi Məmmədvəli Kəminə 1770-ci ildə Türk­mə­­nistanın Səraxs şəhəri yaxınlığın­dakı Qo­çaqbabada anadan olmuş, 1840-cı ildə 70 yaşında və­­fat etmiş­dir. Şair təkələrin toxtamış boyunun vəkil tayfa­sı­nın yusif­lər ti­rəsindəndir.

Mükəmməl təhsil almış, Buxara və Xi­və məd­rəsələrində oxumuş, dövrünün ən savadlı şəxslərindən biri kimi yetişmiş­dir. Müa­siri olan bəzi türkmən şairləri ilə dostluq etmişdir.

Kəminə böyük Məxdumqulunun şagirdlərindən və ardı­cıl­­lar­ındandır. İctimai-sosial mövzularda Məxdumquludan son­ra ən çox yazan şairdir. O, XIX əsr türkmən şeiri­nə satirik bir şa­ir kimi da­xil olmuşdur. Dövrünün bütün neqativ təzahür­lə­ri­nə qar­şı çıxmış, tənqidə la­yiq nə varsa, hamısını kəskin şəkildə tənqid etmişdir. Bəzi ədalətsiz qazılar və fırıldaqçı mollalar əleyhinə satirik şeirlər yazmışdır. Mədrəsə təhsilli şəxs olduğu və dini mükəmməl şəkildə bildiyi üçün mollalar ondan çox çə­kinmiş və şairin sağlığında ona bir şey edə bilməmişlər. Rəva­yətə görə, Kəminənin vəfatından son­ra on­­dan qisas almaq istə­yən bir molla şairin divanını nəşr et­dirmək adı ilə onun bütün əsər­lə­rinin əslini və surətlərini toplamış və hamı­sını yandırmış­dır. Ona görə də Kə­minənin nə öz əlyaz­ması, nə də divanı bu­günədək tapılmamışdır. Şairin əldə olan 60-dan artıq şeiri isə dildən-ağızdan top­­lanmışdır. 70 il yaşamış istedadlı bir sənət­kar, təbii ki, bu qədər az şeir yaz­­mış ola bilməzdi.

Kəminə xalq ara­sında satirik şair, hazırcavab, eyni za­manda acıdil bir adam kimi büyük şöhrət sahibi olmuş, bir çox lətifələr onun adı ilə bağlan­mışdır. Ona Türküstanın Molla Nəs­rəddini deyirlər. Şübhəsiz ki, bu lətifələ­rin hamısının ona aid olduğunu düşün­mək mümkün deyildir.

Şairin poetik üslubu bənzərsizdir. Dili xalq dilinə çox ya­xındır, işlədi­yi mövzular həyatidir. Eşq, qəriblik, mərdlik, və­tən­sevərlik mövzuları onun yaradıcılığında aparıcı yer tutur.

Əsərləri bir neçə dəfə nəşr edilmiş, müxtəlif illərdə qa­zax, qırğız, öz­bək dillərində kitabları çıxmışdır. «Qəriblik», «Qərib», «Va­rın­da», «İç­mək», «Gəzər» və sair şeirləri xalq ara­sında populyardır.



QƏRİBLİK
Gündə min qüssəm var yüz ələm ilə,

Bütün dərdlərimdən betər qəriblik,

Sorağı mən oldum qayğı-qəm ilə,

Gəlib düşər qatar-qatar qəriblik.


Fani dünya zinət ilə, xərc ilə,

Ürəyim yaradır, bağrım bərc1 ilə,

Vədəsiz şum ölüm, vergi-borc ilə,

İlbəildən qayım tutar qəriblik.


Yeməsəm, içməsəm müdarım ötməz,

Bürünüb yatmağa qərarım yetməz,

Gündə min qovsam da baylara getməz,

Endirər yükünü, yatar qəriblik.


Fəqirə qaradır dünyanın rəngi,

Bitib-tükənməz ki qəriblə cəngi,

Alıbdır əlinə dəmir həvəngi,

Yorulmaz, təpəmdən vurar qəriblik.


İlbəildən mənim müflisim çıxar,

Qəribin üzünə kim gülüb baxar?

Yürüşsəm, yarışsam, güləşsəm yıxar,

Oynasam, oyunda udar qəriblik.


Kəminə der, gələr bir gün şum ölüm,

Kimlərə toy-bayram, kimlərə zülüm,

Qırılma, incimə, səbr eylə, könlüm,

Gəlibdir, bir zaman ötər qəriblik.



VARINDA
Bu dünyada qafil oldum oturdum,

Tərpənmədim şirin canın varında,

Cahanın qayğısın çəkib gətirdim,

Dara düşdüm gen cahanın varında.


Dostlar ilə bir mərifət açmadım,

Gül ömrümdə gül qönçəsin qucmadım,

Nazi-nemət görüb, yeyib-içmədim,

Aşsız qaldım aşın-nanın varında.


Hey axar, dayanmaz gözümdən yaşım,

Könlüm min paradır, yalnızdır başım,

Hanı mənim cana-canım yoldaşım?

Müsafirəm Söyünxanın varında.


Göyə əl uzatsam, əlim yetməyir,

Yerə baxsam, könlüm qərar etməyir,

Sənin bu dünyana mehrim getməyir,

Qara yerin - əjdəhanın varında.


Milçək uçsa, qanadı var, canı var,

Yuva içrə qarışqanın sanı var,

Hər elin bir ədalətli xanı var,

Xansız qaldım bəyin, xanın varında.


Bir kəm otuz ildir sürürəm dövran,

Yar, sənsiz gərəkməz bu fani cahan!

Kəminə, baxardın tovuz tək hər yan,

İndi şadlıq yoxdur dünya varında.




QAZIM
Mübarək olsun seyriniz,

Əzm edibsiz yola, qazım,

Ağır yük qırar beliniz,

Desəm, gələr dilə, qazım.


Kül təpədən böyük olmaz,

Sevsə könül, dönük olmaz,

Qara geyik geyik olmaz,

Məgər girsə çölə, qazım.


Desəm qazılar karını,

Söyləmək olmaz yarını,

Yalan sözlərin varını

Satarsınız pula, qazım!


Kəminə, gapım gap olar,

Desəm, dərdlərim dəf olar,

Qəriblər sizə çəp olar,

Çün töhmətsiz elə, qazım!



GƏZƏR
Dünya lap mənasız şeydir,

Haram gəzər, halal gəzər,

Mal yiyəsi filan bəydir,

Adam yerinə mal gəzər.


Şəriəti bilsən doğru,

Söyləməsən, oldun oğru,

Qazı əyri, müfti əyri,

Əlif yerinə dal gəzər.


Qalıbdır kəlamın sözü,

Kor bəyənməz görən gözü,

Pir olar şeytanın özü,

Sofular həm xəyal gəzər.


Səna olmaz sübhi-şamda,

Dil qeybətdə, qulaq damda,

Kəminə, el bu əyyamda,

Toyuq yerinə fal gəzər.



BÖYLƏ
Elm bir ağacdır, islam – sayəsi,

Baş çəkmiş göylərə sahəsi böylə,

İmana qüvvətdir onun meyvəsi,

Pul ilə ölçülməz bahası böylə.


Göz yumub açınca xeyrilmürsəlin,

Meraca yetirdi Cəbrayıl əmin,

Dünyaya deyirlər asiman-zəmin,

Rüzgara qurulmuş binası böylə.


Əməlsiz mollalar, hökmsüz xətlər,

İslamın yoluna salıbsız odlar,

«Arifəm» söyləyər quyruqsuz itlər,

Gecələr yatırmaz qovğası böylə.


Elmin yiyələri elmə baxmazlar,

Halalı yaxına heç buraxmazlar,

Şəraba cumarlar, haqqa baxmazlar,

Mollanın insafı, həyası böylə.


Ağsaqqal edərlər uşaq-muşaqdan,

Məsləhət sorarlar dondan-qurşaqdan,

Qərib olsan, fərqin yoxdur ulaqdan,

Qazının xalq ilə ədası böylə.


Ağlına iş buyur, boş-boş laf etmə,

İşə giriş, əjdəhadan xof etmə,

Yalan sözü bağışlama, əfv etmə,

Söz olar qeybətin anası böylə.


Haramxor dərvişin əriməz bağrı,

Zahiri riyadır, batini oğru,

Şəriət bir yoldur, əlif tək doğru,

Düz olmaz Musanın əsası böylə.


Ey Kəminə, xəta işin vəfurdur,

Allahın adildir, bəndən kafirdir,

Müsəlmana kafir deyən kafirdir,

Kafirin duzəxdə cəzası böylə.



ZÜLFÜN
Əjdərha tək uzanıb, gənci-nahana zülfün,

Məşhuri-aləm olmuş fani cahana zülfün,

Görkəzmədi gül üzün bağ-İsfahana zülfün,

Aləmə ənbər saçar, dəyəndə şana zülfün,

Neylim ki, od salıbdır mən natəvana zülfün.
Hay-hay, sənin yerişin aslana, şirə bənzər,

Ala gözün kirpiyi kamana-tirə bənzər,

Halqa-halqa zülflərin kəməndi-dara bənzər,

Hörüm-hörüm saçların ovsunçu mara bənzər,

Hər yana başqa-başqa, od saldı cana zülfün.
Onca dastan eylərəm yarın çeşmi-məstinə,

Bir mülayim söz ilə gülüb baxsa dostuna,

Yerdən götür zülfünü, qoyma ayaq astına,

Dəstə-dəstə darayıb tök üzünün üstünə,

Tökülsün zirə-zirə geniş gərdana zülfün.
Görüb ol mahi-ruyin, könül hər yana yortar,

Görsətməsən üzünü çoxalar, dərdim artar,

Otursan, saç darasan, saçın üzünü örtər,

Sana aşiq olanın, əlbəttə, qanı batar,

Düşər hər gün vəbala, yüz nahaq qana zülfün.
Ey qardaşlar, neyləyim, taleyim tərsdir mana,

Dünya baqi verilməz, yar olsa, bəsdir mana,

Yar olmasa, bu dünya bir quru səsdir mana,

Qızıl suyu verəlim, gətir dükana zülfün.


Dürlü-dürlü yemişin tapılmaz hər ağacda,

Bah, nə qəddi-qamətin, zülalın boyda, başda,

Hər telin neçə tümən, xəzinə var o saçda,

Altın suyu verəlim, gətir dukana zülfün.

Xub açılmış güllərin güllərdən özgə olsun,

Danış, o şirin dilin dillərdən özgə olsun,

Sənin o nazik belin bellərdən özgə olsun,

Bizim gördüyümüz iş ellərdən özgə olsun,

Axıdıb əşki-qanım abi-rəvana zülfün.
Gəl, gedəlim, Kəminə, seyri-çəmən istəsən,

Min bir reyhan açılan tər əncümən istəsən,

Ləli-gövhər taxaraq, dürri-Yəmən istəsən,

Zülfün hər bir telinə yüz min tümən istəsən,

Nəğd verim pulunu, bir-bir say, sana zülfün.

OĞULBİKƏ
Meydən betər məst oldum, məstanə, Oğulbikə,

Mən ülfətli dostunam, divanə, Oğulbikə,

Xoş göftara giriftar, dürdanə, Oğulbikə,

Adın ilə aşnayam biganə, Oğulbikə,

Bir yorğan, bir yastıq qoy dövranə, Oğulbikə.
Soyuq sözdən simlədi, yaman azdı yaramız,

Kim nə deyirsə-desin, qolay olsun aramız,

Arxdan su daşan kimi, artmasın mübtəlamız,

Adam deyib düşünmə, hər kim görsə qaramız,

Məqsəd: dövran qalmasın biganə, Oğulbikə.
Qolların lam-əlifli, üzün-gözün ədəbli,

Bal damaq, ay çöhrəli, xoş ləhcə, incə ləbli,

Saçın şahmar ilan tək, gözlərin can tələbli,

Gecəm gündüz olubdur, gözəlim, sən səbəbli,

Bu dünyanın işığı, nuranə Oğulbikə.
Qızlar yanında ulduz, sən özünü ay etsən,

Hüsnünlə bu dünyanı varlı etsən, bay etsən,

Bir canım var, qurbandır, tələf etsən, zay etsən,

Yorğan-döşək, pər yastıq, öz qoynunda cay etsən,

Yatsaq, dursaq, öcəşsək dövranə, Oğulbikə.
Qocalıq bir qəflətdır, könlün-köksün oyanmaz,

Qəhər boğar qəlbini, əl-ayağın dayanmaz,

Burda məni qırmasan, o yerdə canın yanmaz,

«Filan vaxtda filandım» desən, heç kim inanmaz,

Kəminə der, qərq olma ərmana, Oğulbikə.


GƏL
Ey sevdiyim, sallanıb, yüz min cilvə ilə gəl,

Qəmzə satıb, göz basıb, qolun sala-sala gəl,

Tuti kimi süxənvər, danış şirin dilə gəl,

Qızıl geyən, ey dostum, səhər gülə-gülə gəl,

Gülün zarın istəsən, mən qərib bülbülə gəl.
Bizdən üzün çevirib, oğrun-oğrun baxarsan,

Altın-gümüş, zümrüdü gen gərdana taxarsan,

Rəqib ilə bir olub, canım oda yaxarsan,

Qaçırmazsan ovunu, biyabana çıxarsan,

Əgər səni çağırsam, şahinim, sən qola gəl.
Sən tək yara dil verib, rəqibdən narazıyam,

Yüz min məşəqqət ilə canım alsan, razıyam,

Gündüz görsəm surətin, gecələr tamarzıyam,

Dedin ki, insafsızam, insafsızın qızıyam,

Al əlinə xəncəri, bağrım dələ-dələ gəl.
Könlüm bir təzələndi yara gözüm düşəndə,

Görsəm yarın camalın, gözlərim qamaşanda,

Sərv ağacı üstündə bülbüllər sayraşanda,

Pərilər bağa girib, gözəllər oynaşanda,

Mən olum Aşıq Qərib, sən Şahsənəm ola gəl.
Kəminə, yarın ismi kaf ilə lama gəldi,

Cim ilə mim oxudum, eyni kəlama gəldi,

Görüşə çıxdı güllər, sərv salama gəldi,

Bu sözümün axırı, sözüm tamama gəldi,

Yar vəsfini yazmağa dəftər-qələm ala gəl.


DƏRDİNDƏN
Aşiqəm, saxlana bilməm,

İnləyən dilin dərdindən,

Bülbüləm, yuxlaya bilməm,

Qırmızı gülün dərdindən.


Sən Şahsənəm, mən şahsuvar,

Qəribinəm, qıl istiğfar.

Yada salsam dil susayar,

Dodaqda balın dərdindən.


Yaraşsın yağı ellərin,

Açılsın bağlı yolların,

Nazikdir incə bellərin,

Sallanan qolun dərdindən.


Yaxşını yapar ustalar,

Fəhm etməz ağlı qısalar,

Qalar qədimi nüsxələr,

Hünərli əlin dərdindən.


Həsrətəm - öpüb qucmadım,

Əlindən şərab içmədim,

Ölüncə səndən keçmədim,

Bir yırtıq çulun dərdindən.


Çağırsam, bəlkə gəlməzsən,

Gəlsən də deyib-gülməzsən,

Nə oldu, xəbər almazsan,

Kəminə qulun dərdindən.




İLƏ
Ağ üzündə qara zülfün hünəri,

Dava edib, cəng başladı əl ilə,

Aləmi yandırar bülbülün zarı,

Məgər bəhs eyləmiş qızıl gül ilə.


Aşiqə ar gələr sözündən dönmək,

Bir mərdə yaraşmaz sonun düşünmək,

Didara doymaq yox, bu mehrə qanmaq,

Get, boyuna güvəndiyim, yol ilə.


Aşiqlik dərdinə tapılmaz çara,

Qəmzən oxdur, cana salıbdır yara,

Üç yoğun, üç incə, üç ağ, üç qara,

On iki yaraşmış incə bel ilə.


Əslini soruşsam - elin uşağı,

Belinə vurubsan tirmə qurşağı,

Məni yaxdı ağ gərdanın işığı,

Alma zənəxdanlım, cürə xal ilə.


Bu sirri yayma sən yaxına, yada,

Dolanıb gəlmişəm qapına dada,

Yaxıb-yandırıbsan, salıbsan oda,

Duzladın söz ilə, dəldin dil ilə.


Kəminə der, eşit mənim fəğanım,

Müjganın xəncərdir, axıtdı qanım,

Sən məni yandırdın, bimürvət zalım!

Ağ üstünə qızıl geydin al ilə.



1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə