Fiziki sağlamlıq və vətənpərvərlik gənclərimizin ən böyük amalıdır



Yüklə 12,93 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/3
tarix23.12.2016
ölçüsü12,93 Mb.
  1   2   3

Fiziki sağlamlıq 

və vətənpərvərlik 

gənclərimizin ən böyük 

amalıdır

 

 



 

 

                  



Qəzet 1933 -cü ildən çıxır.                 № 13 (1631) 12 iyul 2016 - cı il                           Qiyməti 50 qəpik

«QIZIL  

GÖRÜŞ» 

(ATU-nun 

1966-cı il 

məzunlarının 

görüşü)

6

7

Növbəti uğurlu 

əməliyyata imza atıldı

Heç vaxt unudulmayan “Məzun Günü”

Bu  say ı m ı z d a

2

2

İyulun 10-da Azərbaycan Respublikasının 

Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər 

Kabinetinin 2016-cı ilin birinci yarısının sosi-

al-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda 

duran vəzifələrə həsr olunan iclası keçirilib.

Dünyada təhlükələrin artdığını, iqtisa-

di böhranın daha da dərinləşdiyini və bütün 

ölkələrin bu böhrandan müxtəlif formada 

əziyyət çəkdiyini deyən Prezident İlham Əliyev 

Azərbaycanda uğurlu inkişafın təmin edildiyini, 

ictimai-siyasi vəziyyətin sabit qaldığını, ölkə 

qarşısında duran vəzifələrin həll olunduğunu 

bildirdi. Çıxışında Ermənistan-Azərbaycan, 

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə toxunan 

dövlətimizin başçısı aprel ayında təmas 

xəttində Ermənistanın törətdiyi təxribatın 

qarşısının ordumuz tərəfindən alındığını, əks-

hücum əməliyyatı nəticəsində 2 min hektar 

ərazinin işğaldan azad edildiyini diqqətə 

çatdırdı. “Münaqişə tezliklə həllini tapmalı, status-kvo 

dəyişilməlidir”, - deyən Prezident İlham Əliyev Dağlıq 

Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüququn norma 

və prinsipləri, həmçinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü 

çərçivəsində həll olunmasının vacibliyini vurğuladı.

Bu ilin altı ayında ölkəmizin xari-

ci siyasətinin fəal olduğunu, 10-dan çox 

dövlət və hökumət başçısının Azərbaycana 

səfərə gəldiyini, özünün də xaricə 

səfərlərinin beynəlxalq əlaqələrin daha da 

möhkəmləndirilməsinə xidmət etdiyini deyən 

Prezident İlham Əliyev çıxışında iqtisadi in-

kişaf proseslərindən də danışdı, cari ilin altı 

ayında ümumi daxili məhsulun azalmasına 

baxmayaraq, sənaye və kənd təsərrüfatında, 

o cümlədən qeyri-neft sektorunda artımın 

müşahidə olunduğunu dedi. 

Sonra müdafiə sənayesi naziri Yavər Cama-

lov, kənd təsərrüfatı naziri Heydər Əsədov

“Meliorasiya və Su Təsərrüfatı” Açıq Səhmdar 

Cəmiyyətinin sədri Əhməd Əhmədzadə 2016-

cı ilin 6 ayında görülən işlər və qarşıda duran 

vəzifələrlə bağlı məruzə etdilər.

Prezident İlham Əliyev yekun nitqində 

prioritet istiqamətlər üzrə qarşıda duran 

vəzifələrin yerinə yetirilməsinin vacibliyini vurğuladı.

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin iclası 

keçirilib

TİBBİ ŞURANIN I YARIMİLƏ HƏSR 

OLUNMUŞ YEKUN İCLASINDA


http://www.amu.edu.az

12 iyul  2016-cı il

2

İclası  giriş  sözü  ilə  açan 



klinikanın  direktoru,  profes-

sor  Surxay  Musayev  əvvəlcə 

professor-müəllim  heyətini, 

tibbi personalı müqəddəs Ra-

mazan  Bayramı  münasibətilə 

təbrik  edib,  ibadətlərinin  və 

dualarının  qəbul  olunmasını 

arzulayıb.

Eyni  zamanda  terapevtik 

və pediatrik propedevtika ka-

fedrasının professoru Cəbrayıl 

Məmmədovu, 

fizioterapiya 

bölməsinin  müdiri,  dosent 

Paşa  Mehdiyevi  də  yubileyləri 

münasibətilə  təbrik  edən 

S.Musayev  hər  iki  yubilyarın 

uğurlarla  zəngin  bioqrafiya-

sından söhbət açıb, onlara can 

sağlığı  və  gələcək  işlərində 

müvəffəqiyyətlər diləyib.

Bundan  sonra  klinikanın 

2016-cı  ilin  I  yarımili  ərzində 

müalicə-diaqnostik  fəaliyyəti 

ilə  bağlı  baş  həkim,  dosent 

Ramin  Bayramlının  hesabatı 

dinlənilib.

R.Bayramlı  cari  ilin  yan-

var-iyun  aylarının  müqayisəli 

diaqramını  diqqətə  çatdıra-

raq  qeyd  edib  ki,  hesabatda 

müalicə-diaqnostik 

fəaliy-

yətimizin  əsasən  stasionar 



hissəsi  öz  əksini  tapmışdır: 

“Hər  ilin  sonu  müalicə-diaq-

nostik  fəaliyyətimizin  ümu-

mi  geniş  hesabatı  olur,  o 

cümlədən  də  diaqnostik,  po-

liklinik  bölmələrin  fəaliyyəti 

işıqlandırılır.  İndi  isə  əsasən 

stasionar fəaliyyətlə bağlı he-

sabat  diqqətinizə  çatdırıla-

caq”.


  Klinikanın  ümumi  terapiya 

şöbəsinə  I  yarımil  ərzində  72 

stasionar  xəstə  qəbul  edildi-

yini, 62 nəfərin evə yazıldığı-

nı  söyləyən  baş  həkim  gün-

düz  stasionarına  qəbul  edilən 

xəstə  sayının  bu  şöbədə  25 

nəfər, çıxanların sayının isə 21 

nəfər təşkil etdiyini deyib.

Onu  da  bildirib  ki,  bu 

müddət  ərzində  xəstə  sayının 

qəbuluna  görə  ən  çox  kardi-

ologiya, endokrinologiya, he-

matologiya şöbələri fərqlənib: 

“Bu da ilk növbədə klinikamı-

za  olan  yüksək  etimadın  və 

peşəkar həkim kollektivimizin 

birgə  səyinin  nəticəsidir.  En-

dokrinologiya şöbəsinin stasi-

onarına  qəbul  edilən  xəstələr 

258  nəfər,  evə  yazılanlar  243 

nəfər,  gündüz  stasionarı  üzrə 

qəbul  edilənlər  90  nəfər,  çı-

xanlar 86 nəfər olub. Şöbə üzrə 

qəbul  edilən  xəstələr  əsasən 

diabetik  profilli  xəstələr  ol-

muşdur.  Klinikanın  kardiolo-

giya  şöbəsinə  kardioloji  pro-

filli  239,  terapevtik  profilli  2 

nəfər olmaqla 241 nəfər xəstə 

qəbul olunub. Ümumilikdə çı-

xan  xəstələrin  sayı  554  nəfər 

təşkil edib. Daxil olan xəstə ilə 

çıxan  xəstənin  sayındakı  fərq 

angioqrafiya  bölməsinə  daxil 

olan  xəstələrin  müəyyən  in-

vaziv  prosedurlardan  sonra 

kardiologiya  şöbəsinə  yatışa 

göndərilməsi ilə bağlıdır”.

Baş həkimin sözlərinə görə, 

klinikanın 

revmatologiya, 

qastroenterologiya  şöbəsi  də 

il  ərzində  kifayət  qədər  ağır, 

həm  revmatologi,  həm  qast-

roenteroloji  profildən  geniş 

diaqnostik  spektrli  xəstələr 

qəbul  edib.  Ümumilikdə  rev-

matoloji profil üzrə 148, qast-

roenteroloji  profil  üzrə  44, 

terapevtik profil üzrə 1 nəfər, 

cəmi 193 stasionar xəstə qəbul 

edilib. 

Xəstə  qəbulunun  intensiv-

liyinə  görə  endokronologiya, 

hematologiya,  kardiologiya, 

pulmonologiya-allerqologiya, 

nefrologiya  şöbələrinin  öndə 

olduğunu  deyən  baş  həkim 

gündüz  stasionarına  isə  en-

dokronologiya və hematologi-

ya şöbələrində  daha çox xəstə 

qəbul edildiyini söyləyib. 

2016-cı  ilin  I  yarımilində 

klinikaya  ümumilikdə  2796 

xəstə qəbul edildiyini bildirən 

R.Bayramlı  klinikanın fəaliyyət 

göstərdiyi son 6 il müddətində 

stasionara  xəstə  qəbulunda 

ilk dəfə çox cüzi də olsa azal-

manın  müşahidə  olunduğunu  

diqqətə çatdırıb. Belə ki, 2015-

ci  illə  müqayisədə  bu  azalma 

6% olub.


Klinikada fəaliyyət göstərən 

Ürək Damar Mərkəzinin ölkə-

mizdə  bütün  kardioloji  pro-

seduraları  bir  arada  həyata 

keçirən  yeganə  mərkəz  oldu-

ğunu, hema  tologiya şöbəsinin 

isə  universitetimizin  tarixində 

ilk  dəfə  olaraq  klinikamız-

da  yaradıldığını  bildirən  baş 

həkim  reanimasiya  və  inten-

siv  terapiya  şöbəsinin  bu  ya-

rım il ərzində çox ağır xəstələr 

qəbul  etməsini,  buraya  da-

xil  olan  xəstələrin  peşəkar 

həkimlərin  səyi  nəticəsində 

sağlamlıqlarına  qovuşmasını, 

bu  barədə  ölkə  mətbuatında 

informasiyaların  dərc  olun-

masını  da  müsbət  hal  kimi 

dəyərləndirib.

Klinikanın  əməkdaşlarının 

il  boyu  beynəlxalq  konfrans-

larda  və  simpoziumlarda  işti-

rakına  da  toxunan  R.Bayramlı 

ATU  rezidentlərinin  4-cü 

Elmi-təcrübi 

Konfransının 

(ATUREK)  yüksək  səviyyədə 

keçiril  məsindən  və  onların 

istər  poster  sayına,  istərsə 

də  elmi  işlərinin  keyfiyyətinə 

görə  seçilməsindən  də  məm-

nunluqla danışıb. 

Həkimlərin  və  tibb  bacıla-

rını  daim  təkmilləşdirilməsi, 

mütəxəssislərimizin  ən  son 

yeniliklərdən  xəbərdar  olması 

üçün  klinika  rəhbərliyinin  hər 

cür  şərait  yaratması  da  hesa-

batda öz əksini tapıb. 

İclası  yekunlaşdıran  S.  Mu-

sayev  2016-cı  ilin  yanvar-

iyun ayları ərzində professor-

müəllim  heyətinin  öz  işlərini 

çox  yüksək  səviyyədə  həyata 

keçirdiyini vurğulayıb.

Kliinikanın  bu  günə  qədər 

ən  ağır  vəziyyətdə  olan 

xəstələri  qəbul  etdiyini  xatır-

ladan direktor hətta ən ucqar 

rayonlardan  belə  bizə  etimad 

göstərib  gələn  yetərincə  in-

sanların  olduğunu  bildirib: 

“Həkimlərimiz  də  çalışır  ki, 

bu  insanların  klinikaya  olan 

inamlarını  doğrultsunlar  və 

onları  tam  sağlam  şəkildə  öz 

isti  ocaqlarına  göndərsinlər. 

Bu, bizim 6 il ərzində qazan-

dığımız  imicdir  və  bu  missi-

yanı  qorumaq  burada  çalışan 

hər  kəsin  üzərinə  düşən  əsas 

vəzifələrdən biridir”.

Səhiyyə nazirliyinin 65 say-

lı əmrinə xüsusi diqqət çəkən 

S.Musayev  artıq  bu  ildən 

etibarən  klinikada  da  Hepatit 

(B, C) və QİÇS (Qazanılmış İm-

mun  Çatışmazlığı  Sindromu) 

ilə bağlı analizlərin aparılaca-

ğını,  klinikaya  daxil  olan  hər 

kəsdə  bu  infeksiyaların  olub-

olmadığının sadə üsulla yoxla-

nılacağını bildirib.

İclas  işini  cari  məsələlərin 

müzakirəsi ilə yekunlaşdırıb.



Arif MƏMMƏDLİ



İyulun 5-də ATU-nun Tədris Terapevtik Klini-



kasının Tibbi Şurasının I yarımilə həsr olunmuş yekun 

iclası keçirilib. 

TİBBİ ŞURANIN I YARIMİLƏ HƏSR 

OLUNMUŞ YEKUN İCLASINDA

ATU-nun mətbuat xidməti

ATU-nun Tədris Cərrahiyyə 

Klini 

ka 

sında 39 yaşlı qadının 

üzündə mürəkkəb əməliyyat 

uğurla icra olunub. Onun üzünün 

2/3-ni əhatə edən şiş götürülüb. 

Xəstə bundan əvvəl bir neçə dəfə 

həm ölkəmizdə, həm də Türkiyə 

və Rusiyada əməliyyat olunub, 

kimyəvi dərman və şüa terapiyası 

alıb. 

Sonuncu  dəfə  Türkiyədə  icra  olu-

nan  əməliyyat  zamanı  xəstədə  şiş 

götürüldükdən  sonra  yaranan  toxu-

ma  qüsuru  sərbəst  damar  ayaqcıqlı 

dilimlə  aradan  qaldırılıb.  Ancaq  bu 

əməliyyatdan sonra köçürülən dilimin 

nahiyəsində şişin residivi aşkar edilib.

ATU-nun  Tədris  Cərrahiyyə  Kli ni -

ka sında  xəstənin  kliniki  rentgenoloji 

müayinəsi aparılıb. Daha sonra Alma-

niyada  çalışan  həmyerlimiz  -  plas-

tik  rekonstruktiv  mikrocərrahiyyə 

mütəxəssisi dr.Kamil Axundov, ağız-

üz  və  çənə  cərrahiyyəsi  şöbəsinin 

müdiri,  tibb  elmləri  namizədi,  dr. 

Məhəmməd  Davudovla  birgə  kon-

silium  keçirilib.  Nəticədə  şişin  geniş 

sərhədlərdə  götürülməsi,  köçürülən 

dilimin  götürülməsi  və  əmələ  gələn 

qüsurun ALT sərbəst damar ayaqcıqlı 

dilimlə aradan qaldırılması haqqında 

qərar qəbul edilib.

11 saat davam edən əməliyyat za-

manı  üzün  təxminən  2/3  hissəsi 

rezeksiya  sahəsinə  daxil  edilib  və 

mövcud  qüsur  13x4  sm  ölçüsündəki 

sərbəst damar ayaqcıqlı dilimlə ara-

dan qaldırılıb.

Əməliyyatın  özəlliyindən  danışan 

Dr. Məhəmməd Davudovun sözlərinə 

görə, dilimin damarları birbaşa ümu-

mi  yuxu  arteriyasına  və  daxili  vida-

ci  venaya  anastomoz  edilib:  “Hazır-

da xəstənin ümumi vəziyyəti kafidir. 

Müalicəsini  şöbəmizdə  davam  et-

dirir.  Əməliyyatda  zəhməti  olan  bü-

tün  həmkarlarıma,  doktorant  Şahin 

Məhəmmədov,  rezidentlər  Fərinaz 

İrannejad, 

Pərvin 

Həsənovaya, 



əməliyyat  blokuna,  anesteziologi-

ya  və  reanimasiya  briqadasına,  xü-

susi  olaraq  həmkarım  doktor  Kamil 

Axundova təşəkkürümü bildirirəm”.



Növbəti uğurlu əməliyyata imza atıldı

12 iyul 2016-cı il

http://www.amu.edu.az

3

Azərbaycan Tibb Universitetinin 

patoloji fiziologiya kafedrasının 

dosenti Gülnarə İbrahimova 

bu ilin mayında Türkiyədə 20 

gün 

lük ezamiyyətdə olub. O, 

Konya bölgəsindəki Selcuk Uni-

ver 

sitetinin tibb fakültəsinin 

patologiya kafedrasında (patoloji 

anabilim dalı) öz bilik və bacarıq-

larını artırıb.

Səfər  zamanı  G.İbrahimova  tibb 

fakültəsinin  dekanı  ilə  görüşüb. 

ATU-nun nümayəndəsi fakültənin 

dosenti    Dr.Pınar  Karabaglı  ilə 

birlikdə çalışıb, ondan patologiya 

kafedrasında  tələbələrlə  iş,  dərs 

keçmək qaydalarını öyrənib.

 G.İbrahimovanın sözlərinə görə, 

Azərbaycan  Tibb  Universitetində 

tədris  sistemi  Selçuk    Universi-

tetinin  tibb  fakültəsində  mövcud 

qaydalardan  çox  fərqlənir:  “Mən 

universitetin  fiziologiya,  fizio-

patologiya  və  patologiya  kafed-

ralarında  III  kurs  tələbələrinin 

mühazirələrində 

və 


praktik 

məşğələlərində  iştirak  etdim. 

Ezamiyyət  müddətində  dosent 

Dr.Serdar  Altınayın,  Dr.Serdar 

Gergerlioglunun,  Dr.  Pınar  Ka-

rabaglının,  Dr.Zeliha  Ehsin  Çeli-

kin  böyrəyin    fiziopatologiyasına 

və  patologiyasına  həsr  olunmuş  

mühazirələrinə  qatıldım.  Patolo-

giya  kafedrasında  həm  xəstələr, 

həm  də  tələbələrlə  işləyərək  öz 

işimdə,  ölkəmizdə  tətbiq  edə 

biləcəyimiz məsələləri araşdırma-

ğa çalışdım”.

Türkiyə  səfəri  zamanı  ATU 

nümayəndəsi  Gülnarə  İbrahimo-

va  həmçinin  Çukurova  Universi-

teti  tibb  fakültəsinin  patologiya 

kafedrasında  Dr.  Derya  Gümür-

dülünün  KHDAK  (kiçik  hüceyrəli 

dışı  ağciyər  xərçəngi)  haqqında 

və xəstəliyin xalkori preparatı ilə 

müalicəsi mövzusunda toplantıda 

iştirak edib. Ezamiyyətin sonunda 

G.İbrahimova  patologiya  kafed-

rasının  rəhbəri  prof.  Dr.  Nevzar 

Serdar Uğraş tərəfindən müvafiq 

sənəd alıb. 



Universitetimizin dosenti Türkiyədə ezamiyyətdə olub

u

“Vərəm bütün dünyada qlobal prob-



lem sayılır. Dünyada ən geniş yayılan 

xəstəliklərdən biri də vərəmdir. Təsadüfi 

deyil ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 

bir neçə infeksiya ilə mübarizəni priori-

tet məqsəd kimi qarşıya məqsəd qoyub, 

onlardan biri də vərəm xəstəliyidir”.   

 Bunu APA TV-nin “Öncə sağlıq” proq-

ramında Tibb Universitetinin Ağciyər 

xəstəlikləri kafedrasının müdiri, dosent 

Rafiq Bayramov deyib.

R.Bayramov  bildirib  ki,  Ümumdünya  Səhiyyə 

Təşkilatının (ÜST) statistik məlumatlarında vərəmlə yo-

luxma göstəricilərinin yüksək olduğu, hər il təxminən 

10  milyonadək  insanın  vərəmlə  xəstələndiyi,  onlar-

dan təxminən 3 milyonunun bu xəstəlikdən dünyasını 

dəyişdiyi göstərilir: “Yəni təxmini hesablayanda dün-

yada hər on saniyədə bir nəfər vərəmdən ölür. Bunlar 

çox acı reallıqlardır. Amma etiraf etmək lazımdır ki, 

vərəm  mikrobakteriyalarının  müxtəlif  dəyişkənlikləri 

nəticəsində  hazırda  bütün  dünyada  vərəmə  yo-

luxma,  xəstələnmə,  ölüm  göstəriciləri  əsas  qlobal 

problemlərdən biridir.

  Baxmayaraq  ki,  törədici  də  məlumdur,  ona  qarşı 

olan dərmanlar da var, amma müxtəlif dəyişkən for-

maların, o cümlədən dərmana davamlı formaların ya-

ranması ilə bağlı bu problem qlobal olaraq qalır”.

    Mütəxəssis  bildirib  ki,  son  illərdə  vərəmin  epi-

demioloji  göstəricilərində,  yəni  həm  yoluxma,  həm 

xəstələnmə,  həm  də  ölüm  sayında  bütün  dünyada, 

o cümlədən Azərbaycanda müsbətə doğru dinamika 

müşahidə  olunur:  “Amma  dərmanlara  davamlı  for-

maların yaranması, artması arxayınlığın yaranmasına 

əsas vermir. Yəni dərmanlara rezistent formalı vərəmin 

rastgəlmə  tezliyinin  çoxalması  vərəmlə  mübarizə 

tədbirlərini  daha  da  ciddi  aparmağı  və  rezistentliyin 

yaranmasının  səbəblərini  vaxtında  aşkarlayıb,  bun-

ları aradan qaldırmağı və rezirstent formaların düz-

gün  müalicə  metodları  nəticəsində  yeni  birincili  re-

zistent  formaların  əmələ  gəlməsinin  qarşısını  almaq 

üçün atılan addımları aktual edir:  “Vərəmin ən kiçik, 

ən məhdud forması ən azı 6-8 ay müalicə olunmalı-

dır. Xəstələrin bir qismi müəyyən müddət müalicədən 

sonra  müsbət  dinamika  müşahidə  olunduqda  sanki 

özlərini sağalmış kimi qəbul edərək müalicədən im-

tina  edirlər.  Təbii  ki,  belə  olandan  sonra  xəstələrdə 

müəyyən  müddətdən  sonra  təkrari  kəskinləşmə, 

fəsadlaşma  yaranır.  Belə  hal  bir  neçə  dəfə  təkrar 

olunduqda dərmanlara davamlı formalar yaranması-

na səbəb olur. Vərəmin çox rast gəlinməsinin və uzun 

illərdir  ki,  kökünün  kəsilməməsinin  səbəbi  vərəm 

mikrobakteriyalarının düşdüyü mühitə uyğunlaşması 

və ətraf mühitin mənfi faktorlarına qarşı çox davamlı 

olmasıdır”.

Mütəxəssis  deyib  ki,  vərəm  çöpləri  ətraf  mühitdə 

uzun müddət həyat qabiliyyətini saxlaya bilir. Müəyyən 

olunub ki, bu çöplər torpaqda günəş şüası düşməyən 

yerdə  iki  aya  qədər,  suda  5  ay  və  daha  artıq,  kitab 

vərəqlərində 3 ay və daha artıq öz həyat qabiliyyətini 

saxlaya  bilir:  “Onlar  dezinfeksiyaedici  məhlullar 

içərisində turşuya, qələviyə, məhlula davamlıdır. Yəni 

bu məhlullar da vərəm çöplərini öldürə bilmir. Yeganə 

öldürücü təsir göstərən isə xlorlu məhlullardır.

  Xlorlu  məhlulların  təsiri  nəticəsində  vərəm  çöpləri 

3-5  saata  məhv  olur.  Amma  təbii  vasitələrdən,  o 

cümlədən  ultrabənövşəyi  şüaların,  günəş  şüalarının 

təsiri nəticəsində vərəm mikrobakteriyaları təxminən 

3-5  dəqiqəyə  ölür.  Yəni  vərəm  çöplərinə  ən  böyük 

öldürücü  təsir  göstərən  günəş  şüaları,  düz  düşən 

ultrabənövşəyi şüalardır”. 

 R. Bayramov vurğulayıb ki, vərəmə yoluxmanın qar-

şısını almaq üçün aktiv vərəm olan xəstələrin erkən 

mərhələdə  aşkarlanması,  izolyasiya  olunub,  tam 

kompleks  müalicə  olunması  ən  vacib  şərtlərdəndir: 

“Ona görə ki, infeksiyanın əsas mənbəyi, ətraf üçün 

ən  epidemioloji  təhlükəli  olanı  ağciyər  vərəmi  olan 

xəstələrdir.  Onlar  nə  qədər  erkən  mərhələdə,  daha 

tez  aşkarlanıb,  kompleks  müalicəyə  cəlb  olunsalar, 

ətrafdakılar  üçün  epidemioloji  təhlükə  bir  o  qədər 

azalar”.

  Vərəmin  profilaktika  üçün  1  yaşından  14  yaşa 

qədər  ildə  bir  dəfə  tuberklin  sınağından  (mantu  sı-

nağı)  istifadə  edildiyini  xatırladan  həkim  12-14  yaş-

lardan  yuxarı  isə  həm  də  fluoqrafik  müayinələrdən 

istifadə  edildiyini  bildirib.  Onun  sözlərinə  görə,  bu 

müayinələrlə  vərəmin  erkən  aşkarlanması  mümkün 

olur,  həm  də  profilaktikası  aparılır:  “Tuberklin  sına-

ğı ilk dəfə müsbət olarsa, bu, vərəm çöpləri ilə yo-

luxmanı  göstərir.  Bundan  sonra  minimal  müayinələr 

nəticəsində  aktiv  vərəm  aşkar  olunmursa,  bu,  yal-

nız yoluxma göstəricisi kimi qeydə alınırsa, o zaman 

vərəm  yaranmasın  deyə  həmin  şəxslərə  kompleks 

profilaktik tədbirlər aparılır. 

Təbii ki, bu zaman vərəmin hansısa klinik forması aş-

kar oluna bilər. O halda isə kompleks vərəm əleyhinə 

müalicə kursuna başlanmalıdır. Bu halda kurs ən azı 

6-8 ay davam etdirilməlidir”.

 Pulmonoloq onu da deyib ki, ÜST-ün məlumatlarına 

görə, dünya əhalisinin 1/3-dən çoxu vərəm çöpləri ilə 

yoluxub. Amma bu yoluxanlar arasında xəstələnənlər 

çox faiz təşkil edir: “Yoluxan şəxslərdə əgər xəstəliyin 

yaranması üçün zəmin yoxdursa, heç bir klinik əlamət 

müşahidə olunmur. Ona görə də belə şəxslərin həkimə 

müraciət etmələrinə hər hansı bir əsas olmur. Həmin 

insanların  vərəm  çöplərinə  yoluxduğu  yalnız  kütləvi 

müayinələr zamanı aşkarlanır.

  Vərəmlə  xəstələnmə  üçün  şəraitin  yetişməsi  hər 

bir şəxsdə individual olaraq müxtəlif yaşda, müxtəlif 

dövrdə ola bilər. Vərəm infeksiyası ilə yoluxduqda ən 

tez xəstələnmə dövrü iki ay sonraya qədər baş verir. 

Əgər insan bu gün vərəm çöplərinə yoluxubsa, onun 

xəstələnməsi ən azı 2-8 həftədə, orta hesabla iki ay-

dan sonra baş verə bilər”.

Həkim qeyd edib ki, yoluxmuş şəxslərdə xəstəliyinin 

yaranması  üçün  immunitetin  aşağı  düşməsi  əsas 

faktorlardan  biridir:  “Təbii  ki,  immunitetin  aşağı 

düşməsinə bir çox faktorlar - istər qidalanma, istər ya-

şayış şəraiti, istər stress, istərsə də yanaşı, immuniteti 

zəiflədən  xəstəliklərin  olması,  immuniteti  zəiflədən  

dərmanların hər hansı xəstəliyin müalicəsində istifadə 

edilməsi  səbəb  olur.  Risk  qrupuna  yaşayış  şəraiti, 

həyat tərzi normal olmayan, həbsxanada olanlar, ya-

naşı xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər daxildir. Bir 

mühitdə bir xəstənin olması həmin mühitdə olanların 

yoluxma ehtimalını yüksəldir. Xəstə hər dəfə asqıran-

da, öskürəndə ətrafda olan bütün şəxslərin yoluxma-

sına şərait yaradır. Təxmini hesablamalara görə, hər 

bir belə xəstə il ərzində təxminən 8-12 şəxsin vərəmə 

tutulmasına, 150-200 nəfərin isə vərəmlə yoluxması-

na səbəb olur.

 Yoluxan hər kəs vərəmlə xəstələnmir. Təbii ki, bura-

da immunitetin  aşağı düşməsi və irsi faktorların rolu 

var. Vərəmlə xəstələnmədə irsi faktorun rolunun bö-

yük olması barədə çoxlu fikirlər var. Yəni yoluxmuş in-

sanlarda irsi olaraq meyllik varsa, belə insanlar vərəm 

çöpləri ilə yoluxduqları halda daha çox xəstələnirlər.

 Sözsüz ki, burada ailə təmasının da rolu danılmaz-

dır.  Amma  aparılan  elmi  tədqiqat  işlərinin,  eləcə  də 

praktiki  olaraq  rast  gəlinən  halların  təhlili  göstərir 

ki, irsi meylliliyin vərəmin inkişafında rolu böyükdür. 

Hər kəs vərəmlə xəstələnə bilər. Yaxşı bir deyim var, 

vərəm elə bir xəstəlikdir ki, əvvəlcədən heç kimə öz 

vizit kartını göndərmir.

Təbii ki, risk qrupları var. Amma bu heç də o demək 

deyil ki, vərəmə yalnız risk qrupuna daxil olan şəxslər 

tutulacaqlar,  bu  qrupda  olmayanlar  isə  vərəmlə 

heç  vaxt  xəstələnməyəcəklər.  Sadəcə,  rastgəlmə 

tezliyində,  nisbətdə  fərq  var.  Hər  kəs  ömrünün 

istənilən vaxtında vərəmlə xəstələnə bilər.

“Hər zaman vərəmlə kimlər xəstələnə bilər” sualına 

cavab  olaraq  normal  həyat  tərzi  keçirməyənləri,  al-

koqol,  narkotik,  siqaret  istifadəçilərini,  həbsxanada 

olanları, yaxşı qidalanmayanları göz önünə gətiririk. 

Düzdür,  bu  tip  insanlarda  vərəmə  daha  çox  rast 

gəlinir. Amma bu zərərli vərdişlərdən çox uzaq olan, 

eyni zamanda maddi baxımdan çox yaxşı təmin olu-

nan, yaşayış şəraiti çox yaxşı olan insanlar da vərəmlə 

xəstələnə bilər. Praktikada da belə hallara rast gəlirik”.

 R.Bayramov vərəmin tam sağala bilən xəstəlik ol-

duğunu  da  vurğulayıb.  Onun  sözlərinə  görə,  bütün 

xəstəliklər kimi vərəm də nə qədər erkən aşkar olu-

narsa, konservativ müalicə nəticəsində tam sağala bi-

lir: “Erkən diaqnostika, düzgün təyin olunan müalicə 

və  xəstənin  bütün  müalicə  rejiminə  düzgün  əməl 

etməsi nəticəsində tam sağalma mümkündür və prak-

tikada belə hallar çoxdur”.

 Tam sağalmış xəstələrdə xəstəliyin yenidən residiv 

verməsinin də mümkün olduğunu deyən R. Bayramov 

bunun sağalmadan 2-3 il sonra baş verdiyini açıqla-

yıb.

Onun  sözlərinə  görə,  yaz-payız  ayları  vərəmin 



residivləşməsi üçün uyğun dövrdür.

Mütəxəssis onu da deyib ki, vərəmlə xəstələnmiş, sa-

ğalmış qadınlar hamiləlik dönəmində mütləq müayinə 

olunmalıdırlar.

R.Bayramov bildirib ki, orqanizmdə elə bir orqan, to-

xuma, sistem yoxdur ki, orada vərəmə rast gəlinməsin. 

Onun  sözlərinə  görə,  ağciyər  vərəmindən  sonra  ən 

çox sümük toxuması vərəminə rast gəlinir.




Yüklə 12,93 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə