Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi İQTİsadi İslahatlar



Yüklə 1.45 Mb.

səhifə6/12
tarix24.01.2017
ölçüsü1.45 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

3.

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KƏND TƏSƏRRÜFATI, O 

CÜMLƏDƏN ÜZÜMÇÜLÜK VƏ ŞƏRABÇILIQ SAHƏSİNDƏ SIĞORTA 

VƏ LİZİNQ XİDMƏTLƏRİNİN MÖVCUD VƏZİYYƏTİNİN ANALİTİK 

TƏHLİLİ VƏ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ 

 

3.1.

 

Azərbaycanda üzümçülüyün mövcud vəziyyəti 

 

Üzüm bağlarının əkin sahələri, istehsalı və məhsuldarlığı. Üzümçülük ənənəvi kənd 

təsərrüfatı  bitkilərindən  biri  kimi  respublikanın  əksər  rayonlarında  becərilir.  Bu  sahənin 

inkişafı  tarixinə  nəzər  salsaq  hələ  XX  əsrin  80-ci  illərinin  ortalarına  qədər  inkişafın  şahidi 

oluruq.  Sonrakı  illərdə  isə  bu  sahədə  aparılmış  işlər  üzümçülüyün  tənəzzülünə  gətirib 

çıxarmış və bu potensialı müstəqillik illərində də bərpa etmək mümkün olmamışdır. Bunları 

statistik  rəqəmlərdən  də  aydın  görmək  olur.  Belə  ki,  2011-ci  ildə  respublikamızda  15,9  min 

ha üzüm bağı olmuşdur ki, bu da 1985-ci ildə olan əkin sahəsindən 16,8 dəfə azdır (Cədvəl 

3.1).  


Cədvəl 3.1 

Üzüm bağlarının əkin sahəsi, ha 

İllər                           

Əkmələrin sahəsi  

ondan bar verən 

yaşda 


Ümumi yığım                         

Məhsuldarlıq,    1 

ha-dan                      

1000 ha 


1000 t 

sent 


Bütün təsərrüfat kateqoriyaları                                                                                                                     

1985 


267.8 

218.8 


1,789.6 

81.0 


1990 

181.4 


156.1 

1,196.4 


76.5 

1995 


97.7 

94.7 


308.7 

32.6 


1996 

83.3 


79.1 

275.0 


34.7 

1997 


66.3 

65.4 


145.3 

22.2 


1998 

35.1 


34.5 

144.2 


31.4 

1999 


20.5 

20.3 


112.5 

35.6 


2000 

14.2 


13.9 

76.9 


35.8 

2001 


11.5 

11.4 


68.1 

39.9 


2002 

8.9 


8.9 

62.1 


43.8 

2003 


7.7 

7.4 


65.0 

50.9 


2004 

8.0 


7.3 

54.9 


38.9 

2005 


9.6 

7.2 


79.7 

61.8 


2006 

10.0 


7.5 

94.1 


76.7 

2007 


12.4 

7.8 


103.4 

70.1 


2008 

13.3 


8.9 

115.8 


74.0 

2009 


15.0 

10.1 


129.2 

74.7 


2010 

15.4 


11.2 

129.5 


74.7 

2011 


15.9 

12.0 


137.0 

81.5 


Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

Üzümün əkin sahələrinin azalması özünü üzümün yığımında da göstərir. Belə ki, 2011-

ci ildə 137 min ton üzüm yığılmışdırsa, bu göstərici 1985-ci ildə 13,1 dəfə çox, yəni 1789,6 

min tona bərabər idi.  

Üzümün  məhsuldarlığı  1990-cı  illərdə  xeyli  azalmasına  baxmayaraq,  son  illərdə 

məhsuldar üzüm sortlarının əkilməsi bu sahədə məhsuldarlığın artmasına gətirib çıxarmışdır. 

Belə ki, 2011-ci ildə üzümün məhsuldarlığı 1 ha-dan 81,5 sentnerə bərabər olmuşdur.  

1985-ci  illə  müqayisədə  2011-ci  ildə  həm  üzüm  əkin  sahələrinin,  həm  də  yığımın  az 

olmasına  baxmayaraq,  son  illərin  statistikası  göstərir  ki,  bu  sahədə  ilbəil  artım  müşahidə 

edilməkdədir. 2000-2011-ci illərdə olan əkin sahələri 1,1 dəfə artmışdır (Cədvəl 3.2).   



 

 

Cədvəl 3.2 



Üzüm bağlarının əkin sahəsi, ha 

  

2000 



2005 

2007 


2008 

2009 


2010 

2011 


Respublika üzrə cəmi 

14218 


9578 

12441 


13263 

14952 


15436 

15858 


Bakı şəhəri  

2318 


2330 

1490 


1498 

1498 


1498 

1498 


Abşeron iqtisadi rayonu 

88 


54 

179 


180 

186 


188 

188 


Abşeron rayonu 

34 


129 


130 

136 


138 

138 


Sumqayıt şəhəri 

54 


54 

50 


50 

50 


50 

50 


Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu 

2245 


1732 

3226 


3592 

3935 


4071 

4230 


Gəncə şəhəri 

30 


27 

256 


272 

290 


286 

274 


Qazax rayonu 

328 


189 

261 


261 

261 


261 

348 


Ağstafa rayonu 

290 


313 

340 


340 

370 


400 

400 


Tovuz rayonu 

51 


223 

303 


348 

477 


420 

528 


Şəmkir rayonu 

397 


370 

488 


420 

428 


509 

526 


Samux rayonu 

504 


417 

914 


976 

1039 


1115 

1120 


Göygöl rayonu 

640 


156 

600 


912 

1007 


1016 

967 


Gdərəcəboy rayonu 

37 



64 

64 


64 

64 


64 

Naftalan şəhəri 







Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu 

1081 

753 


920 

1005 


1239 

1247 


1205 

Balakən rayonu 

81 







Zaqatala rayonu 

33 

19 


40 

45 


50 

56 


60 

Qax rayonu 

376 

377 


377 

377 


377 

377 


377 

Şəki rayonu 

449 

350 


350 

320 


330 

332 


279 

Oğuz rayonu 

140 





36 

64 


64 

64 


Qəbələ rayonu 



148 

227 


418 

418 


425 

Lənkəran  iqtisadi rayonu 

387 

837 


1228 

1230 


1725 

1732 


1832 

Astara rayonu 







 Lənkəran rayonu 

364 

200 


200 

200 


200 

200 


200 

Masallı rayonu 

21 

21 


21 

21 


21 

21 


21 

Cəlilabad rayonu 

614 


1005 

1005 


1500 

1507 


1607 

Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu 

2407 

262 


357 

448 


569 

685 


864 

Qusar rayonu 

532 





124 


163 

173 


Xaçmaz rayonu 

1198 


220 

268 


278 

278 


294 

299 


Şabran rayonu 

277 


38 

58 


140 

140 


201 

365 


Siyəzən rayonu 

400 


24 


24 

28 


28 

28 


Aran iqtisadi rayonu 

1370 


1226 

2106 


2146 

2459 


2489 

2346 


Göyçay rayonu 

17 


41 

41 


44 

44 


44 

44 


Beyləqan rayonu 

67 



109 

109 


109 

109 


109 

Ağcabədi rayonu 

309 







Neftçala rayonu 

15 







Biləsuvar rayonu 







21 

Salyan rayonu 

304 

275 


934 

934 


1187 

1187 


1187 

Yevlax rayonu 

211 

228 


228 

230 


330 

330 


330 

 Mingəçevir şəhəri 







Ağdaş rayonu 

51 

71 


83 

108 


102 

134 


128 

Kürdəmir rayonu 

450 

511 


553 

593 


521 

521 


364 

Saatlı rayonu 





40 


38 

40 


Sabirabad rayonu 





Hacıqabul rayonu 



128 



98 

98 


98 

98 


 Şirvan şəhəri 

12 


15 

16 


16 

16 


16 

16 


Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu 

1232 


54 

148 


124 

119 


121 

120 


Füzuli rayonu 

25 



123 

123 


116 

118 


118 

Ağdam rayonu 

1231 







Tərtər rayonu 









 

 

Xocavənd rayonu 



25 


25 



Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu 



1571 

1407 


1819 

2044 


2222 

2373 


2521 

Qobustan rayonu 





15 

20 


20 

31 


İsmailli rayonu 

346 


672 

730 


801 

854 


860 

848 


Ağsu rayonu 

402 


547 

645 


645 

517 


368 

295 


Şamaxı rayonu 

818 


183 

437 


583 

831 


1125 

1347 


Naxçıvan iqtisadi rayonu 

1519 


923 

968 


994 

999 


1031 

1053 


Sədərək rayonu 

220 


220 

220 


220 

220 


225 

229 


Şərur rayonu 

182 


65 

67 


67 

67 


72 

75 


Babək rayonu 

810 


270 

294 


320 

315 


321 

327 


Naxçıvan şəhəri 





Şahbuz rayonu 



10 


11 

11 


11 

14 


18 

Culfa rayonu 

297 

335 


336 

336 


336 

338 


340 

Ordubad rayonu 

10 







Kəngərli rayonu 

23 


40 

41 


45 

55 


58 

Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

İqtisadi  rayonlar  üzrə  əkin  sahələrində  həm  artım,  həm  də  azalma  müşahidə  edilir. 

Təhlil olunan dövrdə  Abşeron iqtisadi rayonunda 2,1 dəfə, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 

1,9  dəfə,  Şəki-Zaqatala  iqtisadi  rayonunda  1,1  dəfə,  Lənkəran  iqtisadi  rayonunda  4,7  dəfə, 

Dağlıq  Şirvan  iqtisadi  rayonunda  1,6  dəfə,  Aran  iqtisadi  rayonunda  isə  1,7  dəfə  artmışdır. 

Digər  iqtisadi  rayonlarda  -  Quba-Xaçmaz  iqtisadi  rayonunda  2,8  dəfə,  Naxçıvan  iqtisadi 

rayonunda 1,4 dəfə, Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunda isə 10,3 dəfə azalma olmuşdur. 

Ölkənin  ayrı-ayrı  rayonlarında  isə  bu  artım  fərqlidir.  Belə  ki,  əsas  üzümçülük 

rayonlarından olan Samuxda 2,2 dəfə, Tovuzda 10,4 dəfə, Şəmkirdə 1,3 dəfə, Salyanda  3,9 

dəfə, İsmaillida 2,5 dəfə, Şamaxıda 1,6 dəfə artmışdır. Qeyd edək ki, Cəlilabad rayonunda isə 

2000-ci ildə üzüm sahəsinin olmasa da 2011-ci ildə 1607 ha üzüm əkin sahəsi olmuşdur. Bakı 

şəhərində isə əksinə üzümün əkin sahələri 2000-2011-ci illərdə 1,5 dəfə azalmışdır. 

İqtisadi  rayonlar  üzrə  üzüm  bağlarının  əkin  strukturuna  baxsaq,  2011-ci  ildə  Gəncə-

Qazax  iqtisadi  rayonunun  payı  27%-ə  bərabər  olmaqla,  digər  iqtisadi  rayonlardan  irəlidədir 

(Şəkil 3.1). 

 

Şəkil 3.1. 2011-ci ildə iqtisadi rayonlar üzrə üzümün əkin sahəsinin strukturu, %-lə 



 

    Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

 


 

 

Şəkil  3.1-dən  göründüyü  kimi,  sonrakı  yerlərdə  Dağlıq-Şirvan  iqtisadi  rayonu  16%, 



Aran  iqtisadi  rayonu  15%,  Lənkəran  iqtisadi  rayonu  11%,  Bakı  şəhəri  9%,  Şəki-Zaqatala 

iqtisadi  rayonu  8%,  Naxçıvan  iqtisadi  rayonu  7%,  Quba-Xaçmaz  iqtisadi  rayonu  5%, 

Abşeron və Yuxarı iqtisadi rayonları isə hər biri 1% paya malik olduğu məlum olur.  

Respublika üzrə üzüm bağlarının əkin sahələrində bar verən yaşda olan üzüm bağlarının 

əkin  sahəsi  2000-2011-ci  illərdə  1,2  dəfə  azalaraq  11997  ha-a  çatmışdır,  bu  da  üzüm 

bağlarının  tərkibində  bar  verən  yaşda  olan  üzüm  bağlarının  xüsusi  çəkisinin  azalmasına 

gətirib çıxarmışdır (Cədvəl 3.3).  

Cədvəl 3.3  

Üzüm bağları bar verən yaşda, ha 

 

2000 



2005 

2007 


2008 

2009 


2010 

2011 


Respublika üzrə cəmi 

13879 


7173 

7779 


8856 

10138 


11166 

11997 


Bakı şəhəri 

2318 


2330 

1391 


1408 

1408 


1498 

1498 


Abşeron iqtisadi rayonu 

64 


54 

76 


75 

76 


76 

76 


Abşeron rayonu 

10 


26 


25 

26 


26 

26 


Sumqayıt şəhəri 

54 


54 

50 


50 

50 


50 

50 


Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu 

2245 


999 

1491 


2070 

2376 


2723 

3382 


Gəncə şəhəri 

30 


12 

107 


208 

210 


268 

267 


Qazax rayonu 

328 


169 

190 


190 

190 


190 

302 


Ağstafa rayonu 

290 


286 

290 


290 

325 


325 

325 


Tovuz rayonu 

51 


51 

130 


303 

303 


310 

410 


Şəmkir rayonu 

397 


193 

222 


218 

350 


395 

511 


Samux rayonu 

504 


261 

305 


470 

519 


736 

758 


Göygöl rayonu 

640 


202 


340 

418 


437 

744 


Gdərəcəboy rayonu 

27 



45 

51 


62 

63 


64 

Naftalan şəhəri 







Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu 

985 

740 


744 

819 


863 

1108 


1057 

Zaqatala rayonu 

28 



10 



15 

18 


24 

26 


Qax rayonu 

376 


377 

377 


377 

377 


377 

377 


Şəki rayonu 

439 


350 

350 


320 

330 


332 

279 


Oğuz rayonu 

140 




36 

36 


36 

Qəbələ rayonu 





102 

102 


339 

339 


Lənkəran iqtisadi rayonu 

387 


131 

297 


410 

1014 


1029 

1129 


Astara rayonu 





Lənkəran rayonu 



364 

60 


86 

118 


118 

118 


118 

Masallı rayonu 

21 

21 


21 

21 


21 

21 


21 

Cəlilabad rayonu 

48 


188 

269 


872 

887 


987 

Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu 

2407 

255 


301 

322 


345 

440 


478 

Qusar rayonu 

532 





21 


21 

51 


Xaçmaz rayonu 

1198 


220 

268 


268 

268 


294 

294 


Şabran rayonu 

277 


31 

28 


49 

49 


119 

112 


Siyəzən rayonu 

400 




21 



Aran iqtisadi rayonu 

1158 


1114 

1700 


1847 

1994 


2047 

1817 


Göyçay rayonu 

16 


41 

41 


41 

41 


41 

44 


Beyləqan rayonu 

81 


67 

67 


85 

85 


109 

109 


Ağcabədi rayonu 

27 






Neftçala rayonu 

13 






Biləsuvar rayonu 





Salyan rayonu 



302 

275 


894 

894 


894 

894 


904 

Yevlax rayonu 

211 

228 


228 

228 


318 

318 


220 

Mingəçevir şəhəri 







Ağdaş rayonu 

49 

63 


71 

104 


84 

126 


95 

Kürdəmir rayonu 

450 

410 


279 

390 


425 

426 


297 

 

 

Saatlı rayonu 





40 


26 

40 


Sabirabad rayonu 





Hacıqabul rayonu 



96 



81 

81 


81 

81 


Şirvan şəhəri 

15 



15 

15 


15 

15 


15 

Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu 

1232 





17 

13 



22 

Füzuli rayonu 





17 

10 



20 

Ağdam rayonu 

1,231 







Tərtər rayonu 







Xocavənd rayonu 





0.3 


0.4 

Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu 



1571 

642 


835 

922 


1085 

1261 


1543 

Qobustan rayonu 







11 

İsmailli rayonu 

346 

346 


531 

563 


658 

722 


701 

Ağsu rayonu 

402 

158 


158 

158 


186 

135 


244 

Şamaxı rayonu 

818 

133 


141 

198 


236 

397 


586 

Naxçıvan iqtisadi rayonu 

1,512 

904 


937 

966 


970 

972 


995 

Sədərək rayonu 

220 

220 


220 

220 


220 

220 


222 

Şərur rayonu 

182 

65 


67 

67 


67 

67 


69 

Babək rayonu 

810 

270 


270 

294 


289 

289 


305 

Naxçıvan şəhəri 







Şahbuz rayonu 





10 



12 

Culfa rayonu 

290 

320 


332 

336 


336 

336 


337 

Ordubad rayonu 

10 







Kəngərli rayonu 

21 


39 

39 


44 

45 


45 

Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

 

Cədvəl məlumatlarına nəzər salsaq, ümumi üzüm bağlarının tərkibində bar verən yaşda 



olan üzüm bağlarının payı 2000-ci ildəki 97,6%-dən 2011-ci ildə 75,7%-ə düşmüşdür. Buna 

səbəb  mövcud  üzüm  bağlarının  yaşının  çox  olması  ilə  təsərrüfat  dövriyyəsindən  çıxarılması 

və  yeni  üzüm  bağlarının  az  salınması  ilə  əlaqədardır.  Lakin  bu  sahədə  son  illərdə  dövlət 

tərəfindən  görülən  dəstək  tədbirlərinin  nəticəsində  yeni  üzüm  bağlarının  salınması  işləri 

həyata  keçirilir.  Belə  ki,  üzümçülüyün  inkişafına  dair  2012-2020-ci  illəri  əhatə  edən  Dövlət 

Proqramının da bu sahənin inkişafına təkan verəcəyi şübhəsizdir. 

Ümumi  üzüm  bağlarının  strukturunda  olduğu  kimi,  bar  verən  yaşda  üzüm  bağlarının 

sahəsində də Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu üstünlük təşkil edir. Belə ki, 2011-ci ildə bar verən 

yaşda üzüm bağlarının sahəsində Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunun payı 28% olmuşdur (Şəkil 

3.2).   


Şəkil 3.2. 2011-ci ildə iqtisadi rayonlar üzrə bar verən yaşda olan üzüm bağlarının  

əkin sahəsinin strukturu, %-lə 

 

        Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 



 

 

 



Təhlil olunan 2000-2011-ci illərdə üzümün əkin sahəsində olduğu kimi, istehsalında da 

artım  müşahidə  olunmuşdur.  2011-ci  ildə  respublika  üzrə  üzüm  istehsalı  137038  ton 

olmuşdur ki, bu da 2000-ci ildəki istehsaldan 1,8 dəfə artıqdır (Cədvəl 3.4).  

Cədvəl 3.4  

Üzüm istehsalı, ton 

 

2000 



2005 

2007 


2008 

2009 


2010 

2011 


Respublika üzrə cəmi 

76933  79655  103363  115822  129159  129536  137038 

Bakı şəhəri 

2276 


2461 

12577  16133  16301  14800  15000 

Abşeron iqtisadi rayonu 

339 


293 

105 


124 

134 


209 

217 


Xızı rayonu 

14 


16 

13 


23 

25 


33 

38 


Abşeron rayonu 

75 


36 

51 


69 

77 


143 

146 


Sumqayıt şəhəri 

250 


241 

41 


32 

32 


33 

33 


Gəncə-Qazax iqtisadi 

rayonu 


15852  27041  32067  35557  38039  45458  49515 

Gəncə şəhəri 

25 

22 


612 

2228 


1204 

1462 


2489 

Qazax rayonu 

1329 

1438 


1516 

1734 


1769 

1836 


2940 

Ağstafa rayonu 

3604 

3792 


4459 

4544 


4652 

4792 


4888 

Tovuz rayonu 

350 

812 


2080 

2896 


4842 

4970 


6701 

Şəmkir rayonu 

7734 

19910  20465  20470  20536  21855  21872 



Samux rayonu 

624 


701 

1041 


1306 

1395 


6235 

5702 


Göygöl rayonu 

2066 


14 

962 


1365 

2621 


3112 

3701 


Gdərəcəboy rayonu 

120 


352 

932 


1014 

1021 


1196 

1216 


Naftalan rayonu 





Şəki-Zaqatala iqtisadi 



rayonu 

4004 


5497 

6498 


7834 

8813 


8861 

9388 


Balakən rayonu 

86 


160 

203 


205 

206 


208 

198 


Zaqatala rayonu 

91 


389 

389 


443 

486 


586 

587 


Qax rayonu 

3221 


1700 

2530 


2715 

2930 


3016 

3200 


Şəki rayonu 

407 


3190 

3287 


3411 

3551 


3558 

3666 


Oğuz rayonu 

163 


21 

14 


15 

62 


25 

61 


Qəbələ rayonu 

36 


37 

75 


1045 

1579 


1468 

1676 


Lənkəran iqtisadi rayonu 

1266 


1333 

2269 


2903 

4566 


5395 

8338 


Astara rayonu 

23 


17 

19 


19 

20 


21 

21 


Lənkəran rayonu 

16 


322 

401 


399 

443 


379 

634 


Masallı rayonu 

162 


545 

654 


693 

853 


736 

821 


Cəlilabad rayonu 

1065 


449 

1195 


1792 

3250 


4260 

6862 


Quba-Xaçmaz iqtisadi 

rayonu 


11827 

3019 


5443 

6111 


6830 

6235 


6657 

Qusar rayonu 

73 

11 


14 

16 


70 

126 


148 

Xaçmaz rayonu 

7895 

2300 


4600 

5239 


5850 

5141 


5501 

Quba rayonu 

2386 

38 


40 

60 


67 

67 


52 

Şabran rayonu 

1351 

628 


767 

773 


803 

817 


835 

Siyəzən rayonu 

122 

42 


23 

23 


40 

85 


121 

Aran iqtisadi rayonu 

16667  16856  21943  23900  30852  24653  23236 

Göyçay rayonu 

582 

263 


491 

503 


535 

600 


640 

 

 

Beyləqan rayonu 



1388 

908 


1048 

1261 


1336 

825 


890 

Ağcabədi rayonu 

3368 

2067 


2123 

2219 


2231 

2236 


2241 

Bərdə rayonu 

1820 

1250 


1510 

1560 


1610 

1645 


1686 

Neftçala rayonu 

185 

192 


213 

216 


238 

235 


236 

Biləsuvar rayonu 

231 

285 


897 

991 


612 

623 


638 

Salyan rayonu 

563 

2532 


4404 

4701 


3963 

4493 


4616 

Yevlax rayonu 

3720 

1547 


2166 

2187 


3138 

3145 


2194 

Mingəçevir şəhəri 

270 

102 


100 

100 


117 

118 


118 

Ağdaş rayonu 

1145 

1873 


2187 

2397 


2606 

2588 


2618 

Ucar rayonu 

132 

58 


78 

91 


3950 

860 


792 

Zərdab rayonu 

617 

109 


139 

149 


153 

158 


165 

Kürdəmir rayonu 

629 

3395 


4207 

5107 


6670 

4403 


3667 

İmişli rayonu 

226 

229 


235 

237 


241 

210 


219 

Saatlı rayonu 

240 

586 


660 

710 


1976 

1097 


1075 

Sabirabad rayonu 

1230 

1110 


1157 

1184 


1188 

1097 


1104 

Hacıqabul rayonu 

150 

170 


173 

176 


178 

180 


205 

Şirvan şəhəri 

171 

180 


155 

110 


110 

141 


133 

Yuxarı Qarabağ iqtisadi 

rayonu 

1143 


901 

1124 


1359 

1256 


1290 

1430 


Füzuli rayonu 



65 

135 


75 


175 

Ağdam rayonu 

863 

330 


403 

412 


415 

350 


357 

Tərtər rayonu 

280 

571 


656 

807 


827 

855 


881 

Xocavənd rayonu 





11 



17 

Dağlıq Şirvan iqtisadi 

rayonu 

9536 


8795 

7660 


8148 

8579 


8722 

8942 


Qobustan rayonu 

392 


430 

462 


474 

486 


500 

508 


İsmailli rayonu 

1332 


3903 

2690 


3119 

3363 


3394 

2161 


Ağsu rayonu 

1612 


1106 

1146 


1190 

1360 


1449 

2862 


Şamaxı rayonu 

6200 


3356 

3362 


3365 

3370 


3379 

3412 


Naxçıvan iqtisadi rayonu 

14026  13461  13678  13754  13790  13912  14314 

Sədərək rayonu 

1000 


1166 

1215 


1235 

1243 


1254 

1265 


Şərur rayonu 

2813 


1190 

1202 


1226 

1257 


1270 

1323 


Babək rayonu 

5420 


5005 

4990 


4992 

4920 


4980 

5255 


Naxçıvan şəhəri 



38 

39 


100 

102 


103 

Şahbuz rayonu 

104 


134 

140 


144 

151 


186 

Culfa rayonu 

4779 

5420 


5516 

5520 


5522 

5544 


5561 

Ordubad rayonu 

15 

146 


148 

152 


153 

156 


161 

Kəngərli rayonu 

430 


435 

450 


451 

455 


460 

Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

 

2000-2011-cu  illərdə  iqtisadi  rayonlar  üzrə  üzüm  istehsalı  üzrə  ən  çox  artım  Lənkəran 



iqtisadi rayonunda (6,6 d.) olmuşdur. Bu artım Bakı şəhərində də 6,6 d. təşkil etmişdir. Eyni 

dövrdə bu artım Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda 3,1 d., Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 2,3 

d., Aran iqtisadi rayonunda 1,4 d., Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunda 1,3 d., Naxçıvan iqtisadi 

rayonunda 1,02 d. olmuşdur. Quba-Xaçmaz, Abşeron və Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonlarında isə 

əksinə üzüm istehsalı azalmış və müvafiq olaraq 1,8 d., 1,6 d. və 1,1 d. təşkil etmişdir. 


 

 

Əkin  sahələrində  olduğu  kimi,  istehsalın  strukturunda  da  Gəncə-Qazax  iqtisadi 



rayonunun  payı  digər  rayonlardan  daha  çoxdur.  Belə  ki,  respublika  üzrə  üzüm  istehsalında 

Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunun payı 2011-ci ildə 36%-ə bərabər olmuşdur (Şəkil 3.3).  

 

Şəkil 3.3. 2011-ci ildə iqtisadi rayonlar üzrə üzüm istehsalının payı, %-lə 



 

     Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2010 

2000-2011-ci  illərdə  üzüm  bağlarının  sahəsinin  1,1  dəfə  artmasına  nəzərən  istehsalın 

həcminin  1,8  dəfə  artması  məhsuldarlıqdakı  artımla  əlaqədardır.  Əgər  respublika  üzrə  2000-ci 

ildə üzümün orta məhsuldarlığı 35,8 sent/ha olmuşdursa, bu göstərici 2011-ci ildə 81,5 sent/ha-a 

çatmışdır (Cədvəl 3.5).  

Cədvəl 3.5  

Üzümün məhsuldarlığı, sent/ha 

 

2000 


2005 

2007 


2008 

2009 


2010 

2011 


Respublika üzrə cəmi 

35.8 


61.8 

70.1 


74 

74.7 


74.7 

81.5 


Bakı şəhəri 

9.6 


7.8 

2.1 


24.6 

24.6 


23.1 

23.1 


Abşeron iqtisadi rayonu 

45.5 


44.4 

7.1 


8.4 

9.1 


17.9 

18 


Abşeron rayonu 

41.4 


12.5 



14.3 

39.7 


39.8 

Sumqayıt şəhəri 

46.3 

44.4 


8.2 

6.4 


6.4 

6.6 


6.6 

Gəncə-Qazax iqtisadi 

rayonu 

48.6 


89.7 

88.5 


80.2 

92.4 


103.6 

116.3 


Gəncə şəhəri 

4.6 


10.8 

56.3 


106 

56 


47.8 

91.5 


Qazax rayonu 

34.4 


75.9 

74.5 


85.5 

86.3 


87.9 

89.5 


Ağstafa rayonu 

118.8 


103.9 

120.8 


123.2 

112.8 


116.7 

117.5 


Tovuz rayonu 

49 


151 

155 


93.3 

157.5 


158 

161.5 


Şəmkir rayonu 

86.1 


150.1 

132.9 


136.9 

194.8 


195.5 

262.1 


Samux rayonu 

10.9 


25.8 

32.6 


26.5 

25.8 


83.7 

74.1 


Göygöl rayonu 

32.2 


38.9 


33.2 

36.4 


34.1 

47.1 


Gdərəcəboy rayonu 

80 


130.4 

207.1 


198.8 

164.6 


189.8 

190 


Naftalan rayonu 





55 


Şəki-Zaqatala iqtisadi 

rayonu 


36.2 

65.2 


76.7 

78.8 


80.2 

68.9 


77.5 

Zaqatala rayonu 

15.6 

203.9 


125.7 

125.3 


120.8 

113.6 


110 

 

 

Qax rayonu 



85.7 

45.1 


67.1 

72 


77.7 

80 


84.9 

Şəki rayonu 

2.7 

83.7 


86.1 

98.4 


99.6 

99.2 


121.9 

Oğuz rayonu 

10.7 

30 


20 

20 


15.6 

15.6 



Qəbələ rayonu 

178.5 


185 

142.5 


37.9 

42.1 


30.4 

36.8 


Lənkəran  iqtisadi rayonu 

3.2 


42.7 

50.2 


35.6 

30.3 


46.7 

67.9 


Astara rayonu 

115 


86.5 

93.5 


94.5 

65.3 


68.7 

70 


Lənkəran rayonu 

41.7 



37.8 

28.6 


33.1 

29.5 


51 

Masallı rayonu 

47 

21.7 


9.4 

8.1 


92 

92.9 


93.3 

Cəlilabad rayonu 

51.5 


60 

40.4 


28.3 

47.8 


69.4 

Quba-Xaçmaz iqtisadi 

rayonu 

17.2 


63.6 

116.6 


148.6 

116.6 


116.5 

109.4 


Qusar rayonu 



26.2 



51.9 

23.2 


Xaçmaz rayonu 

22.4 


47.8 

107.8 


153 

121.2 


141.6 

145.3 


Şabran rayonu 

48.8 


177.7 

215.2 


137.4 

139.8 


66 

65.4 


Siyəzən rayonu 

2.7 


50 

42.8 


50.3 

48.7 


115.2 

51.8 


Aran iqtisadi rayonu 

57.8 


69.3 

75.2 


77.7 

87.1 


71.2 

73.3 


Göyçay rayonu 

307.3 


50.4 

92.1 


93.5 

99.6 


94.4 

91.8 


Beyləqan rayonu 

56.2 


68.1 

75.8 


78.1 

79.6 


46.7 

50 


Neftçala rayonu 

54.2 


81.8 

57.3 


61 

61.4 


61.5 

42.9 


Biləsuvar rayonu 



124.8 



117.9 

66.7 


Salyan rayonu 

18.2 


90.6 

49 


52.3 

44.1 


50 

50.7 


Yevlax rayonu 

176.3 


67.9 

95 


95.9 

98.7 


98.9 

99.7 


Mingəçevir şəhəri 





11 

10 


Ağdaş rayonu 

233.7 


295.8 

306.1 


226.7 

306.9 


202 

271.9 


Kürdəmir rayonu 

20.9 



103.3 

96.7 


119.8 

66.1 


77.5 

Saatlı rayonu 





304.7 


139.2 

92.5 


Sabirabad rayonu 

150 


150 

160 


168 

130.8 


126.9 

130.8 


Hacıqabul rayonu 

207.1 



17.5 

20.9 


20.9 

21.2 


24.3 

Şirvan şəhəri 

200 

46.7 


43.3 

43.3 


41 

60.7 


55.7 

Yuxarı Qarabağ iqtisadi 

rayonu 

5.3 


67 

82.9 


75.3 

74.2 


81.4 

89.7 


Füzuli rayonu 



82.9 

75.3 


8.8 

75 


87.5 

Ağdam rayonu 

5.2 







Tərtər rayonu 

120 

67 


195.2 



108.1 

110.5 


Xocavənd rayonu 



100 



100 

Dağlıq Şirvan iqtisadi 



rayonu 

45 


82.8 

46.8 


50.3 

48.4 


44.4 

40 


Qobustan rayonu 

132 


140 

146 


73.3 

56 


38.6 

29.1 


İsmailli rayonu 

37.8 


111.3 

49.9 


54.8 

50.6 


46.4 

30.2 


Ağsu rayonu 

16.5 


5.2 

5.3 


3.3 

9.7 


16.8 

66.7 


Şamaxı rayonu 

61.5 


98.5 

78 


74.5 

72.8 


50.4 

40.7 


Naxçıvan iqtisadi rayonu 

92.7 


146.9 

144 


140.5 

140.1 


141.2 

141.8 


Sədərək rayonu 

45.5 


53 

55.2 


56.1 

56.5 


57 

57 


Şərur rayonu 

154.6 


183.1 

179.4 


184.4 

189 


191 

191.8 


Babək rayonu 

66.9 


184.1 

184.8 


169.7 

170.2 


172.3 

172.5 


Naxçıvan şəhəri 



120 



123 

124 


 

 

Şahbuz rayonu 



130 


148.9 

148.8 


153.6 

151 


150.2 

Culfa rayonu 

164.8 

169.4 


166.1 

164.1 


164.2 

164.9 


165 

Ordubad rayonu 

3.2 







Kəngərli rayonu 

204.8 


111.5 

114.9 


102.2 

101.8 


101.8 

Mənbə: DSK Kənd təsərrüfatı statistikası 2012 

 

Yuxarıdakı cədvəldən aydın görünür ki, ölkənin ayrı-ayrı iqtisadi rayonlarında illər üzrə 



məhsuldarlıq  göstəricisi  sabit  olmamışdır.  Bu  da  üzüm  sortlarından,  təbii-iqlim  şəraitindən, 

aqro-texniki  qulluqdan  və  digər  amillərdən  asılı  olaraq  dəyişmişdir.  Belə  ki,  2011-ci  ildə 

məhsuldarlıq  göstəricisinə  görə,  Naxçıvan  iqtisadi  rayonu  141,8  sent/ha  olmaqla  öndə, 

Abşeron  iqtisadi  rayonu  18  sent/ha  olmaqla  sonuncu  yerdə  qərarlaşır.  Əsas  üzümçülük 

regionu  kimi  tanınan  Gəncə-Qazax  və  Lənkəran  iqtisadi  rayonlarında  üzümün  orta 

məhsuldarlığı isə müvafiq olaraq 116,3 və 67,9 sent/ha olmuşdur. 

Üzümün  istehsalı,  onun  məhsuldarlığı  və  məhsulun  bazarda  reallaşdırılması  bu  sahədə 

çalışan hüquqi və fiziki şəxslərin satdıqları məhsulun rentamüəyyənk səviyyəsinə birbaşa təsir 

edir. Bu baxımdan 1980-2011-ci illəri əhatə  edən kənd təsərrüfatı müəssisələrinin satdıqları 

məhsulların rentamüəyyənk səviyyəsinə dair statistik məlumatlara nəzər saldıqda məlum olur 

ki,  1990-cı  ilədək  ölkədə  rentamüəyyənk  göstəricisinin  yüksək  olduğu  sahələrdən  biri  də 

üzümçülük  idi.  Həmin  dövrdə  üzüm  istehsalı  ilə  məşğul  olan  müəssisələrin  satdıqları 

məhsulların  rentamüəyyənk  səviyyəsi  62,3%  səviyyəsində  idi.  Sonrakı  dövrdə  isə  kənd 

təsərrüfatında  olan  tənəzzül  bu  sahədə  də  özünü  göstərdi.  Belə  ki,  2005-ci  ilədək  dövrdə 

(2003-cü il istisna olmaqla) rentamüəyyənk göstəricisi mənfi rəqəmlə özünü göstərirdi. Buna 

isə həm obyektiv, həm də subyektiv amillər təsir edirdi.  



 

 

Cədvəl 3.6 



Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin satdıqları məhsulların rentamüəyyənk səviyyəsi, % 

İllər   


Taxıl 

(qarğıda


-

lısız)


 

Ş

ək



ər 

çuğun


duru

 

Pambıq 



 

Tütün  


 

Kartof 


 

T

ər



əv

əz 


 

Ə

rzaq 



bos

tan 


bitkil

əri        

         

        


        

 

Meyv



ə       

            

       

      


 

Üzüm        

            

        


         

 

Çay yarpağı



            

      


                 

        


 

Çəki artımı                                                                                                   

Süd     

     


       

     


       

       


 

Yumur


ta           

     


       

              

   

    


 

Yun          

            

        


              

 

qarama



l              

  

            



        

   


 

qoyun 


v

ə 

keçi      



  

            

      

     


 

donuz        

            

        


                 

  

 



quş           

            

         

                 

   

 

1980 



38.6 

37.4 



25.1 

2.9  32.5 

… 

58.6 


76.5 

33.8 


-12.9  -1.0 

22.5  -26.0 

3.5 

-10.7 


13.8 

1985 


48.1 

37.9 



32.1 

11.7  24.0 

… 

34.3 


53.8 

56.4 


-8.0  -3.5 

22.0  -1.5 

15.9 

-1.4 


6.2 

1990 


99.2 

28.7 



26.0 

-15.4  20.7 

… 

36.8 


62.3 

46.4 


-11.9 

8.9 


4.1  -9.5 

23.9 


-3.9 

16.7 


1995 

44.0 


-17.7 

-6.6 


-17.7 

-31.6  -39.3  -11.0 

-29.4 

-13.3 


5.8 

-49.8  -14.1 

-4.2  -50.1 

-36.5 


-32.7 

-65.2 


1996 

26.7 


-9.3  -22.4 

-40.8 


-27.4  -37.0  -26.0 

-31.8 


-24.7 

-43.2 


-47.4  -15.4 

-68.5  -66.5 

-60.2 

-38.4 


-70.1 

1997 


-9.7 

-22.4  -66.7 

-37.1 

-32.3  -44.4  -98.8 



-64.1 

-60.9 


-69.4 

-57.8  -31.2 

-52.9  -70.6 

-53.6 


-34.7 

-57.9 


1998 

-16.5 


-4.2  -58.1 

-7.3 


4.5  -21.3 

0.1 


-21.5 

-18.8 


-67.6 

-64.4  -31.2 

-72.4  -59.1 

-52.0 


-40.8 

-50.3 


1999 

-7.4 


-3.0  -38.1 

-61.1 


-17.0  -4.2  -27.9 

-7.5 


-6.7 

-67.0 


-16.4  -25.2 

-81.7  -64.1 

-30.8 

-47.5 


-41.5 

2000 


7.9 

-11.3  -30.7 

-2.9 

-31.4  -9.1 



14.3 

4.0 


-12.6 

8.0 


-33.9  -14.0 

-64.6  -13.7 

-12.4 

-24.3 


-28.4 

2001 


25.8 

-0.4 


0.7 

61.4 


31.4  -8.1 

10.2 


7.8 

-14.5 


-38.7 

-9.9  -2.5 

-23.9  -1.5 

-5.5 


-8.4 

-19.0 


2002 

30.8 


0.1 

7.0 


84.3 

-0.6  11.8 

14.8 

21.4 


-45.5 

-7.5 


-5.3 

9.7 


-41.6  -6.7 

6.4 


0.5 

-22.5 


2003 

39.3 


10.6 

6.3 


68.4 

6.7 


7.7 

35.2 


67.7 

19.8 


-0.2 

-5.4  15.9 

-5.7  -4.2 

9.9 


5.3 

9.8 


2004 

47.5 


25.0 

32.2 


67.4 

10.0  19.4 

20.0 

0.6 


-23.6 

19.1 


6.2  22.4 

0.4 


2.2 

4.8 


10.8 

8.4 


2005 

35.5 


6.3 

26.3 


37.3 

25.4  20.3 

19.6 

20.0  1,8 d. 



5.5 

1.5  33.5 

-4.9 

1.9 


17.6 

15.6 


26.4 

2006 


28.4 

-7.1 


20.3 

72.8 


71.2 

7.6 


12.5 

31.4 


66.3 

5.5 


10.5  46.8 

-11.1 


9.1 

13.8 


9.9 

40.1 


2007 

32.0 


-4.1 

6.2 


48.9 

75.0  54.1 

30.4 

42.9 


55.0 

2.1 


16.5  34.0 

-15.6  16.9 

15.4 

1.9 


41.0 

2008 


36.3 

6.3 


0.5 

25.3 


67.8  36.0 

32.3 


47.6 

30.7 


-1.8 

20.1  38.0 

4.7  13.7 

20.3 


7.1 

51.2 


2009 

19.0 


8.6 

4.2 


62.9 

75.7 


0.6 

40.8 


49.3 

33.4 


3.8 

5.3  25.8 

-4.1  27.1 

25.4 


10.4 

51.3 


2010 

39.8 


51.8 

7.5 


50.0 

52.5  40.9 

43.4 

11.3 


22.4 

3.4 


5.9  26.0 

-45.7  10.8 

20.8 

1.5 


40.6 

2011 


42.9  139.6  -12.0 

41.6 


15.6 

6.6 


48.3 

14.3 


-3.8 

9.5 


10.0  37.4 

-43.5  26.9 

14.2 

1.4 


24.0 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə