Aydin səFİxanli insan hüquqlarinin və Əsas


Maddə 2. Hərəkət etmək azadlığı



Yüklə 0.92 Mb.
Pdf просмотр
səhifə10/11
tarix01.01.2017
ölçüsü0.92 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Maddə 2. Hərəkət etmək azadlığı 
1. Dövlətin  ərazisində qanuni yerləşən hərkəsin həmin  ərazidə               
sərbəst hərəkət etmək və özünə yaşayış yeri seçmək hüququ var. 

 
109
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sistemi  
 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 52-ci maddəsinə 
əsasən,  Azərbaycan dövlətinə  mənsub olan, onunla siyasi və 
hüquqi bağlılığı, habelə qarşılıqlı hüquq və  vəzifələri olan şəxs 
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Azərbaycan 
Respublikasının  ərazisində  və ya Azərbaycan Respublikasının 
vətəndaşlarından doğulmuş  şəxs Azərbaycan Respublikasının 
vətəndaşıdır. Valideynlərindən biri Azərbaycan Respublikasının 
vətəndaşı olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 53-cü maddə-
sinin I hissəsinə  əsasən,  Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı 
heç bir halda Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığından 
məhrum edilə bilməz. 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 53-cü maddə-
sinin II hissəsinə  əsasən,  Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı 
heç bir halda Azərbaycan Respublikasından qovula və ya xarici 
dövlətə verilə bilməz. 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 53-cü 
maddəsinin III hissəsinə  əsasən, Azərbaycan Respublikası onun 
ərazisindən kənarda müvəqqəti və ya daimi yaşayan Azərbaycan 
Respublikası  vətəndaşlarının hüquqi müdafiəsinə  təminat verir və 
onlara hamilik edir. 
Vətəndaşlıq hüququnun təminatı üçün Azərbaycan dövləti öz 
orqanlarının və  vəzifəli  şəxslərinin simasında Azərbaycan 
Respublikası vətəndaşları qarşısında məsuliyyət daşıyır. 
 
İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında 
Konvensiyaya dair 4 saylı Protokolu.  
 
Maddə 3. Vətəndaşların məcburi çıxarılmasının qadağan 
olunması. 
2. Heç kəs vətəndaşı olduğu dövlətin  ərazisinə daxil olmaq 
hüququndan məhrum edilə bilməz. 

 
110
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sistemi 
 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 28-ci maddə-
sinin IV bəndinə  əsasən,  Azərbaycan Respublikası  vətəndaşının 
hər zaman maneəsiz öz ölkəsinə qayıtmaq hüququ var. 
 
İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında 
Konvensiyaya dair 4 saylı Protokolu. 
Maddə 4. Əcnəbilərin kollektiv çıxarılmasının qarşısının 
alınması. 
Əcnəbilərin kollektiv çıxarılması qadağandır. 
 
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sistemi 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 69-cu 
maddəsinə  əsasən,  əcnəbilər və  vətəndaşlığı olmayan şəxslər 
Azərbaycan Respublikasında olarkən, qanunla və ya Azərbaycan 
Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilə ilə başqa hal 
nəzərdə turulmayıbsa, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ilə 
bərabər bütün hüquqlardan istifadə edə bilər və bütün vəzifələri 
yerinə yetirməlidirlər. 
Azərbaycan Respublikası  ərazisində daimi yaşayan və ya 
müvəqqəti qalan əcnəbilərin və  vətəndaşlığı olmayan şəxslərin 
hüquq və azadlıqları yalnız beynəlxalq hüquq normalarına və 
Azərbaycan Respublikasının qanunlarına uyğun olaraq 
məhdudlaşdırıla bilər. 
Əcnəbilərin və vətəndaşbğı olmayan şəxslərin hüquqi vəziyyəti 
haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununun 27-ci 
maddəsinə  əsasən, milli təhlükəsizliyin təmin olunması, ictimai 
əsayişin mühafizəsi,  əhalinin səhhəti, hüquqları  və  mənafelərinin 
qorunması  zəruriliyi olduqda və  həmçinin Azərbaycan 
Respublikasının «Əcnəbilərin və  vətəndaşlığı olmayan şəxslərin 
hüquqi vəziyyəti haqqında» qanunvericiliyin tələbləri kobud 
surətdə pozulduqda əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslər 

 
111
1 gündən 7 günədək müddətə müvafiq dövlət orqanının qərarına 
əsasən Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara çıxarıla 
bilər. 
 
İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında 
Konvensiyanın 7 saylı Protokolu 
 
Maddə 1. Əcnəbilərin çıxarılmasına dair prosesual 
təminatlar 
1. Qanuni əsaslarla dövlətin  ərazisində yaşayan  əcnəbi, 
qanuna müvafiq qəbul olunmuş  qərarların icrası istisna olmaqla, 
oradan çıxarıla bilməzlər və aşağıdaküara malik olmalıdırlar. 
a) onun 
çıxarılmasına qarşı arqumentlər təqdim etmək; 
b) onun 
işinə yenidən baxılması imkanına malik olmaq və 
c) bu 
məqsədlərə görə  səlahiyyətli orqan qarşısında və ya 
belə orqanların təyin etdiyi şəxs, yaxud şəxslər qarşısında təmsil 
olunmaq. 
2. Çıxarılma ictimai qaydanın maraqları üçün zəruri olduqda 
və ya milli təhlükəsizlik  əsasları ilə  şərtləndirildikdə,  əcnəbi bu 
maddənin l.a, bvəc bəndindəki hüquqlarına  əməl edilməmişdən 
əvvəl çıxarıla bilər. 
 
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sistemi 
 
Əcnəbilərin və  vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquqi 
vəziyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununun 
27-ci maddəsinə  əsasən, milli təhlükəsizliyin təmin olunması, 
ictimai  əsayişin mühafizəsi,  əhalinin səhhəti, hüquqları  və 
mənafelərinin qorunması  zəruriliyi olduqda və  həmçinin 
Azərbaycan Respublikasının «Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan 
şəxslərin hüquqi vəziyyəti haqqında» qanunvericiliyin tələbləri 
kobud surətdə pozulduqda əcnəbilərin və  vətəndaşlığı olmayan 
şəxslər 1 gündən 7 günədək müddətə müvafiq dövlət orqanının 
qərarına əsasən Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara 
çıxarıla bilər. 

 
112
İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında 
Konvensiyanın 7 saylı Protokolu 
 
Maddə 2. Cinayət işlərində şikayət vermə hüququ 
1. Cinayət törətməyə cörə  məhkəmə  tərəfındən məhkum 
edilmiş  hər kəsin, barəsində  çıxarılmış hökmə  və ya cəzaya daha 
yuxarı məhkəmədə yenidən baxılması hüququ vardır. 
2. Qanunla 
az 
əhəmiyyətli elan olunmuş cinayətlərlə bağlı və 
ya müvafiq şəxs artıq birinci instansiyada ən yuxarı  məhkəmə 
tərəfindən məhkum edildikdə və ya onun bəraəti ilə bağlı məhkəmə 
baxışında məhkum edilibsə, bu hüquqdan istisnaya yol verilir. 
 
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sistemi 
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 65-ci maddəsinə 
əsasən, məhkəmənin  məhkum etdiyi hər bir şəxsin öz barəsində 
çıxarılmış hökmə qanunla nəzərdə tutulan qaydada yuxarı 
məhkəmədə yenidən baxılması, habelə özünün əfv edilməsi və 
cəzasının yüngülləşdirilməsi haqqında müraciət etmək hüququ 
vardır. 
«Azərbaycan Respublikasında 
İnsan hüquq və 
azadlıqlarının  həyata  keçirilməsinin  tənzimlənməsi  
haqqında» Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya 
Qanununun 5-ci maddəsi,  şəxsin insan hüquqlarını  və 
azadlıqlarını pozan qanunvericilik, icra və  məhkəmə 
hakimiyyəti orqanlarının qərarlarından, bələdiyyə aktlarından 
Konstitusiya Məhkə-məsinə  şikayət vermək hüququnu təsbit 
edir. Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən, hər kəs onun hüquqlarını 
və azadlıqlarını pozan və Azərbaycan Respublikası 
Konstitusiyasının 130-cu maddəsinin III hissəsinin 1-6-cı  və 8-ci 
bəndlərində  nəzərdə tutulan qanunvericilik,  icra və  məhkəmə 
hakimiyyəti orqanlarının normativ qərarlarından və bələdiyyələrin 
normativ aktlarından qanunla müəyyən edilmiş qaydada 
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə pozulmuş 
hüquq və azadlıqlarına dair şikayət verə bilər. 

 
113
Azərbaycan Respublikasının Cəzaların  İcrası  Məcəlləsinin 
10.2.12-ci maddəsinə əsasən, Cəzaların icrası və çəkilməsi zamam 
məhkumların cəzanın çəkilməsinin təxirə salınması  və ya onun 
ləğv edilməsi, xəstəliyə görə  cəzanı  çəkməkdən azad edilməsi, 
ittiham hökmünün icrası müddəti ilə  əlaqədar cəza çəkməkdən 
azad edilməsi, cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi, 
cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə  əvəz 
edilməsi, cəzaçəkmə müəssisəsinin növünün dəyişdirilməsi, 
amnistiyanın tətbiq edilməsi, müalicə müəssisəsində saxlanma 
vaxtının cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməsi, məhkumluğun 
vaxtından  əvvəl götürülməsi üçün ərizə ilə  məhkəməyə,  əfv 
edilmək üçün isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə 
bilavasitə  və ya qanuni nümayəndələrinin vasitəsilə, habelə 
yetkinlik yaşına çatmayan və ya fiziki qüsurlardan, yaxud psixi 
xəstəlikdən  əzab çəkən məhkumlar barəsində isə onların 
müdafiəçilərinin və qanuni nümayəndələrinin vasitəsilə müraciət 
etmək hüquqları vardır. 
Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosesual Məcəlləsinin 
35-ci maddəsinə əsasən, Bu məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallarda 
və qaydada cinayət prossesi iştirakçısının cinayət işinin və ya 
cinayət təqibi ilə bağlı digər materialm baxılmasında məhkəmənin 
qəbul etdiyi prosesual qərar və  hərəkətlərdən yuxarı  məhkəməyə 
şikayət etmək hüququ vardır. 
İnsan hüquqlarının və  əsas azadlıqlarının  müdafiəsi 
haqqında Konvensiyanın 7 saylı Protokolu 
Maddə 3. Məhkəmə səhvinə görə kompensasiya. 
Şəxs cinayət  əməli törətməyə görə yekun qərarla məhkum 
edildikdə  və sonradan onun haqqında çıxarılmış hökm ləvğ 
edildikdə, yaxud o yeni və ya təzədən ortaya çıxmış faktın qəti 
olaraq məhkəmə  səhvi olduğunu göstərməsi  əsasında  əhv 
edilibsə, belə  məhkum etmə  nəticəsində  cəzaya məruz qalmış 
şəxs, əvvəllər məlum olmayan faktın vaxtında açılmaması onun 
tam və ya qismən günahı üzündən baş verməyibsə, qanuna və 
ya müvafiq dövlətin təcrübəsinə uyğun olaraq kompensasiya 
alır. 

 
114
Azərbaycan Respublikasının  
qanunvericilik sistemi  
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 68-ci maddəsinə 
əsasən, cinayət, habelə hakimiyyətdən sui-istifadə  nəticəsində 
zərər çəkmiş  şəxsin hüquqları qanunla qorunur. Zərər çəkmiş 
şəxsin  ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsində  iştirak etmək 
və ona vurulmuş  zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır. 
Hər  kesin  dövlət  orqanlarının,  yaxud  onların  vəzifəli 
şəxslərinin qanuna zidd hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi nəticəsində 
vurulmuş zərərin dövlət tərəfindən ödənilməsi hüququ vardır. 
«Azərbaycan Respublikasında 
İnsan hüquq və 
azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında» 
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanunu 4-cü 
maddəsinə əsasən, 
−  şəxsin səlahiyyətli məhkəmə  tərəfindən məhkum olunduqdan 
sonra azadlıqdan məhrum edilməsi; 
−  şəxsin məhkəmənin qanuni qərarına  əməl etməməyə görə  və 
ya qanunla nəzərdə tutulan hər hansı öhdəliyin yerinə 
yetirilməsini təmin etmək məqsədilə qanuni tutulması  və ya 
həbs edilməsi; 
−  şəxsin cinayət törətmiş olduğuna  əsaslı  şübhələr olduqda  və 
ya onun hüquq pozuntusu törətməsinin və yaxud bu əməli 
törətdikdən sonra qaçıb gizlənməsinin qarşısını almağa  əsaslı 
zərurət olduqda, səlahiyyətli məhkəmə orqanına gətirilməsi 
məqsədi ilə onun qanuni tutulması və ya həbs edilməsi; 
−  yetkinlik yaşına çatmamış şəxsin tərbiyəvi nəzarət məqsədi ilə 
qanuni qərar esasında azadlıqdan məhrum edilməsi və ya 
səlahiyyətli məhkəmə orqanına gətirilməsi üçün qanuni 
tutulması; 
−  yoluxucu xəstəlikləri yaymasının qarşısını almaq məqsədi ilə 
şəxslərin, habelə ruhi xəstələrin, alkoqolizmə və narkomanlığa 
düçar olmuş şəxslərin və ya avaralıqla məşğul olanların qanuni 
tutulması; 
− 

 
115
şəxsin ölkəyə qanunsuz gəlməsinin qarşısını almaq məqsədi    
ilə qanuni tutulması  və ya həbs edilməsi, yaxud barəsində 
məcburi çıxarılma və ya ekstradisiya tətbirləri görülən şəxsin 
qanuni tutulması  və ya həbs edilməsi hallarından başqa bu 
maddənin göstərişlərinə zidd olaraq tutulan və ya həbs olunan 
hər bir şəxsin iddia ilə  təmin olunan kompensasiya hüququ 
vardır. 
Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosesual Məcəlləsinin 
36-cı maddəsi, bəraət qazanmış şəxsin pozulmuş hüquq-larının 
bərpasının təmin edilməsi əsaslarını müəyyən edir. 
Cinayət prosesinin gedişində CPM-nin 55, 56-cı maddələrində 
nəzərdə tutulmuş  şəxslərin pozulmuş hüquq və azadlıqlarının 
bərpasını  və onlara vurulmuş ziyanın ödənilməsini tələb etmək 
hüququ cinayət prosesini həyata keçirən orqan tərəfindən təmin 
edilməlidir. 
Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və ya cinayət nəticəsində 
zərər çəkmiş, habelə təqsirsiz məhkum olunmuş, qanunsuz həbsdə 
saxlanılmış, yaxud cinayət prosesi gedişində hüquqları digər 
formada məhdudlaşdırılmış  şəxslərin hüquqları CPM-si ilə  və 
Azərbaycan Respublikasının digər qanunları ilə müəyyən edilmiş 
qaydada bərpa olunur. 
«Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və  məhkəmə 
orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində fiziki şəxslərə 
vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında» Azərbaycan 
Respublikasının Qanunu təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və 
məhkəmə orqanlarının və ya onların vəzifəli şəxslərinin qanunsuz 
hərəkətləri nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın dövlət 
tərəfindən ödənilməsi hüququnun təmin edilməsinə yönəldilmişdir. 
Bu Qanunun və Azərbaycan Respublikasının digər 
qanunvericilik aktlarının müddəalarına  əsasən Azərbaycan 
Respublikasının  ərazisində Azərbaycan Respublikasının təhqiqat, 
ibtidai istintaq, prokurorluq və  məhkəmə orqanları  tərəfindən hər 
hansı şəxsin qanunsuz olaraq: 
1) 

 
116
tutulması, müttəhim qismində  cəlb edilməsi, həbsə 
alınması  və saxlanılması, məhkum olunması,  əmlakının 
müsadirə edilməsi; 
2) barəsində olan cinayət işinin istintaqı ilə əlaqədar götürmə 
və axtarış aparılması,  əmlakı üzərinə  həbs qoyulması, 
işdən (vəzifədən) kənarlaşdırılması və ya onun hüquqlarını 
məhdudlaşdıran digər prosessual hərəkətlərin həyata 
keçirilməsi; 
3) barəsində 
əməliyyat-axtarış 
tədbirlərinin həyata 
keçirilməsi; 
4) barəsində islah işləri, inzibati həbs və ya cərimə növündə 
inzibati tənbeh tətbiq edilməsi nəticəsində  həmin  şəxsə 
vurulmuş ziyan ödənilməlidir. 
Birinci hissədə  nəzərdə tutulmuş hallarda vurulmuş ziyan 
təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və  məhkəmə orqanlarının 
vəzifəli  şəxslərinin təqsirindən asılı olmayaraq tam həcmdə 
ödənilir. 
Fiziki  şəxslərin hüquqlarmm və qanuni mənafelərinin, ictimai 
və dövlət mənafelerinin pozulması hallarının vaxtında aşkar 
edilməsi, qarşısının alınması  və aradan qaldırılması  məqsədilə 
təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və  məhkəmə orqanlarmm 
qanunsuz hərəkətləri nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın 
ödənilməsi haqqında qanunvericiliyin eyni cür və dürüst icrası 
dövlət tərəfındən qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada təmin edilir. 
Vurulmuş  ziyanın  ödənilməsini tələb  etmək hüququ 
aşağıdakı hallarda yaranır. 
1) bəraətverici hökm çıxarıldıqda; 
2) cinayət hadisəsinin, əməldə cinayət tərkibinin olmaması və 
ya  şəxsin cinayət törətməkdə  iştirakının sübut edilməməsi 
ilə  əlaqədar cinayət işinə xitam verildikdə  və ya cinayət 
işinin başlanması rədd edildikdə; 
3)  inzibati hüquqpozma haqqında işə xitam verildikdə yaranır. 
Əməliyyat-axtarış  tədbirlərinin cinayət işi başlamazdan  əvvəl 
keçirilməsi nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi hüququ belə 
tədbirlər keçirildikdən dərhal sonra yaranır. 

 
117
Vurulmuş ziyanın ödənilməsi hüququna malik olan şəxs vəfat 
etdikdə, qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda vurulmuş ziyanın 
ödənilməsi hüququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə 
nəzərdə tutulmuş qaydada onun vərəsələrinə keçir. 
Azərbaycan Respublikasmm ərazisində Azərbaycan 
Respublikasının təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə 
orqanları tərəfındən hər hansı şəxsin qanunsuz olaraq: 
−  tutulması, müttəhim qismində  cəlb edilməsi, həbsə alınması 
və saxlanılması, məhkum olunması,  əmlakının müsadirə 
edilməsi; 
−  barəsində olan cinayət işinin istintaqı ilə əlaqədar götürmə və 
axtarış aparılması,  əmlakı üzərinə  həbs qoyulması, işdən 
(vəzifədən) kənarlaşdırılması  və ya onun hüquqlarını 
məhdudlaşdıran digər prosessual hərəkətlərin həyata 
keçirilməsi; 
−  barəsində əməliyyat-axtarış tədbirlərinin həyata keçirilməsi; 
−  barəsində islah işləri, inzibati həbs və ya cərimə növündə 
inzibati tənbeh tətbiq edilməsi nəticəsində  hər bir şəxsə: 
qanunsuz hərəkətlər nəticəsində onun itirdiyi mənfəət və digər 
gəlirlər; müsadirə olunmuş və ya məhkəmə tərəfindən dövlət 
nəfinə yönəldilmiş, yaxud təhqiqat və ya ibtidai istintaq 
orqanları,  əməliyyat-axtarış  fəaliyyətini həyata keçirən 
orqanlar tərəfındən götürülmüş, eləcə  də üzərinə  həbs 
qoyulmuş əmlak (o cümlədən, pul əmanətləri və onların faizi, 
qiymətli kağızlar və onlarm faizi, şəxsin iştirakçısı olduğu 
təsərrüfat birliyinin nizamnamə fondundakı payı  və bu paya 
müvafiq olan əldə edilməmiş  gəlir və digər dəyərlər); 
məhkəmə  məsrəfləri ilə bağlı ondan tutulmuş  məbləğlər; 
hüquqi yardımın göstərilməsi ilə  əlaqədar ödənilmiş 
məbləğlər; vurulmuş mənəvi ziyan ödənilməlidir. 
Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının 
qanunsuz hərəkətləri nəticəsində şəxsin əmlakına vurulmuş ziyanın 
ödənilməsi dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına həyata keçirilir. 

 
118
Qanununda nəzərdə tutulmuş ödənilməli olan məbləğlərin 
miqdarı  şəxsin işdən (vəzifədən) kənarlaşdırıldığı, təyin olunmuş 
cəzanı  çəkdiyi dövrdə  əldə edilməmiş  gəliri nəzərə almaqla 
müəyyən edilir. 
Müsadirə olunmuş  və ya məhkəmə  tərəfindən dövlət nəfinə 
yönəldilmiş, yaxud təhqiqat və ya ibtidai istintaq orqanları, 
əməliyyat-axtarış  fəaliyyətini həyata keçirən orqanlar tərəfindən 
götürülmüş, eləcə  də üzərinə  həbs qoyulmuş  əmlak (o cümlədən, 
pul  əmanətləri və onların faizi, qiymətli kağızlar və onların faizi, 
şəxsin iştirakçısı olduğu təsərrüfat birliyinin nizamnamə 
fondundakı payı və bu paya müvafiq olan əldə edilməmiş gəlir və 
digər dəyərlər) natura formasında, bu mümkün olmadıqda isə, onun 
dəyəri dövlət və ya onu əvəzsiz olaraq eldə etmiş müəssisə, idarə 
və təşkilatların hesabına ödənilir. 
Evlərin və digər tikililərin dəyəri, yalnız bu əmlakın natura 
şəklində qalmadığı, şəxsin dəyərcə bərabər olan yaşayış sahəsinin 
və ya digər tikililərin  əvəzsiz olaraq onun mülkiyyətinə 
verilməsindən imtina etdiyi hallarda və ya həmin  şəxsin yaşayış 
evlərinin və digər tikililərin dəyərinin ödənilməsinə razılığı 
olduqda ödənilir. Yaşayış sahəsinin və digər tikililərin dəyəri 
mövcud bazar qiymətlərinə əsasən müəyyən edilir. 
Əmlakın dəyəri onun ödənilməsi haqqında qərarın qəbul 
edildiyi vaxtda mövcud olan qiymət  əsasında ödənilir.  Əmlakın 
zədələnməsi və ya köhnəlməsi hallarında vurulmuş ziyan tam 
həcmdə ödənilməlidir. 
Ödənilməli olan əmlakı əvəzsiz olaraq əldə etmiş müəssisənin, 
idarənin və  təşkilatın ləğv edildiyi və ya vurulmuş ziyanın 
ödənilməsi üçün onların vəsaiti çatışmadığı hallarda, əmlakın 
dəyəri (əmlakın dəyərinin çatışmayan hissəsi) dövlət büdcəsinin 
vəsaiti hesabına ödənilir. 
Qanunsuz məhkum edilməsi nəticəsində yaşayış sahəsindən 
istifadə etmə hüququndan məhrum edilmiş  şəxsə müvafiq icra 
hakimiyyəti orqanları  tərəfındən həmin yaşayış sahəsi bir ay 
müddətində, bu yaşayış sahəsi natura şəklində qalmadığı hallarda 

 
119
isə, bununla əlaqədar edilmiş müraciətdən sonra altı ay müddətində 
həmin yaşayış  məntəqəsində ailə  tərkibi və yaşayış sahəsinə dair 
qüvvədə olan normalar nəzərə ahnmaqla növbədənkənar eyni 
dəyərli abadlaşdırılmış yaşayış sahəsi verilməlidir. 
Ödənilməli olan əmlakı  əldə etmiş  şəxs, bu əmlakın vurulmuş 
ziyanın ödənilməsi qaydasında  əvvəlki sahibinə qaytarılması ilə 
əlaqədar  əvəzində dövlətdən abadlaşdırılmış, dəyərcə  və bütün 
digər  əlamətlərlə  bərabər olan əmlakı  və ya onun dəyərini tələb 
etmək hüququna malikdir. Belə  tələb, irəli sürüldükdən sonra bir 
ay müddətindən gec olmayaraq dövlət tərəfindən təmin edilir. 
Bununla əlaqədar bürün mübahisələr məhkəmə qaydasında həll 
olunur. 
Şəxsin barəsində  mənfı  fıkrin formalaşmasına, onu əhatə edən 
şəxslərlə münasibətlərin pisləşməsinə  gətirib çıxaran və digər 
mənəvi xarakterli mənfı nəticələr mənəvi ziyan hesab edilir. 
Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının 
qanunsuz hərəkətləri nəticəsində  şəxsə vurulmuş  mənəvi ziyan 
mülki qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir. 
Qanunsuz məhkum edilməsi və ya cinayət məsuliyyətinə  cəlb 
edilməsi ilə  əlaqədar işdən (vəzifədən) çıxarılmış  və ya işdən 
(vəzifədən) kənarlaşdırılmış  şəxs,  əvvəlki işə (vəzifəyə) bərpa 
edilməli, bu mümkün olmadıqda isə, (müəssisənin, idarənin, 
təşkilatın ləğv edilməsi, vəzifənin ixtisar olunması) dövlət 
məşğulluq xidməti tərəfindən başqa müvafiq (əvvəlki işinə bərabər 
olan) işlə (vəzifə ilə) təmin edilməlidir. 
Bu maddənin birinci hissəsində nəzərdə tutulmuş hallarda işdən 
(vəzifədən) çıxarılma haqqında  əmək kitabçasında edilmiş qeyd 
etibarsız hesab olunur. Şəxsin tələbi ilə onun işdən (vəzifədən) 
çıxarılması haqqında  əmək kitabçasında müvafiq qeyd aparmış 
orqan və ya onun vəzifəli şəxsi beş gün müddətində etibarsız hesab 
olunmuş qeydin olmadığı  əmək kitabçasının dublikatını ona 
verməlidir. 

 
120
Şəxsin cinayət və ya inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi, yaxud 
məhkum edilməsi haqqında məlumatlar dərc edildikdə onun tələbi 
ilə, həmin  şəxs vəfat etdikdə isə onun qohumlarının, yaxud 
təhqiqat orqanının, müstəntiqin, prokurorun və məhkəmənin tələbi 
ilə bu məlumatları  dərc etmiş orqan on gün müddətində qeyd 
olunan məlumatları təkzib etməlidir. 
Şəxsin tutulma, həbsdə olma, cəza çəkmə müddətləri və  işdən 
(vəzifədən) kənarlaşdırılması ilə  əlaqədar işləmədiyi müddət həm 
ümumi  əmək stajma, həm də ixtisas üzrə  və fasiləsiz staja daxil 
edilir. 
Fəhlələrin və dövlət qulluqçularının, eləcədə üzvlük əsasında 
(kooperativ və digər müəssisələrdə) işləmiş şəxslərin, bu maddənin 
birinci hissəsində göstərilmiş müddətlərin  əlavə edilməsi  şərtilə 
hesablanmış  əmək stajı, həmin  şəxslərə imtiyazların və 
müavinətlərin, o cümlədən təqaüdlərin və dövlət sosial sığortası 
üzrə ödənişlərin təyin edilməsi zamanı  nəzərə alınır. Bu staj 
fəhlələrə  və qulluqçulara imtiyazlı  təqaüdlərin və xidmət işlərinə 
görə  təqaüdlərin təyin edilməsi, ixtisas üzrə  iş müddətinin 
davamından asılı olaraq aylıq maaş  dərəcəsinin (vəzifə maaşının) 
müəyyən edilməsi və birdəfəlik mükafatlandırma və ya xidmət 
illərinə görə faiz artırmalarının ödənilməsi zamanı  nəzərə 
alınmalıdır. 
Şəxsin tutulma, həbsdə olma, cəza çəkmə müddətləri və  işdən 
(vəzifədən) kənarlaşdırılması ilə  əlaqədar işləmədiyi müddətlər, 
yaşla  əlaqədər imtiyazlı  təqaüdlərin teyin edilməsi zamanı, 
təqaüdün təyin edilməsi üçün müraciət etmiş şəxsin istəyi ilə, onun 
qanunsuz məhkum edilməsindən və ya cinayət, yaxud inzibati 
məsuliyyətə  cəlb edilməsindən  əvvəlki, yaxud cinayət və ya 
inzibati məsuliyyətdən və ya cəza çəkməkdən azad edilməsindən 
sonrakı işinə bərabər tutulur. 
Qanunsuz məhkum edilməsi ilə  əlaqədər hərbi və ya digər 
rütbələrdən, dərəcələrdən və adlardan, dövlət mükafatlarından və 
təltiflərdən məhrum edilmiş şəxsə həmin hərbi və ya digər rütbələr, 
dərəcələr və adlar, dövlət mükafatları və təltiflər geri qaytarılır. 

 
121
Şəxs barəsində  bəraətverici hökm çıxarıldıqda, cinayət 
hadisəsinin olmaması, əməlində cinayət tərkibinin olmaması və ya 
şəxsin cinayət törətməkdə  iştirakının sübut edilməməsi ilə bağlı 
cinayət işinə xitam verildikdə və ya cinayət işinin başlanması rədd 
edildikdə, habelə inzibati hüquqpozma haqqında işə xitam 
verildikdə, təhqiqat orqanı, müstəntiq, prokuror, yaxud məhkəmə 
həmin  şəxsə onun pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsi və 
vurulmuş ziyanın ödənilməsi qaydasını izah etməli və onun istəyi 
ilə bir ay müddətində öz qəran haqqında  əmək kollektivinə  mə 
lumat verməlidir. 
Ziyanın məbləği qanunvericiliklə  nəzərdə tutulmuş qaydada 
məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. 
Şəxsin çıxarılmış  qərarla razılaşmadığı hallarda, o Azərbaycan 
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada 
həmin qərardan yuxarı məhkəməyə şikayət verə bilər. 
Şəxsin müraciətinə əsasən vurulmuş mənəvi ziyanın ödənilməsi 
məsələsi mövcud qanunvericiliyə müvafiq olaraq məhkəmə 
tərəfindən bu maddənin birinci hissəsinə uyğun olaraq həll edilir. 
İstintaq və ya inzibati icraat müddətində  və ya cəza çəkdiyi 
dövrdə  şəxsə vurulmuş  mənəvi ziyanın ümumi məbləği 
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə  nəzərdə tutulmuş 
qaydada məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. 
Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının 
qanunsuz hərəkətləri nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın 
ödənilməsi barədə  işlər üzrə ziyan çəkmiş  tərəf məhkəmə 
məsrəflərinin ödənilməsindən azad olunur. 
Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının 
qanunsuz hərəkətləri nəticəsində hərbi qulluqçulara vurulmuş ziyan 

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə