Kitab Azərbaycanın kənd təsərrüfatının inkişafında və təşəkkül tapmasında misilsiz



Yüklə 7.66 Mb.
PDF просмотр
səhifə67/77
tarix29.11.2016
ölçüsü7.66 Mb.
1   ...   63   64   65   66   67   68   69   70   ...   77

2007 

61.49 


11.79 

0.58 


4.86 

9.31 


10.35 

0.54 


1.08 

2008 

60.55 


12.01 

0.62 


4.73 

8.94 


11.39 

0.62 


1.14 

2009 

60 


11.64 

0.64 


4.9 

8.85 


12.28 

0.53 


1.17 

2010 

61.93 


10.97 

0.59 


4.65 

8.54 


11.59 

0.53 


1.19 

 

 



 

 

 

 

 

 

 



 

 

Braziliyanın və qonşu-ölkələrdə əhalinin bir nəfərinə ÜDM, 

milyard ABŞ dolları, 2000 – 2010-cu illər 

 

 

İl 



Braziliya  Argentina  Boliviya  Peru  Kolumbiya  Venesuela  Paraqvay  Uruqvay 

2000 

3698 


7690 

1011 


2049 

2515 


4805 

1329 


6930 

2001 

3132 


7211 

956 


2059 

2424 


4957 

1173 


6316 

2002 

2822 


2709 

914 


2145 

2386 


3680 

916 


4211 

2003 

3039 


3421 

919 


2266 

2276 


3264 

987 


3611 

2004 

3611 


3991 

980 


2570 

2760 


4275 

1192 


4216 

2005 

4742 


4731 

1039 


2867 

3415 


5476 

1272 


5116 

2006 

5794 


5484 

1182 


3302 

3730 


6746 

1548 


6011 

2007 

7202 


6655 

1374 


3834 

4667 


8335 

1961 


7194 

2008 

8630 


8259 

1768 


4532 

5421 


11085 

2729 


9265 

2009 

8243 


7713 

1739 


4519 

5147 


11431 

2208 


9234 

2010 

11594 


16979 

2014 


5399 

6221 


13492 

2789 


15117 

 

 



 

 

 

 

Braziliyanın və qonşu-ölkələrinin ÜDM inkişaf templərinin dinamikası,  

%, 2000 – 2010-

cu illər 

 

İl 



Braziliya  Argentina  Boliviya  Peru  Kolumbiya  Venesuela  Paraqvay  Uruqvay 

2000 

109.9 


100 

101.2 


101.9 

97.1 


119.4 

97.3 


95.8 

2001 

85.9 


94.7 

96.4 


101.9 

98 


105.1 

90.1 


91.3 

2002 

91.3 


37.9 

97.5 


105.6 

100 


75.6 

79.7 


66.7 

2003 

109.1 


127.5 

102.5 


107 

96.9 


90.3 

109.8 


85.7 

2004 

120.3 


117.7 

108.6 


114.8 

123.2 


133.3 

123.2 


116.7 

2005 

132.8 


119.6 

108 


112.9 

125.6 


130.4 

108.7 


121.4 

2006 

123.5 


116.9 

115.8 


116.5 

110.9 


125.3 

124 


117.6 

2007 

125.5 


122.4 

118.2 


117.4 

127 


125.7 

129 


120 

2008 

120.9 


125.2 

130.8 


119.4 

117.9 


135.2 

141.7 


129.2 

2009 

96.4 


94.2 

100 


100.8 

96.3 


104.8 

82.4 


100 

2010 

131.1 


119.7 

117.6 


120.8 

122.6 


119.9 

128.6 


129 

 


Kanadanın kənd təsərrüfatı 

 

Ərazisi 9 970,6 min km

2



əhalisi 34 milyon nəfər, ÜDM 1389,0 milyard ABŞ 



dollarıdır, hər nəfərə 40 853 ABŞ dolları məhsul istehsal edilir. 

Hal-


hazırda Kanadada 229 000 ferma mövcuddur. Sahələri böyük və genişdir. 

Texnika güclü v

ə genişformatlıdır. Orta Kanada fermeri 1800 hektar torpağı becərir. 

Kanada böyük iqtisadi potensiala malik, inki

şaf  etmiş  sənaye-aqrar ölkəsidir. 

Ümumi milli m

əhsulun  həcminə  görə  bir çox digər ölkələri  qabaqlayır,  hər nəfərə 

olan göst

əricilərə görə isə dünyada birinci yerlərdən birindədir. Onun sənayesi yüksək 

texnoloji s

əviyyəsi və müəyyən sahələrin strukturunun mürəkkəbliyi ilə seçilir. 

Eyni zamanda Kanadanın iqtisadiyyatı zəif inkişaf edən ölkələrə xas olan bəzi 

c

əhətlərə  malikdir.  İlk  növbədə  bu  onun  xammalın  istehsalında  (mineral,  kənd 



t

əsərrüfatı, meşəçilik, enerji) və xüsusilə də ixracında ixtisaslaşmasına aiddir. Ərzaq 

m

əhsulları,  xammal  və  yarımfabrikatlar  dəyərinə  görə  demək olar ki, Kanada 



ixracının  2/3  hissəsini təşkil  edir,  bu  məhsullar  şəklində  ölkənin ümumi milli 

m

əhsulunun təxminən 15 faizi idxal edilir. Lakin,  Kanada  iqtisadiyyatının  xammal 



yönümlü  olması  tədricən  aradan  qaldırılır.  Sənayesi  inkişaf  etmiş  ölkə  üçün digər 

qeyri-adi mühüm c

əhəti Kanadanın iqtisadiyyatında xarici investisiyaların çox böyük 

rol  oynamasıdır.  Xüsusilə  də  Kanadaya  ABŞ-ın  təsiri  çox  güclüdür.  Kanadanın 

iqtisadiyya

tı  ABŞ-nın  iqtisadiyyatı  ilə  sıx  əlaqədədir.  Onun xammal sahələri, bir 

qayda olaraq m

əhsullarının ixracı ABŞ-a yönəldilmişdir və Kanadada artıqlaması ilə 

mövcud olan bu ölk

ənin xammalı onun  iqtisadiyyatına mühüm əlavədir. 

Kanada  öz  iqtisadiyyatının  strukturuna  görə  digər sənayesi  inkişaf  etmiş 

ölk


ələrdən az fərqlənir. Onun ümumi sənaye məhsulunun yarıdan çox hissəsi xidmət 

sah


əsinin payına düşür və bu göstəricilərə görə o yalnız ABŞ-dan geridə qalır. Lakin 

ümumi milli m

əhsulunda sənayenin  payına  görə  (təxminən 40 faiz) Kanada əsas 

Q

ərbi Avropa ölkələrindən geridə  qalır,  kənd təsərüfatının  payına  görə  isə  ABŞ-ı 



qaba

qlayır və Fransa və ya Niderland ilə təxminən eyni səviyyədədir. 

Kanadada k

ənd təsərrüfatı yaxşı inkişaf etmişdir, burada iqtisadi aktiv əhalinin 

15 faizi m

əşğuldur  və  ÜDM-in  9 faizini təşkil  edir.  Kanadanın  aqrar  sənaye 

kompleksin

ə  kənd təsərrüfatından  əlavə  maşınları,  avadanlıqları,  gübrələri və  kənd 

t

əsərrüfatı  üçün  digər məhsulları  istehsal edən sənaye, həmçinin kənd təsərrüfatı 



m

əhsullarını  emal  edən  sənaye  də  daxildir.  Aqrar sənaye kompleksinin dəyərinin 

dem

ək olar ki, 70 faizini qida sənayesinin emal sahələri təşkil edir. 



K

ənd təsərrüfatı ərazilərinin ümumi sahəsi 70 milyon hektar təşkil edir.  Kənd 

t

əsərrüfatının  strukturunda  güclü  inkişaf  etmiş  bitkiçiliklə  yanaşı,  heyvandarlıq  da 



yüks

ək  inkişaf  etmişdir.  Əsas  kənd təsərrüfatı  rayonları  olan  çöllük  əyalətlər  (taxıl 

t

əsərrüfatı,  otlaq,  ət maldarlığı,  ət-yun  qoyunçuluğu),  Ontario  və  Kvebekdir  (kartof 



istehsalı,  südçülük  heyvandarlığı). Meyvəçilik  Yeni  Şotlandiyada  və  Britaniya 

Kolumbiyasında inkişaf etmişdir. Ərzaq taxılının iri istehsalının qorunub saxlanması 

il

ə yanaşı yem bitkilərinin, o cümlədən rapsın, arpanın, qarğıdalının rolu artır. Dənli 



2

 

 



 

bitkil


ərin  yığımına  görə  Kanada  dünyada  beşinci  yeri  tutur  (57  milyon  ton)  və 

buğdanın yığımına görə üçüncü yerdədir. 

Kanada inkişaf etmiş ət maldarlığına  malikdir. Hər dördüncü Kanada fermeri 

iribuynuzlu mal-

qaranın  yetişdirilməsi  ilə  məşğuldur.  Kanadanın  mal  ətinin 50 

faizind


ən çoxu ixrac edilir. Hər bir Kanada fermerinin şəxsi elevatoru və  demək olar 

ki h


ər bir fermerin evinin yanında silos quyuları var. 

K

ənd təsərrüfatı  torpaqlarının  qiymətləri yüksəkdir. Orta hesabla Kanadada 



k

ənd təsərrüfatı torpağının 1 hektarı 4 000 – 8 000 ABŞ dolları arası dəyişir. Kanada 

iqtisadi  inkişaf  imkanları  olan  inkişaf  etmiş  sənaye-aqrar ölkədir. Təsərrüfatlar 

ölk


ənin tələbatlarını  üstələyən öz güclü xammal və  enerji  ehtiyatlarına  arxalanır. 

Kanada iqtisadiyyatının yüksək inkişaf etmiş sahəsi kənd təsərrüfatıdır, baxmayaraq 

ki,  onun h

əm məşğulluq  strukturunda,  həm də  ümumi milli məhsulun strukturunda 

payı  durmadan  azalır.  Əmtəənin, mexanikləşdirmənin,  istehsalatın  ixtisaslaşdırma 

s

əviyyəsinin yüksək  olması  ölkə  üçün xarakterikdir.  Hal-hazırda  fermer 



t

əsərrüfatlarının  bir  hissəsi iri aqrobiznesin əsas tərkib hissəsidir (fermalarda kənd 

t

əsərrüfatı  məhsulları,  qida sənayesi müəssisələrinin  ən  iri  şirkətlərilə  müqavilə 



əsasında  istehsal  edilir).  Kənd təsərrüfatı  həm  Kanadanın  artan  əhalisinin  ərzaq 

m

əhsullarının növlərinə olan tələbatlarını təmin edir, həm də ölkənin xarici ticarətində 



bütün  onun  ixracının  dəyərinin 15 faizini təmin edən  əhəmiyyətli rolunu  oynayır. 

D

ənli bitkilərin, ilk növbədə ölkənin ixracına görə ABŞ-dan sonra dünyada ikinci yeri 



tutan  buğdanın  xüsusilə  böyük  əhəmiyyəti  var.  Münbit  torpaqların  geniş  sahələri, 

iqlim  şəraitinin müxtəlifliyi bir çox kənd təsərrüfatı  sahələrinin  inkişafına  şərait 

yaradır. Hal-hazırda 70 milyon hektar (ölkənin ərazisinin 7,6 faizi) ərazidə fermalar 

f

əaliyyət göstərir, bunlardan  43  milyon  hektarı  becərilir və  otlaqlar kimi istifadə 



edilir. H

əm  yeni  torpaqların  mənimsənilməsi  yolu ilə, həm də  quraqlıq  ərazilərdə 

suvarmanın aparılması və mineral gübrələrin tətbiq edilməsinin genişləndirilməsi yolu 

il

ə kənd təsərrüfatı istehsalatının inkişafı üçün əhəmiyyətli ehtiyatlar mövcuddur. 



Müharib

ədən öncəki dövrlə müqayisədə kənd təsərrüfatının strukturunda ciddi 

d

əyişikliklər  olmuşdur. Digər  inkişaf  etmiş  ölkələrdə  olduğu  kimi,  Kanada  da 



heyvandarlıq qabaqlayıcı templərlə inkişaf etmişdir. Nəticədə əmtəə məhsullarının 3/5 

hiss


əsindən çoxu hal-hazırda  heyvandarlıq  məhsullarının  payına  düşür  və  yalnız 

t

əxminən 2/5 hissəsi bitkiçiliyin, baxmayaraq ki, 30-cu illərin sonlarında  bu  nisbət  



əksinə  olmuşdur.  Sahələrin strukturu da dəyişmişdir.  Məsələn,  heyvandarlıqda 

quşçuluğun,  südçülüyün,  heyvandarlığının  və  həmçinin,  mal-qaranın  bordaqda 

saxlanılmasının  daha intensiv istiqamətlərinin  payı  artmışdır.  Əkinçiliyin  sahələri 

arasında  yem  bitkilərinin  (heyvandarlığın  sürətli  inkişafı  nəticəsində) və  həmçinin, 

intensiv t

ərəvəzçiliyin və  bağçılığın  payı  artmışdır.  Kənd təsərrüfatı  istehsalının 

intensivl

əşdirilməsinə belə bir meyl öz əksini fermaların  mexanikləşdirilməsində və 

elektrikl

əşdirilməsində  də  tapmışdır.  Bununla  yanaşı,  ölkə  digər  inkişaf  etmiş 

ölk

ələrdən, xüsusilə  də  Qərbi Avropa ölkələrindən gübrələrin tətbiqinə  görə, kənd 



t

əsərrüfatı sahələrinin 1 hektarına hesabı ilə enerji və fondlarının gücünə görə geridə 



3

 

 



 

qalır. Bunun nəticəsi olaraq bir çox bitkilərin, xüsusilə  də  dənli bitkilərin 

m

əhsuldarlığı Kanada da xeyli aşağıdır. 



K

ənd təsərrüfatı  ölkənin cənub  rayonlarında  inkişaf  etmişdir,  baxmayaraq  ki, 

geniş şimal ərazilərdə yalnız maralçılıq, ovçuluq və balıqçılıq inkişaf etmişdir. Daha 

əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı  rayonları  Mərkəzi Kanada və  çöl  əyalətləridir, eyni 

zamanda onların müxtəlif ixtisaslaşması mövcuddur.  

M

ərkəzi Kanada onun çoxsaylı əhalisilə, ilk öncə şəhər əhalisinin tələbatlarını 



şəhərətrafı tərəvəzçilik, bağçılıq, südçülük heyvandarlığı və quşçuluq vasitəsilə təmin  

ed

ən sahələrilə seçilir. Məhsulun böyük hissəsi yerli bazarlarda satılır, heyvandarlıq 



m

əhsullarının və tütünün bir hissəsi isə ixrac edilir.  

Çöllük 

əyalətləri öz yerli təbii şəraitlərinin xüsusiyyətləri hesabına hələ keçən 



əsrin sonlarında dünya miqyasında taxıl üzrə istehsalın ixtisaslaşmasına görə aparıcı 

rayonlara  çevrilmişdir.  Hal-hazırda  da  dənli bitkilərin istehsal edilməsi  Kanadanın 

k

ənd təsərrüfatı məhsullarının dünya bazarında  ixtisaslaşmasını müəyyən edir. 



 Dig

ər rayonlar  daha  kiçik  rol  oynayırlar.  Lakin  Britaniya  Kolumbiyasının 

c

ənub hissəsində  yüksək  intensiv  südçülük  heyvandarlığının  və  bağçılığın  (əsas 



m

əhsul almadır), Atlantik əyalətlərdə isə kartofçuluğun və bağçılığın inkişafını qeyd 

etm

ək olar. 



Kanada 

ərzağın ixracı üzrə dünyada ikinci olan, inkişaf etmiş kənd təsərrüfatına 

malikdir. 

Əmtəənin, mexanikləşdirilmənin,  istehsalatın  ixtisaslaşdırılmasının  yüksək 

s

əviyyədə  olması  onun  üçün  xarakterikdir.  Kənd təsərrüfatı  ölkəsində  fermer 



t

əsərrüfatları məhsullarına və fermerlər tərəfindən əldə etdikləri sənaye məhsullarına 

“qiym

ət  qayçılarının”  mövcudluğu  xırda  və  orta  fermaların  müflisləşməsinə, 



istehsalatın və torpaq sahibliyinin iri fermaların və kənd təsərrüfatı korporasiyalarının 

əlində cəmləşməsinə gətirib çıxarmışdır. 

Hal-

hazırda  kənd təsərrüfatı  torpaqlarının  80  faizi  sahələri  50  hektardan  artıq 



olan iri t

əsərrüfatların sahibliyindədir.  

Əhəmiyyətli bitkilərin orta illik yığımı buğda üzrə 32 milyon ton, arpa üzrə 15 

milyon ton, qarğıdalı üzrə 7 milyon ton, yulaf üzrə 4 milyon ton təşkil etmişdir. Mal-

qaranın  sayı  iribuynuzlu mal-qara üzrə  16  milyon,  donuzların  sayı  11  milyon, 

qoyunların 600 min, quşların 80 milyon təşkil etmişdir. 

Kanada k

ənd təsərrüfatında  əməyin səmərəliliyinin  dünyada  biridir. Burada 

əhalinin təxminən 15 faizi məşğuldur, fermaların 30 faizi ümumi əmtəə məhsullarının 

75 faizi


ni istehsal edir. Kanadanın fermerləri 100 milyon nəfəri doyura bilər. 

K

ənd təsərrüfatından sonra Atlantik və  Sakit  okeanların  bioloji  ehtiyatlarına 



əsaslanan balıqçılıq ikinci yeri tutur. Balığın tədarükünə görə (1 milyon ton) Kanada 

dünyada s

əkkizinci yerdədir və Atlantik okeanın sahilinin payı 60 faizə çatır. Daxili 

sularda balıqçılığın  əhəmiyyəti, ovçuluq kimi xeyli aşağıdır. 

K

ənd təsərrüfatı  məhsullarının ümumi  həcminin  yarıdan  çoxu heyvandarlıqda 



südçülük, 

ət-yun  qoyunçuluğu  və  həmçinin  quşçuluq  üstünlük  təşkil  edir.  Kanada  

dondurulmuş  balıq  və  xəzlər üzrə  dünya  ixracında  aparıcı  rol  oynayır.  Ölkənin 


4

 

 



 

m

ərkəzi  (şəhərətrafı  tərəvəzçilik,  bağçılıq,  südçülük  heyvandarlığı  və  quşçuluq)  və 



c

ənub-qərb  (dənli bitkilərin becərilməsi)  hissələri  əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı 

rayonlarıdır. 

K

ənd  təsərrüfatı  Kanadanın  aqrar  biznesinin  tərkib hissəsidir, burada qida 



s

ənayesi əsas rol oynayır. Ölkə məhsulların əsas növləri ilə daxili tələbatı təmin edir, 

buğda  və  bitki  yağının  iri  ixracçısıdır.  Kənd təsərrüfatı  müəssisələrinin təməlini 

fermer t


əsərrüfatları  təşkil  edir.  Fermerlərin çoxu torpaq sahibləridir,  fermaların 

böyük hiss

əsi  isə  yüksək  ixtisaslaşdırılmış  müəssisələrdir.  Kənd təsərrüfatının 

strukturunda bitkiçilikl

ə  yanaşı  heyvandarlıq  üstünlük  təşkil  edir.  Kanada  taxılın 

ümumi istehsalına görə dünya ölkələrinin birinci onluğuna daxildir. Son illər yağlı və 

yem bitkil

ərinin  istehsalının  həcmləri  artmışdır.  Becərilən  torpaqların  böyük  hissəsi 

c

ənubda, ölkənin çöllük hissəsində cəmləşmişdir. Burada taxıl təsərrüfatında, otlaq ət 



maldarlığında  və  ət-yun  qoyunçuluğunda  ixtisaslaşırlar.  Mərkəzi  rayonlarda  aparıcı 

mövqeni çoxsah

əli heyvandarlıq tutur, südçülük təsərrüfatları və meyvəçilikdə inkişaf 

etmişdir. 

Kanada bütün 

əmtəə  məhsullarının  25  faizini  dünyanın  müxtəlif ölkələrinə 

ixrac edir.  S

ənaye məmulatları Kanadanın ixracının təməlini təşkil edir, onlardan 3/5 

hiss

əsi  maşınqayırma  məhsullarıdır.  Kağızın  və  taxılın  ixracı  həmçinin 



əhəmiyyətlidir. Kanadanın xarici ticarət münasibətlərində əsas yeri ABŞ tutur. İkinci 

yerd


ə  Yaponiyadır,  sonra  isə  Avropa  İttifaqı  ölkələri. Kənd təsərrüfatı  Kanada 

ərazisinin 7 faizini təşkil  edir.  Kənd təsərrüfatı  məhsullarının  becərilməsi üçün 

istifad

ə edilən bu sahənin 3/4 hissəsi ölkənin Mərkəzi Qərbində yerləşir. Bu əyalətlər 



əsasən buğda istehsal edir. Kanada buğdanın ən iri dünya istehsalçılarından biridir. 

Bu  rayonların  fermerləri, becərdiyi məhsulların  diversifikasiyasının  qayğısına 

qalaraq,  eyni zamanda  ölk

ədə  mərciyə, rapsa və  jenşenə  artan tələbatı  ödəmək 

m

əqsədilə  bu bitkiləri becərməyə  başlamışlar.  Kanadanın  şərqində  əkinçilik 



m

əhsullarının  əksər  hissəsi Böyük Göllərin düzənliklərində  və  Müqəddəs Lavrentiy 

çayının  vadisində  becərilir.  Ontario və  Kvebekin  yayın  isti  keçməsi və  uzun 

vegetasiya dövrü bu sah

ədə  kahı,  xiyar,  qarğıdalı,  alma,  çiyələk və  tütün kimi 

müxt


əlif məhsulların  becərilməsinə  şərait  yaratmışdır.  Ölkədə  iribuynuzlu mal-

qaranın  sayının  çoxluğuna  görə  ikinci  olan  Kvebek  Kanadanın  ən iri süd 

istehsalçısıdır. İkinci süd istehsalçısı Ontario, öz növbəsində iribuynuzlu mal-qaranın 

sayına görə üçüncüdür. Atlantik əyalətlərdə əsas becərilən bitki kartofdur. 

 

Kanadanın ilkin sektoru 

 

F

əaliyyət 

ÜDM, % 

İşçilər 

M

əşğulluq, % 

K

ənd təsərrüfatı 

347 400 



2 

Balıqçılıq 

0,5 

26 850 

0,2 



Meşəçilik 

0,5 


50 000 

0,3 



C

əmi   

10 

434 250 

2,5 


5

 

 



 

Kanada hökum

ətinin agentlikləri ölkənin  əkinçiliyini və  maldarlığını  dəyişən 

qiym


ətlərdən və  xarici məhsullardan müdafiə  etmək məqsədilə  istehsalın  və 

subsidiyaların  hüdudlarını  müəyyən edirlər. Belə  agentliklər, xidmətlərin və  kənd 

t

əsərrüfatı  fəaliyyətində  lazım  olan  materialların  vasitəsilə  istehsalçıların  istehsal 



etdikl

əri məhsullarının  satışına yardım edirlər. 

K

ənd təsərrüfatı torpaqları Kanadanın təxminən 7 faizini təşkil edir. Bu, kənd 



t

əsərrüfatı məhsullarının becərilməsində istifadə edilən ərazilərin 3/4 hissəsi ölkənin 

M

ərkəzi Qərbi  əyalətlərində  yerləşir.  Bu  əyalətlərdə  əsasən  buğda  istehsal  edirlər. 



Kanadada istehsal edil

ən bütün buğdanın yarısı Saskaçevanda becərilir. 

Kanada  d

ənli bitkiləri  ixrac  edir  (buğda,  çovdar,  yulaf,  arpa,  qarğıdalı, 

qarabaşaq kimi bitklərə də aiddir) və dünyanın taxıl bazarında aparıcı yerlərdən birini 

tutur.  Bununla 

əlaqədar olaraq dənli bitkilərin idxalı  çox  az  miqdardadır.  Buğdanın 

bec


ərildiyi sahə orta hesabla 8,6 – 11,0 milyon hektar təşkil edir. Məhsuldarlıq illər 

üzr


ə  dəyişərək  1,8  –  2,9  ton/ha    arasında  dəyişir.  Buğda  üzrə  ümumi  yığım  orta 

hesabla 16,2 – 28,6 milyon ton 

arasında dəyişir, bununla belə 9,4 – 19,4 milyon ton 

ixrac edilir. İdxal 0,2 – 0,4 milyon ton təşkil edir. Daxili tələbata 6,3 – 9,0 milyon ton 

s

ərf edilir. Buğda üzrə keçici ehtiyatlar 4,8 – 9,7 milyon ton təşkil edir. 



Arpa h

əmçinin ixrac edilən əhəmiyyətli bitkidir. Arpa üzrə əkin sahələri 3,2 – 

4,6 milyon hektar t

əşkil edir.  Məhsuldarlıq 2,2 – 3,4 ton/ha arasında dəyişir, bu da  

7,5 – 

13,2 milyon ton arpanın istehsalını təmin edir. 0,4 – 3,0 milyon ton arpa ixrac 



edilr. İdxalı isə çox azdır. Bu dənli bitkinin ölkədaxili istehlakı 7,9 – 11,6 milyon ton 

t

əşkil edir. Keçici ehtiyatlar 1,5 – 3,4 milyon ton təşkil edir. 



Ölk

ədə qarğıdalının istehsalı orta hesabla 8,8 – 11,6 milyon ton təşkil edir, bu 

da h

ər zaman ölkənin  istehlakını  təmin etmir. Ölkədə  qarğıdalının  istehlakı  10,3  – 



13,8 milyon ton t

əşkil edir, buna görə də qarğıdalının çatışmayan miqdarı idxal edilir. 



Ərazisi 9970,6 min km

2



əhalisi 34,0 milyon nəfər, 1 km

2

-

ə 3,4 nəfər düşür. 

Orta Kanada fermeri 1800 hektar  torpaq bec

ərir. Aktiv əhali ÜDM-in 9 %-ni 

verirl

ər. Ümumi kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq 70 milyon hektar, əkin 14 milyon 

hektar

, taxıl istehsalına görə dünyada 5-ci yeri tutur (57 milyon ton). İstehsal edir: 

buğda 32 milyon ton, arpa 15 milyon ton, qarğıdalı 7 milyon ton, vələmir 4 milyon 

ton, 16 milyon iribuynuzlu mal-

qara,  11  milyon  donuz,  600  min  baş  qoyun,  80 

milyon quş. ÜDM 1389,0 milyard ABŞ dolları təşkil edir, hər nəfərə 40 853 ABŞ 

dolları düşür. 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 


1   ...   63   64   65   66   67   68   69   70   ...   77


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə